This one’s for you

Το Κέντρο Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής στα Χανιά, όπου ακουγόταν συχνά η φράση: “Συγχαρητήρια, θα γίνετε γονείς!” και στο οποίο εκτός από εξωσωματικές, γίνονταν και εμφυτεύσεις σε παρένθετες μητέρες συγκεντρώνει από το πρωί της Τρίτης (08/08) αρνητικό ενδιαφέρον. Αν και στην ιστοσελίδα του σημειώνεται πως από το 1992 μέχρι και σήμερα έχει βοηθήσει πάνω από 5.000 οικογένειες να αποκτήσουν παιδί, με 6.700 μωρά να έχουν έρθει στον κόσμο με τις δικές του υπηρεσίες, τώρα υποστηρίζεται ότι με βάση αυτό είχε στηθεί ένας μηχανισμός σε πόλεις της Ελλάδας, τα Βαλκάνια και χώρες της ανατολικής Ευρώπης προκειμένου να εντοπίζει τις κατάλληλες υποψήφιες για τη διαδικασία της παρένθετης μητρότητας. Το κόστος για ένα μωρό μέσω του προγράμματος κυμαινόταν από 70.000 έως 120.000 ευρώ (το πακέτο).

Σύμφωνα με πληροφορίες του cretalive.gr, τριάντα αλλοδαπές, δότριες ωαρίων ή εγκυμονούσες – κάποιες σε προχωρημένη κύηση διέμεναν σε σπίτια σε κακή κατάσταση στην Κρήτη, με καταγωγή από την Αλβανία, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Γεωργία, τη Μολδαβία, την Ουκρανία και απολαβές 600 ευρώ τον μήνα. Υποβάλλονταν σε ειδική θεραπεία ως δότριες ωαρίων για εξωσωματική γονιμοποίηση ή εντάσσονταν σε προγράμματα παρένθετης μητρότητας. Σε άλλες περιπτώσεις, μεταφέρονταν σε σπίτια (τουλάχιστον 14 έχουν εντοπιστεί) ώστε να κυοφορήσουν σε περιβάλλον εργασιακής εκμετάλλευσης και, εν συνεχεία, να παραδώσουν τα βρέφη. Όλες αυτές οι γυναίκες αναμένεται να χαρακτηριστούν θύματα εμπορίας προκειμένου να τύχουν προστασίας – τόσο από την εργασιακή εκμετάλλευση όσο και σε σχέση με τη χρήση των ωαρίων τους. Στην Κρήτη βρίσκεται η ΜΚΟ Α21 για να τις συνδράμει σε αυτή την κατεύθυνση.

Κεντρικά πρόσωπα της υπόθεσης είναι ένας 73χρονος γυναικολόγος αναπαραγωγής και ένας 44χρονος εμβρυολόγος, που φέρονται να είχαν οργανώσει επί χρόνια ένα ολόκληρο δίκτυο παράνομων λήψεων ωαρίων ή εμφύτευσης γονιμοποιημένου ωαρίου σε παρένθετες μητέρες. Τα βρέφη δίνονταν σε ζευγάρια, που δεν μπορούσαν να τεκνοποιήσουν ή ομόφυλα (και από την Ιταλία), όπως και σε μοναχικούς άνδρες. Στους ενδιαφερόμενους λέγεται πως έβρισκαν εικονικές νύφες, προχωρούσαν σε σύμφωνα συμβίωσης και μετά εξέδιδαν πλαστές ιατρικές γνωματεύσεις ότι οι γυναίκες δεν μπορούσαν να τεκνοποιήσουν λόγω προβλημάτων.

Ο διευθυντής και ο επιστημονικός υπεύθυνος της κλινικής χρησιμοποιούσαν ‘μεσίτριες’ σε Κρήτη, Θεσσαλονίκη και το εξωτερικό (συνελήφθησαν τρεις από αυτές), με σκοπό να εντοπίζουν και να αποσπούν τη συναίνεση από ευάλωτες αλλοδαπές γυναίκες. Η αμοιβή τους για κάθε παρένθετη μητέρα, που εισήγαγαν στη διαδικασία ξεκινούσε από 5.000 ευρώ και κάθε μήνα έως τον τοκετό λάμβαναν μεταξύ 300-600 ευρώ.

Τι προβλέπει ο νόμος

Τα παραπάνω περιγράφει η ΕΛΑΣ ως “βιομηχανοποίηση γεννήσεων”. Με βάση την ελληνική νομοθεσία, εξηγεί η efsyn.gr, ήδη από το 2002 επιτρέπεται η εμφύτευση γονιμοποιημένου ωαρίου μιας γυναίκας (γενετική μητέρα) σε άλλη (κυοφόρο), εφόσον αποδεδειγμένα η πρώτη αδυνατεί για λόγους υγείας να τεκνοποιήσει. Για την πράξη αυτή απαγορεύεται ρητά η καταβολή αμοιβής (ν. 3089/2002 και άρθρο 1458 Αστικού Κώδικα). Με την ίδια νομοθεσία προσδιορίζεται ηλικιακό όριο για τη γυναίκα, που επιθυμεί να αποκτήσει το τέκνο στα 50 έτη (σ.σ. αναθεωρήθηκε κατόπιν στα 54). Τέλος, με το νόμο 3305/2005 ορίζεται σαφώς πως η παρένθετη μητέρα δεν επιτρέπεται να κυοφορήσει με δικό της ωάριο παιδί, που θα παραδώσει στο ενδιαφερόμενο ζευγάρι, αλλά με ωάριο είτε της ενδιαφερόμενης μητέρας, είτε άλλης, τρίτης γυναίκας. Στην υπόθεση των Χανίων παραβιάστηκαν σχεδόν όλες οι σχετικές προβλέψεις.

