Οι επιστήμονες απαντούν στην κυβέρνηση

Για 13η μέρα μαίνεται η φωτιά στον Έβρο. Το πρωί της Πέμπτης (31/08) η πυρκαγιά κατευθυνόταν προς τους οικισμούς Σιδηρώ και Γιαννούλη, με την πυρόσβεση να επικεντρώνεται στο να ανακοπεί η πορεία της προς κατοικημένες περιοχές.

efsyn.gr

Ενεργά παρέμεναν το μεσημέρι της Τετάρτης (30/08) τα δύο μέτωπα της φωτιάς στη Λεπτοκαρυά – και ειδικότερα στη θέση Μεγάλο Ρέμα και Κοτρωνιά. Το έργο της κατάσβεσης δυσχεραινόταν, κυρίως, στο πύρινο μέτωπο της Κοτρωνιάς από την αλλαγή της κατεύθυνσης των ανέμων σε νοτιάδες, από βορειοανατολικούς, που έπνεαν κόντρα στις φλόγες τις προηγούμενες ημέρες. Μήνυμα του 112 προέτρεψε τους κατοίκους του οικισμού Γιαννούλη να εκκενώσουν προς Σουφλί και εκείνους της περιοχής Σιδηρώ να απομακρυνθούν προς Μέγα Δέρειο.

Η πυρκαγιά, που ξεκίνησε στις 19/08 προέκυψε από τη συνένωση εκείνων σε Αλεξανδρούπολη και Δαδιά, έχοντας ενεργές εστίες περιμετρικά των καμένων εκτάσεων. Σε βίντεο – animation παρουσιάζεται η εξέλιξή της, από την ημέρα που ξέσπασε μέχρι και τις 29/08. Η καμένη έκταση στην τελευταία ανανέωση από την Υπηρεσία Ταχείας Χαρτογράφησης Copernicus, ανερχόταν στα 812.600 στρέμματα (έως τις 29/08, στις 12:03). Από αυτά, τα περίπου 650.000 κάηκαν το τριήμερο 21-23 Αυγούστου.

https://twitter.com/meteogr/status/1696797101978509564?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1696797101978509564%7Ctwgr%5E4f49585287378ba3b087cdfa37d4208f5e86bc5e%7Ctwcon%5Es1_c10&ref_url=https%3A%2F%2Fsinews.gr%2Fwp-admin%2Fpost.php%3Fpost%3D8452action%3Dedit

Πρόκειται για τη μεγαλύτερη την τελευταία εικοσαετία στην ΕΕ, από το 2000, όταν το Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφοριών για τις Πυρκαγιές των Δασών (Effis) άρχισε να καταγράφει δεδομένα.

Με βάση τον ορισμό μιας μέγα-πυρκαγιάς ως εκείνης, που επηρεάζει περισσότερα από 100.000 στρέμματα, η Πυρομετεωρολογική Ομάδα Flame της μονάδας Μeteo του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ) παρουσίασε αυτές, που εμπίπτουν στον χαρακτηρισμό από το 2002 έως και το 2023. Πρόκειται για συνολικά 16 μέγα-πυρκαγιές, οι οποίες κατέκαψαν περισσότερα από 4.200.000 στρέμματα, το διάστημα μεταξύ 2007 και έπειτα. Το μεγαλύτερο ποσοστό τους σημειώθηκε την τριετία 2007-2009 (εννιά στο σύνολο), μία το 2012 και έξι την τριετία 2021-2023.

η εικόνα έως 23/08

“Το δάσος της Δαδιάς, όπως το ξέραμε, δε θα το ξαναδούμε”

