Κασμίρ: “Γλυκόπικρη εκεχειρία, που κανόνισαν οι μεγάλες δυνάμεις – Ινδία και Πακιστάν έχουμε ξαναβρεθεί σε αυτή τη θέση”

Μετά από τέσσερις μέρες εχθροπραξιών, o D. Trump ανακοίνωσε στο Truth Social το Σάββατο (10/05) συνολική και άμεση κατάπαυση πυρός μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν – αν και τις πρώτες ώρες αλληλοκατηγορούνταν για παραβίασή της, ειδικά στις κύριες πόλεις του ινδικού Κασμίρ (Srinagar και Jammu).

Το ζήτημα της κυριαρχίας επί του διαφιλονικούμενου Kασμίρ στους πρόποδες των Ιμαλαΐων συνοδεύεται από μακρά ιστορία τεταμένων σχέσεων με φόντο τον εθνικισμό και τις θρησκευτικές αντιπαραθέσεις, που όμως χειροτέρεψαν σημαντικά μετά τα μεσάνυχτα της Τρίτης προς Τετάρτη (07.05, τοπική ώρα), όταν η Ινδία επιτέθηκε σε εννέα στόχους σε έξι περιοχές των πακιστανικών Jammu, Κashmir και Punjab στο πλαίσιο της επιχείρησης ‘Sindoor’. Άφησε πίσω της τουλάχιστον 31 νεκρούς, μεταξύ των οποίων δύο κοριτσάκια τριών ετών και ένα αγοράκι πέντε χρονών, έφηβους και 46 τραυματίες. Υπήρξε συσκότιση στην πρωτεύουσα του πακιστανικού Κασμίρ, Muzaffarabad και υπέστησαν ζημιές δύο τζαμιά. Eντάθηκαν, ακόμη, οι διασυνοριακοί πυροβολισμοί εκατέρωθεν της γνωστής ως γραμμής ελέγχου (Line of Control, LoC), που ανταλλάσσονταν για περίπου 13 μέρες – ίσως οι πιο ισχυροί εδώ και πάνω από είκοσι χρόνια.

Ο νέος κύκλος βίας αναμενόταν μετά την τρομοκρατική επίθεση με τους 25 Iνδουιστές νεκρούς τουρίστες και τον οδηγό τους από το Νεπάλ και τους 17 τραυματίες, οι οποίοι έκαναν πικνίκ στην κοιλάδα Baisaran της Pahalgam στο ινδικό Κασμίρ στις 22/04, κατά τη διάρκεια της τετραήμερης επίσκεψης στην Ινδία του αντιπροέδρου της Αμερικής, JD Vance. Την ευθύνη ανέλαβε η ομάδα ‘Αντίσταση στο Κασμίρ’ εκφράζοντας θυμό για τον εποικισμό της περιοχής με 85.000 μη ντόπιους. Η Ινδία υποστήριξε ότι δύο από τους τρεις υπόπτους ήταν πακιστανικής εθνικότητας, προχώρησε σε δεκάδες συλλήψεις και στον τερματισμό της διμερούς συμφωνίας του 1960, που είχε υπογραφεί με τη μεσολάβηση της Παγκόσμιας Τράπεζας, για τον διαμοιρασμό των υδάτων έξι ποταμών και παραπόταμων, γνωστών ως ‘Νερά του Ινδού’ – “κάτι που θα μπορούσε να έχει καταστροφικές συνέπειες για τη γεωργία, καθώς έτσι ποτίζεται το 80% των πακιστανικών χωραφιών κυρίως στην Punjab, και συνολικότερα για την οικονομία του Πακιστάν και την κατανάλωση”.

Το Πακιστάν το αξιολογεί ως “υπαρξιακό ζήτημα” και θα αντιμετώπιζε την πλήρη κατάργησή της ως “casus belli”. Η Ινδία είχε απεριόριστη πρόσβαση στους τρεις ανατολικούς ποταμούς: Ravi, Sutlej και Beas, ενώ το Πακιστάν στους δυτικούς, που διαπερνούν το ινδικό Κασμίρ: Indus, Jhelum και Chenab. Ο Βραχμαπούτρα και ο Ινδός ποταμός πηγάζουν από το Θιβέτ. Υπάρχουν αναφορές και για κοιτάσματα σημαντικών ορυκτών στην περιοχή. 

