By “We look at the world once, in childhood / The rest is memory”
Την Παρασκευή το απόγευμα (13/10), όπως μετέδωσε το reuters.com, έγινε έκρηξη στον συνοριακό φράχτη του Ισραήλ με τον Λίβανο, κοντά στο κιμπούτζ της Hanita. Οι κάτοικοι είχαν ειδοποιηθεί να παραμείνουν μέσα λόγω φερόμενης ένoπλης διείσδυσης σε εξέλιξη – που δεν επιβεβαιώθηκε. Παράλληλα, σήμανε συναγερμός για ισραηλινό βομβαρδισμό ενός στρατιωτικού φυλακίου παρατήρησης στην πόλη Dhayra του Λιβάνου. Υπάρχει ανησυχία πως ένα νέο μέτωπο θα μπορούσε να ανοίξει εάν η σιιτική οργάνωση Χεζμπολάχ αναμειγνυόταν προς υποστήριξη των Παλαιστινίων. Ο εικονολήπτης του πρακτορείου Reuters, Issam Abdallah, που έκανε live μετάδοση σκοτώθηκε στο νότιο Λίβανο και ακόμη έξι τραυματίστηκαν.
ο Issam Abdallah στην Tουρκία τον Φεβρουάριο του 2023
Ισραηλινά στρατεύματα προχώρησαν σε τοπικές εφόδους στη Λωρίδα της Γάζας για να εντοπίσουν “τρομοκράτες, οπλισμό και αγνοούμενους”. Σύμφωνα με ανακοίνωση των ταξιαρχιών al Qassam, του ένοπλου βραχίονα της Χαμάς δεκατρείς όμηροι έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια των βομβαρδισμών στη Γάζα, με τον συνολικό τους αριθμό να εκτιμάται ότι προσεγγίζει τους 155. Ο πρόεδρος της Τουρκίας R. T. Erdoğan ζήτησε από το Ισραήλ να επιτραπεί η μεταφορά ανθρωπιστικής βοήθειας από το σημείο Rafah στα σύνορα με την Αίγυπτο.
Σοκ και θυμός φαίνεται να διακατέχουν τους Ισραηλινούς μετά τα γεγονότα του περασμένου Σαββάτου, που στοίχισαν τη ζωή σε 1.400 ανθρώπους. Οι Παλαιστίνιοι βιώνουν τον αποκλεισμό της Γάζας με ολοένα και περισσότερους νεκρούς, που φτάνουν τους 2.670, μεταξύ των οποίων 700 παιδιά και 370 γυναίκες, ενώ οι τραυματίες τους 9.600. To ανθρωπιστικό γραφείο του ΟΗΕ μετέφερε ότι 23 εθελοντές του έχουν χάσει τη ζωή τους.
Πανικό προκάλεσε και η οδηγία τoυ Iσραήλ σε περίπου 1.100.000 κατοίκους στα βόρεια της Λωρίδας της Γάζας και του ποταμού Wadi, που διαπερνά κυρίως αγροτική έκταση να κατευθυνθούν προς τα νότια σε διάστημα 24 ωρών, ενόψει μιας επαπειλούμενης επιχείρησης από ξηράς.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Αφορά την πόλη της Γάζας και τα δύο μεγάλα camps προσφύγων, Jabalya και Βeach όπως και τις πόλεις Beit Hanoun και Beit Lahia κοντά στο κεντρικό σημείο διέλευσης Erez. Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών ζήτησε να ανακληθεί λόγω ενδεχόμενων καταστροφικών συνεπειών, που μπορεί να προκαλέσει. Η Διεθνής Αμνηστία τη χαρακτήρισε “ανέφικτη απαίτηση” προσθέτοντας ότι δε γίνεται να θεωρηθεί αποτελεσματική προειδοποίηση. “Oι άνθρωποι στη Γάζα δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως πολιτικά πιόνια. Η διεθνής κοινότητα χρειάζεται να απoφύγει την περαιτέρω νομιμοποίηση του 16ετούς παράνομου αποκλεισμού και να σταματήσει αμέσως τη μεταφορά όπλων.”, επεσήμανε η γενική γραμματέας Agnès Callamard. Η Χαμάς παρότρυνε τους κατοίκους να την αγνοήσουν παραμένοντας ακλόνητοι στα σπίτια τους και απέναντι σε αυτό τον “αηδιαστικό ψυχολογικό πόλεμο, που εξαπολύουν οι δυνάμεις κατοχής”. Ο εκπρόσωπος Τύπου του υπουργείου Εσωτερικών της Χαμάς, Eyad al-Bozom υποστήριξε: “Θέλουν ξανά να μας απομακρύνουν από τη γη μας. Ο εκτοπισμός του 1948 δε θα επαναληφθεί. Θα πεθάνουμε, δε θα φύγουμε.”
