By “Η μελαγχολία δεν κερδίζει εκλογές”
Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Pedro Sánchez ανακοίνωσε τη Δευτέρα (29/05) σε τηλεοπτικό διάγγελμα από τη Moncloa ότι θα οδηγήσει τη χώρα σε πρόωρες εκλογές στις 23 Ιουλίου, αν και η θητεία του έληγε τον Δεκέμβριο, διαλύοντας τη Βουλή και έχοντας προηγουμένως ενημερώσει τον βασιλιά. Η απόφαση έρχεται σε συνέχεια των αποτελεσμάτων στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές της Κυριακής (28/05), όπου το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα (PSOE) και ο μικρότερος εταίρος του στην πρώτη κυβέρνηση συνασπισμού στην ιστορία της χώρας, το Podemos είδαν τις δυνάμεις τους να περιορίζονται.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
“Παρότι οι χθεσινές εκλογές (28/05) είχαν τοπικό και περιφερειακό χαρακτήρα, το νόημα της ψηφοφορίας περνάει ένα μήνυμα, που τον υπερβαίνει. Αυτός είναι και ο λόγος που, ως πρωθυπουργός και γενικός γραμματέας του PSOE, αναλαμβάνω προσωπικά την ευθύνη. Νομίζω ότι χρειαζόμαστε μια διευκρίνιση σχετικά με το τι θέλουν οι πολίτες της Ισπανίας, αναφορικά με τις πολιτικές που θα έπρεπε να προσφέρει η εθνική κυβέρνηση και με τις ομάδες, οι οποίες θα ηγηθούν αυτής της φάσης. Υπάρχει μόνο μία αλάνθαστη μέθοδος για να επιλύσουμε τις αμφιβολίες, η δημοκρατία. Θεωρώ ότι το καλύτερο είναι οι άνδρες και οι γυναίκες της Ισπανίας να πάρουν τον λόγο και να αποφασίσουν την πολιτική της κατεύθυνση το συντομότερο.” Επέμεινε στην ανάκαμψη της χώρας μετά την πανδημία του Covid και στην ανάληψη της προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ για έξι μήνες (αντί την 1η Ιουλίου, τον Σεπτέμβριο μετά από πρόταση του Manfred Weber, επικεφαλής της ευρωομάδας του Λαϊκού Κόμματος). H elpais.com σχολίασε ότι ο P. Sánchez “Άλλαξε ξαφνικά τον ρυθμό της πολιτικής ζωής. Χρησιμοποίησε την τελευταία σφαίρα, αλλά ίσως τη μόνη διαθέσιμη για να αποτρέψει την πτώση των σοσιαλιστών και την αγωνία στα αριστερά του.”
ο P. Sánchez ψηφίζει σε εκλογικό τμήμα (28.05) / Reuters, Juan Medina
Το ποσοστό συμμετοχής ήταν 63.9%, ελαφρώς κατώτερο σε σχέση με το 2019, σε μια ημέρα με καταρρακτώδεις βροχές σε ορισμένες περιοχές. Οι εκλογές διεξήχθησαν σε 8.131 δήμους, όπου ψηφίζουν 35.5 εκατ. πολίτες, καθώς και στα κοινοβούλια των 12 από τις 17 κοινότητες της χώρας, με 18.3 εκατ. ψηφοφόρους. Aυτή η δεύτερη αναμέτρηση ήταν που θεωρήθηκε γενική πρόβα των βουλευτικών εκλογών. Το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP) κέρδισε με 31.5% (καταλαμβάνοντας 23.248 θέσεις σε δημοτικά συμβούλια) και πάνω από 7 εκατ. ψήφους ή δύο εκατ. περισσότερες από ό,τι πριν από τέσσερα χρόνια έναντι ποσοστού 28.2% (με 20.676 θέσεις σε δημοτικά συμβούλια), που συγκέντρωσε το PSOE και λιγότερων από 6,3 εκατ. ψήφους. Πρόκειται για μείωση 1,2 ποσοστιαίων μονάδων για το PSOE σε σχέση με το 2019, αλλά παράλληλα για διεύρυνση της επιρροής του PP περίπου εννιά μονάδων, το οποίο επωφελήθηκε και από την κατάρρευση του κεντρώου κόμματος των Πολιτών (Ciudadanos), που αποφάσισε να μη συμμετέχει στις προσεχείς εκλογές.
