– “Ηοw is your mood, comrades? / – “Good”

Μια γυναίκα που ζούσε στο Κίεβο έστειλε ένα γράμμα στο περιοδικό Ogoniok τον Μάιο του 1989 για να μοιραστεί ότι κάθε φορά, που ο Mikhail Gorbachev συναντούσε τους πολίτες, τους ρωτούσε: ‘Πώς είναι η διάθεσή σας, σύντροφοι;’ – ‘Καλή’, του απαντούσαν πάντα εκείνοι, ανεξάρτητα από τις δυσκολίες τις οποίες αντιμετώπιζαν και την αβεβαιότητα, που δημιουργούσε η μετάβαση στην οικονομία της αγοράς.

Στα απομνημονεύματά του ο ηγέτης της Σοβιετικής Ένωσης (1985 – 1991) με τις 15 σοσιαλιστικές δημοκρατίες διηγείται ένα όνειρο της γυναίκας του Raisa Maximovna Gorbacheva την περίοδο του γάμου τους τον Σεπτέμβριο του 1953, έξι μήνες μετά τον θάνατο του Ι. Στάλιν:

“Εκείνη κι εγώ βρισκόμαστε στον πάτο, μέσα σε ένα βαθύ, σκοτεινό πηγάδι, με μια αχτίδα φωτός να τρεμοφέγγει κάπου ψηλά. Σκαρφαλώνουμε τον τοίχο, βοηθώντας ο ένας τον άλλο. Τα χέρια μας κομμένα, τρέχουν αίμα. Ο πόνος είναι ανυπόφορος. Η Raisa πάει να πέσει, αλλά την πιάνω και συνεχίζουμε την αργή μας άνοδο. Τελικά, εντελώς εξαντλημένοι, σερνόμαστε έξω και μια ευθεία, ομαλή διάβαση με δέντρα ανοίγεται μπροστά μας. Στον ορίζοντα βλέπουμε ένα πελώριο, λαμπερό ήλιο και το πέρασμα μοιάζει να εισρέει και να εξαφανίζεται στις ακτίνες του. Προχωράμε προς τον ήλιο. Ωστόσο, ξαφνικά, από το πουθενά τρομακτικές, μαύρες σκιές ορθώνονται πάνω μας και στις δύο πλευρές του δρόμου. Τι είναι; Τότε ακούμε ‘εχθροί, εχθροί, αντίπαλοι’. Oι καρδιές μας γεμίζουν με άγχος… Πιασμένοι χέρι-χέρι, συνεχίζουμε να βαδίζουμε προς τον ορίζοντα, τον ήλιο…”

Parapraxis Magazine, τεύχος No 5 – θέμα: Οικονομίες

Το όνειρο μένει χωρίς ερμηνεία – το μόνο που διευκρινίζει ο Mikhail Gorbachev είναι ότι η Raisa το θυμόταν δεκαετίες μετά. Στο άρθρο ‘Ψυχανάλυση, περεστρόικα και η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης’ η Hannah Proctor στο parapraxismagazine.com διαπλέκει τα όνειρα με την παγκόσμια ιστορία. Η συγγραφέας έμαθε για τον θάνατο του Mikhail Gorbachev (30.08.2022), ενώ περιεργαζόταν τη συλλογή έργων του Νicolas Poussin στο Μουσείο του Πράδο στη Μαδρίτη. O τελευταίος του πίνακας, που είχε δει μέχρι τότε ήταν ‘Η γέννηση της Αφροδίτης’ – τον πούλησε η σοβιετική κυβέρνηση το 1932 στο Μουσείο της Φιλαδέλφειας, για να μπορέσει να χρηματοδοτήσει το πρώτο πενταετές οικονομικό πλάνο.

arika.org.uk

H Hannah Proctor ξεκινά το τελευταίο της βιβλίο ‘Burnout: Η συναισθηματική εμπειρία της πολιτικής ήττας’: “Όταν τα κινήματα συνθλίβονται, οι στρατηγικές αποτυγχάνουν, η αλληλεγγύη θρυμματίζεται, η ενεργητικότητα κάμπτεται, οι άνθρωποι στρέφονται ο ένας εναντίον του άλλου ή οι ομάδες αναπαράγουν την καταπιεστική δυναμική των μηχανισμών, που πολεμούν. Η δυσθυμία, που προκαλείται μπορεί να φτάσει να γίνει τόσο σημαντική ψυχολογικά όσο o συναρπασμός, που προηγήθηκε. Η προσπάθεια μεταρρύθμισης, πόσο μάλλον ανατροπής της υπάρχουσας κατάστασης δύναται να τραυματίσει ψυχικά – ειδικά όταν καταλήγουν σε ήττα ή υποχώρηση”.

