Στη Βαλτική

Η διμερής οικονομική συνεργασία και το μεταναστευτικό περιλαμβάνονταν στις συζητήσεις στη Ρίγα της Λετονίας του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη με τον ομόλογό του, Krišjānis Kariņš (10/07) από το κεντροδεξιό κόμμα Νέας Ενότητας, που συμμετέχει στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, με την ευκαιρία της Συνόδου Κορυφής του Nato στο Βίλνιους της Λιθουανίας (11-12/07). Ακολούθησε συνάντηση με τον πρόεδρο του κοινοβουλίου της χώρας Edvards Smiltēns και, στη συνέχεια, επίσκεψη στο Strategic Communications Centre of Excellence του Νato.

Πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη πρωθυπουργού της Ελλάδας στη Λετονία την τελευταία εικοσαετία, η οποία είχε αναβληθεί πέρυσι – αν και ο Κ. Μητσοτάκης είχε βρεθεί σε Λιθουανία και Εσθονία – λόγω των εσωτερικών εξελίξεων στη Λετονία ενόψει προεκλογικής περιόδου. Σε ό,τι αφορά το μεταναστευτικό, υποστηρίζεται από ελληνικής πλευράς ότι η Λετονία, “είναι αντιμέτωπη από το 2021 με το φαινόμενο της εργαλειοποίησης της μετανάστευσης στα σύνορά της με τη Λευκορωσία, στα οποία αναμένεται έως το τέλος του 2024 να έχει ολοκληρωθεί κατασκευή μονίμου φράχτη”.

Στις κοινές δηλώσεις που έκανε με τον ομόλογό του o πρωθυπουργός ανέφερε πως πέρυσι συμπληρώθηκαν εκατό χρόνια διπλωματικών σχέσεων Ελλάδας-Λετονίας. “Μπορεί να βρισκόμαστε σε διαφορετικά άκρα της ηπείρου μας, υπάρχει σημαντική γεωγραφική απόσταση μεταξύ των δύο χωρών μας, αλλά θεωρώ ότι αντιμετωπίζουμε, κατά μία έννοια, εξαιρετικά όμοιες γεωπολιτικές αλλά και οικονομικές προκλήσεις.” Διαπίστωσε, ακόμη, “ίδια οπτική σε θέματα όπως η ενεργειακή κρίση, όπου αγωνιστήκαμε σκληρά γι’ αυτό που τελικά αποφάσισε να κάνει η Ευρώπη, δηλαδή να επιβάλει πλαφόν στην τιμή του φυσικού αερίου. Μοιραζόμαστε, επιπλέον, με πάθος την ανάγκη να προχωρήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση προς την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση με πολύ γρήγορους ρυθμούς. Αλλά, φυσικά, δεν υπάρχει ευημερία χωρίς ασφάλεια και ελευθερία, γι’ αυτό και συζητήσαμε για τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Συμφωνούμε ότι πρέπει να συνεχίσουμε να στηρίζουμε την Ουκρανία για όσο χρειαστεί, με όποια μέσα μπορούμε να διαθέσουμε στον ουκρανικό λαό, προκειμένου να μπορέσει να υπερισχύσει σε αυτή τη σύγκρουση.” Αναφορικά με το Νato, είπε πως “και οι δύο ελπίζουν σε μια ταχεία ένταξη της Σουηδίας στη Συμμαχία και, βέβαια, στην υιοθέτηση της νέας στάσης, που θα ενισχύσει σημαντικά τον Οργανισμό, κάτι που είναι επίσης καίριας σημασίας για τη Λετονία, αλλά και για όλους τους φίλους στη Βαλτική”.

Ρίγα Λετονίας / Nicole Kucera, Getty Images, Flickr RF

“Αναφέρατε την ανάγκη να δαπανηθούν περισσότερα για την άμυνα. Θεωρώ ότι αυτή είναι μια αντίληψη, που συμμερίζονται όλο και περισσότεροι Ευρωπαίοι εταίροι μας στο Nato. Για τον λόγο αυτό πιστεύω ότι είναι σημαντικό να ασχοληθούμε ξανά με το ζήτημα του πώς αντιμετωπίζουμε τις αμυντικές δαπάνες στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσης για το νέο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Πιστεύω ότι οι διαφέρουν ποιοτικά από κάθε άλλο είδος δαπάνης, διότι πρόκειται για έναν τύπο, που μας επιτρέπει να παραμένουμε ελεύθεροι και να ευημερούμε ως ελεύθερες κοινωνίες. Και καθώς όλοι θα διαθέτουμε περισσότερα χρήματα για την άμυνα, η ευρωπαϊκή διάσταση της αμυντικής συνεργασίας, και εντός της ομπρέλας του NATO, γίνεται κατά τη γνώμη μου όλο και σημαντικότερη.”