Στα σημεία που χτύπησε η Ινδία, σύμφωνα με τον στρατό της “σχεδιάζουν και διευθύνουν επιθέσεις ή στρατολογούν και κάνουν κατήχηση οι ισλαμιστικές τρομοκρατικές ομάδες”:

– Jaish-e-Mohammad (JeM = ‘Στρατός του προφήτη Mohammad’), με έδρα την Punjab, ιδρύθηκε το 1999 από τον Masood Azhar, μετά την απελευθέρωσή του από φυλακή στην Ινδία ως μέρος συμφωνίας ανταλλαγής 155 ομήρων αεροπειρατείας σε πτήση των Ινδικών Αερογραμμών από την πόλη Kandahar, νότια του Αφγανιστάν (Markaz Subhan και Syedna Belal Camps). Όπως έκανε γνωστό, 10 συγγενείς του αρχηγού της και 4 συνεργάτες σκοτώθηκαν.

– Lashkar-e-Taiba (LeT = ‘Στρατός των Αγνών’), με βάση την πολυπληθή περιοχή της Punjab (Markaz Taiba, Gulpur, Αbbas και Sawai Nala Camps)

– και Hijbul Mujahideen (Μehmoona Joya Camp)

Priyanshu Singh, Reuters

Reuters

Ο υπουργός Εξωτερικών της Ινδίας, Vikram Misri έδωσε συνέντευξη τύπου με εκπροσώπους του στρατού έχοντας πίσω του σχετικές τοποθεσίες στον χάρτη.

Το Πακιστάν αντιτείνει ότι η LeT έχει εξουδετερωθεί και πως κατασχέθηκαν τα περιουσιακά στοιχεία της, ενώ οι διασυνοριακοί έλεγχοι αυστηροποιήθηκαν. Ο ιδρυτής της, Hafiz Saeed συνελήφθη και καταδικάστηκε το 2019 για χρηματοδότηση τρομοκρατικής δράσης και εκτίει ποινή φυλάκισης 31 ετών. Παρ’ όλα αυτά, ορισμένοι εκτιμούν ότι εξακολουθεί να διατηρεί ισχυρό δίκτυο και πως μετασχηματίστηκε υπό τον μανδύα της κοινωνικής προσφοράς. Aμερικανικές και ινδικές αρχές πιστεύουν πως και η JeM συνεχίζει ανοιχτά τη δραστηριοποίησή της. Δημιουργήθηκε στις αρχές του 1980 στην αφγανική επαρχία Kunar, διατηρώντας δεσμούς με την Al-Qaeda και τους Ταλιμπάν.

φωτιά σε φωτογραφίες του Masood Azhar, ιδρυτή της Jaish-e-Mohammad στο Ahmedabad της Ινδίας τον Μάιο του 2019 / Amit Dave, Reuters

“Οι ενέργειές μας ήταν εστιασμένες, μετρημένες και όχι στην κατεύθυνση της κλιμάκωσης. Δεν επιτεθήκαμε σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις.”, είπε ο ινδικός στρατός. Ωστόσο, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Shehbaz Sharif προειδοποίησε ότι η χώρα του διατηρεί “κάθε δικαίωμα να δώσει την κατάλληλη απάντηση σε αυτή την πράξη πολέμου”. Παράλληλα, ενημερώθηκε το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και ομάδα παρατηρητών του Οργανισμού μετέβη στο Πακιστάν, μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας. Ανακλήθηκε η visa Πακιστανών και αντίστοιχα ακυρώθηκαν εκείνες Ινδών από την άλλη πλευρά – με εξαίρεση σιχιστές προσκυνητές.