Το γραφείο Τύπου της οργάνωσης έκανε γνωστό ότι κονβόι, με κατεύθυνση τα νότια χτυπήθηκε σε τρία σημεία, αφαιρώντας τη ζωή 70 ανθρώπων, κυρίως γυναικόπαιδων. Υπάρχει ένας βασικός δρόμος, που ενώνει τον βορρά με το νότο, μέσω του οποίου αναμενόταν να διέλθουν όλοι. Τα αποθέματα σε καύσιμα είναι λίγα, στους δρόμους υπάρχουν συντρίμμια. Σχεδόν τον μισό πληθυσμό στη Γάζα απαρτίζουν παιδιά. 400.000 θεωρούνται οι μέχρι στιγμής εκτοπισμένοι.
Getty Images
Majdi Fathi, NurPhoto, Shutterstock
Ρουκέτες εκτοξεύτηκαν το πρωί της Παρασκευής (13/10) από την πόλη της Γάζας προς την Ashkelon στο νότιο Ισραήλ, ενώ άλλες αναχαιτίστηκαν το βράδυ στο Τελ Αβίβ, όπου ηχούσαν οι σειρήνες.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Στην Ιερουσαλήμ, οι περισσότεροι φοβούνταν να βγουν έξω, μετέδωσε ο ανταποκριτής του bbc.com. Tην Τρίτη δύο νεαροί Παλαιστίνιοι έχασαν τη ζωή τους μετά από πυρ των ισραηλινών δυνάμεων στη γειτονιά Silwan κοντά στην Παλιά Πόλη επειδή πετούσαν κροτίδες και πέτρες. Μέσα στην εβδομάδα, η Χαμάς είχε καλέσει σε μαζικές διαδηλώσεις κατά των βομβαρδισμών γύρω από τους Ιερούς Τόπους. Υπήρξαν αναφορές για βίαιες αντιπαραθέσεις με Ισραηλινούς εποίκους και σώματα ασφαλείας στη Wadi Joz, βόρεια της Παλιάς Πόλης, όπως και στη Χεβρώνα, τη Ναμπλούς και τη Ραμάλα την ιερή μέρα για τους μουσουλμάνους. Αποτέλεσμα ήταν έντεκα Παλαιστίνιοι να χάσουν τη ζωή τους. Η πρόσβαση για προσευχή είχε απαγορευτεί στους πιστούς κάτω των 60 ετών.
Δυτική Όχθη
Εργαζόμενος στην ισραηλινή πρεσβεία στο Πεκίνο δέχθηκε επίθεση με μαχαίρι στον δρόμο – η κατάσταση της υγείας του ήταν σταθερή.
Israeli diplomat stabbed in full public view on the streets of Beijing, China.
The call for Global Day of Jihad by Hamas wasn’t an empty threat. Stay Safehttps://t.co/B2YKWrQHya
— Monica Verma (@TrulyMonica) October 13, 2023
Στη χώρα κάποιοι επικρίνουν το Ισραήλ για τις σχέσεις του με την Ταϊβάν. Η Κίνα εξέφρασε τη βαθιά ανησυχία και λύπη της για τις απώλειες μεταξύ των αμάχων. Το Ισραήλ επικοινώνησε την απογοήτευσή του για τη μη καταδίκη της επίθεσης της Χαμάς.
O υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Anthony Blinken συναντήθηκε με τον πρόεδρο της παλαιστινιακής αρχής, Mahmoud Abbas στην πρωτεύουσα της Ιορδανίας, Αμμάν. Εκεί μετά την προσευχή, έλαβε χώρα κοντά στα σύνορα με την κατεχόμενη Δυτική Όχθη μια μεγάλη διαδήλωση υποστήριξης των ανθρώπων στη Γάζα. Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κατηγόρησε το Ισραήλ ότι έχει χρησιμοποιήσει πυρομαχικά λευκού φωσφόρου, που θέτουν τους αμάχους σε σοβαρό, μακροπρόθεσμο κίνδυνο – κάτι ο στρατός του αρνήθηκε.