Στα οχτώ του κεφάλαια ασχολείται με τη μελαγχολία, τη νοσταλγία, την κατάθλιψη, το burnout, την εξάντληση, την πικρία, το τραύμα, το πένθος, όπως τα βίωσαν όσοι πάλεψαν για ένα πιο δίκαιο κόσμο.

Ανατρέχει στο 1965, τέσσερα χρόνια μετά τη δολοφονία του ηγέτη της ανεξαρτησίας και πρώτου πρωθυπουργού της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό (DRC), Patrice Lumumba όταν o Ernesto ‘Che’ Guevara ταξίδεψε εκεί με ψευδώνυμο από την Αβάνα ως επικεφαλής μιας ομάδας με περίπου 200 κυρίως αφροκουβανούς στρατιώτες για να συνταχθούν με τους αντάρτες Simba κατά των Βέλγων αποικιοκρατών. “Στον επίλογο του Ημερολογίου του Κονγκό, περιεργάζεται τις πολλές δυσκολίες και τα λάθη, με τα οποία έπρεπε να αναμετρηθεί. Παραπονιόταν ότι ήταν δύσκολο να πειστούν οι αγωνιστές να βλέπουν πέρα από ‘την πυκνή ομίχλη του παρόντος’ και επέπληττε τον εαυτό του για τα πικρά, καταστροφικά συναισθηματικά ξεσπάσματά του, υποθέτοντας ότι οφείλονται σε κάποια εσωτερική πτυχή του χαρακτήρα του > ‘Δεν μπόρεσα να υπερβώ την υποκειμενικότητα τελικά’. Ωστόσο, ο Che προέτρεπε: ‘Πρέπει να γίνουμε ανθεκτικοί, χωρίς όμως ποτέ να χάσουμε την ευαισθησία μας’.”

**********

Όταν εξαντληθούν τα λάθη

Αντίκρυ μας θα κάθεται

σαν τελευταίος σύντροφος το μηδέν.

Berthold Brecht από το βιβλίο: 76 ποιήματα (μετάφραση Πέτρου Μάρκαρη, εκδόσεις Θεμέλιο)

> ‘Να πεθάνεις, να πεθάνεις, Κωσταντίνα / Να μας βάλουν και τους δυο μας σ’ ένα μνήμα’

Μάρκος Βαμβακάρης – Άντζελα Γκρέκα

Ενώ η κοινωνική πλειοψηφία συσσωρεύει δυσεπίλυτα προβλήματα και την περιστοιχίζουν αδιέξοδα, ανησυχεί και απογοητεύεται για το ποιος θα τα αναδείξει, εκπαιδεύεται στην ὀλιγαρκία μην τυχόν και ταραχτεί η ολιγαρχία, οι πολιτικοί του θεωρούμενου προοδευτικού χώρου πιο πολύ μοιάζει να νοιάζονται για την πολιτική και κομματική τους επιβίωση. Ενδεικτικά κάποια παραδείγματα:

* Προσκεκλημένη στην εκπομπή του Τάκη Χατζή Mega Νews Talk, η Βάσια Αναστασίου πριν λίγες μέρες συστήθηκε ως μέλος της κεντρικής επιτροπής του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, αναπληρώτρια βουλευτής στην Ανατολική Αττική και πρόσθεσε: “Είμαι ένα θάνατο μακριά από την έδρα – Χαριτολογώντας το λέω”. Ο Δημήτρης Χατζησωκράτης σχολίασε: “Χαριτολογώντας; Θα τα ακούει αυτά ο Μανώλης Χριστοδουλάκης και θα τρελαίνεται, έτσι;”, με την ίδια να απαντά: “Και είναι και φίλος, αν δεν ήτανε…”.

