A terrible beauty is born

‘Μικρό νησί’ ήταν ο τίτλος στο πρωτοσέλιδο του Guardian, με φόντο τις λευκές βραχώδεις πλαγιές του Ντόβερ (white cliffs of Dover) στην άκρη της θάλασσας την τελευταία μέρα του πρώτου μήνα της καινούριας δεκαετίας, όταν η Αλβιώνα ξεκίνησε επίσημα τη διαδικασία αποχώρησής της από την ΕΕ.

Δύο βετεράνοι του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, που μετρούν σχεδόν έναν αιώνα ζωής, στο πλαίσιο της καμπάνιας εναντίον του Brexit ‘Led by Donkeys’, δήλωσαν στεναχωρημένοι σε αντίστοιχο μήνυμα, που προβλήθηκε πάνω στα υψώματα με τη βοήθεια της τεχνολογίας. “Είμαι Ουαλός, και είμαι Βρετανός, και είμαι Ευρωπαίος, και είμαι άνθρωπος” ανέφερε ο ένας. “Εύχομαι για το καλό των παιδιών, των εγγονιών και των δισέγγονων μου, η Βρετανία να ξαναγυρίσει πιο κοντά στην Ευρώπη απ’ ό,τι σήμερα” πρόσθεσε ο δεύτερος.

Οι επισκέπτες που φτάνουν στο νησί κάθε χρόνο μέσω του Καλαί της Γαλλίας (Calais – Dover) εκτιμάται ότι προσεγγίζουν τα 14 εκατομμύρια. Περισσότερα από 200 χρόνια πριν, ο George Gordon Lord Byron, γνωστός μας ως λόρδος Βύρωνας έβλεπε τις λευκές απόκρημνες βραχώδεις ακτές να απομακρύνονται από τον ορίζοντα, ξέροντας μάλλον ότι δε θα ξαναγύριζε. Το 1818 ο Δον Ζουάν του ποιήματός του μίλησε για της Αλβιώνας τις πρώιμες ομορφιές, για όσους στη στεριά ή το νερό κατοικούν, τον ξένο που δεν έχει πάρει οδηγίες, τους μακρείς λογαριασμούς, απ’ όπου τίποτα δεν αφαιρείται.

To Hνωμένο Βασίλειο (Αγγλία, Σκωτία, Ουαλία, Β. Ιρλανδία) και η ΕΕ εξακολουθούν να διαπραγματεύονται τους όρους λειτουργίας του Πρωτόκολλου για το Brexit, που αφορά το εμπορικό σύνορο ανάμεσα στη Μεγάλη Βρετανία και τη Βόρεια Ιρλανδία. Θα μπορούσε να προμηνύει την κατεύθυνση που θα ακολουθηθεί το μπρούντζινο γλυπτό ‘Σφαίρα μέσα σε Σφαίρα’ (Sphere within Sphere, Sfera con Sfera, 1982) του Αρνάλντο Πομοντόρο, που φανερώνει ένα πολύπλοκο και εύθραυστο μηχανισμό, έξω από την κεντρική βιβλιοθήκη του Κολλεγίου Trinity, στο Δουβλίνο (και απεικονίζεται στην κεντρική φωτογραφία), με τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας να είναι μέλος της ΕΕ;

Paul Faith / PA, theguardian.com

H Βόρεια Ιρλανδία γιόρτασε τα εκατό της χρόνια το Μάιο του 2021, με τη Βουλή στο Stormont να έχει εγκαινιαστεί από τον βασιλιά Γεώργιο τον πέμπτο το 1921. Οι εργασίες της ανεστάλησαν κατά τη διάρκεια των Ταραχών (Troubles) το 1972 και επανασυγκλήθηκε με τη συμφωνία του Belfast το 1998.