Η απάντηση στο ερώτημα για τις αιτίες της διένεξης “εξαρτάται από ποιον ρωτάς”, σημειώνει o Chris McGreal στον theguardian.com. “Kάποιοι ξεκινούν από τους Ρωμαίους. Άλλοι από τη μετανάστευση Εβραίων στα τέλη του 19ου αιώνα σε αυτό, που ήταν τότε η Οθωμανική Αυτοκρατορία για να γλιτώσουν από τα πογκρόμ και άλλες διώξεις στην ανατολική Ευρώπη.” O Edmund Heaphy στο rtenews.com αναφέρεται στην εποχή της Βίβλου, όταν ο εβραϊκός πληθυσμός κατοικούσε στα εδάφη των βασιλείων του Ισραήλ και της Ιουδαίας, από τα οποία εκδιώχθηκε.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Ο Noam Chomsky στο κεφάλαιο ‘Ισραήλ και Παλαιστίνη: η ιστορία’ του βιβλίου ‘Μοιραίο τρίγωνο: οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και οι Παλαιστίνιοι’ (εκδόσεις Λιβάνης, 2002) ανατρέχει στις σχέσεις των δύο πλευρών τον 20ο αιώνα. (σελ. 128) “Οι Άραβες της Παλαιστίνης τάσσονταν ανέκαθεν σύσσωμοι κατά της δημιουργίας εβραϊκού κράτους, όπως και κατά της ευρείας κλίμακας μετανάστευσης εκεί των σε όλο τον κόσμο διασκορπισμένων Εβραίων, η οποία θα τους αποστερούσε τη γη τους. ‘Κανείς δεν ενδιαφέρθηκε να μάθει τη γνώμη των Παλαιστινίων σε κανένα στάδιο της προετοιμασίας των ευρωπαϊκών σχεδίων (…)’. Η αμερικανική φιλολογία τείνει να αποδεχτεί ως φυσιολογική αφετηρία των απόψεών της τη θέση, που είχε εκφράσει το 1917 ο λόρδος Arthur Balfour, όταν συνέταξε την ομώνυμη διακήρυξη, η οποία ανέθετε στη Βρετανία την ευθύνη να διευκολύνει την ‘εγκαθίδρυση στην Παλαιστίνη μιας εθνικής εστίας για τον εβραϊκό λαό’. Έθετε, βέβαια, την προϋπόθεση ‘να μη γίνει τίποτε, που θα είναι δυνατό να βλάψει τα πολιτικά και θρησκευτικά δικαιώματα των μη εβραϊκών κοινοτήτων, που διαβιούν ήδη εκεί’. Αλλά δύο χρόνια μετά τη σύνταξή της, έφτιαξε ένα υπόμνημα στο οποίο εξέταζε τις αντιφάσεις όλων των υποσχέσεων, που είχαν δοθεί κατά τη διάρκεια του πολέμου.”
(σελ. 130) “Το 1936 – 1939 οι Άραβες – Παλαιστίνιοι επιχείρησαν εθνική επανάσταση ύστερα από την αποτυχία μιας μακράς απεργιακής κινητοποίησης, η οποία απέβη άκαρπη και αγνοήθηκε. Καταπνίγηκε από τους Βρετανούς, με αρκούντως μεγάλη βαρβαρότητα.” (σελ 131) “Τα επόμενα χρόνια, ο αυτόχθων αραβικός πληθυσμός απέρριψε την ιδέα, η οποία είχε γίνει αποδεκτή στη Δύση, ότι τα μέλη του είχαν ηθική υποχρέωση να θυσιάσουν τη γη τους προκειμένου να αντισταθμίσουν τα εγκλήματα των Ευρωπαίων εναντίον των Εβραίων. Όσο για τους δύστυχους επιζήσαντες του Ολοκαυτώματος του Χίτλερ (…) εκείνο που προτίμησε να εγκατασταθούν σ’ ένα εβραϊκό κράτος ήταν το σιωνιστικό κίνημα.”