O βουλευτής Μ. Χριστοδουλάκης ανάρτησε στα social media, βίντεο με τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου να τραγουδάει: ‘Δεν θα πεθάνουμε ποτέ κουφάλα νεκροθάφτη’, με το μήνυμα: “Μέρες που είναι, αντί ευχέλαιου… Τα check up σας να κάνετε συχνά παιδιά, η πρόληψη σώζει”.

“Έχω dark χιούμορ, το παραδέχομαι. Γεννήθηκα και μεγάλωσα στη Μεγάλη Βρετανία, το χιούμορ μου είναι βρετανικό, πολλές φορές παρεξηγείται. Με τον Μανώλη έχουμε μεγαλώσει μαζί, υπάρχει αυτή η οικειότητα και ξέρει το χοντροκομμένο μου χιούμορ, εγώ ξέχασα ότι ήτανε μπροστά οι κάμερες. Έχουμε μια ζωή μπροστά να αλλάξουμε πράγματα και ο στόχος, αλίμονο αν ήταν, να έχει μία έδρα το ΠΑΣΟΚ στην Ανατολική Αττική – και όχι 5 – 6, που είχε παλιά”, εξήγησε σε επόμενη τηλεοπτική εμφάνιση στον ΣΚΑΪ.

** Η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας γύρισε από τις καλοκαιρινές διακοπές με ‘to do list’

ο Αλέξης Τσίπρας και η Ζωή Κωνσταντοπούλου κατευθύνονται προς το Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη, όπου ο νέος Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Προκόπης Παυλόπουλος θα κατέθετε στεφάνι, αμέσως μετά την ορκωμοσία του στη Βουλή, την Παρασκευή 13 Μαρτίου 2015 (Eurokinissi)

> Σε συνέντευξη στο Οpen TV στα τέλη Αυγούστου η Ζ. Κωνσταντοπούλου επιτέθηκε στον Αλ. Τσίπρα: “Το κόμμα Τσίπρα πώς θα το λένε, ξέρετε; ‘Το λαγούμι’. (γέλια) Είναι δύο χρόνια και δύο μήνες βουλευτής εν ενεργεία. Δεν έχει πατήσει στη Βουλή, δεν έχει κάνει μισή ομιλία στη Βουλή και ουσιαστικά εισπράττει μια αποζημίωση, που δεν αντιστοιχεί σε τίποτε. Γιατί εγώ δε νομίζω ότι του οφείλουν οι πολίτες να τον πληρώνουν, για να μην πατάει και για να είναι άφαντος. Κάνει ζωάρα, αυτή είναι η αλήθεια. Και φαίνεται ότι δεν του φτάνουν τα χρήματα αυτά, οπότε ψάχνει … Γιατί όταν λέει ένας εν ενεργεία βουλευτής: ‘Μου λείπει η ενεργός πολιτική’ [στη συνέντευξη στη Le Monde] στ’ αλήθεια καταλαβαίνετε τι λέει: ‘Μου λείπουν τα φράγκα, που είχα στην εξουσία’. Προφανώς, αυτή τη στιγμή όλη αυτή η κουβέντα για κόμμα, είναι κουβέντα για το πώς θα μαζέψει φράγκα ο Τσίπρας, που τόσο πολύ τα αγάπησε.”

– Δημ: “Αγάπησε τα φράγκα, με ποιο τρόπο;” / “Το κάνει, δηλαδή, για τα χρήματα, τι θέλετε να πείτε;”

– “Είναι προφανές. Είναι βουλευτής Πειραιά, το ξέρετε; Η Α’ Πειραιώς είναι η περιφέρεια εκείνη, στην οποία υπάγεται η Αίγινα, πέθανε μια γυναίκα στην Αίγινα επειδή δεν πήγε ποτέ ασθενοφόρο. Άφαντος ο Τσίπρας. (…) Είναι, λοιπόν, πάρα πολύ σαφές ότι ο κ. Τσίπρας βλέπει την πολιτική σαν business, αυτή τη στιγμή του λείπουνε κάποια χρήματα – είναι προφανές.”