O Patrick Cockburn σε άρθρο γνώμης στο inews.co.uk (08/05) υποστηρίζει ότι η πρόσφατη εκλογική νίκη του Sinn Féin με 29% (με 250.388 ψήφους) και 27 έδρες από τις συνολικά 90, για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας με τις δεκαοχτώ πενταμελείς εκλογικές περιφέρειες, η οποία συγκροτήθηκε με τρόπο ώστε να διασφαλίζεται ότι μόνο ενωτικές και προτεσταντικές πλειοψηφίες θα ασκούν τη διακυβέρνηση, θεωρείται σημείο καμπής – αν και η Βόρεια Ιρλανδία ειδικεύεται σε πολιτικά ορόσημα, με τον αγώνα εκεί να είναι σκληρός και σε πολλά μέτωπα. Το Sinn Féin εκπροσωπεί τους αποκαλούμενους εθνικιστές (nationalists) ή ρεπουμπλικάνους (republicans) και καθολικούς, που προτιμούν την Ένωση με τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας και χαρακτηρίζεται από το πράσινο χρώμα. Η ήττα του DUP στις 05/05 με 21.3% (184.000 ψήφοι) και 25 έδρες, το οποίο εκφράζει με το πορτοκαλί χρώμα τους αποκαλούμενους unionists, που επιθυμούν την Ένωση με το Ηνωμένο Βασίλειο, σημαίνει ότι στο αξίωμα του πρώτου υπουργού θα βρίσκεται η αντιπρόεδρος του Sinn Féin, Michelle O’Neill. “Ξεκινά μια καινούρια εποχή, που θεωρώ ότι δίνει σε όλους μας την ευκαιρία να ξαναφανταστούμε τις σχέσεις στην κοινωνία στη βάση της αμεροληψίας, της ισότητας, της κοινωνικής δικαιοσύνης, ανεξάρτητα από το θρησκευτικό, πολιτικό ή κοινωνικό υπόβαθρο, δεσμεύομαι να κάνω την πολιτική να δουλέψει.” H επικεφαλής του Mary Lou McDonald σημείωσε, ανάμεσα σε άλλα, ότι “Είναι σημαντικό γιατί αποτελεί μια στιγμή ενότητας.”

εκλογικά αποτελέσματα 05/’22, theguardian.com

“Πρόκειται για πραγματική πολιτική αλλαγή, όμως έχει κυρίως ψυχολογικό και συμβολικό χαρακτήρα, παρόλο που πρόκειται ταυτόχρονα για πλήγμα στο φρόνημα υπέρ της ένωσης με τη Μεγάλη Βρετανία.”, εκτιμά μιλώντας στο inews.co.uk ο ιστορικός Brian Feeney. Εξήγησε, ακόμη, ότι μία παράμετρος της συγκράτησης των ποσοστών του DUP, ήταν η μετακίνηση ψηφοφόρων στο ακόμη πιο σκληροπυρηνικό κόμμα ‘Παραδοσιακή Ενωτική Φωνή’ (TUV), αν και σε ό,τι αφορά τις έδρες, καταλαμβάνει μία. Τα αυξημένα κατά τέσσερις-πέντε μονάδες ποσοστά του μετριοπαθούς Κόμματος Συμμαχίας (Alliance), που συγκέντρωσε 13.5%, αποδίδονται σε μορφωμένους, φιλελεύθερους ενωτικούς, οι οποίοι αντιτίθενται στην έξοδο της Βρετανίας από την ΕΕ. Κατά τη γνώμη του, το 80% των ψηφοφόρων εξακολουθούν να μοιράζονται σχηματικά ανάμεσα σε ‘Πορτοκαλί’ και ‘Πράσινο’. Ο μεσαίος χώρος έχει διευρυνθεί σε σχέση με το παρελθόν, ενώ στα βρετανικά μέσα υπήρχαν πολλαπλές αναφορές για τον περιορισμό της εθνικής και θρησκευτικής ταυτότητας ως καθοριστικού παράγοντα πολιτικής αφοσίωσης. To σοσιαλδημοκρατικό και εργατικό κόμμα (SDLP) με 9.1% και το ενωτικό κόμμα Ulster (UUP) με 11.2% γνώρισαν μείωση επιρροής, ενώ εκείνο των Πράσινων έχασε την έδρα του.