αποστολή του ΟΗΕ μετέβη στο τζαμί Bilal στη Muzaffarabad, πακιστανικό Κασμίρ για να αποτιμήσει τις ζημιές / Akhtar Somroo, Reuters

Σε αντίποινα πραγματοποιήθηκαν βομβαρδισμοί στο ινδικό Κασμίρ, που στοίχισαν τη ζωή σε 15 πολίτες, μεταξύ των οποίων μια γυναίκα και τα τρία παιδιά της, 42 ήταν οι τραυματίες, ενώ η κωμόπολη Poonch στα νοτιοδυτικά του υπέστη μεγάλη καταστροφή. Ο κάτοικός της Safeer Abdullah μετέφερε στον theguardian.com: “Δύο συγγενείς μου τραυματίστηκαν σοβαρά την Τετάρτη το πρωί (07.05), αφού βλήμα όλμου χτύπησε το σπίτι τους. Υπομένουμε τη βία εδώ και γενιές – οι πρόγονοί μας υπέφεραν, τώρα κι εμείς. Κάθε ώρα εδώ νιώθουμε ότι θα μπορούσε να είναι η τελευταία μας. Κανείς σε απόσταση 150 χιλιομέτρων από τα σύνορα δεν γίνεται να κοιμηθεί ή να φάει κανονικά.” Ένας άλλος, ο Mohammad Mashooq που, όσο μιλούσε, ακούγονταν πυροβολισμοί παρακάλεσε τις δύο κυβερνήσεις να δώσουν τέλος σε αυτή την τρέλα, διαφορετικά η πόλη θα καιγόταν ολόκληρη.

συντρίμμια αεροσκάφους στη Wuyan, προάστιο Pulwama του ινδικού Κασμίρ / Sharafat Ali, Reuters

Εκπρόσωπος του πακιστανικού στρατού ανέφερε ότι καταρρίφθηκαν πέντε ινδικά πολεμικά αεροπλάνα, ένα drone και επλήγησαν τα γραφεία της ινδικής δημόσιας εταιρείας υδροηλεκτρικής ενέργειας (ΝΗPC), στον σταθμό της Gingal (Uri-I), όπως και στη Salam Abad, κοντά σε υδατοφράκτη (Uri-II). Προκλήθηκε ζημιά και στο φράγμα παραγωγής υδροηλεκτρισμού, Neelum-Jhelum στο πακιστανικό Κασμίρ (στη φωτογραφία).

(08.05) / Amiruddin Mughal, EPA

‘Sindoor’ στα χίντι σημαίνει ‘βερμιγιόν’, η έντονα κόκκινη σκόνη με την οποία οι γυναίκες σχηματίζουν μια βούλα στο μέτωπο ή τα μαλλιά τους ως σημάδι ότι είναι παντρεμένες. Οι Ηinduistan Times σημείωσαν ότι παραπέμπει σε εκείνες, που έχασαν τους συζύγους τους στην επίθεση της 22ας Απριλίου “για θρησκευτικούς λόγους”, όπως για παράδειγμα η Himanshi Narwal, η οποία παρέμενε σε σοκ δίπλα στο άψυχο σώμα του.

Pahalgam, ινδικό Κασμίρ / Reuters

Παρόμοια πλήγματα με τα πρόσφατα είχε πραγματοποιήσει η Ινδία το 2016 και το 2019 ως απάντηση σε επιθέσεις κατά των σωμάτων ασφαλείας της. To 2008 σε τρομοκρατική ενέργεια στη Βομβάη, που αποδόθηκε στην Lashkar-e-Taiba (LeT) είχαν σκοτωθεί πάνω από 166 πολίτες μέσα σε τρεις μέρες. H ίδια θεωρείται ότι ευθύνεται για επιθέσεις σε επιβατικά τρένα στη Βομβάη το 2006 και στο Κοινοβούλιο της Ινδίας το 2001 – από κοινού με τη JeM.

ομάδα επιτόπιας καταγραφής (CSU) περισυλλέγει κομμάτια ινδικού drone στα περίχωρα του Karachi, Πακιστάν (08.05 / Imran Ali, Reuters)

Την Τετάρτη (07.05) μαχητικά των δύο πλευρών ενεπλάκησαν για περίπου μια ώρα σε αερομαχία. H Ινδία κατηγόρησε το Πακιστάν ότι επιτέθηκε με 400 drones την περασμένη Πέμπτη (08.05) και την αυγή της Παρασκευής στα βόρεια της χώρας, μεταξύ άλλων, σε στρατιωτικές βάσεις, τόπο συγκέντρωσης και λατρείας των Σιχ (gurdwara), χριστιανικές εκκλησίες και μονές στη Jammu στο ινδικό Κασμίρ και τις Rajasthan, Punjab και Gujarat.

