By Ο Nick Cave και ο Stephen Colbert στο podcast του Anderson Cooper
Η εβδομάδα από τις 2 έως τις 8 Δεκεμβρίου 2025 ήταν αφιερωμένη στην ευαισθητοποίηση γύρω από το θέμα: ‘Μεγαλώνοντας με το πένθος’ και το Νοέμβριο η έμφαση δίνεται στo πώς μπερδεύει και παραξενεύει τα παιδιά.
O δημοσιογράφος του CNN Anderson Cooper στο podcast ‘All there is’ το εξερευνά σε όλη του τη συνθετότητα. Έχει μιλήσει για την ανεπεξέργαστη θλίψη της απώλειας του πατέρα του στα δέκα του χρόνια από επιπλοκές επέμβασης στην καρδιά και του αδερφού του, που αυτοκτόνησε μια δεκαετία αργότερα, το 1988 στα 23. Επέστρεψε σε αυτές αφού έχασε τη μητέρα του, Gloria Vanderbilt το 2019· τακτοποιώντας κουτιά με ενθύμια κατάλαβε ότι γίνεται να συνεχίσουμε να έχουμε σχέση με τους νεκρούς μας.
Σε συνέντευξη στην Ann Tashi Slater για το tricycle.org μοιράστηκε: “Tώρα που έχουν φύγει όλοι από την πυρηνική οικογένεια, είμαι σαν φαροφύλακας σε έρημο νησί, που προσπαθεί να κρατήσει την φλόγα αναμμένη. Εκείνη η εμπειρία στην παιδική μου ηλικία, συνέβαλε στο να θέλω να πάω στα πέρατα του κόσμου, εκεί που βρίσκονται οι τεκτονικές πλάκες της αγάπης και του μίσους, όπου τα πάντα μεταστρέφονται και οι κοινωνίες ζουν διασπασμένες. Πέρασα δεκαετίες να ταξιδεύω σε μέρη, στα οποία η καθημερινότητα των πολιτών διαλύεται ή καταβάλλεται προσπάθεια να ξαναφτιαχτεί. Έτσι έμαθα να αποδέχομαι την παροδικότητα της ύπαρξης, την ευπάθεια των ανθρώπων. Υπάρχει μια ωμότητα και αυθεντικότητα σε τέτοιες ακραίες καταστάσεις, που υπερκέρασαν τις ψυχολογικές μου άμυνες και μου έδωσαν τη δυνατότητα να συνδεθώ και να νιώσω – κάτι που δεν ίσχυε στη Νέα Υόρκη.
Δεν ήξερα το πρώτο πράγμα για το πένθος: δεν είχα θρηνήσει ούτε μικρός ούτε ως 20χρονος – το είχα θάψει μέσα μου, νεκρώνοντας τον εαυτό μου. Δραπέτευα από τα βαθιά καταθλιπτικά συναισθήματα, αλλά και της χαράς, με το να διατηρούμαι μοναχικά στην ενδιάμεση ζώνη. Δεν άφηνα να καλλιεργηθεί εγγύτητα με τους άλλους.
Πολύ σημαντικές για να συνειδητοποιήσω τον μηχανισμό, που είχα αναπτύξει προκειμένου να ανταπεξέρχομαι, καθορίζοντας ακόμη τη στάση μου με ό,τι καταπιάνομαι, είναι οι συνεδρίες μία φορά την εβδομάδα με τον ψυχοθεραπευτή Francis Weller, που έχει γράψει το βιβλίο Τhe Wild Edge of Sorrow. Τον έχω φιλοξενήσει και στην εκπομπή. Αν και τείνουμε να μη θίγουμε τέτοιες εμπειρίες, χιλιάδες από το κοινό στέλνουν μηνύματα, τα ακούω σχεδόν στο σύνολό τους και με έχουν συγκινήσει τόσο ώστε να μου σώσουν τη ζωή και να την αλλάξουν.”
Πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο της Ann Tashi Slater ‘Τraveling in bardo – The art of living in an impermanent world’ (Balance/Hachette). Στον θιβετιανό βουδισμό ως ‘bardo’ εννοείται μια συνθήκη ύπαρξης ανάμεσα στον θάνατο και την αναγέννηση.
Το τελευταίο βιβλίο του Nick Cave ‘Πίστη, Ελπίδα και Πόνος’ (εκδ. Κλειδάριθμος, 2022), που περιλαμβάνει συνομιλίες του με τον δημοσιογράφο Seán O’ Hagan κατά τη διάρκεια της πανδημίας, ξεκινά με τον ψαλμό του Ησαΐα ‘Ένα μικρό παιδί θα τους οδηγήσει’ (11:6). Ο γιος του, Arthur έχασε τη ζωή του στα 15, πριν δέκα χρόνια – ο μεγαλύτερος γιος του, Jethro πέθανε το 2022 στα 31.