“Ο πρόεδρος του τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος στο ΑΠΘ Αλέξανδρος Δημητρακόπουλος μιλώντας για την καταστροφή στη Δαδιά, ανέφερε στον σταθμό του ΑΠΕ-ΜΠΕ Πρακτορείο FM 104,9 ότι το δάσος της Δαδιάς, όπως το ξέραμε, δε θα το ξαναδούμε. Δε θα μπορέσουμε να ξαναέχουμε το οικοσύστημα της Δαδιάς. Δεν μπορούμε το συγκεκριμένο οικοσύστημα να το εντάξουμε στις γενικότερες απώλειες του 1.500.000 στρεμμάτων δασικών εκτάσεων, που κάηκαν. Είναι κάτι το μοναδικό. H Δαδιά είναι προστατευόμενη από το δίκτυο Natura, που σημαίνει ότι έχει μοναδικότητα. Δε συναντάται σε καμία άλλη περιοχή της Ευρώπης και αυτό γιατί οι συνθήκες, που το δημιούργησαν ήταν μοναδικές. Αυτό το δάσος έχει χαθεί. Οι μαυρόγυπες, οι ασπροπάρηδες και τα όρνεα, που φώλιαζαν εκεί και αναπαράγονταν είτε έχουν καεί είτε έχουν φύγει. Δε θα επανέλθουν. Και αυτό το δάσος δε θα επιστρέψει σε αυτή του την μορφή. Ήταν ένα αρχέγονο δάσος μαύρης πεύκης, αποτελούνταν από πολύ γηραιά δέντρα με πεπλατυσμένη κορυφή, πράγμα που σημαίνει ότι χρειαζόμαστε 100 με 150 χρόνια για να αποκτήσουμε τέτοια δέντρα, με τέτοιο σχήμα ώστε να πάνε να ξαναφωλιάσουν εκεί οι μαυρόγυπες. Eίναι απορίας άξιον πως δέκα μέρες τώρα πολεμάμε και η πυρκαγιά καίει το δάσος και ακόμη να του βγει η ψυχή. Αυτό θα πρέπει να το δούνε αυτοί, που ασχολούνται με την κατάσβεση.

Γιατί οι δασοπυροσβέστες δεν έχουν τον πρώτο και κύριο λόγο στην κατάσβεση μιας φωτιάς στο δάσος; Είναι η δουλειά τους και γι’ αυτό προετοιμάζονται όλο το χρόνο. Τώρα δεν μπορώ να καταλάβω γιατί δε συμμετέχουν. Χρειάζεται γενικός επανασχεδιασμός της πρόληψης και της καταστολής των πυρκαγιών, με ενεργό συμμετοχή της στελεχωμένης δασικής υπηρεσίας και των ΟΤΑ. Είναι σημαντική η δημιουργία ενός ξεχωριστού ενιαίου φορέα δασοπυρόσβεσης, στον οποίο θα συμμετέχουν ισότιμα το πυροσβεστικό σώμα, η δασική υπηρεσία και οι ΟΤΑ. Τον κύριο ρόλο, ωστόσο, πρέπει να αναλαμβάνει η δασική υπηρεσία γιατί το δάσος είναι το σπίτι της.

Τέλος, ειδικά για τον Έβρο, πολύ φοβάμαι ότι θα έχουμε, κυρίως στα πεδινά, εκτεταμένα πλημμυρικά φαινόμενα με πολλούς τόνους λάσπης. Γιατί ο εθνικός δρυμός είχε πάρα πολλά χρόνια να καεί. Και έχει και οργανική ουσία και παχύ έδαφος, είναι πρώτη ποιότητα τόπου, που λέμε εμείς οι δασολόγοι και όλο αυτό το χώμα με τις βροχές θα κατέβει και θα πλημμυρίσουν χωριά και χωράφια. Το καλό, σε αυτή την περίπτωση, είναι ότι οι υψομετρικές διαφορές δεν είναι μεγάλες, το ανάγλυφο είναι κάπως πιο ήπιο.”

Όπως μετέφερε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο προϊστάμενος του υποκαταστήματος του ΕΛΓΑ στην Αλεξανδρούπολη, Δημήτρης Πανταζής (24/08) έχουν καεί 1.200 μελίσσια και κυψέλες, σε σύνολο 26.264 σε νότιο Έβρο, Σουφλί και Αλεξανδρούπολη, στην οποία και εντοπίζονται τα 16.068, ενώ απανθρακώθηκαν 910 μικρόσωμα ζώα, στην πλειονότητά τους κατσίκια και πρόβατα, 30 αρνάκια και οχτώ αγελάδες. “Πρόκειται για τεράστια καταστροφή”, παρατήρησε. Υπολογίζεται ότι υπερβαίνουν τα 50 τα ποιμνιοστάσια που έχουν καεί, ενώ θεωρεί πρώιμη την όποια εκτίμηση σχετικά με τις αγροτικές υποδομές, τις αποθήκες με προϊόντα, τις ζωοτροφές, τον γεωργικό εξοπλισμό, που έχουν καταστραφεί. Οι καμένες εκτάσεις με καλλιέργειες εκτιμώνται σε χιλιάδες στρέμματα, αφού στις Νίψα, Αμφιτρίτη, Λουτρό, Αετοχώρι, Πεύκα και προς την περιοχή των Φερρών, υπήρχαν κυρίως ηλιόδεντρα, αμπέλια, αμύγδαλα και κάποιες μέντες και τριφύλλια.

