Έφυγε ο στρατιωτικός που έστειλε τον Che στην αθανασία

Πέθανε την Πέμπτη 10/03 ο λοχίας Mario Terán Salazar σε στρατιωτικό νοσοκομείο στην περιοχή Santa Cruz de la Sierra, που έμεινε στην ιστορία ως εκείνος που σκότωσε τον Ernesto ‘Che’ Guevara στις 9 Οκτωβρίου του 1967 στα 39 του χρόνια.

Mario Terán Salazar

“Ήταν ένας υπεύθυνος αξιωματικός, που εκτέλεσε εντολή ανωτέρου. Εκπλήρωσε απλά το καθήκον του”, είπε στο ραδιόφωνο Compañera ο συνταξιοδοτημένος στρατηγός Gary Prado, που ήταν επικεφαλής της διμοιρίας, που αιχμαλώτισε τον Che στη ζούγκλα της νοτιοανατολικής Βολιβίας στις 8 Οκτωβρίου του 1967. Είναι ένας από τους λίγους επιζώντες εκείνης της μάχης πριν από 55 χρόνια, μετέδωσε το apnews.com. Σε συνέντευξή του στον theguardian.com (09/2017), ο G. Prado είχε ανακαλέσει ότι ένιωσε για εκείνον: “οίκτο επειδή έμοιαζε τόσο φτωχός, τόσο κουρασμένος, τόσο βρώμικος. Δεν μπορούσες να τον δεις σαν ήρωα, σε καμμία περίπτωση.”

ο Gary Prado / φωτογραφία: Dan Collyns, theguardian.com

Τραυματισμένος, o επαναστάτης γιατρός από την Αργεντινή, που γνωρίστηκε με τον Fidel Castro στο Μεξικό και συνέβαλε μαζί του στην απομάκρυνση από την Κούβα του δικτάτορα Fulgencio Batista, οδηγήθηκε σε εγκαταλελειμμένο σχολείο στο χωριό La Higuera, μουσείο σήμερα, όπου πέρασε αιχμάλωτος τη νύχτα. Σε ξεχωριστό δωμάτιο έβαλαν τον συναγωνιστή του Simeón “Willy” Cuba Sarabia. Ο G. Prado έκανε ακόμη γνωστό ότι όταν ο Che τον ρώτησε τι θα του συμβεί, του είχε απαντήσει ότι θα περάσει από στρατοδικείο στη Santa Cruz. “Βρήκε ενδιαφέρουσα την ιδέα ότι μπορεί να είχε μια ευκαιρία στο δικαστήριο.”, υποστήριξε ο ίδιος, που ήταν τότε 28 χρονών. Δίκη δεν έγινε, την επόμενη μέρα δόθηκαν εντολές “να τον ξεφορτωθούμε”.

‘Το παράδειγμά σου φώτισε μια καινούρια αυγή’

Χρόνια μετά ο Mario Terán περιέγραψε στους δημοσιογράφους το γεγονός ως εξής: “Ήταν η χειρότερη στιγμή της ζωής μου. Ο Che μου φαινόταν μεγάλος, πελώριος, θεόρατος. Τα μάτια του έλαμπαν έντονα. Νόμιζα ότι θα έρθει προς το μέρος μου όταν με κοιτούσε επίμονα, με έκανε να ζαλίζομαι. Μου φαινόταν ότι με μια γρήγορη κίνηση θα ήταν ικανός να μου πάρει το όπλο. ‘Ηρέμησε – μου είπε – και στόχευσε καλά! Θα σκοτώσεις έναν άνθρωπο!’ Έκανα ένα βήμα πίσω, προς το κατώφλι της πόρτας, έκλεισα τα μάτια μου και πυροβόλησα.” Οι πρώτες σφαίρες αστόχησαν, οι υπόλοιπες τον βρήκαν. Μεταφέρθηκε νεκρός με ελικόπτερο σε νοσοκομείο του γειτονικού χωριού Vallegrande, εικόνα που απαθανάτισε ο δημοσιογράφος του Γαλλικού Πρακτορείου AFP Marc Hutten. Το σώμα του, χωρίς τα χέρια, μαζί με εκείνα των συμπολεμιστών του από τον Στρατό Εθνικής Απελευθέρωσης, ELN (Ejército de Liberación Nacional) κατευθύνθηκαν σε μη αναγνωρίσιμους τάφους, όπου και παρέμειναν για τριάντα χρόνια. “Μας έλεγαν (για τους αντάρτες) ότι θα βίαζαν τις γυναίκες, θα έκλεβαν τα παιδιά και θα σκότωναν όλους τους ηλικιωμένους”, θυμάται η έφηβη τότε Cresencia Zárate.

Είχαν προηγηθεί εννιά μήνες ανταρτοπόλεμου, η βοήθεια πρακτόρων της CIA και στρατιωτικών συμβούλων και οι ενέργειες του προέδρου της χώρας René Barrientos (1964-69), φανατικού αντικομμουνιστή. Σε μια ενέδρα στα τέλη Αυγούστου εκείνης της χρονιάς, ο Che είχε χάσει τη μισή του ομάδα. Πριν πέσει στα χέρια του στρατού, ένας χωρικός φέρεται να τους κατέδωσε. Είχε προσπαθήσει να ανάψει τη σπίθα της επανάστασης και στο Κονγκό το 1965, ενώ στη Βολιβία έφτασε στις αρχές Νοεμβρίου του 1966, ταξιδεύοντας νοτιοανατολικά στα βουνά της περιοχής Ñancahuazú, όπου ήταν η βάση τους, σε απόσταση 250 χιλιόμετρα από την πόλη Santa Cruz de la Sierra.

theguardian.com

Έπειτα από τριάντα χρόνια υπηρεσίας στον στρατό, ο Mario Terán πήρε σύνταξη, προσπαθώντας να αποφεύγει τον Τύπο. Για καιρό διατεινόταν πως ο εκτελεστής του Che δεν ήταν ο ίδιος, στα 27 του τότε, αλλά κάποιος άλλος στρατιωτικός με το ίδιο ονοματεπώνυμο.

Πηγές: apnews.com, theguardian.com, ndtv.com, elmundo.es, amna.gr