Deprem

Χιλιάδες νεκρούς, που έχουν υπερβεί τις 47.000 άφησαν πίσω ο σεισμός των 7.8 ρίχτερ τις πρώτες πρωινές ώρες της Δευτέρας (06/02) και ο δεύτερος που ακολούθησε λίγες ώρες μετά μεγέθους 7.5 ρίχτερ στη νoτιοανατολική Τουρκία και τη βορειοδυτική Συρία, δημιουργώντας εφιάλτες πάνω στους εφιάλτες του σχεδόν δωδεκαετούς εμφυλίου – όπως παρατήρησε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, A. Gutteres. O έλεγχος εκεί μοιράζεται ανάμεσα στις κυβερνητικές δυνάμεις, την αντιπολίτευση που υποστηρίζεται από την Τουρκία και τις ΗΠΑ, Κούρδους αντάρτες και σουνίτες μαχητές. “Έχουμε κάπως χαρτογραφήσει το εύρος της περιοχής που επηρεάστηκε – πρόκειται για το μέγεθος της Γαλλίας”, εκτίμησε η Caroline Holt, επικεφαλής του τμήματος Καταστροφών, Κλίματος και Κρίσεων στη Διεθνή Ομοσπονδία Ερυθρού Σταυρού.

(VIDEO) A drone captured huge fault line after powerful earthquakes hit southern Türkiye earlier this week

⛑️Rescue efforts still continue as more survivors are pulled out from debris pic.twitter.com/eGCmLHHdzy

— ANADOLU AGENCY (@anadoluagency) February 10, 2023

Το Γραφείο Διαχείρισης Καταστροφών και το υπουργείο Περιβάλλοντος μετέφεραν ότι περισσότερα από 24.900 κτίρια κατέρρευσαν ή έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές στη γειτονική χώρα, ενώ πολίτες βρήκαν καταφύγιο σε τρένα ή τζαμιά, με το χιόνι να δυσκολεύει την παραμονή έξω και την πληγείσα περιοχή να εκτείνεται από τα Adana στα δυτικά μέχρι το Diyarbakir, του τουρκικού Κουρδιστάν στα ανατολικά και από τη Malatya στα βόρεια μέχρι την πόλη Hatay στα νότια.

Antakya (Αντιόχεια), επαρχία Hatay / Umit Bektas, Reuters

Στην πρωτεύουσα της τελευταίας, Antakya μια γυναίκα κάτω από τα συντρίμμια ζητούσε βοήθεια. Ένας κάτοικος κλαίγοντας στη βροχή, είπε στο reuters.com σε απόγνωση (07/02) “Κάνουν θόρυβο αλλά κανείς δεν έρχεται. Είμαστε συντετριμμένοι. Θεέ μου… Φωνάζουν. Λένε: ‘Σώστε μας’, όμως δε μπορούμε. Πώς; Δεν έχει έρθει κανείς από το πρωί.”

επαρχία Hatay / Erdem Şahin, EPA

Iskenderun (Αλεξανδρέττα) στην επαρχία Hatay / Serdar Ozsoy, Depo Photos, ZUMA Press Wire, REX, Shutterstock

δίνοντας νερό σε πουλί που διασώθηκε από τα χαλάσματα, Hatay / Cemal Yurttas, dia images, Getty Images, cnn.com

Περίπου τέσσερα εκατομμύρια Σύριοι εκτιμάται, σύμφωνα με το rfi.fr, ότι είχαν μετακινηθεί στη νοτιοανατολική Τουρκία, όπως στην πολυπολιτισμική πόλη Diyarbakir ως αποτέλεσμα του πολέμου.

πόλη Diyarbakir / πρακτορείο Anadolu, Getty Images

πόλη Diyarbakir / Ahmet Yukus, Depo Photos, ZUMA Press Wire, REX, Shutterstock

Σε ρεπορτάζ του πρακτορείου afp.com, κάτοικος της πόλης Jandairis, της Συρίας ανέφερε ότι έχασε δώδεκα μέλη της οικογένειάς του. “Ακούμε τις φωνές τους, είναι ακόμη ζωντανοί, αλλά δεν υπάρχει τρόπος να τους βγάλουμε, κανείς να τους σώσει, ούτε μηχανήματα. Τίποτα. Καλούμε κάθε χώρα, κάνουμε έκκληση ανθρωπιάς, βοηθήστε μας. Χτυπηθήκαμε από μια καταστροφή. Όλη μου η οικογένεια βρίσκεται κάτω από τα χαλάσματα, οι γιοι μου, η κόρη μου, ο γαμπρός μου, είναι ακόμη εκεί.”, επεσήμανε ένας άλλος.