Σε ανταπόκρισή του από την Ισπανία, ο Αργύρης Παναγόπουλος μετέφερε στην εκπομπή του Κόντρα ‘Επί του Πιεστηρίου’ ότι η αποχή ήταν αξιοσημείωτη στις φτωχότερες περιοχές της χώρας. Στα μέτρα της απερχόμενης κυβέρνησης με θετικό κοινωνικό πρόσημο συγκαταλέγονται η φορολόγηση δύο φορές των υπερκερδών των εταιρειών ενέργειας, ο νέος κώδικας καλών πρακτικών για ευάλωτους δανειολήπτες, ο νόμος για το δικαίωμα στην αξιοπρεπή κατοικία, η μείωση του ΦΠΑ στα τρόφιμα, η σταδιακή αύξηση του κατώτατου μισθού στα 1.080 ευρώ.
The elections in Spain (predictably) resulted in the victory of the two principal right-wing forces in the country – Partido Popular (PP), the heirs of Franco's old party, and Vox, the far-right amalgamation of fascist fanatics. pic.twitter.com/uVZ7712v2Q
— Denis Rogatyuk (@DenisRogatyuk) May 29, 2023
Έχοντας μετατρέψει τις εκλογές σε δημοψήφισμα για την πολιτική του Pedro Sánchez, ο επικεφαλής του PP, Alberto Núñez Feijóo μίλησε για “νέο πολιτικό κύκλο”. Κλείνοντας την εκστρατεία του είχε αναφέρει: “Αυτές οι εκλογές δεν είναι μόνο για να επιλέξουμε ένα δήμαρχο ή μια τοπική κυβέρνηση. Ο ‘σαντσισμός’ (sanchismo) έχει λερώσει τα πάντα και λυπάμαι που το λέω, με σεβασμό, ο πρωθυπουργός της χώρας μου δεν έχει όρια. Το κόμμα του δεν μπόρεσε να τον σταματήσει, έτσι πρέπει να το κάνουμε μαζί, ως Ισπανοί.” “Αξίζει το ίδιο η ψήφος ενός οδηγού λεωφορείου με αυτή του προέδρου ενός καναλιού τηλεόρασης.”, παρατήρησε σε μια ριζοσπαστικοποιημένη ομιλία στην κοινοβουλευτική ομάδα ο αρχηγός του PSOE (31/05). Το PP προχώρησε με “ένα γιγαντιαίο βήμα” στον δρόμο, που αναμένεται να οδηγήσει τον A. Feijóo στον θώκο του πρωθυπουργού, υποστήριξε ο πρόεδρος της κυβέρνησης της Ανδαλουσίας Juan Manuel Moreno Bonilla, ηγετικό στέλεχος της ισπανικής δεξιάς.
@GiorgiaMeloni: Congratulations to @Santi_ABASCAL for the excellent results achieved in the municipal and regional elections.
— ECR Party (@ECRparty) May 29, 2023
The right-wing reconquista continues in Spain. Congratulations to @santi_ABASCAL and @vox_es on their excellent result at yesterday's municipal elections #Elecciones28M. The next step: parliamentary elections in July. ¡Vamos, Santiago! ¡Vamos, Vox! pic.twitter.com/CcIFeitvKE
— Orbán Viktor (@PM_ViktorOrban) May 29, 2023
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Το ακροδεξιό Vox, ήδη τρίτη δύναμη στο Κοινοβούλιο, με πάνω από 1,5 εκατ. ψήφους στις δημοτικές εκλογές (7,19%), διπλασίασε το ποσοστό του μέσα σε τέσσερα χρόνια, με θεαματική είσοδο σε αρκετά τοπικά κοινοβούλια. Η μόνη κοινότητα, που του αντιστέκεται είναι η Γαλικία (βορειοδυτικά) μέχρι το 2024, οπότε θα γίνουν εκλογές εκεί. Για την επίδοσή του έλαβε συγχαρητήρια από την πρωθυπουργό της Ιταλίας Giorgia Meloni και της Ουγγαρίας Viktor Orbán. O Gustavo Petro, πρόεδρος της Κολομβίας και πρώην αντάρτης τη συνέκρινε με την άνοδο των ναζί στην εξουσία: “Πρόκειται για τη Γερμανία του 1933”.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Οι περιφερειακές κυβερνήσεις της Ισπανίας έχουν αυτονομία και δημοσιονομική ευχέρεια όσον αφορά την εκπαίδευση, την υγεία, τη στέγαση και την αστυνόμευση. Ο P. Sánchez στην προεκλογική εκστρατεία, που ήταν κυρίως προσανατολισμένη στο πρόσωπό του – σε σημείο που να θέτει το δίλημμα “Ή εγώ ή κανείς”, κατά την ανάλυση του διευθυντή της larazon.es, Paco Marhuenda – προχώρησε σε απολογισμό της διακυβέρνησής του, ειδικά στην οικονομία. Για τον A. Feijóo (στη φωτογραφία), η συγκεκριμένη εκλογική μάχη, με “τραμπικά χαρακτηριστικά”, σύμφωνα με τη δημοσιογράφο Virginia P. Alonso του publico.es, είχε σημασία καθώς ήταν η πρώτη αφότου ανέλαβε την ηγεσία του Λαϊκού Κόμματος τον Απρίλιο του 2022.