Σε ό,τι αφορά το μεταναστευτικό, ο Κ. Μητσοτάκης παρατήρησε πως και οι δύο χώρες βρίσκονται στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. “Αντιμετωπίζουμε διαφορετικές προκλήσεις, όμως συμφωνούμε νομίζω, ότι χωρίς την αποτελεσματική προστασία των εξωτερικών συνόρων μας, δεν μπορούμε ως Ευρωπαϊκή Ένωση να έχουμε μία ολοκληρωμένη πολιτική για τη μετανάστευση. Ούτε μπορούμε να ελπίζουμε στη διατήρηση των ελεύθερων μετακινήσεων εντός της ζώνης Σένγκεν εάν δεν προστατεύσουμε αποτελεσματικά τα εξωτερικά μας σύνορα και ουσιαστικά πάρουμε τις τύχες μας στα χέρια μας, αντί να εκχωρούμε το συγκεκριμένο έργο στους διακινητές και σε αυτούς που συστηματικά εκμεταλλεύονται την ανθρώπινη δυστυχία, αφήνοντας απεγνωσμένους ανθρώπους να σαλπάρουν σε ένα πολύ επικίνδυνο ταξίδι ώστε να φτάσουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Είμαστε ευχαριστημένοι με το γεγονός ότι έχουμε σημειώσει πρόοδο όσον αφορά το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο. Χαίρομαι που, τουλάχιστον σε επίπεδο Συμβουλίου, υπάρχει κοινή αντίληψη όσον αφορά τη σημασία της εξωτερικής διάστασης της μετανάστευσης. Δεν είναι η μόνη λύση στο πρόβλημα, διότι πρέπει να εργαστούμε σκληρά και για το ίδιο το Σύμφωνο. Αλλά αν δε λύσουμε αυτό το πρόβλημα, δε θα μπορέσουμε ποτέ να καταλήξουμε σε μια συνολική ευρωπαϊκή λύση για ένα ζήτημα, που κατά τη γνώμη μας, είναι κατά βάση ευρωπαϊκό. Είναι πολύ άδικο για χώρες όπως η Ελλάδα, που βρίσκονται στα εξωτερικά σύνορα ενός πολύ επικίνδυνου περάσματος – και αναφέρομαι στη θαλάσσια οδό της Μεσογείου, πρώτον, να επιβαρύνονται με το καθήκον της διαχείρισης αυτού του προβλήματος ή να κατηγορούνται ότι δε σώζουν ανθρώπους στη θάλασσα, όταν το λιμενικό μας καθημερινά αυτό κάνει. Η ευθύνη θα πρέπει να αποδίδεται ξεκάθαρα στους διακινητές και σε όσους τους διευκολύνουν. Αυτοί είναι τελικά υπεύθυνοι για την όποια τραγωδία συμβαίνει στη Μεσόγειο. Στην Ελλάδα έχουμε εφαρμόσει μια αυστηρή αλλά δίκαιη μεταναστευτική πολιτική και έχουμε αποδείξει ότι όσο λιγότερα σκάφη βρίσκονται στη θάλασσα, τόσο μικρότερος είναι ο κίνδυνος άνθρωποι να χάσουν τη ζωή τους. Ουσιαστικά έχουμε τσακίσει το ‘επιχειρηματικό’ μοντέλο των διακινητών στη διαδρομή της Ανατολικής Μεσογείου και νομίζω ότι αυτό πρέπει να κάνουμε σε όλη τη Μεσόγειο.”

Ολοκληρώνοντας, είπε: “Πιστεύω ότι έχουμε πολύ καλύτερη κατανόηση τώρα όσον αφορά τις γεωπολιτικές σας ανησυχίες. Και εσείς έχετε πολύ καλύτερη κατανόηση των γεωπολιτικών ζητημάτων στο δικό μας μέρος του κόσμου. Στο τέλος της ημέρας, αυτός είναι ο σκοπός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Νato, η αλληλοκατανόηση και η αλληλοϋποστήριξη όταν υπάρχει ανάγκη.”