πόλη Jandairis, υπό τον έλεγχο των ανταρτών, Συρία / Rami al Sayed, AFP

χωριό Besnaya, στην περιοχή της Idlib (υπό τον έλεγχο των ανταρτών) βορειοδυτικά, Συρία / Omar Haj Kadour, AFP, Getty Images

πόλη Sarmada, στην περιοχή της Idlib (υπό τον έλεγχο των ανταρτών) βορειοδυτικά, Συρία / Muhammad Haj Kadour, AFP, Getty Images

τα ‘Λευκά Κράνη’ επιχειρούν στη συνοριακή πόλη Azaz της Συρίας / Bakr Alkasem, AFP, Getty Images

Aleppo (Χαλέπι), υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης, Συρία / SANA, Reuters

Σε πολλούς τραυματίες οι πρώτες βοήθειες παρέχονται στον δρόμο ή σε αυτοκίνητα. “Για όποιον έχει συνείδηση… βοηθήστε μας! Δεν έχουμε καθόλου δυνατότητες. Τα παιδιά μας, οι γυναίκες μας, άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας βρίσκονται όλοι κάτω από τα συντρίμμια.”, υπογράμμισε ένας τρίτος. Στην πόλη Hama, πολίτης περιέγραψε ένα τρομακτικό σκηνικό. “Σε όλη μου τη ζωή δεν έχω δει κάτι παρόμοιο, παρ’ όλα όσα μας έχουν συμβεί.”

στον χάρτη απεικονίζεται ο εδαφικός έλεγχος στη Συρία (theguardian.com) > με μπλε, οι ελεγχόμενες από την Τουρκία δυνάμεις – Συριακός Εθνικός Στρατός / με κόκκινο, οι Κούρδοι αντάρτες / με πορτοκαλί, οι σουνίτες μαχητές (Hay’at Tahrir al-Sham, HTS) / με κίτρινο, εκείνες υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης Assad / με γκρι, οι αμφισβητούμενες περιοχές

Όπως σημειώνουν οι nytimes.com, μετά από χρόνια σφοδρών βομβαρδισμών, βίαιων εκτοπισμών, οικονομικής κατάρρευσης, ελλείψεων σε καύσιμα, ηλεκτρικό, μηχανήματα, μέχρι και εκδήλωση χολέρας, οι Σύριοι άκουσαν ξανά τον ήχο κτιρίων να καταρρέουν, σκόνη να ανεβαίνει από την άμορφη μάζα από συντρίμμια και λυγισμένα μέταλλα, ενώ έσκαβαν με γυμνά χέρια για να βρουν επιζώντες.

VIDEO: In the earthquake-devastated town of Jandairis in northern Syria, a man in shock stands next to a pile of rubble where his family once lived. "We're completely broken," sobs Samer al-Saraqbi who lost 12 of his family members. pic.twitter.com/Y2574IyqdA

— AFP News Agency (@AFP) February 8, 2023

Η Ιταλία σπάει το εμπάργκο & κυρώσεις κατά της Συρίας και αναλαμβάνει πρωτοβουλία στέλνοντας αεροσκάφος με βοήθεια και ειδικούς διαχείρισης καταστροφών στις περιοχές που χτυπήθηκαν από τον σεισμό. Το little, too late ίσως.Ωστόσο,ως ενέργεια έχει ιδιαίτερη βαρύτητα & σημειολογία.