καταφύγιο σε σχολείο στην Uri, ινδικό Κασμίρ (08.05) / Sajjad Hussain, AFP, Getty Images

χωριό Salamabad, Uri, ινδικό Κασμίρ (08.05) / Sajjad Hussain, AFP, Getty Images

χωριό Salamabad, Uri, ινδικό Κασμίρ (08.05) / Anadolu, Getty Images

To Πακιστάν υποστήριξε ότι κατέρριψε 25 drones, ενώ χτυπήματα δέχτηκαν τρεις κρίσιμες αεροπορικές του βάσεις, όπως η Nur Khan στη Rawalpindi τις πρώτες πρωινές ώρες του Σαββάτου (10.05) – εκεί βρίσκονται και τα κεντρικά της στρατιωτικής πτέρυγας, που περιφρουρεί τα πυρηνικά όπλα της χώρας.

Τότε ήρθε τηλέφωνο από τις ΗΠΑ, που σήμανε την αρχή διαπραγματεύσεων διάρκειας οχτώ ωρών πριν την εκεχειρία το μεσημέρι του Σαββάτου (10.05), μεταδίδουν οι ρεπόρτερ του theguardian.com (Shah Meer Baloch στο Ισλαμαμπάντ και Hannah Ellis-Petersen στο Δελχί). “Ελπίζω να τελειώσει πολύ γρήγορα”, είχε σχολιάσει αρχικά ο D. Trump και την περασμένη Πέμπτη ο αντιπρόεδρος JD Vance δήλωσε “δεν είναι δική μας δουλειά”. Καθώς, όμως, η αντιπαράθεση κλιμακωνόταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ επιφόρτισε τον υπουργό Εξωτερικών και σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας, Marco Rubio να μιλήσει με το Πακιστάν, χώρα-σύμμαχο των ΗΠΑ παλιότερα στον αποκαλούμενο ‘πόλεμο κατά της τρομοκρατίας’ – κάτι που άλλαξε με την έξοδο της Αμερικής από το Αφγανιστάν. Είχε επαφές με τον πρωθυπουργό του Πακιστάν Shehbaz Sharif, τον επικεφαλής του στρατού Asim Munir, τον σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας Asim Malik για να επικοινωνήσει το απλό μήνυμα: ‘Αυτό πρέπει να σταματήσει’. Συζήτησε, επιπλέον, με τον υπουργό Εξωτερικών Υποθέσεων, Subrahmanyam Jaishankar και τον σύμβουλο Ασφάλειας της Ινδίας. Ο JD Vance ανέλαβε τις συνομιλίες με το Narendra Modi. Μεσολάβησαν, ακόμη, η Σαουδική Αραβία, το Ιράν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο άσκησε πίεση μέσω εμπιστευτικών διπλωματικών καναλιών. Ο υπουργός Εξωτερικών του Πακιστάν και αναπληρωτής πρωθυπουργός, Ishaq Dar έκανε λόγο για 36 χώρες, που συνέβαλαν στην εξομάλυνση. To Iσραήλ στηρίζει το δικαίωμα της Ινδίας στην αυτοάμυνα. Το υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας παρότρυνε τις δύο πλευρές να λειτουργήσουν με κοινή λογική και να διεξαχθεί έρευνα για τα γεγονότα της 22ας Απριλίου, όπως προτείνει το Πακιστάν. Η παύση των εχθροπραξιών περιλαμβάνει και συμφωνία για μελλοντικές διαπραγματεύσεις ειρήνευσης – το πιθανότερο, σε ένα από τα κράτη του Κόλπου, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

κατεστραμμένο κυβερνητικό συγκρότημα υγείας και εκπαίδευσης στη Muridke, 20 μίλια έξω από τη Λαχώρη, Πακιστάν (07.05) / AFP, Getty Images