Προγραμματίζεται επίσκεψη τον ερχόμενο Οκτώβριο στις χώρες της Βαλτικής (Λετονία, Εσθονία, Λιθουανία) του υφυπουργού Εξωτερικών Κ. Φραγκογιάννη, αλλά και συνεργασία στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Glad to announce that after the meeting I hosted with @RTErdogan & @SwedishPM, President Erdogan has agreed to forward #Sweden's accession protocol to the Grand National Assembly ASAP & ensure ratification. This is an historic step which makes all #NATO Allies stronger & safer. pic.twitter.com/D7OeR5Vgba

— Jens Stoltenberg (@jensstoltenberg) July 10, 2023

Η Τουρκία δέχθηκε τη Δευτέρα να προχωρήσουν οι διαδικασίες για την ένταξη της Σουηδίας στο Νato, όπως έκανε γνωστό ο γενικός γραμματέας της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, Jens Stoltenberg με ανάρτησή του στο Twitter. “Είμαι στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσω ότι μετά τη συνάντηση, που φιλοξένησα ανάμεσα στον R. T. Erdoğan και τον πρωθυπουργό της Σουηδίας, Ulf Kristersson ο πρόεδρος της Τουρκίας συμφώνησε να διαβιβάσει το πρωτόκολλο προσχώρησης της Σουηδίας στη μεγάλη εθνοσυνέλευση το συντομότερο δυνατό και να διασφαλίσει την επικύρωσή του. Πρόκειται για ιστορικό βήμα, που κάνει όλους τους συμμάχους στο Nato πιο δυνατούς και ασφαλείς”, σημείωσε.

Σε συνέντευξη Τύπου διευκρίνισε ότι δεν μπορεί να δώσει λεπτομέρειες για το χρονοδιάγραμμα, που θα ακολουθήσει η τουρκική πλευρά αλλά επέμεινε ότι πρόκειται για “σαφή δέσμευση”.

Aναλυτικά η ανακοίνωση αναφέρει:

“Στις 10 Ιουλίου 2023, ο πρόεδρος της Τουρκίας R. T. Erdoğan, ο πρωθυπουργός της Σουηδίας Ulf Kristersson και ο γενικός γραμματέας του Νato Jens Stoltenberg συναντήθηκαν στη Σύνοδο Κορυφής του Νato στο Βίλνιους.

Από την τελευταία ΣΚ, η Σουηδία και η Τουρκία συνεργάστηκαν στενά για την αντιμετώπιση των θεμιτών ανησυχιών της Τουρκίας για την ασφάλεια. Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας, η Σουηδία τροποποίησε το σύνταγμά της, άλλαξε τους νόμους της, επέκτεινε σημαντικά τη συνεργασία της για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας του PKK και επανέλαβε τις εξαγωγές όπλων στην Τουρκική Δημοκρατία – όλα τα βήματα, τα οποία προβλέπονται στο τριμερές μνημόνιο που συμφωνήθηκε το 2022.

Η Σουηδία και η Τουρκική Δημοκρατία συμφωνούν σήμερα (10/07) να συνεχίσουν τη συνεργασία τους – τόσο στο πλαίσιο του Τριμερούς Μόνιμου Κοινού Μηχανισμού, που συστάθηκε στη Σύνοδο Κορυφής του Νato στη Μαδρίτη το 2022, όσο και στο πλαίσιο ενός νέου διμερούς Συμφώνου Ασφάλειας, που θα συνεδριάζει ετησίως σε υπουργικό επίπεδο και θα δημιουργεί ομάδες εργασίας κατά περίπτωση.