η εκλογική επιρροή του Sinn Féin από το 1998 μέχρι σήμερα σε έδρες / theguardian.com

Η συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής προβλέπει το διαμοιρασμό της εξουσίας (power-sharing) ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες πολιτικές δυνάμεις για το σχηματισμό της αποκεντρωμένης εκτελεστικής διοίκησης, όμως, έχει υποστηριχθεί ότι συνδέεται με δυσλειτουργίες και έλλειψη συνεννόησης. Το Sinn Féin συμμετείχε σε αυτή από το 1998 και από το 2007 είχε τη θέση του αναπληρωτή πρώτου υπουργού, η οποία τώρα προορίζεται για τον επικεφαλής του DUP, Jeffrey Donaldson.

οι αλλαγές στις έδρες ανά κόμμα / theguardian.com

Οι δηλώσεις των στελεχών του Sinn Féin είχαν συμφιλιωτικό τόνο, ωστόσο, για τον Patrick Cockburn αναφέρονταν κωδικοποιημένα σε δύο αλληλένδετες αλλά ξεχωριστές αντιπαραθέσεις, που έρχονται από την αρχή της δημιουργίας του κράτους της Βόρειας Ιρλανδίας το 1921 και κατέληξαν σε ένοπλη σύγκρουση μετά από τις πρώτες πορείες των καθολικών για πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα το 1968, αφού τα πρώτα πενήντα χρόνια αντιμετωπίζονταν ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας εντός αυτού που θεωρούσαν ‘Πορτοκαλί κράτος’. Η μία είχε να κάνει με το ποιος θα ασκεί την εξουσία, κάτι που πυροδότησε τις Ταραχές (Troubles), που διήρκεσαν τριάντα χρόνια και έληξαν σε μεγάλο βαθμό με τη συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής το 1998 και η άλλη αφορούσε τη συνταγματική θέση της Βόρειας Ιρλανδίας.

Η πρόεδρος του Sinn Féin, Mary Lou McDonald υπογράφει αντίγραφο της διακήρυξης της Ιρλανδικής Δημοκρατίας του 1916 / Liam McBurney, PA Wire, independent.co.uk

Μετά το δημοψήφισμα του 2016 το ζήτημα του ‘διαχωρισμού’ (partition) της Ιρλανδίας σε δύο μέρη έχει αναχθεί σε κύριο σημείο διαφωνιών. Αυτό οφείλεται, σύμφωνα με την ανάλυση του Patrick Cockburn, σε μια σειρά λανθασμένες κινήσεις του DUP, το οποίο χωρίς σύνεση προσπάθησε να χρησιμοποιηθεί το Brexit για να επιβληθεί ξανά ένα ‘σκληρό σύνορο’ έκτασης τριακοσίων μιλίων μεταξύ της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας και της Βόρειας Ιρλανδίας, μόνο και μόνο για να δει αυτή τη στρατηγική να εκρήγνυται στα χέρια του, με την επιβολή ενός εμπορικού συνόρου στη θάλασσα της Ιρλανδίας και τη διεθνοποίηση του προβλήματος.

H Susan McKay στον theguardian.com επικαλείται στίχους από το ποίημα του W. B. Yeats ‘Easter Rising’ (Η εξέγερση του Πάσχα, ρεπουμπλικανικών δυνάμεων εναντίον της βρετανικής κυριαρχίας, 1916) για να διαπιστώσει: “…Όλα άλλαξαν, άλλαξαν τελείως: Μια τρομερή ομορφιά γεννήθηκε.” Όπως υπογραμμίζει, η Βόρεια Ιρλανδία είναι μια από τις πιο φτωχές περιοχές του Ηνωμένου Βασιλείου, με όλο και περισσότερους πολίτες να ζουν σε κατάσταση ένδειας, μην μπορώντας να εξασφαλίσουν τις βασικές ανάγκες των οικογενειών τους.