Ο Αnderson Cooper στάθηκε, έχοντας το Nick Cave καλεσμένο στο επεισόδιο του Αll there is της περασμένης εβδομάδας, στη διαίσθησή του ότι: “Το πένθος μας φέρνει πιο κοντά στο πέπλο, που χωρίζει αυτό τον κόσμο από τον άλλο”.
Nick Cave: “Noμίζω πως ήμουν ένας ανολοκλήρωτος άνθρωπος, χωρίς μορφή, πριν από τον θάνατο του Arthur. Αποσυναρμολόγησε τη σχέση μου με τον κόσμο, ο εαυτός μου θρυμματίστηκε· χρειάστηκε να αναδιατάξω τα κομμάτια.
Είμαστε όλοι πλάσματα της απώλειας· υποφέρουμε με τον δικό του τρόπο ο καθένας – πρόκειται για κάτι απαλό, για το νήμα, που μας κρατά ενωμένους ως σύνολο. Σε όσους περνούν τώρα μια τέτοια δοκιμασία, ίσως αυτά που μεταφέρω φανούν – όχι μόνο ακατανόητα, αλλά βλάσφημα και προσβλητικά· όμως, αντί να εσωτερικεύσω ό,τι συνέβη και να κουλουριαστώ γύρω του, η καρδιά μου άνοιξε πολύ για να δεχτεί ό,τι δεν διέκρινε καν πριν. Mε μουσικούς όρους, από τα blues αναδύθηκε η αγαλλίαση.
Tουλάχιστον ο πρώτος χρόνος χωρίς τον Arthur ισοδυναμούσε με απόλυτα συντριπτική, παραλυτική θλίψη, με τρομερά συναισθήματα αυτομομφής, συμπαντικής προδοσίας και πλήρους χάους. Σαν κατακλυσμός, βρυχόταν όλο μου το σώμα. Θυμάμαι να κάθομαι στην κουζίνα και να βλέπω τη γυναίκα μου να μη μπορεί να ανέβει τα σκαλιά, να φτάνει μόνο μέχρι τη μέση, να καταρρέει κι εγώ να μην έχω δύναμη να διαβώ την πόρτα και να τρέξω να τη βοηθήσω. Σκεφτόμουν: ‘δεν έχασα μόνο τον γιο μου, χάνω και τη γυναίκα μου’ – για μεγάλο διάστημα ήταν σαν ‘ενταφιασμένη’, στα σκοτεινά, στο δωμάτιό της. Μήνες αργότερα, πήραμε από κοινού την απόφαση να μη συνεχίσουμε έτσι.”
Anderson Cooper: “Ο αδερφός μου αυτοκτόνησε πέφτοντας από το μπαλκόνι του διαμερίσματος που μέναμε, παρουσία της μαμάς μου. Πιέζομαι όταν οδηγώ στην FDR, σε αυτή την πλευρά της Νέας Υόρκης, απ’ όπου φαίνεται το κτίριο – το αποφεύγω.”
Νick Cave: “Δεν θα το ξεπεράσουμε ποτέ. Το βρίσκαμε πολύ δύσκολο και τελικά, μετακομίσαμε σε άλλη περιοχή του Βrighton. Παραείναι σκληρό. O δίδυμος αδερφός του Arthur, Earl χρειαζόταν να περνάει με το σχολικό από το απόκρημνο σημείο απ’ όπου γλίστρησε, προς και στην επιστροφή από τα μαθήματα – το πώς το άντεξε, μου προξενεί δέος.
Καθόμαστε με τη Susie να παρακολουθήσουμε μια ταινία και η εναρκτήρια σκηνή δείχνει απότομους βράχους· παράνοια. Τα ‘αιχμηρά όρια’ καθίστανται ταυτόχρονα και η συγκολλητική μας ουσία. Moυ θύμισε όταν πήγαινα στους Ανώνυμους Ναρκομανείς, μόλις δύο μέρες ‘καθαρός’, νιώθοντας τελείως κατεστραμμένος, ενώ κάποιος απεξαρτημένος είκοσι χρόνια κοινοποιούσε πόσο καλή ήταν πια η ζωή του. Παίρνει πολύ, πολύ χρόνο, όπως συμβαίνει συχνά με τα όμορφα πράγματα.