Λαχώρη, Πακιστάν > πολίτες μοιράζουν γλυκά με την ανακοίνωση της εκεχειρίας / (10.05), K. M. Chaudary, AP

Ο Lal Din στα 55 του, κάτοικος της Poonch (ινδικό Κασμίρ) χαρακτήρισε την είδηση γλυκόπικρη – το σπίτι του καταστράφηκε και δύο συγγενείς του σκοτώθηκαν. “Έχουμε ξαναβρεθεί σε αυτή την κατάσταση, μια προσωρινή ανακωχή, που κανόνισαν οι μεγάλες δυνάμεις – ωστόσο, μέχρι η Ινδία και το Πακιστάν να λύσουν σοβαρά τις διαφορές τους, θα πρέπει να προετοιμαζόμαστε για ακόμη χειρότερες συρράξεις.” Όσοι είχαν συγκεντρωθεί στους δρόμους για να γιορτάσουν έτρεξαν ξανά μέσα, καθώς συνέβαιναν εκρήξεις λόγω της παραβίασής της.

κοντά στη Muzaffarabad, πρωτεύουσα του πακιστανικού Κασμίρ (07.05) / MD Mughal, AP

Σε ένα φόρουμ στο site της πακιστανικής καθημερινής εφημερίδας Dawn, o δημοσιογράφος Zahid Hussain επέκρινε τα ινδικά μέσα ενημέρωσης για σοβινιστική γραμμή και επιθετικό εθνικισμό στον ρυθμό των τυμπάνων πολέμου, ήδη από την επίθεση στη δημοφιλή τουριστική περιοχή τον Απρίλιο. Τότε, τα περισσότερα – χωρίς να περιμένουν τα αποτελέσματα έρευνας και ανήκοντας σε μεγάλους βιομηχανικούς ομίλους με δεσμούς με το κυβερνών ινδουιστικό κόμμα, Bharatiya Janata (ΒJP) υπέδειξαν ως υπεύθυνο το Πακιστάν. O ίδιος αναγνώρισε, παράλληλα, ότι και στο τελευταίο η θρησκεία συχνά εργαλειοποιείται για να πυροδοτείται ο σεχταρισμός.

χωριό Gingal, Uri, ινδικό Κασμίρ / Farooq Khan, EPA

Η Ινδία ζήτησε από την πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης Χ να μπλοκάρει περισσότερους από 8.000 λογαριασμούς, που ανήκουν μεταξύ άλλων, σε πολιτικούς του Πακιστάν, μέσα ενημέρωσης και διασημότητες, όπως και σε ανεξάρτητα ινδικά ΜΜΕ και Ινδούς δημοσιογράφους στο Κασμίρ. Το Χ επιβεβαίωσε το αίτημα και διευκρίνισε ότι, παρόλο που σε πολλές περιπτώσεις δεν εξηγήθηκαν οι λόγοι, συμμορφώθηκε για να μην αντιμετωπίσει κυρώσεις, όπως σημαντικά πρόστιμα και φυλάκιση των εργαζομένων της εκεί. Και η Meta απέκλεισε την πρόσβαση στον λογαριασμό με ενημερωτικό περιεχόμενο @Muslim με τους 6.7 εκατ. ακόλουθους στο Instagram εντός της Ινδίας, ύστερα από επίσημο κυβερνητικό αίτημα για περιορισμό του περιεχομένου του. “Πρόκειται για λογοκρισία”, είπε ο δημιουργός της Ameer Al-Khatahtbeh.