Στην πρώτη συνεδρίαση αυτού του Συμφώνου Ασφάλειας, η Σουηδία θα παρουσιάσει έναν οδικό χάρτη ως βάση για τη συνέχιση του αγώνα της κατά της τρομοκρατίας σε όλες τις μορφές και εκδηλώσεις προς την πλήρη εφαρμογή όλων των στοιχείων του Τριμερούς Μνημονίου, συμπεριλαμβανομένου του άρθρου 4. Η Σουηδία επαναλαμβάνει ότι δε θα παράσχει στήριξη στο YPG/PYD και στην οργάνωση, που περιγράφεται ως FETÖ στην Τουρκία. Τόσο η Σουηδία όσο και η Τουρκική Δημοκρατία συμφώνησαν ότι η αντιτρομοκρατική συνεργασία είναι μια μακροπρόθεσμη προσπάθεια, η οποία θα συνεχιστεί και μετά την ένταξη της Σουηδίας στο Νato. Ο γενικός γραμματέας J. Stoltenberg επιβεβαίωσε, επίσης, εκ νέου ότι το Νato καταδικάζει κατηγορηματικά την τρομοκρατία σε όλες τις μορφές και εκδηλώσεις της. Το Nato θα εντείνει σημαντικά το έργο του σε αυτό τον τομέα, μεταξύ άλλων, με τη θέσπιση για πρώτη φορά από τον γενικό γραμματέα της θέσης του Ειδικού Συντονιστή για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας.

Δεσμευόμαστε στην αρχή ότι δεν πρέπει να υπάρχουν περιορισμοί, εμπόδια ή κυρώσεις στο αμυντικό εμπόριο και τις επενδύσεις μεταξύ των συμμάχων. Θα εργαστούμε προς την κατεύθυνση της εξάλειψης τέτοιων εμποδίων. Η Σουηδία και η Τουρκική Δημοκρατία συμφώνησαν, ακόμη, να εντείνουν την οικονομική συνεργασία, μέσω της Μεικτής Οικονομικής και Εμπορικής Επιτροπής Τουρκίας-Σουηδίας (JETCO). Τόσο η Τουρκία όσο και η Σουηδία θα επιδιώξουν να μεγιστοποιήσουν τις ευκαιρίες για την αύξηση του διμερούς εμπορίου και των επενδύσεων.

Η Σουηδία θα υποστηρίξει ενεργά τις προσπάθειες για την αναζωογόνηση της διαδικασίας ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του εκσυγχρονισμού της τελωνειακής ένωσης ΕΕ-Τουρκίας και της απελευθέρωσης των θεωρήσεων.

Σε αυτή τη βάση, και δεδομένων των επιταγών της αποτροπής και της άμυνας του ευρωατλαντικού χώρου, η Τουρκική Δημοκρατία θα διαβιβάσει το πρωτόκολλο προσχώρησης της Σουηδίας στη μεγάλη εθνοσυνέλευση και θα συνεργαστεί στενά με τη Συνέλευση για να εξασφαλίσει την επικύρωση.”

Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Antony Blinken είχε επικοινωνήσει τρεις φορές τις τελευταίες ημέρες με τον Τούρκο ομόλογό του, Hakan Fidan ώστε να πείσει την Τουρκία να άρει το βέτο, ανέφερε ένας Αμερικανός αξιωματούχος, που ζήτησε να τηρηθεί η ανωνυμία του.

Η σύνδεση της προσχώρησης της Σουηδίας στο Nato με την επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας στην ΕΕ

Την παραμονή της διήμερης συνόδου του Νato στο Βίλνιους ο R. T. Erdoğan έθεσε ένα καινούριο όρο προκειμένου να άρει το βέτο στην ένταξη της Σουηδίας: την επανέναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων μεταξύ Άγκυρας και Βρυξελλών. Σε αυτό το πλαίσιο, η συνάντηση του προέδρου της Τουρκίας με τον πρωθυπουργό της Σουηδίας είχε διακοπεί ώστε να συζητήσει πρώτα με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. “Καλή συνάντηση με τον πρόεδρο R. T. Erdoğan στη Σύνοδο Κορυφής του Νato.”, έγραψε στο Twitter o Charles Michel. “Εξερευνήσαμε τις ευκαιρίες, που βρίσκονται μπροστά μας ώστε η συνεργασία μας να ξαναέρθει στην πρώτη γραμμή και να επανενεργοποιήσουμε τις σχέσεις μας. Καλείται ο Josep Borrell και η Κομισιόν να υποβάλουν έκθεση ώστε να προχωρήσουμε στρατηγικά, με το βλέμμα στο μέλλον.”

https://twitter.com/CharlesMichel/status/1678467528115232778

H εκπρόσωπος τύπου της Κομισιόν, Dana Spinant ανέφερε ότι “Η ένταξη νέων μελών στο Νato είναι διαφορετική διαδικασία από εκείνη της διεύρυνσης της ΕΕ. Η ΕΕ προβλέπει ένα πολύ ξεκάθαρο σύνολο βημάτων, τα οποία πρέπει να ακολουθήσουν όλες οι υποψήφιες χώρες, ακόμη κι όσες εύχονται να γίνουν υποψήφιες.”