Μικρές πράξεις άρχισαν κάπως να μεταστοιχειώνουν τη συγκεκριμένη δυναμική. Την πρώτη φορά που βγήκα στο Brighton, πήγα σε ένα εστιατόριο για vegetarians να πάρω φαγητό για το σπίτι, με πρόσεξαν όσο περίμενα στην ουρά. Με την κοπέλα, που εξυπηρετεί γνωριζόμαστε, κι όμως, με ρώτησε απλά: ‘Τι θα θέλατε;’ – αναρωτήθηκα: ‘Δεν το ξέρει;’. Όταν έδινε τα ρέστα, μου έσφιξε το χέρι – μια συμπονετική και εγκάρδια κίνηση, που με άγγιξε περισσότερο απ’ ό,τι έχω διαβάσει – και έχω αναγνώσει όλα τα βιβλία. Eπιχείρησα, ακόμη, να συνεχίσω τον υπερβατικό διαλογισμό (meditation), αν και μου φαινόταν ακατόρθωτο. Ξαφνικά, για μια απειροελάχιστη στιγμή σα να πρόβαλε ένα μικρό φως· μετακινήθηκα. H εμφύσηση της ελπίδας ήταν επαναστατική.
O Arthur επισκέπτεται τη μητέρα του στα όνειρά της, θα το ήθελα πολύ κι εγώ. Ένιωσα ότι αυτό που συνέβη ήταν μοναδικό, αλλά και συνηθισμένο· όλων η ύπαρξη διαπνέεται από κινδύνους, γειτνιάζει με την καταστροφή και αυτό μας καθιστά πολύτιμους, ανεκτίμητης αξίας. H συγκεκριμένη φιλοσοφία ήταν καινούρια για μένα.
Κάθε μέρα κλείνω τα μάτια, τους σκέφτομαι και μιλάω στους γιους μου σαν σε προστάτες αγίους. Είμαι μεγάλος σε ηλικία, και μαζί με μια ομάδα, όπως η μητέρα και ο πατέρας μου, αντιπροσωπεύουν κάτι: ο Arthur την ευφορία, ο Jethro το χάος. Ορισμένες φορές, που έχω κολλήσει και λειτουργώ μηχανιστικά, αναζητώ τον Jethro για να προκαλέσει αναστάτωση· πριν ανέβω στη σκηνή, τον Arthur σαν παιχνιδιάρικο ξωτικό, που απελευθερώνει. Το χειρότερο έχει ήδη συμβεί και αυτό χαρίζει μια προοπτική. Δεν τους άφησα να πετάξουν, επιβιώνουν με διαφορετικό τρόπο μέσα μου. Ίσως θεωρηθεί κάποιου είδους τρέλα· ασκούν μια τεράστια επιρροή πάνω μου. Noμίζω κάτι, που θέλουμε όλοι να πούμε στους νεκρούς μας είναι ότι λυπόμαστε, συγγνώμη για τις oποιεσδήποτε αποτυχίες μας και ότι τους αγαπάμε.”
> ολόκληρη η απομαγνητοφώνηση της συνέντευξης στα αγγλικά εδώ
Σε παλαιότερη συζήτησή τους με τον Anderson Cooper, ο κωμικός Stephen Colbert, που έχασε τον μπαμπά και δύο αδερφούς του, με τους οποίους ήταν ιδιαίτερα δεμένος σε αεροπορικό δυστύχημα (11.09.1974) τόνισε ότι χρειάζεται να μάθουμε “να αγαπάμε αυτό, που ευχόμαστε να μην είχε συμβεί”.
“Αναλογιζόμουν τι είναι ο θάνατος, τι σημαίνει. Εκείνη η μέρα ήταν ένα εκτεταμένο ρήγμα στη σειρά μας. H αντίληψή μου για τον κόσμο, τα ψυχικά μου αποθέματα άλλαξαν. Σα να ήταν τώρα, εξακολουθώ να έχω την εντύπωση πως τα αδέρφια μου ψάχνουν τα γάντια του baseball.
Έφτασα στη μέση ηλικία και ξέρω πια την αξία του συγκεκριμένου πόνου· αντιμετωπίζοντάς τον – όχι σα να κρατώ πυρακτωμένα κόκκινα κάρβουνα στα χέρια, όσο σαν κάτι που μπορεί να ζεστάνει, να συνδράμει στην κατανόηση συνανθρώπων μας με παρόμοιες εμπειρίες. Με έχει σοκάρει το πώς καταφέρνει να τον μετατρέψει κανείς σε δώρο. Eίναι επικίνδυνος, λες και υπάρχει δίπλα μου μια αγαπημένη τίγρη – ίσως να ορμήξει αναπάντεχα, να με πληγώσει, όμως, δεν θέλω να την ξεφορτωθώ, αναπτύξαμε μια συμβιωτική σχέση, θα ζήσει όσο εγώ.
