By Ο Ξένος, ραψωδίες ζ – η – θ της Οδύσσειας σε σκην. Μιχαήλ Μαρμαρινού στις 11&12/07 στην Επίδαυρο
Μετά τη ΝΕΚΥΙΑ – εκείνη την επίσκεψη στη ραψωδία λ, σε συνεργασία με το θέατρο ΝΟ της Ιαπωνίας, που παρουσιάστηκε στο Τόκυο πρώτα και μετά, για πρώτη φορά στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου – ο Μιχαήλ Μαρμαρινός επιστρέφει στην Οδύσσεια και τις ραψωδίες ζ – η – θ για να εξερευνήσει “πώς, αυτό το ατελεύτητο μυστήριο της προφορικής Αφήγησης (το βαθύ μυστήριο του θεάτρου) έχει τη δυνατότητα να μας εξακοντίζει συναρπαστικά ‘εκεί, που η ιστορία ακόμα συμβαίνει’”. Η παράσταση κάνει πρεμιέρα στις 11 και 12 Ιουλίου 2025 στην Επίδαυρο στις 21:00, με τον Χάρη Φραγκούλη στον ρόλο του Ξένου και Αρήτη την Έλενα Τοπαλίδου.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Κείμενο για την Εποχή του Χαλκού
“Ό,τι ζει στους κόλπους του Έπους έχει μορφή, προσωπική υπόσταση: τα άλογα μιλούν και προφητεύουν, τα ποτάμια αντιδρούν σαν έμψυχες οντότητες, η σύμπτωση προϋποθέτει θεϊκό χέρι.
Αν για τη σημερινή ευαισθησία, η Αυγή είναι ένα φαινόμενο φυσικό, για τον Όμηρο είναι προσωποποιημένη εκδήλωση. Έτσι, τη βλέπουμε να σηκώνεται από το κρεββάτι της… […]
Εδώ ο άνθρωπος, δεν έχει υποστεί ακόμα το εσωτερικό τσάκισμα, που θα χωρίσει την υπόστασή του σε θνητή και αθάνατη, έλλογη και άλογη. Ζει και ενεργεί σαν αδιάσπαστη ενότητα, σαν ένα ψυχοσωματικό σύνολο (πρωτοφανές και αξεπέραστο για τον δυτικό πολιτισμό) χωρίς διχασμούς.”
*Κωστής Παπαγιώργης, ‘Η ομηρική μάχη’, εκδόσεις Καστανιώτης, Αθήνα, 1993, σελ. 20-23
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Σημείωμα του Μιχαήλ Μαρμαρινού:
“Αλήθεια, τι θυμόμαστε απ’ το έπος;
Σε ποιον βαθμό εκείνη η Εποχή του Χαλκού – οι νόστοι και η πνευματικότητα, η ωμότητα και το ήθος της – θα μπορούσαν, ιδεατά, να συνομιλήσουν, να εγχύσουν κάποιου είδους φως στα δικά μας σημερινά σκιερά;
Κατά πόσον εκείνος, ο πολιτισμός της Αιδούς, η σχέση με τη Φύση, με τον θεό, το θείο και το θαύμα, η σχέση με τον ξένο – ή με εκείνο το βαθύ μυστήριο της φιλοξενίας – μπορεί να έχουν κάποιον λόγο σήμερα, πάνω στον δικό μας, πολιτισμό; Πάνω στις δικές μας σημερινές απορίες;
Ένας ξένος – και Οίος επιπλέον ονομάζεται από τον Όμηρο, δηλαδή μόνος – ένα ανθρώπινο ράκος μετά το ύστατο ναυάγιο του, συντετριμμένο μετά την άνιση πάλη του με το πέλαγος, πεταμένο σε μιαν ακτή …
(Αλήθεια, μας θυμίζει τίποτα από το σήμερα αυτή η εικόνα; Την έχει πάρει – έστω ξώφαλτσα – το μάτι μας πουθενά στον σύγχρονο κόσμο, που μας περιβρέχει;)
Εδώ, σε μια ξένη ακτή που δεν διάλεξε, του ορίστηκε να αναζητήσει και να ξαναβρεί το σώμα, το πρόσωπο και το όνομά του.