“Δε θα πρέπει να θεωρούνται συνδεδεμένα θέματα” η προσχώρηση της Σουηδίας στο Νato και οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, δήλωσε ο καγκελάριος της Γερμανίας σε κοινή συνέντευξη Τύπου με τον πρωθυπουργό της Αυστραλίας Anthony Albanese. “H Τουρκία είναι υποψήφια προς ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά γνωρίζετε ότι στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων δεν έχει ανοίξει εδώ και καιρό κανένα νέο κεφάλαιο”, απάντησε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών της Γερμανίας Sebastian Fischer. Η αναπληρώτρια κυβερνητική εκπρόσωπος Christiane Hoffmann δήλωσε ότι κατανοεί το υπόβαθρο της ερώτησης, αλλά επεσήμανε ότι η είδηση σχετικά με τη διασύνδεση από τον πρόεδρο της Τουρκίας της συγκατάθεσής του για την ένταξη της Σουηδίας στο Νato με την επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της χώρας του στην ΕΕ “έγινε γνωστή μόλις πριν από λίγο”. Περιορίστηκε να αναφέρει ότι “συντάσσεται με την απάντηση” του εκπροσώπου του υπ. Εξωτερικών.

Στην προγραμματική συμφωνία για τον σχηματισμό του κυβερνητικού συνασπισμού το 2021 των τριών κομμάτων (SPD, Πράσινοι, FDP) σημειώνεται: “Η Τουρκία είναι ένας σημαντικός εταίρος για τη Γερμανία και γείτονας της ΕΕ, με τον οποίο διατηρούμε πολύπλευρες σχέσεις. Έχουμε ειδικό ενδιαφέρον για καλή σχέση με την Τουρκία. Η δημοκρατία, το κράτος δικαίου και η κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων επιδεινώνονται εδώ και αρκετό καιρό. Γι’ αυτό τον λόγο, δεν επιθυμούμε ούτε να ανοίξουμε ούτε να κλείσουμε κεφάλαια στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις. Η απελευθέρωση του καθεστώτος των ταξιδιωτικών θεωρήσεων και η επέκταση της τελωνειακής ένωσης είναι εφικτές μόνο όταν η Τουρκία θα πληροί τις απαιτούμενες προϋποθέσεις.”

προεδρικό μέγαρο, Βίλνιους (09.07) / AFP, Petras Malukas

Οι ΗΠΑ θεωρούν ότι η Τουρκία δε θα έπρεπε να συνδέει την ένταξη της Σουηδίας στο Νato με τη δική της αξίωση να εισέλθει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, παρατήρησε τη Δευτέρα ο εκπρόσωπος του State Department, Matthew Miller. “Οι ΗΠΑ στηρίζουν εδώ και πολλά χρόνια τις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες της Τουρκίας και θα συνεχίσουμε να το κάνουμε. Ωστόσο, δεν πιστεύουμε ότι αυτό θα έπρεπε να αποτελεί εμπόδιο για την ένταξη της Σουηδίας στο Νato. Οι ΗΠΑ δεν αποφασίζουν ποιες χώρες θα γίνουν μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης – αυτό θα πρέπει εν τέλει να λυθεί μεταξύ ΕΕ και Τουρκίας.”

Η Τουρκία υπέβαλε αίτημα ένταξης στην ΕΕ το 1987 και το 1999 ανακηρύχθηκε υποψήφια προς ένταξη χώρα. Οι διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν επισήμως το 2005, αλλά μετά “τη συνεχιζόμενη οπισθοδρόμηση σε θέματα δημοκρατίας, κράτους δικαίου και θεμελιωδών δικαιωμάτων”, η Ευρωπαϊκή Ένωση ανέστειλε τον Ιούνιο του 2018 τη διαδικασία.

O R. T. Erdoğan συναντήθηκε την Τρίτη (11/07) στο Βίλνιους με τον πρόεδρο της Αμερικής. Σύμφωνα με την τουρκική διεύθυνση επικοινωνιών, συζητήθηκαν οι πολιτικές, οικονομικές, εμπορικές σχέσεις Τουρκίας-ΗΠΑ, η συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας και περιφερειακά ζητήματα.

