“Because it turns out the world really is a hospital”

O William Olsen στο ποίημα ‘Προσκέφαλο’ (Bedside) γράφει:

“Επειδή καταλήγει ο κόσμος στην πραγματικότητα να είναι ένα νοσοκομείο,

Eπειδή έπρεπε να έχουμε μπροστά μας ένα γιγαντιαίο ψαλίδι

Πριν τέσσερα γενναία φτερά θα μπορούσαν να έχουν ξανά ανέβει ψηλά,

(…) Επειδή η ανάγκη οδηγεί τους γιατρούς κάπου ή αλλού,

(…) ‘Μίσος Μίσος Μίσος Μίσος Μίσος … θέλω να πεθάνω’ –

(…) Οποιαδήποτε πίστη στην αγάπη καθεαυτή είναι ό,τι θα σε έκανα να επιθυμείς –

Κοίταξέ με στα μάτια με αυτό το είδος της αγάπης που

Διαπερνά εμένα ως εάν η θλίψη να μην ήταν παρά μεταξόχαρτο,

(…) Επειδή ένα νοσοκομείο λιώνει σα νιφάδα χιονιού, επειδή

Οι τοίχοι και τα παράθυρα, ακόμη και το κρεβάτι ρευστοποιούνται,

Ακόμα και τα πράγματα που έχει δει εκείνη και δεν είναι εκεί εξαφανίζονται

Επειδή πόση ενέργεια υπάρχει στο κενό,

Πάρε τα πάντα μακριά, υπάρχει ακόμη κάτι εκεί.”

νεκρό κορίτσι, Πόλη της Γάζας (04/11) / Abed Khaled, AP

Ο Νίκος Καρούζος στο ποίημα ‘Η Φοβερά Προστασία’ (1971) παραθέτει στην αρχή τον Ηράκλειτο (58):

“‘καί ἀγαθόν καί κακόν [ἓν ἐστίν]. οι γοῡν ἰατροί, τέμνοντες, καίοντες, πάντῃ βασανίζοντες κακῶς τούς ἀρρωστούντας, ἐπαιτέονται μηδέν ἂξιοι μισθόν λαμβάνειν παρά τῶν ἀρρωστούντων, ταὐτά ἐργαζόμενοι, τά ἀγαθά καί τάς νόσους.’

Χωρίς κανένα κάγκελο και δίχως απεραντοσύνη

χωρίς αιωνιότητα

δίχως το αντίθετό της

αγέννητη και ξένη προς τον θάνατο

λάμπει στα φυλλοκάρδια η ελευθερία.”

τραυματισμένο κορίτσι κάτω από συντρίμμια κτιρίου μετά από αεροπορική επίθεση στον προσφυγικό καταυλισμό της Khan Younis, νότια στη Λωρίδα της Γάζας (07/11) / Mohammed Dahman, AP

Για τον Jorge Ulnik, “το νοσοκομείο είναι ένα μέρος όπου συμβαίνουν τόσο τραγωδίες όσο και θαύματα και στο οποίο πολλοί άνθρωποι πηγαίνουν τόσο για να γιατρευτούν όσο και μεταφορικά για να ‘αναζητήσουν τιμωρία’”.

Η προσέγγιση της Δύσης στην υγεία και την ιατρική οφείλει πολλά στη Βαβυλώνα, την Αίγυπτο, την Ελλάδα, τη Ρώμη και την Ινδία, σημειώνει ο David W. Tschanz στο aramcoworld.com (03-04 / 2017). Σύμφωνα με τον ίδιο, στις μεσαιωνικές, ισλαμικές κοινωνίες και το ‘bimaristan’, το άσυλο για τους άρρωστους εντοπίζονται οι ρίζες του σύγχρονου νοσοκομείου.