Sofía Moro, Vanity Fair
“Ήταν μια πικρόχολη καμπάνια, με το φάντασμα της βασκικής τρομοκρατικής οργάνωσης Εta, που σταμάτησε τη δράση της το 2011, μετά από πενήντα χρόνια και διαλύθηκε πριν πέντε, να πλανάται πάνω της.”, μετέφερε ο ανταποκριτής του theguardian.com στη Μαδρίτη, Sam Jones. Αφορμή στάθηκε το ότι στους συνδυασμούς του βασκικού κόμματος EH Bildu, με το οποίο συνεργάζονται οι σοσιαλιστές, συμμετείχαν 44 καταδικασμένα μέλη της οργάνωσης, μεταξύ των οποίων εφτά για βία. Παρά την επίκριση αυτής της απόφασης από τον P. Sánchez ως νόμιμης μεν, αλλά ‘προφανώς απρεπούς’ και τη διαβεβαίωση ότι δε θα αναλάμβαναν καθήκοντα, αξιοποιήθηκε πολιτικά από τους συντηρητικούς. “Είστε η μεγάλη εκλογική ελπίδα βιαστών, παιδεραστών (λόγω του Νόμου περί Συναίνεσης), εξεγερμένων, καταληψιών, διεφθαρμένων, και εσχάτως, όσων συνήθιζαν να κυκλοφορούν με μπαλακλάβες και πιστόλια”, είπε ο A. Feijóo στον επικεφαλής των σοσιαλιστών. Εκείνος αντέτεινε: “Ποιες είναι οι προτάσεις σας για τη στέγαση; Η Eta. Με άλλα λόγια, τίποτα. Για την εκπαίδευση; H Eta. Με άλλα λόγια, τίποτα. Για την κλιματική κρίση; H Eta. Με άλλα λόγια, τίποτα. Όταν η Eta δεν υπάρχει πια στην Ισπανία, σημαίνει ακόμη τα πάντα για σας, επειδή στην απόγνωσή σας, η Eta είναι το μόνο που έχετε.”
Το PP επικράτησε σε αρκετές περιοχές, όπου προηγουμένως κυβερνούσε (μόνο ή χάρη σε συμμαχίες) το PSOE, όπως στις Βαλεαρίδες Νήσους και την τρίτη μεγαλύτερη πόλη Valencia (στην ανατολική ακτή της Ιβηρικής Χερσονήσου), την Extremadura (κεντροδυτικά), τη Seville – μεγαλύτερη πόλη της Ανδαλουσίας (νότια) και παραδοσιακό ‘οχυρό’ του, την Aragon (βορειοανατολικά), τη La Rioja, την Cantabria και τη Valladolid, όπου πέθανε ο Χρ. Κολόμβος, στα βόρεια.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Συνολικά, από τις δώδεκα κοινότητες στις οποίες ασκούσε την εξουσία, το PSOE διατηρεί υπό τον έλεγχό του μόνο τις Asturias (βορειοδυτικά), την Castilla-La Mancha, τη μοναδική όπου έχει απόλυτη πλειοψηφία (κεντρικά) και, ίσως, τη Navarra (βόρεια), εάν προχωρήσει σε συμφωνία με το EH Bildu. Επιπλέον, από τις 23 πρωτεύουσες επαρχιών στις οποίες κέρδισε το 2019, παραμένει σε πλειοψηφική θέση σε πέντε, με άλλες τέσσερις (την Tenerife των Κανάριων Νήσων και τη Jaén της Ανδαλουσίας στα νότια, τη León στα βορειοδυτικά και την Cuenca στην κεντρική Ισπανία) να είναι ‘στον αέρα’, μέχρι να αποφασιστούν συνεργασίες με μικρότερες δυνάμεις.