“Ο Joe Biden θα προχωρήσει το να δοθούν μαχητικά αεροσκάφη F-16 στην Τουρκία σε συνεννόηση με το Κογκρέσο. Ήταν σαφής ότι το υποστηρίζει, δεν έχει εκφράσει καμμία επιφύλαξη.”, είχε δηλώσει ο σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου Jake Sullivan, χωρίς να δώσει επιπλέον πληροφορίες σχετικά με το χρονοδιάγραμμα. Επιπλέον, ο πρόεδρος της Τουρκίας είχε συνομιλίες με τον E. Macron και τον Olaf Scholz, ο οποίος προσερχόμενος στη σύνοδο ανέφερε: “Έχουμε λάβει αποφάσεις στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για το πώς μπορούμε να αναπτύξουμε περαιτέρω τη σχέση ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Τουρκία.”

Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις

eurokinissi

Το θετικό κλίμα στις σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας τους τελευταίους μήνες να έχει συνέχεια και συνέπεια, καθώς κάτι τέτοιο θα είναι προς όφελος και των δύο χωρών, συμφώνησαν ο Κ. Μητσοτάκης και ο Ρ. Τ. Ερντογάν κατά τη συνάντηση που είχαν την Τετάρτη, παρουσία των υπουργών Εξωτερικών. Σε ανακοίνωση του Μεγάρου Μαξίμου γίνεται γνωστό ότι οι δύο πλευρές θα προσπαθήσουν “να οικοδομήσουν πάνω στο θετικό momentum και να ενεργοποιήσουν κατά το επόμενο διάστημα πολλαπλούς διαύλους επικοινωνίας. Η επόμενη συνεδρίαση του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας θα πραγματοποιηθεί το φθινόπωρο στη Θεσσαλονίκη. Ανατέθηκε στους υπουργούς Εξωτερικών να καθοδηγούν τη διαδικασία και να ενημερώνουν τους ηγέτες για την πρόοδο που σημειώνεται. Τέλος, ο Έλληνας πρωθυπουργός τόνισε ότι προσβλέπει σε πιο συχνές επαφές σε όλα τα επίπεδα, ώστε να δημιουργηθεί περιβάλλον εμπιστοσύνης και οι προϋποθέσεις, που θα οδηγήσουν σε βελτίωση των σχέσεων Ελλάδας-Τουρκίας.”

Απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, ο Κ. Μητσοτάκης συμπλήρωσε μεταξύ άλλων: “(…) Αυτό δε σημαίνει ότι λύθηκαν ως δια μαγείας τα σημαντικά προβλήματα, που έχουμε με την Τουρκία αλλά υποδηλώνει τη διάθεση και των δύο ηγεσιών επαναπροσέγγισης του πλαισίου των σχέσεών μας μέσα από μια πιο θετική σκοπιά. (…) Ούτε μπορούμε να μιλήσουμε για μια τελείως διαφορετική μέρα γιατί δεν ξεχνάμε αυτά, τα οποία έγιναν εδώ και τέσσερα χρόνια αλλά είμαστε συγκρατημένα αισιόδοξοι ότι μπορούμε να ξεκινήσουμε μια νέα σελίδα και προφανώς αυτό προσαρμόζει συνολικά τα θέματα, που μπαίνουν στη συζήτηση. Γνωρίζει πολύ καλά η Τουρκία ποια είναι τα θέματα, τα οποία η Ελλάδα δε συζητά.

(…) To τι κάνουν οι ΗΠΑ με την Τουρκία είναι κάτι, που εμάς μας αφορά μόνο έμμεσα. Η στάση του Κογκρέσου στο ζήτημα των F-16 φαίνεται να είναι γνωστή, απομένει να δούμε τον τρόπο, με τον οποίο θα διατυπωθεί το αίτημα από την αμερικανική κυβέρνηση. Νομίζω ότι είναι κοινός τόπος ότι οι εξοπλισμοί, οι οποίοι δίνονται σε χώρες-μέλη του Nato δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται κατά άλλων χωρών-μελών της Συμμαχίας, αλλά αυτό – όπως σας είπα – δεν είναι κάτι που αφορά άμεσα την Ελλάδα. (…) Δε θα έθετα θέμα της δυνατότητας της Τουρκίας να εξοπλίζεται, όσο αυτό δεν απειλεί έμπρακτα τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.