γλυπτό του Petter Hepsø στην είσοδο του κέντρου για την Καρδιά και τους Πνεύμονες του νοσοκομείου St. Olav στην πόλη Trondheim της Νορβηγίας / David Theodore (2012), e-flux.com

Ο David Theodore μετέφερε εν μέσω πανδημίας στο e-flux.com (09/2021) ότι όταν οι ερευνητές εντόπισαν την αρχή του σύγχρονου νοσοκομείου πριν περίπου πενήντα χρόνια διαπίστωσαν μια σημαντική στροφή, από τη σχεσιακή, διαρκή συναισθηματική φροντίδα στην ίαση, που αφορά εμπειρικά στοιχεία. Από φιλανθρωπικά ιδρύματα για τους φτωχούς άρρωστους, αφιερώθηκαν στην αντιμετώπιση ασθενειών όλων των πολιτών μέσω της κλινικής επιστήμης. Οι μεταρρυθμιστές της υγείας τον 21ο αιώνα θέλουν να αντιστρέψουν αυτό το μοντέλο, από τη θεραπεία προς την περιποίηση. Η βιοιατρική στις μέρες μας απομακρύνεται από το βιοκοινωνικό στοιχείο, που καθορίζεται από κοινωνικούς παράγοντες υγείας προς το βιοπολιτιστικό, το οποίο επηρεάζεται από τη βιοπολιτική, περιλαμβάνοντας τη χρόνια ασθένεια, την εκτίμηση κινδύνου και τη διάγνωση με βάση υπολογιστικά συστήματα. Σύμφωνα με το τρέχον επιχείρημα, απαιτείται μια καινούρια ηθική της φροντίδας και η νοσοκομειακή ιατρική να αλλάξει. Οι Nick Axel, Nikolaus Hirsch και Adam Jasper υπογράμμισαν στο e-flux.com (09/2021) ότι η κρίση ταυτότητας, που αντιμετωπίζουν τα νοσηλευτικά ιδρύματα σήμερα δεν αποτελεί πρόβλημα σχεδιασμού, αλλά έχει να κάνει με τη διάλυση του ανθρώπινου.

είσοδος του νοσοκομείου al-Shifa στην πόλη της Γάζας μετά από αεροπορική επίθεση (03/11) / Abed Khaled, AP

Για χρόνια Ισραηλινοί σε ομάδες όπως οι Γιατροί για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα βοηθούσαν να εκπαιδευτούν οι Παλαιστίνιοι συνάδελφοί τους σε νοσοκομεία όπως το al-Shifa. Στο διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο προβλέπεται ειδική προστασία για τα νοσοκομεία. Το Ισραήλ υποστηρίζει ότι ιατρικές εγκαταστάσεις χρησιμοποιούνται για να καλύψουν τη δράση της Χαμάς – κάτι που εκείνη αρνείται.

στον χάρτη του apnews.com > με γαλάζιες γραμμές η προέλαση των ισραηλινών δυνάμεων στη Γάζα / με κυκλικές διακεκομμένες κόκκινες > σημαντικές εχθροπραξίες (τις τελευταίες 24 ώρες, 20/11) / με ροζ > η καταστροφή, που έχει προκληθεί από την έναρξη του πολέμου

Σε ανταπόκρισή του για το bbc.com ο Jeremy Bowen (17/11) επεσήμανε: “Είναι τώρα μέρες, που οι ισραηλινές δυνάμεις μπήκαν στο νοσοκομείο al-Shifa στην πόλη της Γάζας (15/11), ψάχνοντας στοιχεία, τα οποία να καταδεικνύουν ότι πρόκειται για βασικό κέντρο επιχειρήσεων της Χαμάς. Πρέπει να θυμόμαστε ότι δε γίνεται ανεξάρτητη έρευνα εντός του νοσοκομείου. Οι ρεπόρτερς δεν μπορούν να μετακινηθούν ελεύθερα μέσα στη Γάζα και όσοι στέλνουν ανταποκρίσεις από εκεί δουλεύουν υπό τον στρατό. Τα πρώιμα στοιχεία, που έδωσε το Ισραήλ στη δημοσιότητα (17/11) δε θεωρώ ότι ήταν πειστικά σε ό,τι αφορά τη ρητορική σχετικά με οργάνωση με προκάλυμμα το νοσοκομείο, που θα καταδείκνυε ότι επρόκειτο για νευραλγικό σημείο επιχειρήσεων της Χαμάς – σχετικές εικασίες γι’ αυτή την πιθανότητα υπήρχαν από το 2014. Βρέθηκαν τουφέκια Kalashnikov, τα οποία συναντά κανείς συχνά στη Μέση Ανατολή, μια είσοδος σε τούνελ – από τις πολλές στη Γάζα, μερικές στρατιωτικές στολές και ένα παγιδευμένο όχημα.