Νεαρός κάτοικος του Μενιδίου, ο Αβραάμ Σάββας, μετέφερε σοκαρισμένος και στεναχωρημένος πώς σε μικρό χρονικό διάστημα κάηκε το σπίτι τους: “Μέχρι να πάω να κάνω μπάνιο και να γυρίσω, γυρίσαμε με τον αδερφό μου για να μαζέψουμε τα ζώα και βλέπουμε ότι καίγεται το σπίτι μας. Αυτός ο άνθρωπος κοντεύει 70 χρονών, με τι κουράγιο θα ξαναδουλέψει για να ξαναχτίσει; Και ποιος θα του το προσφέρει; Δε γίνεται μέσα σε ένα τέταρτο, η φωτιά να διένυσε τόσο δρόμο. Θα σας πω εγώ τι θα γίνει την επόμενη ημέρα – ό,τι έζησαν και γνωστοί μου στη Βαρυμπόμπη. Θα τους πετάξουν ένα ξεροκόμματο και θα τους πούνε: ‘Αυτά είναι κι άμα θέλετε.’ Γιατί αυτό είναι το ελληνικό μας κράτος. Ο κ. Μητσοτάκης είναι άφαντος. Όλη η Ελλάδα καίγεται και ο κ. Μητσοτάκης είναι άφαντος. Ας πάρει τον Ζελένσκι και ας πάει στην Ουκρανία για πόλεμο. Όχι εδώ πέρα. Εδώ δεν είμαστε σε πόλεμο. Δεν είναι θέμα πολιτικό; Δεν είναι θέμα πολιτικό; Πού είναι τα έργα που θα έκανε; Η αποζημίωση θα είναι ψίχουλα. Η πολιτεία ποια είναι; Αυτή που στην Αγία Παρασκευή τρεις ώρες δεν είχαν νερό; Η πολιτεία ποια είναι; Αυτή που έδιωχνε τους πυροσβέστες και οι άνθρωποι σβήνανε τα σπίτια τους με τους κουβάδες; Αυτή είναι η πολιτεία; Μου παίρνει ένα πυροσβέστη, ένα παιδί 22-23 χρονών, το πετάνε μες τη φλόγα, χωρίς εκπαίδευση, χωρίς τίποτα και του λένε: ‘Σβήνε’; Εμένα αυτό το σπίτι, που το έχτιζα με τον αδερφό μου και τον πατέρα μου με τα χέρια, ποιος θα το ξαναχτίσει; Ο πατέρας μου, που είναι 70 χρονών ή εγώ, που πάω να κάνω μια οικογένεια; Αλλά σας φταίνε μετά αυτοί, που δε δουλεύουνε. (…) Εγώ απ’ αυτή τη χώρα θα φύγω. Κι άμα γίνει πόλεμος, θα βάλω τον Μητσοτάκη να πολεμάει και θα του πω: ‘Να σου δώσω 30 ευρώ να πας να πολεμήσεις’. Γιατί αυτή είναι η χώρα σας. Αν έρθει αυτός ο άνθρωπος εδώ πέρα, δεν υπάρχει περίπτωση να φύγει έτσι.”

Σε ανακοίνωση το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επιχείρησε να διαψεύσει τις επιστημονικές εκτιμήσεις, αναφορικά με την ακρίβεια του μεγέθους των καμένων εκτάσεων (25/08): “Η πραγματική αποτίμηση της έκτασης των εξ’ ορισμού αρνητικών, περιβαλλοντικών επιπτώσεων από τις δασικές πυρκαγιές, που πλήττουν τη χώρα μας, μπορεί να γίνει – και θα γίνει – μόνο μετά την οριστική καταστολή τους.