(…) Οι μεταναστευτικές ροές στη Μεσόγειο είναι μια υβριδική απειλή για τη σταθερότητα της ΕΕ, και κατά συνέπεια, του Nato.”

Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, που μίλησαν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ πριν τη συνάντηση του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Recep Tayyip Erdoğan “η θετική δυναμική που έχει διαμορφωθεί στις ελληνοτουρκικές σχέσεις μετά τους καταστροφικούς σεισμούς στη γειτονική χώρα και η εκλογή δύο κυβερνήσεων με νωπή λαϊκή εντολή ανοίγει ένα παράθυρο ευκαιρίας για επανεκκίνηση των σχέσεων Ελλάδας-Τουρκίας”. Σημειωνόταν, ακόμη, ότι η πρώτη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Recep Tayyip Erdoğan, μετά το νέο κλίμα που έχει διαμορφωθεί, αλλά και της πολύμηνης εμπρηστικής ρητορικής που προηγήθηκε, “είναι ένα θετικό βήμα για τον επαναπροσδιορισμό των σχέσεων στην καινούρια αυτή περίοδο και για τις δύο χώρες”. “Δεν πρέπει να χαθεί το momentum για διάλογο, με αυτή τη λογική προσέρχεται ο πρωθυπουργός στη συνάντηση.” “Οι δίαυλοι επικοινωνίας με την Τουρκία πρέπει να είναι ανοιχτοί σε όλα τα επίπεδα και αυτό θα επιδιωχθεί στην επόμενη φάση, όπως και η προώθηση της λεγόμενης ‘θετικής ατζέντας’, που μπορεί να δημιουργήσει κλίμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης και να λειτουργήσει προς όφελος των δύο λαών. Προφανώς υπάρχουν διαφωνίες. Οι θέσεις της Τουρκίας είναι γνωστές. Το ίδιο και της Ελλάδας. Το ότι διαφωνούμε δε σημαίνει ότι δε συζητάμε. Πάγια θέση της ελληνικής πλευράς είναι ότι ένας νέος κύκλος έντασης δεν είναι προς το συμφέρον κανενός, ενώ ενέχει κινδύνους για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην περιοχή. Η Ελλάδα τάσσεται σταθερά υπέρ μιας ειλικρινούς σχέσης με τη γειτονική χώρα, υπέρ της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών, με διάλογο καλή τη πίστη, στη βάση του διεθνούς δικαίου και των σχέσεων καλής γειτονίας. Μένει να φανεί αν και η Τουρκία θέλει να γυρίσει σελίδα στις σχέσεις των δύο χωρών.”

Σε ό,τι αφορά το θέμα των F-16, κυβερνητικές πηγές υποστήριξαν πως “πριν από τέσσερα χρόνια η γειτονική χώρα θα λάμβανε εκατό αμερικανικά μαχητικά 5ης γενιάς, τύπου F-35 χωρίς κανένα περιορισμό, ενώ σήμερα υπόκειται σε αυτούς του Κογκρέσου για την αναβάθμιση και την απόκτηση μαχητικών τύπου F-16.”

Προσερχόμενος στις εργασίες της συνόδου την Τρίτη (11/07) ο Κ. Μητσοτάκης, ανέφερε μεταξύ άλλων: “Δεν είμαστε καταδικασμένοι να ζούμε με την Τουρκία σε ένα διαρκές κλίμα έντασης. Έχουμε προφανώς σημαντικές διαφορές. Μπορούμε όμως να συμφωνήσουμε ότι, με γνώμονα τις σχέσεις καλής γειτονίας αλλά και τον σεβασμό μας στο διεθνές δίκαιο, θα χαράξουμε έναν οδικό χάρτη ώστε να μπορέσουμε να επιλύσουμε τη σημαντικότερη γεωπολιτική μας διαφορά, που δεν είναι άλλη από την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, δηλαδή ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.”

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε τηλεφωνική επικοινωνία τη Δευτέρα το πρωί (10/07) με τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη.

Στην ατζέντα των επαφών του στο Βίλνιους ήταν η κατ’ ιδίαν συνάντηση την Τρίτη το απόγευμα με τον πρωθυπουργό της Αλβανίας Edi Rama – η πρώτη μετά τη σοβαρή κρίση, που έχει προκαλέσει στις ελληνοαλβανικές σχέσεις η σύλληψη του Φρέντυ Μπελέρη.