Για 1263 στίχους παραμένει άγνωστος, απρόσωπος, ξένος, και μόνο μετά το πρώτο του δάκρυ – και το μετέπειτα γοερό κλάμα – αρχίζει μια διαδρομή ‘αναγνώρισης’. Προσπαθώντας να τον τιμήσουν, (σε έναν ξένο πάντα υπαινίσσεται η θεότητα), να διασκεδάσουν τις οδύνες του με Ωδές από ιστορίες ηρώων και θεών, δεν γνωρίζουν ότι τραγουδούν τη ζωή του … Κι όταν μέσα από την αξιοπρέπεια των δακρύων ζητά να επιτρέψουν σε εκείνον, έναν ξένο, να συνεχίσει ο ίδιος την ιστορία – μπαίνοντας, δραματικό πρόσωπο πια / είδωλο, στο θέατρο της ζωής του – η ‘αναγνώριση’ δεν θα αργήσει να επιτελεσθεί.
Χάρη σε μια μοναδικής δραματουργικής έμπνευσης ίντριγκα του ποιητή της Οδύσσειας, (μοναδική σχεδόν στο παγκόσμιο ρεπερτόριο), τα δάκρυα τον έκαναν θεατή, αφηγητή Ραψωδό, ποιητή – της ίδιας του της ζωής. Μαζί με την ‘αναγνώριση’ ανακτά και το όνομα του…
[Υπάρχει μια απλή και θεμελιώδης, ζωτική επιθυμία, που χαρακτηρίζει τη ζωή του ανθρώπου: Να ταξιδέψει, από ένα σημείο Α σε ένα σημείο Β. Ως οδύσσεια – είτε εξωτερικής είτε εσωτερικής γεωγραφίας, (αναρίθμητες και οι περιπτώσεις εσωτερικής οδύσσειας για τους θνητούς) – θα μπορούσε ανεπιφύλακτα να ονομασθεί κάθε ανεπιδίωκτη περιπλοκή ή περιπέτεια αυτής της διαδρομής, προσδιοριζόμενη από ακούσιες, ανεπιθύμητες, απρόοπτες αποκλίσεις του δρόμου. Και είναι δύσκολο να υπάρξει θνητός, που να μην έχει βρεθεί – έστω κατ’ αναλογίαν – σε μία τουλάχιστον τοποθεσία/συνθήκη στη ζωή του, που να τον προσδιορίζει ως ξένο.
Μπορεί άραγε η συμπάθεια – αυτή με την οποία γενναιόδωρα μπορεί να μας ελεήσει η σκηνική εμπειρία του έπους – να λειτουργήσει σαν μια τρυφερή αφή, μια κατανόηση για το δράμα του Άλλου; Τη δυσχερή θέση του ξένου, όπου – όπως διακαώς μας διδάσκει η Ιστορία – τίποτα δεν διασφαλίζει πως ο οποιοσδήποτε από εμάς, δεν θα βρεθεί σε ανάλογη θέση σε μια επόμενη, απότομη στροφή της;]
Το έπος, το έπος μας έμαθε να αναπνέουμε.”
** Τα αποσπάσματα στη δραματουργία από την Ιλιάδα είναι σε μετάφραση Δ. Ν. Μαρωνίτη (Άγρα, 2012), ενώ για εκείνα από την Αινειάδα του Βιργίλιου χρησιμοποιήθηκε αυτή του Θεόδωρου Παπαγγελή (Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 2018). Επιπλέον, υπάρχουν θραύσματα από τον Κόιντο Σμυρναίο και από το έργο του ‘Οι μεθ’ Όμηρον λόγοι’, μεταφρασμένα ειδικά για την παράσταση από τον Γιάννη Δούκα.