Ros Atkins on… Do the rules of war protect hospitals? https://t.co/NOmVrtBu0V

— BBC News (World) (@BBCWorld) November 15, 2023

Οι Ισραηλινοί είναι εκείνοι, που έχτισαν το al-Shifa τη δεκαετία του 1970, όταν ήλεγχαν πλήρως την περιοχή – πρόκειται για ένα μεγάλο χώρο, που θα χρειαστεί χρόνος να τον ψάξουν διεξοδικά, με εκτενή υπόγεια. Οι δυνάμεις του στρατού έκαναν γνωστό ότι βρήκαν το σώμα της 65χρονης ομήρου Yehudit Weiss, σε ένα σπίτι κοντά στο νοσοκομείο. Σε εξέλιξη είναι διαπραγματεύσεις με το Κατάρ για κάποιου είδους συμφωνία αναφορικά με τους περισσότερους από 200 ομήρους. Έχουν σκοτωθεί τόσοι πολλοί στη Γάζα τις τελευταίες πάνω από 40 μέρες, με αποτέλεσμα ο προβληματισμός για τις μεθόδους, που χρησιμοποιούνται να αυξάνεται στις ΗΠΑ, τη μόνη διεθνή δύναμη για την οποία ανησυχεί το Ισραήλ. Την περασμένη Τετάρτη (15/11) το δεκαπενταμελές Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ πέρασε ένα ψήφισμα, που ζητούσε εκτεταμένες ανθρωπιστικές παύσεις, χωρίς η Αμερική και το Ηνωμένο Βασίλειο να ασκήσουν βέτο, αν και δεν καταδίκαζε τη Χαμάς.”

τραυματισμένα παιδιά στο νοσοκομείο Nasser στην Khan Younis, νότια στη Λωρίδα της Γάζας (13/11) / Mohammed Salem, Reuters

τραυματισμένα παιδιά στο νοσοκομείο στην Deir al-Balah, Λωρίδα της Γάζας (15/11) / Hatem Moussa, AP

Ο ύπατος αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Volker Türk δήλωσε “συγκλονισμένος” για τα “φριχτά” γεγονότα των τελευταίων 48 ωρών στη Γάζα, ενώ το υπουργείο Υγείας της Χαμάς ανακοίνωσε την Κυριακή (19/11) πως οι νεκροί ξεπερνούν τις 13.000, ανάμεσά τους 5.500 παιδιά και 3.500 γυναίκες. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, 41 μέλη της ίδιας οικογένειας, Μάλκα σκοτώθηκαν μετά από αεροπορικό πλήγμα στο σπίτι τους στη συνοικία Ζεϊτούν, στο κέντρο της πόλης.

BREAKING:
Israel commits new horrible hospital massacres!
Shifa hospital bombed this morning! pic.twitter.com/VrpF38Zgi5

— Dr. Mads Gilbert (@DrMadsGilbert) November 10, 2023

BREAKING:
(2/3) Israel commits new horrible hospital massacres!
Shifa hospital bombed this morning! pic.twitter.com/pMZnScmR8X

— Dr. Mads Gilbert (@DrMadsGilbert) November 10, 2023

To al-Shifa άρχισε να λειτουργεί ως ιατρική μονάδα το 1946 επί βρετανικής διοίκησης – προηγουμένως, ήταν στρατιωτική βάση, θυμίζει η washingtopost.com. Όταν η Αίγυπτος πήρε τον έλεγχο της Γάζας, σε συνέχεια του αραβο-ισραηλινού πολέμου το 1948 έγινε το κύριο ιατρικό κέντρο της παραθαλάσσιας λωρίδας. Μετά τον πόλεμο του 1967, μόλις ανέκτησε τη Γάζα το Ισραήλ το έθεσε υπό την εποπτεία του. To 1970 υπήρχαν αναφορές για ανταλλαγή πυροβολισμών στους θαλάμους.