‘Ώρα για πραγματική αλλαγή’ > αφίσα του Sinn Féin, με την αντιπρόεδρο Michelle O’Neill μπροστά από ρεπουμπλικανική τοιχογραφία στο δυτικό Belfast / Charles McQuillan, Getty Images, theguardian.com

Ο Rory Carroll περιέγραψε στον theguardian.com (03/05) το μότο της προεκλογικής εκστρατείας του Sinn Féin, ως ‘προσεχτικά, προσεχτικά’, ανάλογη με εκείνη των Εργατικών το 1997. Συγκεκριμένα, ο συνεργάτης του Tony Blair, Roy Jenkins τον είχε τότε παραλληλίσει με επιμελητή μουσείου, που μετέφερε ένα ανεκτίμητης αξίας βάζο Ming, περπατώντας στις μύτες των ποδιών σε ολισθηρό έδαφος, σε απόγνωση μήπως το ρίξει. Απέναντι σε αυτή την προοπτική, που προκαλούσε ίλιγγο, το Sinn Féin ακολούθησε μια πολύ συγκρατημένη, πειθαρχημένη καμπάνια για να περιοριστούν οι πιθανές γκάφες, οι εκπλήξεις και οι παρορμητικές αντιδράσεις – ο,τιδήποτε θα ρίσκαρε ένα λάθος. “Δεν έχω ξαναδεί το Sinn Féin να είναι τόσο συνετό εδώ, ήταν πραγματικά αποφασισμένοι να μην ‘τρομάξουν τα άλογα’. Η τελευταία τους δημόσια τοποθέτηση, που ‘έριξε λάδι στη φωτιά’ καταγράφεται πριν δύο χρόνια. Συνήθιζε να γίνεται μία φορά στους δύο μήνες. Έχουν περάσει σε άλλο επίπεδο την επιλογή να μην τρομάξουν κανέναν.”, μετέφερε στον theguardian.com o καθηγητής Πολιτικής στο πανεπιστήμιο του Liverpool, Jon Tonge. Το κόμμα, που κάποτε θεωρούταν η πολιτική έκφραση του IRA, υποβάθμισε την προτίμησή του για μια ενωμένη Ιρλανδία και επικεντρώθηκε στο κόστος διαβίωσης, την κρίση του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης και άλλα βιοποριστικά ζητήματα, επισημαίνει ο Rory Carroll. Αυτή η τακτική ήταν ένας από τους λόγους, που η προεκλογική περίοδος θεωρήθηκε ήσυχη, με ελάχιστες ‘σπίθες’ ή αξιομνημόνευτες στιγμές, με ορισμένους αναλυτές να τη χαρακτηρίζουν μουντή και βαρετή. To χαμηλών τόνων κλίμα υπονόμευσε τις προσπάθειες κάποιων ενωτικών να την παρουσιάσουν σαν υπαρξιακή αναμέτρηση σχετικά με το μέλλον της Βόρειας Ιρλανδίας στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Κατά τη διάρκεια του Πάσχα, οι εκδηλώσεις μνήμης των ρεπουμπλικάνων απέτισαν φόρο τιμής στις θυσίες του κινήματος, χωρίς να γίνει αναφορά στον IRA. H επίδραση του παρελθόντος εξακολουθεί να υπάρχει στην πολιτική ατμόσφαιρα, εκτιμά ο Patrick Cockburn, με τις σφαίρες μεταφορικά ‘να ταξιδεύουν στον χρόνο’, αν και χωρίς να διαφαίνεται κίνδυνος αναβίωσης του φαντάσματος της βίας. Ο Peter Shirlow, καθηγητής στο Ινστιτούτο Ιρλανδικών Σπουδών, είπε στον theguardian.com πριν τις εκλογές ότι η έρευνά του σε βάθος δεκαετίας δείχνει άνοδο της υποστήριξης προς τον κοσμικό ενωτισμό (secular unionism) στους νεότερους ψηφοφόρους από τις κοινότητες των προτεσταντών και των καθολικών, που θέλουν να μείνουν στο ΗΒ αλλά όχι να χρησιμοποιήσουν την ψήφο τους μόνο και μόνο για να αποκλείσουν την άλλη πλευρά. “Ίσως εξελιχθεί σε μια εκλογική κρίση για τους ενωτικούς, όμως όχι σε συνταγματική για το εάν η Βόρεια Ιρλανδία είναι μέρος του Ηνωμένου Βασιλείου ή της Ιρλανδίας. Θα είναι ο επιθανάτιος ρόγχος του προτεσταντικού ενωτισμού, μια απόρριψη όχι της συνταγματικής θέσης, αλλά κάτι σαν οι πολίτες να λένε: ‘Αρκετά, στηρίζουμε την ένωση, όμως, δεν ψηφίζουμε ομοφοβικούς, μισογυνιστές, ούτε υπέρ αυτής της κρίσης στην πολιτική, που δεν τελειώνει. Επιπλέον, δεν φαίνεται να θεωρούν αυτές τις εκλογές μεγάλη ευκαιρία ούτε για τον εθνικισμό. Μια λανθασμένη αντίληψη από την οποία τα κόμματα, ιδίως εκείνα που υποστηρίζουν την ένωση με τη Μεγάλη Βρετανία, πρέπει να απομακρυνθούν είναι ότι τα δικαιώματα είναι παραχωρήσεις προς την άλλη πλευρά.” Σύμφωνα με τον ίδιο, τα δύο τρίτα των αποκαλούμενων εθνικιστών πίστευαν ότι εάν η αποκεντρωμένη διοίκηση λειτουργούσε καλύτερα για τους πολίτες, οι τελευταίοι θα ασχολούνταν λιγότερο με το συνταγματικό θέμα. Και άλλες πλάκες του πολιτικού σκηνικού έχουν μετακινηθεί τα τελευταία χρόνια, όπως αποτυπώνεται κυρίως με την άνοδο των δημοσκοπικών ποσοστών του Sinn Féin, που εμφανίζεται στην πρώτη θέση στη Δημοκρατία της Ιρλανδίας.