– Δημ: “Δεν είναι τώρα, όμως, λίγο βαρύ; Για έναν πρώην πρωθυπουργό μιλάμε…”

– “Όχι, είναι πάρα πολύ βαρύ ότι αυτός ο τύπος παραμένει (γέλια) …”

– Δημ: “Ο τύπος ε; Ο τύπος ήταν κάποτε ο αρχηγός σας”

– “ … στη Βουλή, ενώ δεν προσφέρει κανένα έργο στη Βουλή. (…) Είναι τρομακτικό να είναι διακοσμητικό στοιχείο, ανύπαρκτο ένας πρώην πρωθυπουργός.”

[στο 06:50 στο βίντεο] 

> Την ίδια περίοδο διαβιβάστηκε στη Βουλή (26.08.25) η μήνυση, που είχε καταθέσει πριν μερικούς μήνες η πρόεδρος της Πλεύσης εναντίον της Λιάνας Κανέλλη για συκοφαντική δυσφήμηση.

– Η ΚΟ του ΚΚΕ απάντησε (29.08):

“Η μήνυση που κατέθεσε η Ζωή Κωνσταντοπούλου, κατά της βουλευτή του ΚΚΕ Λιάνας Κανέλλη και διαβιβάστηκε στη Βουλή, με την παντελώς αβάσιμη κατηγορία περί συκοφαντικής δυσφήμησης, αποτελεί μια ακόμα αξιοθρήνητη πράξη της προέδρου της Πλεύσης Ελευθερίας, που δείχνει πού μπορεί να οδηγήσει η αντι-ΚΚΕ εμπάθεια και ο αντικομμουνιστικός κατήφορος, στον οποίο έχει κατρακυλήσει.

Ό,τι και να κάνει η Ζωή Κωνσταντοπούλου δεν μπορεί να διαγράψει ότι κατά τη διάρκεια της θητείας της ως πρόεδρος της Βουλής επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ, τον Μάρτη του 2015, είχε θέσει με επιμονή ζήτημα μη νόμιμης λειτουργίας του Κοινοβουλίου λόγω της απουσίας των προφυλακισμένων βουλευτών της Χρυσής Αυγής και η Χρυσή Αυγή υποδέχτηκε πανηγυρικά τις δηλώσεις της. Η κατάπτυστη αυτή απόφαση δεν πέρασε τότε λόγω των αντιδράσεων του ΚΚΕ και άλλων κομμάτων της αντιπολίτευσης – ακόμα και βουλευτών της τότε κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ. Δύο μήνες μετά, τον Μάη του 2015 αρνήθηκε να συζητηθεί και να καταδικαστεί περιστατικό επίθεσης του ναζί βουλευτή Γ. Λαγού εναντίον της Λιάνας Κανέλλη στους διαδρόμους της Βουλής, επειδή ήταν μάρτυρας κατηγορίας στη δίκη της ναζιστικής οργάνωσης. Αυτά είναι καταγεγραμμένα, κριτήρια για τον λαό μας και δεν διαγράφονται.

Η βουλευτής του ΚΚΕ Λιάνα Κανέλλη αποκάλυψε στη σχετική συνέντευξη, που έδωσε τον Φλεβάρη του 2025, τα ‘έργα και τις ημέρες’ της Ζωής Κωνσταντοπούλου, με πολιτικά επιχειρήματα και η μήνυση, που κατέθεσε σε βάρος της η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας για συκοφαντική δυσφήμηση συνιστά πολιτική δίωξη, δεν έχει καμία υπόσταση και θα πέσει στο κενό.

Ό,τι και να κάνει η Ζωή Κωνσταντοπούλου δεν μπορεί να διαγράψει, επίσης, ότι χαρακτηριστικό στοιχείο της στάσης της είναι τα γνωστά σόου αυτοπροβολής και αποπροσανατολισμού στη Βουλή και η προσπάθεια να δημιουργήσει καιροσκοπικά προφίλ ‘αντισυστημικού’, για να συγκαλύψει τη στήριξη, που δίνει στη στρατηγική του κεφαλαίου, τις επικίνδυνες αποφάσεις της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, προσφέροντας σε πολλές περιπτώσεις χέρι βοήθειας στην πολιτική της κυβέρνησης της ΝΔ, ψηφίζοντας αντιλαϊκά νομοσχέδια, όπως αυτό για τα Ωνάσεια Σχολεία και άλλα νομοσχέδια και σοβαρές διατάξεις, που στρέφονται ενάντια στα εργατικά – λαϊκά δικαιώματα.