ουρές για φαγητό στη Ράφα, Λωρίδα της Γάζας (13/11) / Hatem Ali, AP

Τη δεκαετία του 1980 ξεκίνησε η επέκταση στο σημερινό του μέγεθος. Μια ομάδα Ισραηλινών αρχιτεκτόνων με ένα γενικό σχέδιο για το 2000 επέβλεψε την ανακαίνιση των υποδομών, που χρονολογούνταν από την εποχή της αποικιοκρατίας υπό την αιγίδα της ισραηλινής κυβέρνησης και με αμερικανικά κονδύλια. Με την ειρηνευτική διαδικασία του Όσλο δόθηκε κάποια αυτονομία στους Παλαιστίνιους και το 1994 η δική τους σημαία υψώθηκε στο νοσοκομείο. Το 2005 το Ισραήλ αποχώρησε από τη Γάζα και ο έλεγχός της πέρασε στη Χαμάς, μετά από ένα σύντομο εμφύλιο με τη Φατάχ. Το παλαιστινιακό υπουργείο Υγείας χωρίστηκε στα δύο, με το al-Shifa να βρίσκεται στη δικαιοδοσία της Χαμάς. Στον πόλεμο του 2008 – 2009 η τελευταία κατηγορήθηκε ότι χρησιμοποιεί υπόγεια τούνελ στο συγκρότημα για στρατιωτικούς σκοπούς. Κατά τις εχθροπραξίες του 2014, ρεπόρτερ της washingtonpost.com έγραψε ότι είχε μετατραπεί σε “de facto αρχηγείο για τους επικεφαλής της Χαμάς”.

Τη Δευτέρα (20/11) τα τανκς κατευθύνθηκαν προς ένα ακόμη νοσοκομείο, τo ινδονησιακό στα βορειοανατολικά της πόλης της Γάζας, ενώ σε επίθεση από αέρος σε αυτό έχασαν τη ζωή τους δώδεκα άνθρωποι. Στο παρελθόν ο ισραηλινός στρατός είχε υποστηρίξει πως πιστεύει ότι κοντά του βρίσκεται είσοδος σε τούνελ.

φωτογραφίες των ομήρων προβάλλονται στα τείχη της Παλιάς Πόλης της Ιερουσαλήμ (06/11) / Leo Correa, AP

μεγάλο λούτρινο αρκουδάκι με κλειστά μάτια σε μια προσπάθεια ευαισθητοποίησης στο Τελ Αβίβ για τους περίπου 240 ομήρους (06/11) / Bernat Armangue, AP

αγρυπνία σε παραλία στο Τελ Αβίβ (11/11) > φωτογραφία του Keshet Casarotti, 21 ετών, που έχασε τη ζωή του στο μουσικό φεστιβάλ Nova στο νότιο Ισραήλ / Oded Balilty, AP

γκράφιτι ‘Μονοπάτι για την ειρήνη’ δίπλα σε τείχος ασφαλείας στο κιμπούτζ Netiv Haasara (17/11), κοντά στα σύνορα του Ισραήλ με τη Λωρίδα της Γάζας, το οποίο δέχθηκε επίθεση από τη Χαμάς στις 07/10 / Leo Correa, AP

Πηγές: bbc.com, washingtonpost.com, apnews.com, e-flux.com / κεντρική φωτογραφία: νεκρό κοριτσάκι σε νοσοκομείο στην Khan Younis, Λωρίδα της Γάζας (14/11) / Fatima Shbair, AP