(σελ. 134) “Το Νοέμβριο του 1947, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ εισηγήθηκε τον διαμελισμό της υπό Διεθνή Εντολή Παλαιστίνης (εντεύθεν του ποταμού Ιορδάνη) σε ένα εβραϊκό και ένα αραβικό κράτος. (σελ. 135) Οι αποφάσεις της δεν είναι δεσμευτικές. Το εβραϊκό κράτος ιδρύθηκε τον Μάιο του 1948. Στην ίδια την Παλαιστίνη, αμέσως μετά την εισήγηση ξέσπασε πόλεμος και η βία με την τρομοκρατία έγιναν καθημερινή πρακτική και των δύο αντιμαχόμενων πλευρών. Η καλύτερα οργανωμένη εβραϊκή κοινότητα βρισκόταν σε πλεονεκτική θέση (σελ. 136) στη στρατιωτική σύγκρουση, που διεξαγόταν. Μέχρι τον Μάιο, ο στρατός της είχε καταλάβει αρκετό τμήμα του εδάφους, που η ΓΣ του ΟΗΕ είχε παραχωρήσει στο παλαιστινιακό κράτος – (σελ. 137) 300.000 Άραβες εγκατέλειψαν την περιοχή. Οι στρατοί των αραβικών χωρών μπήκαν στον πόλεμο αμέσως μετά την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ, τον ίδιο μήνα. Και οι μάχες συνεχίστηκαν, ως επί το πλείστον, μέσα στο έδαφος, που προοριζόταν να αποτελέσει το παλαιστινιακό κράτος, οδηγώντας και σε δεύτερο διαμελισμό του: περίπου το μισό ενσωματώθηκε στο Ισραήλ, ενώ το άλλο μισό κατελήφθη από την Ιορδανία (τότε Υπεριορδανία) και την Αίγυπτο.” Με την κατάπαυση πυρός το 1949, τα σύνορα του νεoσύστατου κράτους ήταν σημαντικά μεγαλύτερα από εκείνα, που είχε προβλέψει ο ΟΗΕ.
(σελ. 137) “Έτσι παρέμεναν τα πράγματα μέχρι το 1967, οπότε πλέον ολόκληρο το παλαιστινιακό κράτος κατακτήθηκε από το Ισραήλ (μαζί με τα υψώματα του Γκολάν και τη Χερσόνησο του Σινά). Κατά τον πόλεμο του 1948, έφυγαν ή εκδιώχθηκαν από τις εστίες τους σχεδόν 700.000 Παλαιστίνιοι.” Την έξοδο αυτή και τον αφανισμό μεγάλου μέρους της κοινότητάς τους αποκαλούν Nakba ή ‘καταστροφή’ και παραμένει το τραυματικό γεγονός στο κέντρο της σύγχρονης ιστορίας τους, εξηγεί ο Chris McGreal στον theguardian.com.
Ο Noam Chomsky προσθέτει: (σελ. 137) “Τα συμβάντα της περιόδου 1947 – 1948 δημιούργησαν μια κατάσταση, στην οποία η Ιορδανία και το Ισραήλ έγιναν τα ‘νέα κράτη’ της Παλαιστίνης. Η Λωρίδα της Γάζας διαμοιράστηκε ανάμεσα στο Ισραήλ και την Αίγυπτο και το υπόλοιπο τμήμα του εδάφους, που είχε παραχωρηθεί από τον ΟΗΕ στους Παλαιστίνιους διαμοιράστηκε μεταξύ Ισραήλ και Ιορδανίας. Αυτές οι δύο τελευταίες χώρες μάλιστα προσάρτησαν τα εδάφη, που κατέκτησαν, ενώ η Αίγυπτος όχι. Σχεδόν το μισό παλαιστινιακό κράτος έγινε τμήμα του Ισραήλ. Πολλές χιλιάδες Άραβες – πολίτες του Ισραήλ εκδιώχθηκαν από την ισραηλινή περιοχή της Γαλιλαίας και κατά την επίθεση του Ισραήλ εναντίον της Αιγύπτου το 1956, ενώ ακόμη περισσότεροι έφυγαν ή απελάθηκαν κατά τη διάρκεια (σελ. 138) του πολέμου του 1967 και μετά το τέλος του.”
Το 1967 το Ισραήλ διεξήγαγε “προληπτικά έναν αμυντικό πόλεμο” των έξι ημερών πετυχαίνοντας γρήγορες νίκες στη Χερσόνησο του Σινά και τη Λωρίδα της Γάζας έναντι της Αιγύπτου, στα υψώματα του Γκολάν απέναντι στη Συρία και στη Δυτική Όχθη και Ανατολική Ιερουσαλήμ έναντι της Ιορδανίας, θυμίζει ο Chris McGreal στον theguardian.com. Είχε, πλέον, τον έλεγχο ολόκληρης της Ιερουσαλήμ και των ‘βιβλικών εδαφών’ της Ιουδαίας και της Σαμάρειας.