Η αποτίμηση αυτή, δεν μπορεί να προκύπτει μόνο από δορυφορικές εικόνες – οι οποίες είναι οι μόνες, που είναι στη φάση αυτή διαθέσιμες – αφού λόγω χαμηλής ευκρίνειας, αλλά και ύπαρξης καπνού (αφού αρκετά περιστατικά πυρκαγιών βρίσκονται ακόμα σε εξέλιξη), εμπεριέχουν, αναπόφευκτα, σημαντικό περιθώριο λάθους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η μεγάλη πυρκαγιά στον Έβρο, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη, όπου στις πρώτες εκτιμήσεις έχουν συμπεριληφθεί ως καμένες, μεγάλες νησίδες και συστάδες ζωντανής δασικής βλάστησης εντός της εξωτερικής περιμέτρου της συνολικά καείσας έκτασης.

Σε κάθε περίπτωση, η έκταση των καμένων εκτάσεων, φέτος, θα είναι σημαντική, αλλά απαιτείται επιστημονική αξιολόγηση όχι μόνο των ποσοτικών, αλλά και των ποιοτικών χαρακτηριστικών της, για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για τις πολιτικές, που εφαρμόστηκαν και τη μελλοντική διαφοροποίησή τους.

Σε ό,τι αφορά στο φαινόμενο, διεθνώς, είναι σαφές, ότι υπάρχει έξαρση των δασικών πυρκαγιών και ειδικότερα στη Μεσόγειο. Ενδεικτικά, στην Πορτογαλία ο μέσος όρος των καμένων εκτάσεων, από 864.219 στρέμματα το χρονικό διάστημα 2007-2016, ανήλθε σε 1.391.475 το χρονικό διάστημα 2017-2022. Αντιστοίχως, στην Ισπανία από 767.890 στρέμματα, ο μέσος όρος των καμένων εκτάσεων έφτασε τα 1.261.445, στη Γαλλία από 96.849 διαμορφώθηκαν, κατά μέσο όρο, σε 147.660, στην Ιταλία από 771.409 σε 822.720 κ.ο.κ. Οι μετεωρολογικές συνθήκες, που επικρατούν σε κάθε χώρα, δεδομένης της κλιματικής αλλαγής, επηρεάζουν – σε σημαντικό βαθμό – το μέγεθος των επιπτώσεων, με ακραίο παράδειγμα αυτό της Πορτογαλίας, η οποία είχε μέσο όρο (2007-2016) καμένων εκτάσεων 864.219 στρέμματα και μόνο το 2017 έφτασαν τα 5.406.300 στρέμματα. Επίσης, στην Ισπανία το 2022 ξεπέρασαν τα 3.000.000 στρέμματα, ενώ στην Ιταλία το 2021 υπερέβησαν τα 1.500.000 στρέμματα.

Για το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αυτό που προέχει τώρα, είναι η πλήρης καταστολή των δασικών πυρκαγιών. Παράλληλα, όμως, εργάζεται τόσο για τον σχεδιασμό όσο και για την άμεση αντίδραση, αξιοποιώντας όλα τα διαθέσιμα θεσμικά εργαλεία, αναφορικά με την υλοποίηση των μέτρων και των έργων προστασίας και αποκατάστασης των πληγεισών περιοχών.”

Η Σοφία Βούλτεψη αμφισβήτησε τα στοιχεία του Μeteo του Εθνικού Αστεροσκοπείου, που κατέγραψε 52% λιγότερες μεγάλες πυρκαγιές (>300 στρέμματα), αλλά 195% αύξηση των καμένων εκτάσεων φέτος στην Ελλάδα, μετά από ανάλυση των δεδομένων του Ευρωπαϊκού Συστήματος Πληροφόρησης για τις Δασικές Πυρκαγιές. Η υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου έκανε λόγο σε εκπομπή του Open για “Προπαγάνδα των αριθμών, το πόσες είναι πυρκαγιές δεν έχει να κάνει με το μέγεθος. Είναι οι μισές αλλά είναι μεγάλες.” Επανέλαβε, επίσης, τη σταθερή “γραμμή άμυνας” της κυβέρνησης για την ένταση των φαινομένων, υποστηρίζοντας πως πρόκειται για μια “πρωτόγνωρη κατάσταση, όπως είναι παντού” αλλά και για “ευμετάβλητες φωτιές, που αλλάζουν πορεία με βάση τον άνεμο”. Ακόμη, αναφέρθηκε στις πυρκαγιές του Καναδά και της Τενερίφης για να ισχυριστεί ότι εκεί “Δεν γίνεται αντιπολίτευση γι’ αυτό το θέμα” και “Δεν αντιδρά κανείς”. Η λύση στο πρόβλημα θα ήταν “να αλλάξουμε τρόπο ζωής”. Χαρακτήρισε κοινωνικό φαινόμενο τις πυρκαγιές, λόγω της τεράστιας αστυφιλίας και της εγκατάλειψης της αγροτικής γης, ζητώντας να καλλιεργηθούν ξανά τα χωράφια για να μη βρίσκει ξερά η φωτιά να κάψει. Είχε πει ακόμη σε τηλεοπτικό πάνελ ότι: “Η κλιματική αλλαγή ήρθε πολύ απότομα, εμείς την υπολογίζαμε πολύ πιο αργά.”