Δημήτρης Παπαμήτσος, γραφείο Τύπου πρωθυπουργού, eurokinissi

Η κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον καγκελάριο της Γερμανίας, που είχε προγραμματιστεί ύστερα από εκείνη με τον πρόεδρο της Τουρκίας η οποία κράτησε παραπάνω απ’ όσο είχε προβλεφθεί, αναβλήθηκε. Σε συνέχεια των σύντομων χαιρετισμών, που αντάλλαξε ο πρωθυπουργός της Ελλάδας με τον Ε. Μacron και τον Olaf Scholz στο τελευταίο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, αυτές στο περιθώριο της συνόδου του Νato (12/07) αναμενόταν να δώσουν “τη δυνατότητα για μια συνολική ανταλλαγή απόψεων για θέματα της ευρωπαϊκής και διμερούς ατζέντας”.

Σε εκείνη με τον πρωθυπουργό της Βόρειας Μακεδονίας Dimitar Kovačevski, σύμφωνα με την ανακοίνωση της κυβέρνησης της τελευταίας “Αντάλλαξαν απόψεις για το σύνολο των διμερών σχέσεων και τονίστηκε η ετοιμότητα για σύσφιξη και διεύρυνση της συνεργασίας σε κάθε τομέα αμοιβαίου ενδιαφέροντος, ιδιαίτερα σε οικονομικό επίπεδο.” Εξέφρασαν, ακόμη, την ικανοποίησή τους για την τάση αύξησης των εμπορικών συναλλαγών και υπογράμμισαν ότι η συνεργασία στον ενεργειακό τομέα είναι καίριας σημασίας.

Δημήτρης Παπαμήτσος, γραφείο Τύπου πρωθυπουργού, eurokinissi

Ο πρωθυπουργός είδε, επίσης, τον πρόεδρο του Μαυροβουνίου Jakov Milatović (11/07) στην κατεύθυνση της υποστήριξης της προοπτικής ένταξης της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η σύνοδος του Nato

Στο Βίλνιους αναμενόταν να τεθούν, ανάμεσα σε άλλα, τα ζητήματα της εφαρμογής των αποφάσεων της Μαδρίτης για τη μακροπρόθεσμη προσαρμογή της αποτρεπτικής και αμυντικής διάταξης της Συμμαχίας στο νέο περιβάλλον ασφαλείας, τo oποίο διαμορφώνεται μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η μορφή που θα λάβει η συνέχιση της στήριξης της τελευταίας, όπως και η αύξηση των πόρων που διατίθενται από τους συμμάχους για την ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων τους.

Την Τρίτη (11/07), στην πρώτη συνεδρία των ηγετών, με τη συμμετοχή της Σουηδίας προγραμματίζονταν διαβουλεύσεις για την αναθεώρηση της Δέσμευσης Αμυντικών Επενδύσεων, την ενταξιακή προοπτική της Ουκρανίας, την ενδυνάμωση της αμυντικής βιομηχανίας και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του Νato.

Την Τετάρτη (12/07) στη δεύτερη συνεδρίαση, συμμετείχε στην πρώτη σύνοδο του Συμβουλίου Νato – Ουκρανίας ο πρόεδρος Volodymyr Zelenskyy. Ακόμη, οι πρόεδροι του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι εταίροι Ασίας – Ειρηνικού, δηλαδή η Αυστραλία, η Ιαπωνία, η Νέα Ζηλανδία και η Ν. Κορέα, όπως και η Σουηδία ως προσκεκλημένη.

Γαλλικές διπλωματικές πηγές μετέφεραν ότι το Παρίσι τάσσεται υπέρ της ένταξης της Ουκρανίας στην Ατλαντική Συμμαχία, σημειώνοντας πως μέχρι την ολοκλήρωση της προσχώρησης, θα πρέπει να συνεχιστεί η στρατιωτική στήριξη προς το Κίεβο, με τις απαραίτητες εγγυήσεις – όχι μόνο σε σχέση με την αντιμετώπιση της ρωσικής επίθεσης, όσο και ενδεχόμενων άλλων στο μέλλον. Ως προς το θέμα των αμυντικών δαπανών, θα ανακοινωνόταν ότι έως το 2030 αυτές θα υπερβούν το 2% του γαλλικού ΑΕΠ.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ / κεντρική φωτογραφία: ΑΠΕ-ΜΠΕ