bbc.com > Πώς λειτουργούν οι έλεγχοι σε τρόφιμα όπως το κρέας και τα ψάρια, όταν περνούν από τη Μεγάλη Βρετανία προς τη Βόρεια Ιρλανδία και από ‘κει στη Δημοκρατία της Ιρλανδίας, που είναι μέλος της ΕΕ / Το Πρωτόκολλο, που συμφωνήθηκε το 2019 και εφαρμόζεται από το 2021, προβλέπει ότι η Β. Ιρλανδία θα συνεχίσει να ακολουθεί τις διατροφικές προδιαγραφές για τα προϊόντα, που ισχύουν στην ΕΕ

Η βρετανική κυβέρνηση στο Westminster θεωρείται πολύ πιθανό να αξιοποιήσει την αντίθεση των ενωτικών στο Πρωτόκολλο, που έχει συναφθεί με την ΕΕ και την άρνηση γι’ αυτό τον λόγο της συμμετοχής τους στη διακυβέρνηση, προκειμένου να προσπαθήσει να πείσει ότι χρειάζεται τροποποίησή του. Τέλος, η μεγαλύτερη έμφαση στη συμμαχία με τις ΗΠΑ μετά την αποχώρηση από την ΕΕ, θεωρείται ότι δεσμεύει τον πρωθυπουργό B. Johnson ώστε να μην προχωρήσει σε μονομερή κατάργησή του.

Πηγές: theguardian.com, inews.co.uk, bbc.com