Tο ιστορικό πλαίσιο συνθέτει ο Christophe Jaffrelot σε συνέντευξη στη liberation.fr. Όταν οι Βρετανοί αποχώρησαν το 1947, άφησαν τους βασιλιάδες της περιοχής να επιλέξουν μεταξύ της Ινδίας και του Πακιστάν. Στις 14-15 Αυγούστου του 1947, ύστερα από δύο αιώνες βρετανικής αποικιοκρατίας, με υπογραφή του αντιβασιλέα λόρδου Louis Mountbatten, οι Iνδίες χωρίστηκαν κυρίως με βάση το θρήσκευμα, στην ινδουιστική Ινδία και το μουσουλμανικό, στην πλειοψηφία του, Πακιστάν. Τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς ο ινδουιστής μαχαραγιάς των Jammu και Kashmir, ενέδωσε στην Ινδία που απένειμε καθεστώς σχεδόν πλήρους αυτονομίας ως αντάλλαγμα για την προσχώρηση. Aκολούθησε αιματοχυσία (1947-48), στην οποία εκτιμάται ότι έχασαν τη ζωή τους περισσότεροι από ένα εκατ. πολίτες και αναγκάστηκαν να μετακινηθούν 15 εκατομμύρια. Στις αρχές Ιανουαρίου του 1949, με τη μεσολάβηση του ΟΗΕ (που συνέστησε την ομάδα UNMOGIP), συνήφθη η γνωστή ως συμφωνία Karachi, η οποία καθόρισε τη γραμμή εκεχειρίας και προέβλεπε να περάσoυν στην Ινδία περίπου τα 2/3 του και στο Πακιστάν το 1/3. Ο ΟΗΕ ζήτησε από το Πακιστάν να αποχωρήσει και να οργανωθεί δημοψήφισμα στο Κασμίρ – η Ινδία επιμένει ότι πρώτα πρέπει να φύγει και να πραγματοποιηθεί αυτό μετά, ενώ η άλλη πλευρά επιθυμεί να προηγηθεί η διεξαγωγή του.

Στις τοπικές εκλογές του 1987 θεωρήθηκε ευρέως ότι έγινε νοθεία εις βάρος συνασπισμού μουσουλμανικών κομμάτων. “Aκτιβιστές συμπέραναν πως δεν θα μπορούσαν ποτέ να πετύχουν τις διεκδικήσεις τους στην κάλπη. Mια εξέγερση – κυρίως αυτοχθόνων – ξέσπασε, που όμως τα επόμενα λίγα χρόνια υιοθετήθηκε από οργανώσεις στο Πακιστάν.”, εξήγησε στους nytimes.com o Christopher Clary, αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο πανεπιστήμιο Albany.

Αντάρτες στο ινδικό Κασμίρ από το 1989 επεδίωκαν ανεξαρτησία ή ένωση με το Πακιστάν και στοχοποίησαν Ινδουιστές, που μετακινήθηκαν στο εσωτερικό της Ινδίας. Αξιωματούχοι του Πακιστάν, όπως ο Pervez Musharraf έχουν παραδεχτεί ότι προσέφεραν οικονομική υποστήριξη και εκπαίδευαν αντάρτες τη δεκαετία του 1990, δηλώνοντας αλληλέγγυοι με τον αγώνα στο Κασμίρ για ανεξαρτησία από την Ινδία.

Με επίδικο τον έλεγχο του Κασμίρ, όπου το ισλαμικό στοιχείο είναι πλειοψηφικό και παραμένει ένα από τα πιο υψηλά στρατιωτικοποιημένα σημεία στον κόσμο, με παρουσία 700.000 Ινδών στρατιωτών, οι δύο μεριές έχουν διαχρονικά οδηγηθεί σε σύγκρουση:

– τον Αύγουστο-Σεπτέμβριο του 1965, όταν εισέβαλαν στο ινδικό Κασμίρ 1.000 αυτονομιστές με τη στήριξη του Πακιστάν – έληξε με τη μεσολάβηση της Ρωσίας

– στις αρχές του 1971 το Πακιστάν έστειλε στρατεύματα στα ανατολικά του εδάφους του, την Ανατολική Βεγγάλη για να καταστείλει ένα αποσχιστικό κίνημα > χρειάστηκαν εννιά μήνες για να λάβει τέλος, μετά από σχεδόν τρία εκατ. νεκρούς, την επέμβαση του στρατού της Ινδίας και με την ανεξαρτησία της χώρας, που ονομάστηκε Μπανγκλαντές

