Το πρόβλημα με τα Canadair

Λίγες μέρες πριν από την πτώση του Canadair CL-215 στην Κάρυστο, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είχε επισκεφθεί την αεροπορική βάση της Ελευσίνας (22/07), όπου σταθμεύουν πυροσβεστικά αεροσκάφη. Συνομίλησε με τα πληρώματα, που καθημερινά δίνουν μάχη με τις φωτιές και τους μηχανικούς, που συντηρούν τα CL-215 και CL-415, σημειώνοντας: “Η επένδυση στις υποδομές πολιτικής προστασίας, ειδικά στα αεροσκάφη μας, είναι απολύτως απαραίτητη. Κι επειδή ξέρω ότι πετάτε ένα αεροπλάνο, το οποίο είναι παλιό και δύσκολο και βγάζει βλάβες, ειδικά για τους χειριστές των CL-215 έχω πολύ βαθιά εκτίμηση. Η δικιά μας η δουλειά είναι να σας υποστηρίζουμε έμπρακτα και το συντομότερο δυνατό να αντικαταστήσουμε πια τα CL-215 με τα καινούρια CL-515. Είναι στον προγραμματισμό μας να είμαστε από τους πρώτους, οι οποίοι θα τα αποκτήσουμε, όταν με το καλό ξαναπάρει μπροστά η γραμμή παραγωγής, για να μπορείτε κι εσείς να πετάτε το πιο σύγχρονο αεροπλάνο, το οποίο θα υπάρχει διαθέσιμο. Ο υπουργός θα τρέξει ‘σφαίρα’ τα σχετικά προγράμματα.”

Στη δευτερολογία του για την ψήφο των αποδήμων στη Βουλή, ο πρωθυπουργός είπε: “Ακούμε συνέχεια: ‘Μα μπορούμε να έχουμε περισσότερα εναέρια μέσα;’ Θα σας δώσω ένα παράδειγμα για να αντιληφθείτε πόσο δύσκολη είναι αυτή η άσκηση. Τα Erickson, ίσως τα πιο αποτελεσματικά ελικόπτερα δασοπυρόσβεσης, που υπάρχουν σήμερα στον κόσμο, η χώρα έχει καταφέρει να εξασφαλίσει να νοικιάσει δέκα. Ξέρετε πόσα υπάρχουν συνολικά στον κόσμο; Λιγότερα από 40. Δεν υπάρχουν περισσότερα. (…) Ακούμε συνέχεια: ‘Πού είναι τα καινούρια Canadair; Δεν ξέρω πόσοι γνωρίζουν ότι σήμερα δεν υπάρχει γραμμή παραγωγής Canadair. Πρέπει να ξαναμπεί μπροστά από την αρχή με ένα καινούριο μοντέλο, το 515. Η πρώτη, που θα παραλάβει καινούρια – εκτιμώ, καλώς εχόντων των πραγμάτων, το 2026 με πόρους, δύο από την ΕΕ, από το rescEU και πέντε από το ειδικό επιχειρησιακό πρόγραμμα πολιτικής προστασίας, θα είναι η χώρα μας. Αλλά σήμερα, αν κάποιος θέλει να πάει να αγοράσει – το λέω επειδή υπάρχει ένα εύλογο ερώτημα: ‘Αγοράζουμε ή μισθώνουμε;’ – δεν μπορούμε να αγοράσουμε. Όμως, κάνουμε την επιλογή για τα ελικόπτερα Erickson επειδή είναι πάρα πολύ ακριβά στην εκμίσθωση και επειδή, πράγματι, είναι το καλύτερο εργαλείο, που έχουμε στη διάθεσή μας, μέσα από το καινούριο επιχειρησιακό πρόγραμμα να αγοράσουμε δέκα καινούρια. Και αν καταφέρουμε, μάλιστα, να κάνουμε μία συμφωνία με χώρες του νοτίου ημισφαιρίου, όπως η Αυστραλία ενδεχομένως και να μετακινούμε τα ελικόπτερα αυτά τον δικό μας χειμώνα, που είναι καλοκαίρι στην Αυστραλία, μπορεί και αυτές να είναι λύσεις για να επιμερίσουμε και το πολύ μεγάλο κόστος – όχι μόνο της κτήσης τους, αλλά κυρίως, της υποστήριξής τους.”

Όπως επισημαίνει ο Πάρις Καρβουνόπουλος στο datajournalists.co.uk, έχουμε 17 Canadair πλέον, μετά από τη συντριβή του CL-215. “Αν και φέτος η ΕΑΒ ολοκλήρωσε εγκαίρως τις εργασίες συντήρησης, οι βλάβες που παρουσιάζουν τα ‘γερασμένα’ αεροσκάφη, μετρώντας πάνω από 40 έτη πτήσεων, κρατούν πολλά από αυτά καθηλωμένα. Οι χειριστές καλούνται να τα κουμαντάρουν με τα συρματόσχοινα. Για πολλά χρόνια, όταν τα κομματικά πάθη ήταν πολύ πιο έντονα, η απόσπαση στα πυροσβεστικά αεροσκάφη ήταν η τιμωρία για τους μη αρεστούς ιπτάμενους και μηχανικούς. Οι ανεξήγητες μεταθέσεις κρίσιμου τεχνικού προσωπικού, έμπειρου στη συντήρησή τους συνεχίζονται ακόμη και σήμερα, με περισσότερους από δέκα μηχανοσυνθέτες να απομακρύνονται από την 113ΠΜ (CL-415) και να πηγαίνει μόνο ένας.”