cbsnews
Ο Νoam Chomsky υπογραμμίζει ότι: (σελ. 147) “Αμέσως μετά τον πόλεμο του 1967, η κυβέρνηση των Εργατικών, που βρισκόταν στην εξουσία κινήθηκε προς την κατεύθυνση της ενσωμάτωσης των κατεχόμενων εδαφών στον κύριο όγκο του Ισραήλ. Η Ανατολική Ιερουσαλήμ προσαρτήθηκε αμέσως και τα σύνορά της επεκτάθηκαν σημαντικά μέσα στην αραβική Δυτική Όχθη (στα πλαίσια ενός προγράμματος, που αποκλήθηκε ‘πύκνωση της Ιερουσαλήμ’) με τη δημιουργία σημαντικών εβραϊκών οικισμών και την εκδίωξη των Αράβων από ορισμένα τμήματα της Παλιάς Πόλης.”
Η Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης υπό τον Υ. Αrafat ιδρύθηκε το 1964. Ήταν κοσμική και έμοιαζε με άλλες αριστερές ομάδες ανταρτών, αν και τους περισσότερους υποστηρικτές της αποτελούσαν μουσουλμάνοι. Η Μουσουλμανική Αδερφότητα, που προηγουμένως απέφευγε την ένοπλη σύγκρουση, υπό την ηγεσία του Sheikh Ahmed Yassin, ενός θεωρούμενου χαρισματικού τετραπληγικού, που ζούσε στη Γάζα βοήθησε διάφορους ισλαμιστικούς οργανισμούς όπως τον Mujama al-Islamiya να κερδίσει υποστήριξη χτίζοντας ένα δίκτυο κοινωνικών υπηρεσιών: σχολεία, κλινικές, βιβλιοθήκη. Αμέσως μετά την πρώτη intifada χρησιμοποιήθηκε ως βάση για τη δημιουργία της Χαμάς το 1987. Το Ισραήλ είχε αναγνωρίσει τον Mujama al-Islamiya σαν φιλανθρωπική οργάνωση, επιτρέποντας τη λειτουργία του, όπως και την ίδρυση του Ισλαμικού Πανεπιστημίου της Γάζας, που σύμφωνα με τον Chris McGreal, αποτέλεσε πρόσφορο έδαφος για τη Χαμάς. Οι νεαροί Παλαιστίνιοι, που χρησιμοποιούνταν ως φτηνή πηγή για χειρωνακτικές κυρίως εργασίες εντός του Ισραήλ, αντέδρασαν πετώντας μαζικά πέτρες το 1987, με την πρώτη intifada.
Υitzhak Rabin και Yasser Arafat με τον B. Clinton το 1993 / J. David Ake, AFP, Getty Images
Υποχωρώντας αυτή το 1993, η ειρηνευτική διαδικασία του Όσλο έφερε τη συμφωνία, που προέβλεπε το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης για τους Παλαιστίνιους. Παρ’ όλο που ο τότε πρωθυπουργός του Ισραήλ, Yitzhak Rabin, ο οποίος δολοφονήθηκε το 1995 από έναν υπερεθνικιστή, δεν είχε αποδεχτεί την ιδέα της δημιουργίας παλαιστινιακού κράτους, εγκαθιδρύθηκε η Παλαιστινιακή Εθνική Αρχή, με περιορισμένη δυνατότητα αυτοδιοίκητου στη Δυτική Όχθη και τη Λωρίδα της Γάζας. Σε διαμαρτυρίες, που οργανώθηκαν οι μελλοντικοί πρωθυπουργοί Ariel Sharon και Benjamin Netanyahu τον παρουσίαζαν ως ναζί. H αποτυχία των διαπραγματεύσεων στο Camp David το 2000 συνέβαλε στη δεύτερη intifada, που σημαδεύτηκε από επιθέσεις αυτοκτονίας και αντίποινα του ισραηλινού στρατού. Όταν τελείωσε το 2005, είχε στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 3.000 Παλαιστίνιους και 1.000 Ισραηλινούς. Η στάση της κοινής γνώμης στο Ισραήλ σκλήρυνε, υψώθηκε το τείχος στη Δυτική Όχθη, αν και το 2005 ο A. Sharon αποφάσισε το τέλος των εποικισμών στη Γάζα και σε σημεία στα βόρεια της Δυτικής Όχθης.
Πηγές: theguardian.com, bbc.com, Noam Chomsky / στην κεντρική φωτογραφία: Bashar Taleb, AFP, Getty Images / * στον τίτλο: στίχος από το ποίημα Νostos της Louise Glück, που πέθανε στις 13/10 και είχε κερδίσει το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 2020