– παρά τη Διακήρυξη της Λαχώρης στις 21 Φεβρουαρίου 1999 σχετικά με την οικοδόμηση κλίματος ασφάλειας και αμοιβαίας εμπιστοσύνης στη Νότια Ασία και την καθιέρωση ενός πολυεπίπεδου διμερούς διαλόγου, ξέσπασε πόλεμος το Μάιο-Ιούλιο στο Kargil της Ladakh στο ινδικό Κασμίρ με τις δύο πλευρές να ερίζουν για το παγόβουνο Siachen, που επέφερε 1.000 νεκρούς [η Ινδία είχε προσπαθήσει να το θέσει υπό την κυριαρχία της και το 1984]

– και πιο πρόσφατα το 2019, σε βομβιστική επίθεση αυτοκτονίας της οργάνωσης Jaish-e-Mohammed έχασαν τη ζωή τους τουλάχιστον 40 Ινδοί στρατιώτες στην Pulwama του ινδικού Κασμίρ > η Ινδία βομβάρδισε τη γειτονική της χώρα, η οποία κατέρριψε ένα ινδικό αεροπλάνο, αν και απελευθέρωσε τον πιλότο.

Ένα μικρό τμήμα του στα βόρεια, το Aksai Chin ελέγχει η Κίνα, που χτίζει συμμαχία με το Πακιστάν. 

Rehari, υπό ινδική διοίκηση Jammu (10.05) / Reuters

“Ο Narendra Modi εκμεταλλεύτηκε την ένταση και μετέτρεψε την επίδειξη δύναμης σε βασικό θέμα της προεκλογικής του εκστρατείας.”, σχολίασε στη liberation.fr ο Jean-Luc Racine, έμπειρος ερευνητής στο Κέντρο Ασίας και επίτιμος επικεφαλής στο Γαλλικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας (CNRS). Mετά την επανεκλογή τoυ για δεύτερη θητεία την άνοιξη του 2019, ανακάλεσε με προεδρικό διάταγμα τον Αύγουστο το ειδικό καθεστώς αυτονομίας του ινδικού Κασμίρ, όπως είχε αναγνωριστεί στο άρθρο 370 του Συντάγματος της Ινδίας χωρίζοντάς το σε δύο τμήματα > – Jammu (όπου είναι πλειοψηφία οι Ινδουιστές) & Kashmir και – Ladakh (όπου υπερτερούν οι Βουδιστές). Επιβλήθηκαν δραστικά κατασταλτικά μέτρα στο ινδικό Κασμίρ, φυλακίστηκαν χιλιάδες: πολιτικοί αρχηγοί, ακτιβιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κόπηκε η επαφή με τον έξω κόσμο, απαγορεύτηκαν οι συναθροίσεις και έκλεισαν τα σχολεία. Επίσης, δόθηκαν δικαιώματα κατοίκησης, εύρεσης εργασίας και αγοράς γης για πρώτη φορά σε μη κατοίκους σε μια προσπάθεια να αλλάξει η δημογραφική φυσιογνωμία. Oι εκλογές επιτράπηκαν πέρυσι.

Tαραχές έχουν εκδηλωθεί και στο πακιστανικό Κασμίρ δηλώνοντας δυσαρέσκεια με τον τρόπο διοίκησης.

Συνολικά οι νεκροί στις εχθροπραξίες από το 1989 υπερβαίνουν τους 70.000.

Το Πακιστάν απαγόρευσε γύρω στο 2002 τις οργανώσεις Jaish-e-Muhammad και Lashkar-e-Taiba, αν και η δεύτερη εξακολούθησε να λειτουργεί μέσω συμμαχιών. Η δράση τους υποχώρησε, δρομολογήθηκε ειρηνευτική διαδικασία – εξέλιξη η οποία συνδέθηκε από ορισμένους αναλυτές με την πίεση, που άσκησαν οι ΗΠΑ, σε συνέχεια της επέμβασης στο Αφγανιστάν μετά την 11η Σεπτέμβρη. Ο πολιτικός επιστήμονας και διευθυντής στο Διεθνές Κέντρο Έρευνας του Sciences-Po, Christophe Jaffrelot κρίνει ότι το 2003 οι συνθήκες ήταν ευνοϊκές – τόσο ο στρατηγός και πρώην πρόεδρος του Πακιστάν Pervez Musharraf όσο και ο ινδουιστής εθνικιστής Atal Bihari Vajpayee ήθελαν να μείνουν στην ιστορία ως εκείνοι, που θα την επισφράγιζαν με εμπορικές και ταξιδιωτικές συμφωνίες.

