Κ. Μητσοτάκης: πρώτα η ορκωμοσία Φρ. Μπελέρη και μετά ενταξιακή πορεία για την Αλβανία

Σε ένα “φαραωνικό τοπόσημο”, την Πυραμίδα στα Τίρανα έλαβε χώρα τη Δευτέρα (16/10) η διάσκεψη εκπροσώπων χωρών των Δυτικών Βαλκανίων και της ΕΕ στα πλαίσια της γνωστής ως διαδικασίας του Βερολίνου, δηλαδή των ετήσιων συνομιλιών ενόψει των εκθέσεων προόδου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναφορικά με την ανταπόκριση στα προαπαιτούμενα της ένταξης, με το βλέμμα στη διεύρυνση της ΕΕ. Είχε προηγηθεί η σχετική συζήτηση στην άτυπη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στη Γρανάδα και αναμένεται να κορυφωθεί σε εκείνο του Δεκεμβρίου. Eστίασε σε θέματα οικονομικής σύγκλισης και ενσωμάτωσης στην ενιαία αγορά, σχέσεων καλής γειτονίας και διμερή, όπως και πράσινης και ψηφιακής μετάβασης. Το κτίριο χτίστηκε το 1988 σαν μεταθανάτιο μουσείο για τον ηγέτη της από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου Enver Hoxha, πρώτο γραμματέα του Εργατικού Κόμματος της Αλβανίας μέχρι τον θάνατό του, το 1985 και πρωθυπουργό το διάστημα 1944 – 1954.

Συμμετείχαν έξι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, Αλβανία, Βοσνία – Ερζεγοβίνη, Βόρεια Μακεδονία, Κόσοβο, Μαυροβούνιο, Σερβία, εννέα χώρες της ΕΕ, Αυστρία, Βουλγαρία, Γαλλία (ο Ε. Μακρόν δεν παρέστη ο ίδιος λόγω των γεγονότων σε σχολείο στην πόλη Αrras – θα βρισκόταν όμως για επίσημη επίσκεψη στα Τίρανα αργότερα τη Δευτέρα), Γερμανία, Ελλάδα, Ιταλία, Κροατία, Πολωνία, Σλοβενία και το Ηνωμένο Βασίλειο, όπως και οι πρόεδροι της Κομισιόν και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Τον περασμένο Αύγουστο είχαν βρεθεί και στην Αθήνα, πλην του Εdi Rama, παρουσία και του προέδρου της Ουκρανίας, Volodymyr Zelenskyy. Όπως σημειώνει το apnews.com, μετά τον πόλεμο στην ανατολική Ευρώπη γίνεται προσπάθεια να δοθεί νέα πνοή στη διεύρυνση, που έχει σταματήσει από το 2013, όταν εντάχθηκε η Κροατία.

Franc Zhurda, AP

Οι προς ένταξη χώρες βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια της ενσωμάτωσης. Η Σερβία και το Μαυροβούνιο εκκίνησαν τις σχετικές διαπραγματεύσεις πριν λίγα χρόνια, ακολούθησαν η Αλβανία και η Βόρεια Μακεδονία πέρυσι, ενώ η Βοσνία – Ερζεγοβίνη και το Κόσοβο μόλις έκαναν το πρώτο βήμα. Χρειάζεται να αναμορφώσουν τους πολιτικούς θεσμούς, την οικονομία, το νομοθετικό πλαίσιο για το επιχειρείν και να αντιμετωπίσουν τη διαφθορά και το οργανωμένο έγκλημα. Τότε, σύμφωνα με το νέο ευρωπαϊκό σχέδιο ανάπτυξης, που αποτελεί ένα πολύ ισχυρό κίνητρο – εξήγησε η U. Von der Leyen – θα τους επιτραπεί κατά περίπτωση να εισέλθουν εν μέρει στην ενιαία αγορά, στους τομείς των αγαθών, των υπηρεσιών, των οδικών μεταφορών, της ενέργειας, του ηλεκτρικού ρεύματος, των δασμών (customs), του ηλεκτρονικού εμπορίου και των συναλλαγών χωρίς χρήματα. “Εάν εφαρμοστεί, έχει τη δυναμική να διπλασιάσει το μέγεθος της οικονομίας των Δυτικών Βαλκανίων. Συμβαδίζοντας γρήγορα με τις μεταρρυθμίσεις, που έχουν ζητηθεί, θα λαμβάνουν ως αντάλλαγμα επενδύσεις. Έχει προταθεί από τους ηγέτες της ΕΕ ένα πακέτο έξι δις ευρώ, εκ των οποίων τα δύο σε επιχορηγήσεις και τα τέσσερα σε δάνεια. ” Έχουν ήδη συγκεντρωθεί 16 από τα 30 δις ευρώ, όπως ήταν η δέσμευση πριν τρία χρόνια, για επενδύσεις στην περιοχή. Ο πρωθυπουργός της Αλβανίας το θεώρησε υποσχόμενο, καθώς “στηρίζει την ιδέα μιας ικανοποιητικής σχέσης, που λειτουργεί περισσότερο σαν εταίροι να μοιράζονται ένα σπίτι με καλύτερη κατανόηση.”