Η προσπάθεια ποινικοποίησης της πολιτικής αντιπαράθεσης από τη Ζ. Κωνσταντοπούλου αποτελεί χέρι βοηθείας – όχι μόνο στην κυβέρνηση, αλλά συνολικά στο αστικό πολιτικό σύστημα.

Ακόμη κι αυτή η μήνυση, τη δεδομένη στιγμή υπηρετεί αυτούς τους στόχους, την ώρα που είναι σε εξέλιξη μια σειρά κρίσιμα μέτωπα για τη ζωή του λαού, από τα οποία η Ζωή Κωνσταντοπούλου και η Πλεύση Ελευθερίας είναι, ως συνήθως, απόντες.

Το ΚΚΕ και οι βουλευτές του θα συνεχίσουν να πρωταγωνιστούν στους εργατικούς – λαϊκούς αγώνες ενάντια στην αντιλαϊκή πολιτική και σε πείσμα των κάθε λογής απολογητών του κεφαλαίου.”

*** Πέρυσι το καλοκαίρι μετά την παραίτηση του βουλευτή Επικρατείας Όθωνα Ηλιόπουλου, που εμείς είχαμε καταλάβει ότι υποβλήθηκε για να διευκολύνει την είσοδο του τότε προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Στέφανου Κασσελάκη στο Κοινοβούλιο, η επιλαχούσα Πόπη Τσαπανίδου έσπευσε να αποδεχτεί την έδρα.

**** Όταν ψηφιζόταν το νομοσχέδιο για τα ομόφυλα ζευγάρια στη Βουλή και επειδή η Νίνα Κασιμάτη φέρεται να μην έβλεπε θετικά όσα κατοχυρώνει, ο Γιάννης Ραγκούσης είχε αναρωτηθεί τι κυρώσεις θα υπάρχουν για όσους δεν ακολουθήσουν τη θέση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ για στήριξή του, με τη συνυποψήφιά του στη Β’ Πειραιά να του απαντά: “Αν εκλεγεί ποτέ βουλευτής, θα τον ειδοποιήσουμε.”

***** Πριν ένα μήνα ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Κώστας Μπάρκας ενημέρωσε τους κοινοβουλευτικούς συντάκτες ότι όταν η Ραλλία Χρηστίδου, κατέβηκε από το βήμα του απευθύνθηκε ως εξής: “Αν ξαναγελάσεις την ώρα που μιλάω, θα σου σπάσω τα μούτρα.” Υποστήριξε ότι η αντίδρασή του είχε να κάνει με συζήτησή του με τον Δημήτρη Μάντζο από το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ και δεν αφορούσε το περιεχόμενο της τοποθέτησής της. Από την πλευρά της η μουσικός και βουλευτής του Κινήματος Δημοκρατίας πλέον εξέλαβε τις γκριμάτσες του ως ειρωνικές και σχολίασε: “Το να ενοχλείται ένας εκπρόσωπος αντιδημοκρατικού κόμματος, όπως ο ΣΥΡΙΖΑ πάει πολύ. Και μόνο που το γνωστοποίησε στους δημοσιογράφους, το κάνει ακόμα πιο γελοίο όλο αυτό.”

****** Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κυκλοφόρησε και μια ιδιωτική συνομιλία της Θεοδώρας Τζάκρη με τον Στέφανο Κασσελάκη (18.10), όπου φέρεται να της επισημαίνει:

– Σ.Κ: “Έχεις διχάσει πολύ κόσμο, να μάθεις να ενώνεις, αντιπρόεδρος είσαι”

– Θ.Τζ: “Ποιον κόσμο; Δεν έχω μιλήσει με κανέναν! Ποιον δίχασα; Δεν απαντάς;”

– Σ.Κ: “Δεν έχω όρεξη. Θα δούμε τα αποτελέσματα, που θα φέρεις όσο είμαι εκτός.”

– Θ.Τζ: “Ωραία, λοιπόν, για να τα δούμε! Γι’ αυτά ήθελα να μιλήσουμε, αλλά δεν με καταδέχεσαι!”

– Σ.Κ: “Δεν είμαι σε mood τώρα”