Ωστόσο, η συγκεκριμένη πιθανότητα εκτροχιάστηκε επειδή πολλοί και στις δύο πλευρές έχουν συμφέρον να συντηρείται η αντιπαράθεση. Έτσι από τη μια, ο στρατός του Πακιστάν συνεχίζει να διατηρεί το καθεστώς του ‘κράτος εν κράτει’ – “οι πρωθυπουργοί του συχνά απομακρύνονται από αυτόν, όχι μέσα από την κάλπη”, γράφει ο spectator.co.uk. Στην Ινδία το φόβητρο του μουσουλμανικού Κασμίρ φάνηκε πολύ χρήσιμο για την άνοδο του Narendra Modi στην εξουσία, ενώ ο υποδαυλισμός του πατριωτικού συναισθήματος ίσως ευνοήσει ξανά το κόμμα του στις ερχόμενες τοπικές εκλογές στη Βihar.

O ανταποκριτής θεμάτων διεθνούς ασφάλειας του theguardian.com, Jason Burke υπογραμμίζει ότι “και οι πρώτοι ηγέτες της Ινδίας μετά την ανεξαρτησία, κοσμικοί, που έκλιναν προς τα αριστερά πολιτικά, έδιναν έμφαση στον αγώνα για το Κασμίρ”. Για τον Dan Sabbagh, δημοσιογράφο του theguardian.com με ειδίκευση σε θέματα άμυνας και ασφάλειας αυτά συμβαίνουν σε ένα περιβάλλον, όπου οι πολεμικές επιχειρήσεις όλο και περισσότερο κανονικοποιούνται και οι μηχανισμοί συγκράτησης του παγκόσμιου διπλωματικού συστήματος έχουν αποδυναμωθεί. “Aποτελεί πλέον καθημερινή πραγματικότητα να επεκτείνονται τα πεδία σχεδιασμού των ‘γερακιών’ σε επίκεντρα ανάφλεξης διεθνώς”, διαπιστώνει ο Samir Puri, από το thinktank Chatham House.

Reuters

Reuters

Οι δύο πυρηνικές δυνάμεις της νότιας Ασίας, που συγκεντρώνουν το 20% του παγκόσμιου πληθυσμού διατηρούν από τους ισχυρότερους στρατούς.

Το Πακιστάν μαστίζει οικονομική κρίση και λιτότητα – υπέγραψε δανειακή σύμβαση εφτά δις δολαρίων με το ΔΝΤ το 2024. Το ΔΣ του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου ήταν προγραμματισμένο να εγκρίνει την περασμένη Παρασκευή (09.05) την καταβολή δόσης ύψους ενός δις, όπως και τη νέα συμφωνία για δανεισμό 1.3 δις δολαρίων αναφορικά με πρόγραμμα για την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή.

H Ινδία είναι η πέμπτη σημαντικότερη οικονομία – την προηγουμένη των επιθέσεων είχε συνάψει εμπορική συμφωνία με το Ηνωμένο Βασίλειο και υπήρχαν εκτιμήσεις ότι θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ‘ασφαλές καταφύγιο’ προσέλκυσης επενδύσεων έναντι της Κίνας, όσο διαρκεί ο ‘εμπορικός πόλεμος’ και η νέα πολιτική επιβολής δασμών. Για παράδειγμα, η Apple φαίνεται ότι επιδιώκει να φτιάχνει μέχρι το τέλος του 2026 εκεί τα iPhones, με προορισμό την αμερικανική αγορά. Σύμφωνα με την ανάλυση του καθηγητή Διεθνών Σχέσεων, John Mearsheimer σε συνέντευξη σε ινδικό τηλεοπτικό κανάλι η πρόσφατη σύρραξη Ινδίας – Πακιστάν επικαθορίζεται από τον ανταγωνισμό ΗΠΑ – Κίνας.   

Πηγές: reuters.com, theguardian.com, liberation.fr, courrierinternational.com, nytimes.com