Franc Zhurda, AP

Franc Zhurda, AP

Η ΕΕ προσπαθεί να διευκολύνει τον διάλογο ανάμεσα στο Κόσοβο και τη Σερβία, από την οποία κήρυξε την ανεξαρτησία το 2008. Μια πρόσφατη ανταλλαγή πυροβολισμών μεταξύ Σέρβων, που είχαν καλυμμένα τα πρόσωπά τους και την αστυνομία του Κοσόβου είχε ως αποτέλεσμα τέσσερις νεκρούς και επιδείνωσε τις εντάσεις. Ο καγκελάριος της Γερμανίας έκανε έκκληση να επιστρέψουν στις διαπραγματεύσεις.

Franc Zhurda, AP

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε και κατ’ ίδιαν συνάντηση με τον Αλβανό ομόλογό του Edi Rama με τον οποίο συζήτησε το θέμα της φυλάκισης του Φρ. Μπελέρη. Κατά την άφιξή του ο πρωθυπουργός δήλωσε: “Η Ελλάδα στηρίζει σταθερά και αταλάντευτα την ενταξιακή προοπτική των Δυτικών Βαλκανίων. Είμαστε σταθεροί υπέρμαχοι της ανάγκης οι χώρες αυτές να μπουν στην ευρωπαϊκή οικογένεια, αναγνωρίζουμε όμως, ταυτόχρονα, ότι ο δρόμος αυτός είναι δύσκολος και απαιτεί σημαντικές προσαρμογές στο ευρωπαϊκό κεκτημένο. Και, βέβαια, η μία αρχή, η οποία είναι αδιαπραγμάτευτη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και για την Ελλάδα είναι ο σεβασμός του κράτους δικαίου, ο οποίος πρέπει να εκδηλώνεται σε όλες τις εκφάνσεις της λειτουργίας του οργανωμένου κράτους όλων των συγκεκριμένων χωρών.

Δυστυχώς, τους τελευταίους μήνες στο ζήτημα αυτό η φίλη Αλβανία έχει κάνει σημαντικές εκπτώσεις – και αναφέρομαι συγκεκριμένα στην περίπτωση του εκλεγμένου δημάρχου της Χειμάρρας, Φρέντη Μπελέρη, ο οποίος παραμένει εδώ και πέντε μήνες προφυλακισμένος. Θέλω να τονίσω τον σεβασμό μου στην ανεξαρτησία της αλβανικής δικαιοσύνης και ουδεμία διάθεση παρέμβασης έχω στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί. Όμως, υπογραμμίζω με κατηγορηματικό τρόπο ότι ο Φρ. Μπελέρης έχει δικαίωμα – έστω και προφυλακισμένος – να ορκιστεί δήμαρχος Χειμάρρας. Είναι ένα δικαίωμα αναφαίρετο, το οποίο απορρέει από την αλβανική συνταγματική τάξη, το οποίο εξάλλου είναι απολύτως συμβατό με τους ευρωπαϊκούς κανόνες του κράτους δικαίου. Και είναι πολύ σημαντικό ο κ. Μπελέρης να ορκιστεί, έτσι ώστε να φύγει αυτή η σημαντική σκιά, η οποία αυτή τη στιγμή αναμφισβήτητα επηρεάζει τις ελληνοαλβανικές σχέσεις. Θα επαναλάβω και από εδώ ότι η επίλυση αυτού του θέματος είναι αναγκαία προϋπόθεση προκειμένου η Ελλάδα να κάνει κι αυτή το επόμενο βήμα και να συμφωνήσει στην εκκίνηση της διαδικασίας των διαπραγματεύσεων της Αλβανίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ελπίζω κι εύχομαι το πρόβλημα αυτό να μπορέσει να επιλυθεί σε πνεύμα συνεργασίας και καλής διάθεσης, χωρίς να σκιάζει περαιτέρω τις σχέσεις των δύο κρατών μας.”

Σε ερώτηση για το εάν θα συζητούσε το ζήτημα με τον πρωθυπουργό Edi Rama απάντησε θετικά: “Θα του το καταστήσω απολύτως σαφές και ελπίζω ότι θα μπορέσουμε να το επιλύσουμε με θετική διάθεση.”

Ο πρωθυπουργός συνάντησε τη Δευτέρα (16/10) στα Τίρανα και εκπροσώπους της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας στην Αλβανία. Συμμετείχαν οι Βασίλης Κάγιος, πρόεδρος ΔΕΕΕΜ-Ομόνοια, Βαγγέλης Ντούλες, βουλευτής – πρόεδρος ΚΕΑΔ, Θανάσης Πότσης, πρόεδρος Ένωσης Βλάχων Αλβανίας και Σίλβια Μπούρμπο, μέλος Διοικητικού Συμβουλίου Ομόνοιας και δημοτικός σύμβουλος Χειμάρρας.

Πηγές: apnews.com, ΑΠΕ-ΜΠΕ / κεντρική φωτογραφία: Franc Zhurda, AP