Ronda (νότια Ισπανία) / Reuters, Jon Nazca
Το Λαϊκό Κόμμα – όχι μόνο παραμένει στην πρώτη θέση στις δύο περιφέρειες όπου κυβερνούσε (Μαδρίτη και Murcia στα νοτιανατολικά), αλλά κατάφερε και στις δύο απόλυτη πλειοψηφία. Ωστόσο, στις περισσότερες από όσες υπερίσχυσε, θα χρειαστεί την υποστήριξη του Vox, όσο κι αν το PP θέλει να προβάλλει μια πιο μετριοπαθή εικόνα. Κυβερνούν ήδη μαζί από πέρυσι σε μια περιφέρεια, την Castilla y León (βορειοδυτικά).
Ο επικεφαλής της απερχόμενης κυβέρνησης στην Cantabria, Miguel Ángel Revilla, αρχηγός τοπικής παράταξης η οποία έχει συμμαχήσει με τους σοσιαλιστές, μίλησε για “πλημμύρα της δεξιάς”, ενώ ο επικεφαλής της κυβέρνησης του PSOE στην Aragon, αναφέρθηκε σε “τσουνάμι”, που κατάπιε το “τείχος” των Σοσιαλιστών. “Το αποτέλεσμα δεν ήταν αυτό που ελπίζαμε”, συνόψισε η εκπρόσωπος του PSOE, Pilar Alegría.
Στη Βαρκελώνη, η αριστερή δήμαρχος για οχτώ χρόνια Ada Colau, η οποία είχε πρωτοστατήσει στο κίνημα κατά των εξώσεων ήρθε τρίτη, πίσω από τον πρώην δήμαρχο Xavier Trias, υποψήφιο των αυτονομιστών του Junts-Μαζί για την Καταλωνία, που έχει ιδρύσει ο Carles Puigdemont και τον Jaume Collboni με τους σοσιαλιστές, ο οποίος αποχώρησε από την παράταξή της τον Φεβρουάριο. “Δεν ήμουν μόνο η πρώτη γυναίκα δήμαρχος της πόλης, αλλά και η πρώτη προερχόμενη από την εργατική τάξη, χωρίς διασυνδέσεις με τις οικογένειες, που πάντα κυβερνούσαν τη Βαρκελώνη. Μου το υπενθυμίζουν αυτό συχνά – κάποιες φορές έμμεσα, άλλες ξεκάθαρα και δυσάρεστα. Πολιτικοί της δεξιάς συνεχώς αμφισβητούν την εμφάνισή μου, τα μαλλιά, τα ρούχα, την ικανότητά μου, υποστηρίζουν ότι μου λείπει η κουλτούρα και ότι θα έπρεπε να είμαι καθαρίστρια ή να πουλάω λαχανικά ή ψάρια. Είμαι εδώ για να μετασχηματίσω τα πράγματα. Είναι αλήθεια ότι υπάρχει επιπλέον πίεση επειδή είμαι γυναίκα, ωστόσο, το βλέπω σα μέρος όσων χρειάζεται να αλλάξουν.”, είπε η A. Colau σε συνέντευξή της στον Observer (27/05).