Συντελεστές
Μετάφραση > Δημήτρης Μαρωνίτης
Σκηνοθεσία > Μιχαήλ Μαρμαρινός
Δραματουργική επεξεργασία > Ελένη Μολέσκη – Μιχαήλ Μαρμαρινός
Σκηνογραφία > Γιώργος Σαπουντζής
Σχεδιασμός κοστουμιών > Ελευθερία Αράπογλου
Μουσική σύνθεση > Άντης Σκορδής
Χορογραφία > Gloria Dorliguzzo
Σχεδιασμός φωτισμού > Ελευθερία Ντεκώ
Μάσκες > Μάρθα Φωκά
Α’ βοηθός σκηνοθέτη > Ελένη Μολέσκη
Β’ βοηθός σκηνοθέτη > Αλεξία Παραμύθα
Βοηθός σκηνογράφου > Kατερίνα Ζυρπιάδου
Βοηθός ενδυματολόγου > Ερνέστα Χατζηλεμονίδου
Βοηθός χορογράφου > Στέλλα Μαστοροστέριου
Βοηθοί φωτισμού > Νάσια Λάζου, Σωτήρης Ρουμελιώτης
Μουσική διδασκαλία > Παναγιώτης Μπάρλας
Συνεργάτης από πλευράς ΚΘΒΕ για σκηνικά και κοστούμια > Δανάη Πανά
Παίζουν
Χάρης Φραγκούλης > Ξένος
ΕΜΕΙΣ / ΦΑΙΑΚΕΣ
Κλέλια Ανδριολάτου > Ναυσικά
Γαλάτεια Αγγέλη > Νύμφη, κόρη κάποιου Δύμαντα, θεά Αθηνά
Ερατώ Μαρία Μανδαλενάκη > Νύμφη, φίλη της Ναυσικάς – συνομήλικη
Χριστίνα Μπακαστάθη > Νύμφη, φίλη της Ναυσικάς – συνομήλικη
Στέλλα Παπανικολάου > Νύμφη, φίλη της Ναυσικάς – συνομήλικη
Ηλέκτρα Γωνιάδου > θεά Αθηνά, γυναίκα των Φαιάκων
Κλειώ Δανάη Οθωναίου > θεά Αθηνά, γυναίκα των Φαιάκων
Έλενα Τοπαλίδου > Αρήτη
Χρήστος Παπαδημητρίου > Αλκίνοος
Γιάννης Χαρίσης > Εχένηος, αρχηγός και σύμβουλος των Φαιάκων
Φωτεινή Τιμοθέου > Ευρυμέδουσα, γυναίκα των Φαιάκων
Νίκος Καπέλιος > αρχηγός και σύμβουλος των Φαιάκων, κραυγή του Ηφαίστου
Γιάννης Βάρσος > Ευρύαλος, νέος των Φαιάκων
Νικόλας Γραμματικόπουλος > Κλυτόνηος, νέος των Φαιάκων
Νεκτάριος Θεοδώρου > Ελατρεύς, αρχηγός και σύμβουλος των Φαιάκων
Κωστής Καπελλίδης > Aμφίαλος, θεά Αθηνά, κήρυκας, Άρης, νέος των Φαιάκων
Νίκος Κουκάς > Λαοδάμας, νέος των Φαιάκων
Τίτος Μακρυγιάννης > Θόων, νέος των Φαιάκων
Γιάννης Τομάζος > Άλιος, νέος των Φαιάκων
Λένια Ζαφειροπούλου > τυφλός αοιδός (Δημόδοκος, Αφροδίτη)
Μουσικοί επί σκηνής – τσέλο: Εύη Καζαντζή,Άλμπα Λυμτσιούλη, Αλίκη Μάρδα
Φωτογραφίες > Mike Rafail (That Long Black Cloud)
Oργάνωση παραγωγής > Εύα Κουμανδράκη
Συμπαραγωγή > Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος και Θεατρικός Οργανισμός Κύπρου
* με ελληνικούς και αγγλικούς υπέρτιτλους
> Εισιτήρια εδώ