Ο Δ. Βερύκιος συμπληρώνει ότι η Πολεμική Αεροπορία, που έχει την ευθύνη συντήρησης και εκμετάλλευσης του ιπτάμενου πυροσβεστικού στόλου “τα τελευταία δέκα χρόνια βρίσκει σε μάντρες με ‘κανιβαλισμένα’ αεροσκάφη ανταλλακτικά για τα CL”.

Βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ ρώτησαν τον Μάρτιο του 2023 τον υπουργό Άμυνας αναφορικά με τη μεταφορά των Canadair για συντήρηση από τη Sabena Technics στη Γαλλία, που έχει κατηγορηθεί για σφάλματα στις επισκευές. Με την απάντηση που δόθηκε, γινόταν γνωστό ότι τέσσερα CL-215 είχαν αποσταλεί εκεί, “μεταξύ των οποίων και αυτό που κατέπεσε”, σύμφωνα με ρεπορτάζ της efsyn.gr.

Τα πρώτα CL-215 παραλήφθηκαν τον Δεκέμβριο του 1975. Νέα αεροσκάφη δεν υπάρχουν αυτή τη στιγμή στην αγορά. Η καναδική κατασκευάστρια εταιρεία των CL-415, Bombardier σταμάτησε την παραγωγή τους το 2015 ως ασύμφορη επειδή δε συγκεντρωνόταν ο απαιτούμενος αριθμός παραγγελιών από τις ενδιαφερόμενες χώρες (κυρίως της Μεσογείου) για το μοναδικό δυτικό αεροσκάφος, με δυνατότητα υδροληψίας από θάλασσες και λίμνες. Τα δικαιώματα κατασκευής πέρασαν στην Viking Air, και εν συνεχεία στην De Havilland Canada (DHC), η οποία όμως για να επανεκκινήσει τη γραμμή παραγωγής, περιμένει να συγκεντρώσει παραγγελίες για τουλάχιστον 25 αεροσκάφη (DHC-515 Firefighters). “Ακόμη κι αν βάζαμε υπογραφές αύριο το πρωί, θα τα βλέπαμε μετά από τρία χρόνια – το νωρίτερο.”, εξηγεί ο Π. Καρβουνόπουλος.

Μία σοβαρή εναλλακτική θα μπορούσε να είναι το ιαπωνικό ελικοπτεροφόρο αεροσκάφος ShinMaywa US-2, κόστους περίπου 10 δις γιεν το καθένα. Το 2017 ο τότε επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης Εξοπλισμών αντιναύαρχος ε.α Κυριάκος Κυριακίδης επισκέφθηκε τις εγκαταστάσεις της εταιρείας στην Οσάκα. Του έγινε επίδειξη για το αμφίβιο αεροσκάφος, το οποίο σχεδιάστηκε αρχικά ως έρευνας και διάσωσης, με δυνατότητα μετατροπής σε πυροσβεστικό, με προσθήκη δεξαμενών νερού. Η συγκεκριμένη επαφή συνεχίστηκε το 2018, με επίσκεψη ομάδας στην Αθήνα για ενημερώσεις και την εξέταση του ενδεχομένου να συμμετέχει και η ΕΕ στο πρόγραμμα. Στα θετικά του γνωρίσματα συγκαταλέγονται το ότι μεταφέρει μεγάλο όγκο νερού, έχει ικανότητα απο-προσνήωσης σε υδάτινη επιφάνεια με ύψος κυματισμού, σημαντική αυτονομία και τέσσερις κινητήρες, κάτι που το καθιστά ασφαλέστερο σε μια δύσκολη κατάσταση. Επιπλέον, θα δινόταν η δυνατότητα να δημιουργηθεί στην Ελλάδα (ΕΑΒ) βάση υποστήριξής τους, από την οποία θα ενεργούσαν επιχειρησιακά στη νότια Ευρώπη και όπου αλλού υπήρχε ανάγκη. Οι συνομιλίες, ωστόσο, δεν προχώρησαν μετά από το 2019.

Συνολικά, έχουν χάσει τη ζωή τους έντεκα χειριστές σε δέκα πτώσεις Canadair (CL-215), από το 1977 έως σήμερα. Στα Στύρα πριν από 16 χρόνια, βρήκαν τον θάνατο δύο πιλότοι ενός CL-415 κατά τη διάρκεια κατάσβεσης.

Πηγές: datajournalism.co.uk, ieidiseis.gr, efsyn.gr