— panos haritos (@panosharitos) February 12, 2023

O σεισμός στη Νικομήδεια (Izmit), κοντά στην Κωνσταντινούπολη το 1999, με τα περισσότερα από 17.000 θύματα πιστεύεται ότι είχε λειτουργήσει αφυπνιστικά, αφού κατέδειξε ένα προβληματικό μοντέλο αστικής ανάπτυξης με διεφθαρμένες πρακτικές ανοικοδόμησης και έλλειψη ετοιμότητας. To σύστημα ανταπόκρισης θεωρείται ότι βελτιώθηκε από το 2002, όταν ανέλαβε τη διακυβέρνηση ο Recep Tayyip Erdogan και το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP). Όπως μεταδίδει το economist.com, περισσότερες από τρία εκατομμύρια οικιστικές μονάδες ανακαινίστηκαν και ενισχύθηκαν, ωστόσο η ποιότητα των κατασκευών παραμένει σημαντικό πρόβλημα. H σύγχρονη νομοθεσία προβλέπει υποδομές με υψηλής ανθεκτικότητας σκυρόδεμα, ενισχυμένο με ατσάλινες ράβδους, ενώ κολόνες και δοκάρια χρειάζεται να κατανέμονται ώστε να απορροφούν αποτελεσματικά τον αντίκτυπο των σεισμών. Ωστόσο, πολυκατοικίες με φθηνά υλικά ή που παρέκαμπταν τους οικοδομικούς κανόνες συνέχισαν να κατακλύζουν τις τουρκικές πόλεις. Σε μια αμφιλεγόμενη κίνηση, η κυβέρνηση της χώρας αμνήστευσε κατασκευαστικά έργα χωρίς τα απαραίτητα πιστοποιητικά ασφάλειας – ίσως σε μια προσπάθεια να κερδίσει τους ψηφοφόρους πριν τις γενικές εκλογές του 2018. Έγιναν σχεδόν εννέα εκατομμύρια αιτήσεις για ένταξη στο συγκεκριμένο πρόγραμμα – κάτι που απέφερε έσοδα περίπου τριών δις στο κράτος. Παρόμοιες πρωτοβουλίες έχουν εγκριθεί από το 1960, μεταφέρει το bbc.com. Ο Cemal Gökçe, πρόεδρος της Ένωσης Πολιτικών Μηχανικών είχε κάπως προφητικά προειδοποιήσει μιλώντας στο reuters.com ένα χρόνο μετά, ότι υπήρχε κίνδυνος, σε περίπτωση σεισμού, “οι πόλεις μας – και ειδικά η Κωνσταντινούπολη – να μετατραπούν σε νεκροταφεία. Είτε επρόκειτο για περιπτώσεις παντελούς έλλειψης αδειοδότησης είτε για περισσότερους ορόφους απ’ ό,τι στο αρχικό σχέδιο, έδωσαν χάρη σε όλα τα κτίσματα. Είναι πολύ επικίνδυνο.” O Ajay Chhibber, επικεφαλής οικονομολόγος για την Τουρκία στην Παγκόσμια Τράπεζα όταν έγινε ο σεισμός του 1999, με συνεισφορά στο μετέπειτα σχέδιο ανάκαμψης είπε στο cnn.com “Είναι σαν μια κακή ταινία που επέστρεψε. (…) Δεν ακολουθoύνται οι κανόνες δόμησης. Ξέρουν ότι κάποια στιγμή, ορισμένοι πολιτικοί – των οποίων τα κόμματα χρηματοδοτούν – θα τους δώσουν αμνηστία. Αποτελεί τεράστιο πρόβλημα.”

προάστιο Pazarcık της επαρχίας Kahramanmaraş / Dia Images, Getty Images

Değremde ölen kızı Irmak’ın elini hiç bırakmadı pic.twitter.com/ixjvSB7u6g

— Adem Altan (@AdemAltan3) February 8, 2023

πόλη Fevzipaşa, στο προάστιο Gaziantep / πρακτορείο Anadolu, Getty Images

Gaziantep / πρακτορείο Anadolu, Getty Images

ο Mehmet Nasir Duran κοντά στο οικοδόμημα όπου παγιδεύτηκαν πέντε μέλη της οικογένειάς του > πόλη Nurdağı, επαρχία Gaziantep / Petros Giannakouris, AP, cnn.com

Η καθηγήτρια Pelin Pınar Giritlioğlu, πρόεδρος της Ένωσης Τούρκων Μηχανικών και Αρχιτεκτόνων Κωνσταντινούπολης επεσήμανε ότι η αξιοσημείωτη καταστροφή διαιωνίζεται λόγω της επιμονής να επαναλαμβάνονται λανθασμένες επιλογές για την πόλη και πολιτικά φορτισμένες αποφάσεις, όπως ο νόμος του 2018 για αμνήστευση σχετικά με τις ζώνες χρήσεων γης. Είχε δοθεί χάρη σε περίπου 75.000 κτίσματα στις περιοχές που επηρεάστηκαν περισσότερο.” Σύμφωνα με τον αναπληρωτή γενικό γραμματέα του δημαρχείου Κωνσταντινούπολης Buğra Gökçe, ο συγκεκριμένος αριθμός υπερβαίνει τις 294.000. Η τουρκική υπηρεσία του BBC σημείωνε μετά τον φονικό σεισμό στη δυτική συνοικία της Σμύρνης το 2020 ότι 672.000 κτίρια είχαν επωφεληθεί από τη ρύθμιση. To υπουργείο Περιβάλλοντος και Αστικοποίησης εκτιμούσε το 2018 ότι περισσότερα από τα μισά κτίρια της χώρας, που αντιστοιχούν σε περίπου 13 εκατομμύρια έχουν χτιστεί παραβιάζοντας τους κανονισμούς.

Güncel verilere göre

Türkiye çapında 3 milyon 152 bin yapı kayıt belgesi verildi.

Depremin etkilediği 10 ilde 294 bin 166 yapı kayıt belgesi düzenlendi.