Σύμφωνα με την αστυνομία, τα μέλη της οργάνωσης κατάρτιζαν πλαστά δικαιολογητικά και, σε συνεργασία με κλινικές, ιατρικά εργαστήρια και γιατρούς, παραποιούσαν καταχωρήσεις ωοληψιών και έγγραφα, ενώ βρέθηκαν και εικονικά μισθωτήρια.

Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι ενεργούσαν ως μεσολαβητές σε παράνομες υιοθεσίες βρεφών έναντι χρηματικού ανταλλάγματος (για πολίτες χωρών, όπου απαγορεύεται η απόκτηση τέκνου μέσω παρένθετης μητέρας), εντοπίστηκαν υπερβάσεις ορίων ηλικίας, υπήρχαν πλαστές δικαστικές αποφάσεις και ανακριβή, ελλειπή ή καθόλου ιατρικά ιστορικά για τις γυναίκες, που συμμετείχαν. Το κυριότερο, είχαν προβεί και σε συστηματική εξαπάτηση τουλάχιστον 400, ισχυριζόμενοι ψευδώς ότι τις υπέβαλαν σε πράξη εμβρυομεταφοράς, ενώ τεκνοποιούσαν με δικά τους ωάρια, στην ουσία δηλαδή παρέδιδαν στις ενδιαφερόμενες μητέρες, παιδιά που βιολογικά και γενετικά ήταν δικά τους, χωρίς να το γνωρίζουν.

Σε πολλά ευρωπαϊκά κράτη, η παρένθετη μητρότητα απαγορεύεται και αυτός είναι ο λόγος, που η Ελλάδα έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον εκατοντάδων ανθρώπων, οι οποίοι θέλουν να αποκτήσουν ένα παιδί. Σε περιστατικά ενδιαφερόμενων γονέων από τέτοιες χώρες δήλωναν τις γεννήσεις ως υιοθεσίες. Οι πρακτικές στη συγκεκριμένη κλινική είχαν βρεθεί στο επίκεντρο ρεπορτάζ της γερμανικής εφημερίδας Die Zeit τον Μάιο του 2019, που τις χαρακτήρισε “σκοτεινές”. Ερευνώντας το θέμα της παρένθετης μητρότητας, που δεν επιτρέπεται στη Γερμανία, δημοσιογράφοι υπέβαλαν ερωτήσεις στους υπεύθυνους, μετά από ενημερωτική εκδήλωση στη Γερμανία, όπου διαφημίζονταν αντίστοιχα κέντρα γονιμότητας.

Οι κατηγορίες

Την Τετάρτη (09/08) οδηγήθηκαν στον εισαγγελέα εννέα συλληφθέντες. Σε βάρος τους σχηματίστηκε δικογραφία για – κατά περίπτωση – συγκρότηση και ένταξη σε εγκληματική οργάνωση, εμπορία ανθρώπων, μεσολάβηση σε υιοθεσία ανηλίκου κατ’ επάγγελμα, παραβάσεις του νόμου περί εφαρμογής της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, πλαστογραφία, διατάραξη οικογενειακής τάξης, απάτη, σωματική βλάβη και παράβαση της νομοθεσίας για τα ναρκωτικά.

Ο Μιχάλης Μαύρος, συνήγορος υπεράσπισης του μαιευτήρα-γυναικολόγου υποστήριξε ότι μοναδικός του στόχος ήταν να ενισχύσει ανθρώπους, οι οποίοι ήθελαν να γίνουν γονείς. “Ο εντολέας μου έχει την πεποίθηση ότι με την επεξεργασία, που θα γίνει θα αναδειχθεί η πραγματική διάσταση – και θα είναι διαφορετική από αυτή, που έχει κυκλοφορήσει μέχρι τώρα.”

Παράλληλα, ενημερώθηκε η εθνική αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής για δικές της περαιτέρω ενέργειες. O πρόεδρός της Νικόλαος Βραχνής, αναπληρωτής καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας ΕΚΠΑ διαβεβαίωσε ότι “θα ληφθούν τα αναγκαία μέτρα για τη διαφύλαξη του γεννητικού υλικού, που κρυοσυντηρείται στη μονάδα, καθώς και την εκπλήρωση όλων των εν εξελίξει ιατρικών διαδικασιών”.

Το ΣΔΟΕ διενεργεί οικονομικό και φορολογικό έλεγχο.

Πηγές: ΑΠΕ-ΜΠΕ, cretalive.gr, efsyn.gr, protothema.gr / στην κεντρική φωτογραφία: Suki Dhanda, theguardian.com