Μία μέρα μετά την εκδήλωση της πυρκαγιάς στην Αλεξανδρούπολη, είχε ενεργοποιηθεί η υπηρεσία Copernicus/Emergency Management Service – Mapping, έπειτα από εντολή του γενικού γραμματέα Πολιτικής Προστασίας προκειμένου να παραχθούν χάρτες και δεδομένα. Αυτή χρησιμοποιεί το Meteo. Μετά από τις παραπάνω τοποθετήσεις από πλευράς κυβέρνησης, το Εθνικό Αστεροσκοπείο επεσήμανε πως “Σε μια ευνομούμενη δημοκρατία, σε μια εποχή ανοιχτών δεδομένων σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, είναι υποχρέωση της Επιστήμης γενικότερα και των Εθνικών Ερευνητικών Κέντρων ειδικότερα, να ενημερώνουν την Κοινωνία και την Πολιτεία για τα αποτελέσματα των επιστημονικών δραστηριοτήτων τους αλλά και για τις φυσικές συνθήκες, που επηρεάζουν τη ζωή των πολιτών. Αυτό πράττουμε και θα συνεχίσουμε, με μοναδικό γνώμονα την ανάδειξη της επιστημονικής γνώσης και της επιστημονικής αλήθειας.”

Η δήλωση του ΣΥΡΙΖΑ- ΠΣ

“Ο Έβρος καίγεται για δέκατη ημέρα (28/08), με την καταστροφή να είναι ανυπολόγιστη και το μόνο, που ενδιαφέρει την κυβέρνηση είναι να κρύψει τις ευθύνες της, ακόμη και με επιθέσεις στους επιστημονικούς φορείς της χώρας. Είχε προηγηθεί ο κ. Σκυλακάκης, ο οποίος αμφισβήτησε τα στοιχεία για τις καμένες εκτάσεις στην Ελλάδα της ευρωπαϊκής υπηρεσίας Copernicus. Κανένα εθνικό σχέδιο για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την εμπλοκή των επιστημόνων. Ωστόσο, στην προσπάθειά της να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, αντί να τους ακούσει, επιλέγει τον δρόμο της αντιπαράθεσης μαζί τους.”

Η απάντηση της Σ. Βούλτεψη στον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ

“Στον ΣΥΡΙΖΑ, αφού έχασαν την επαφή τους και με την κοινωνία και με την πραγματικότητα, καταβάλλουν απεγνωσμένες προσπάθειες να κρατήσουν ζωντανή τη μοναδική τους, εξίσου αποτυχημένη, δραστηριότητα: Αυτή της διαστρέβλωσης, της παραπληροφόρησης και του ψεύδους. Σήμερα, οι ‘πυροσβέστες του πληκτρολογίου’ με κατηγόρησαν ότι… επιτέθηκα στο Αστεροσκοπείο Αθηνών, αποκαλώντας τάχα τα στοιχεία του για τις πυρκαγιές ‘προπαγάνδα των αριθμών’. Η αλήθεια είναι ότι τα επιστημονικά στοιχεία δεν αμφισβητούνται. Αυτό που αμφισβητείται και αποτελεί προπαγάνδα των αριθμών είναι η αποσπασματική και επιλεκτική χρήση των στοιχείων για πολιτικούς σκοπούς, όπως ακριβώς συνηθίζει ο ΣΥΡΙΖΑ. Και για όσους δεν κατάλαβαν, αυτό που αμφισβητώ είναι η… επιστημοσύνη του ΣΥΡΙΖΑ. Αλλά τι να περιμένει κανείς από ένα κόμμα, που το 2019 παρέτεινε την λειτουργία της Βουλής – αν και είχαν ανακοινωθεί οι εκλογές – για να ψηφίσει νέο Ποινικό Κώδικα, μετατρέποντας το βασικό αδίκημα του εμπρησμού από κακούργημα σε πλημμέλημα.”