H αποδοχή της οδύνης δεν ισούται με ήττα. Έχει δημιουργηθεί η εντύπωση ότι μπορούμε να κερδίσουμε το πένθος, να το μαντάρουμε, να κρατήσουμε τον έλεγχο. Ωστόσο, η μόνη επιλογή είναι να έρθουμε σε βαθιά επαφή μαζί του, να το αποδεχτούμε ως αληθινό.
Φοβόμαστε ότι αποτελεί μια μορφή θανάτου, μια παγίδα κατάθλιψης, ότι θα μας αποκλείσει και θα μείνουμε στεναχωρημένοι για πάντα. O οποιοσδήποτε βιώνει μια απώλεια, είναι συχνά σε ταραχή, σαστισμένος, σα να έχει δεχτεί χτύπημα. O θυμός χτίζει μια πανοπλία απέναντι στο να αισθανόμαστε πραγματικά. Όμως, δίνοντας προσοχή στη λύπη, ακολουθώντας τη καθοδικά και με το να τη μοιραζόμαστε, η σπηλιά μετατρέπεται σε τούνελ και σχηματοποιείται ένας δρόμος, που οδηγεί στην άλλη πλευρά, όπου φτάνοντας θα είσαι διαφορετικός άνθρωπος.”
Αnderson Cooper: “Δυστυχώς, εγώ κολλάω στην εικόνα του βίαιου τέλους του αδερφού μου. Όσο για τον μπαμπά μου, πέθανε στα 50 του· φοβόμουν ότι θα φύγω στην ίδια ηλικία. Όταν έφτασα τα 51, αποφάσισα να γίνω γονιός. Δεν ήθελα με τίποτα να περάσω στα παιδιά την κρυμμένη θλίψη μου.”
Stephen Colbert: “Κι εγώ το ίδιο: αιφνιδιαστικά, εκεί που δεν το περίμενα, σε στιγμές χαράς μετρούσα πόσο υπολειπόμουν μέχρι να γίνει το καθένα από τα παιδιά μου 10 ετών – αυτός ήταν ο χρονικός ορίζοντας, που μου έδινα εν ζωή γιατί δεν είχα διαθέσιμο το παράδειγμα της σχέσης ενός μεγαλύτερου παιδιού με τον πατέρα του.
Ύστερα, καθώς πλησίαζα την ηλικία, στην οποία έχασα τον μπαμπά μου, έκανα πάλι μαθηματικούς υπολογισμούς. Όταν έγινα πια, μια μέρα μεγαλύτερος από εκείνον, είχαμε μια εβδομάδα κενό από την εκπομπή. Και σκέφτηκα: ‘Τι θα επιθυμούσε να πραγματοποιήσει, που δεν είχε την ευκαιρία;’ Πιστεύω πως, αν ήταν σαν εμένα, θα προσπαθούσε να μας συναντήσει.
Ταξίδεψα στη χώρα, μέχρι τα πανεπιστήμια που σπούδαζαν τα παιδιά και κανόνισα κάτι με τον μικρότερο γιο μου, που δεν είχε ανεξαρτητοποιηθεί. Δεν με ρώτησαν γιατί, ευτυχώς δεν τους πέρασε από το μυαλό. Στο ελεύθερο σαββατοκύριακο πήγα στην Washington, DC όπου κατοικούν τα περισσότερα αδέρφια και οι αδερφές μου. Καθώς δειπνούσαμε, μου είπαν: – ‘Τι σε φέρνει στα μέρη μας;’ – ‘Μπήκα στα 53’, απάντησα και συνειδητοποίησα ότι είχαν, επίσης, συγκρίνει το τραυματικό γεγονός με τη δική τους πορεία.
Aντίθετα, το δέσιμο με τη μητέρα μου μοιάζει με ένα τεράστιο δωμάτιο, που η πόρτα του έκλεισε ήσυχα – το πένθος για εκείνη είναι σαν πείνα για το φαγητό, που μας ετοίμαζε.”
> το ηχητικό της συνέντευξης και η απομαγνητοφώνηση στα αγγλικά εδώ
Πριν λίγους μήνες τo CBS και η Paramount ενημέρωσαν ότι το δημοφιλές Late Show, που παρουσιάζει ο Stephen Colbert κόβεται από τον Μάιο του 2026 – επίσημα, ως οικονομικά ασύμφορο· ανεπίσημα, προκειμένου να εξευμενίσουν τον D. Trump και να μειωθούν οι εντάσεις με την κυβέρνησή του.