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
“H μελαγχολία δεν κερδίζει τις εκλογές”, έγραψε σε άρθρο της η διευθύντρια της Público, Virginia P. Alonso, πριν την προκήρυξη των εκλογών. “Από όποια σκοπιά κι αν το δει κανείς, το πλήγμα για την αριστερά είναι μεγαλειώδες. Στο προοδευτικό φάσμα, μόνο το βασκικό EH Bildu διασώζεται και το BNG στη Γαλικία. Η ήττα για τους σοσιαλιστές αφορά κυρίως την απώλεια σε δημοτικούς συμβούλους και προπύργια. Για τον συνασπισμό των Podemos με την Ενωμένη Αριστερά, το όριο του 5% έμοιαζε ανυπέρβλητο και από τους 47 τοπικούς εκπροσώπους διατηρεί μόλις 15. Εισέρχεται μόνο στη διοίκηση της Navarra. Η αριστερά που συμμάχησε με τη Yolanda Díaz έχασε, όπως κι εκείνη που δε συστρατεύτηκε μαζί της. Και ανάμεσά τους, ένα συνονθύλευμα από ακρωνύμια, με χαρακτηριστικά πολυδιάσπασης. Ο αέρας φυσάει κόντρα και το αίσθημα της ματαίωσης δεν είναι καλός σύμμαχος για ένα νέο πολιτικό εγχείρημα, όπως το Sumar.”
η Irene Montero, υπουργός Ισότητας και ο Pablo Iglesias ψηφίζουν (28/05) > Μερικές από τις πρωτοβουλίες του υπουργείου Ισότητας ήταν η εξασφάλιση της δυνατότητας σε πολίτες άνω των 16 ετών να μπορούν να αλλάξουν το όνομά τους στο ληξιαρχείο και να αυτοπροσδιοριστούν σεξουαλικά με μια απλή δήλωση, χωρίς ιατρική γνωμάτευση για ‘δυσφορία φύλου’ (Ley Trans). Ακόμη, η κατάργηση της διαφοράς μεταξύ σεξουαλικής κακοποίησης και βιασμού, με τη νομοθεσία ‘Μόνο το ναι, είναι ναι’ (Solo sí es sí > Ley del consentimiento), η οποία δημιούργησε ένταση στις σχέσεις των κυβερνητικών εταίρων λόγω του ότι, ενώ αυξήθηκαν συνολικά οι ποινές, μειώθηκαν οι ελάχιστες, με αποτέλεσμα να αξιοποιηθεί για αποφυλακίσεις.
“Εάν το Podemos ήλπιζε να διαπραγματευθεί τη συμμετοχή του από θέση ισχύος, αυτό έχει επισκιαστεί. Παρόλα αυτά, η ενσωμάτωσή του είναι σήμερα, εφόσον καταστεί δυνατή, πιο απαραίτητη από ποτέ. Σύμφωνα με μια ανάλυση της El País προεκλογικά, σε περίπτωση που οι δύο σχηματισμοί κατέβαιναν μαζί στις γενικές εκλογές, θα εκτόπιζαν το Vox από την τρίτη θέση, καταφέρνοντας να εκλέξουν περισσότερους αντιπροσώπους απ’ ό,τι ο καθένας ξεχωριστά. Το PP επωφελείται από την πληγή των σοσιαλιστών, η οποία αιμορραγεί περισσότερο στις μεγάλες πόλεις της Ανδαλουσίας, όπου φαίνεται ότι χάνουν έξι από τα οχτώ συμβούλια, που διαχειρίζονται μεγάλους προϋπολογισμούς. Κάποιοι κοιτάζουν στο παρελθόν ψάχνοντας ένα ίχνος αισιοδοξίας και ανακαλούν, με κάποια ελπίδα, πως ο J. Zapatero κέρδισε στις εθνικές εκλογές του 2008, αν και είχε χάσει στις δημοτικές το 2007.”
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η υπουργός Εργασίας Yolanda Díaz μετά την προκήρυξη των εκλογών δήλωσε έτοιμη για την πρόκληση να επιλυθούν οι διαφορές στην αριστερά προκειμένου να χάσει “η μαύρη Ισπανία” της δεξιάς. Η γενική γραμματέας των Podemos, Ione Belarra γνωστοποίησε την άμεση έναρξη διαπραγματεύσεων με το Sumar για να προλάβουν να καταγραφούν ως συμμαχία μέσα στο απαιτούμενο όριο των δέκα ημερών από τη διάλυση της Βουλής, σύμφωνα με τον εκλογικό νόμο.
Πηγές: ΑΠΕ-ΜΠΕ, publico.es, elpais.com, theguardian.com / κεντρική φωτογραφία: πλατεία Κυβέλης (plaza de Cibeles), Μαδρίτη