Adana’da 59 bin, Hatay’da 56 bin, Gaziantep’te 40 bin, Kahramanmaraş’ta 39 bin yapı kayıt belgesi verildi. pic.twitter.com/rDP2P7kegg

— Dr. Buğra Gökce (@gokcebugra) February 10, 2023

πόλη Şanlıurfa / πρακτορείο Anadolu, Getty Images

πόλη Şanlıurfa / πρακτορείο Anadolu, Getty Images

Μέσα ενημέρωσης στην Τουρκία μετέδωσαν ότι ένα προσχέδιο νόμου σχετικά με περαιτέρω αμνήστευση για πρόσφατα οικοδομήματα αναμενόταν να ψηφιστεί στο κοινοβούλιο λίγες μέρες πριν τους σεισμούς. Δημοσίευμα του theguardian.com προσθέτει ότι ο ολοένα αυξανόμενος αριθμός των θυμάτων εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο η μη επιβολή σχετικών κανόνων, σε μια χώρα της οποίας η οικονομία βασίζεται για αρκετό χρονικό διάστημα στην οικοδομή για την ανάπτυξη, επιδείνωσε την κατάσταση. Το υπουργείο Δικαιοσύνης της Τουρκίας προχώρησε τώρα (10/02) σε κατά τόπους λειτουργία εισαγγελικών γραφείων έρευνας για λάθη, αμέλεια ή ανεπάρκεια στην ανοικοδόμηση. Κάτι παρόμοιο ζήτησε μια ομάδα 170 δικηγόρων με επίσημη καταγγελία. Έχουν εκδοθεί εντάλματα σύλληψης και κρατούνται δώδεκα άνθρωποι, μεταξύ των οποίων εργολάβοι – ένας ενώ προσπαθούσε να διαφύγει, όπως υποστηρίζεται – στο αεροδρόμιο της Κωνσταντινούπολης.

Το site duvarenglish.com ανήρτησε βίντεο πριν τις δημοτικές εκλογές του 2019, όπου ο πρόεδρος της Τουρκίας επαινoύσε την απόφαση για αμνήστευση στην περιοχή Kahramanmaraş, “η οποία έλυσε το πρόβλημα σε 144.556 πολίτες” και όπου οι πρόσφατοι σεισμοί επέφεραν εκτεταμένη καταστροφή. To ίδιο είχε υποστηρίξει σε περιοδείες στις περιοχές Malatya και Hatay. Με την καταβολή προστίμου, η κατεδάφιση δεν προχωρούσε – αν και δεν πληρούνταν οι σχετικές οικοδομικές και αντισεισμικές προϋποθέσεις. Ο ίδιος το 2013 σημείωνε στο Twitter: “Τα κτίρια σκοτώνουν, όχι οι σεισμοί – χρειάζεται να μάθουμε να ζούμε μαζί τους και να παίρνουμε τα αντίστοιχα μέτρα.”

Malatya / πρακτορείο Anadolu, Getty Images

Ρεπορτάζ του bbc.com ανέδειξε ότι ένα κτίσμα στη Malatya, που δεν άντεξε είχε ολοκληρωθεί πέρυσι, “σύμφωνα με τους πιο πρόσφατους κανονισμούς, με δουλειά και υλικά πρώτης ποιότητας”, όπως υποστηριζόταν. Επιπλέον, ένα μεγάλο μέρος συγκροτήματος κατοικιών του 2019 στην πόλη με λιμάνι Iskenderun καταστράφηκε, όπως και ένα ακόμη της ίδιας χρονιάς στην Antakya. O David Alexander, καθηγητής Σχεδιασμού Έκτακτης Ανάγκης και Διαχείρισης στο UCL έκρινε μιλώντας στο bbc.com ότι “Εν μέρει, το πρόβλημα είναι η πολύ μικρής έκτασης αναβάθμιση των υπαρχόντων κτιρίων.”

προάστιο Çukurova, Adana / πρακτορείο Anadolu, Getty Images

Adana / Getty Images

Χωρίς να υποβαθμίζεται η ένταση των σεισμών, το σχετικά επιφανειακό εστιακό βάθος και ο τύπος τους (strike slip fault) – με τους ειδικούς να μεταφέρουν ότι ενεργοποιήθηκαν από το ρήγμα της Ανατολικής Ανατολίας, που είναι κάθετο, με τις πλάκες (blocks) να κινούνται οριζόντια – o Ross Stein υπεύθυνος για μοντέλα καταστροφής στην εταιρεία Temblor υποστήριξε σε συνέντευξη στο scientificamerican.com ότι “Ο νούμερο ένα παράγοντας είναι η ποιότητα των οικοδομών, επισκιάζει όλους τους άλλους. Γιατί δεν τα καταφέρνουν τα κτίρια; Είναι παλαιότερα των είκοσι ετών ή χτίστηκαν χωρίς να είναι κατάλληλα ενισχυμένα;”

με κόκκινο κύκλο > σεισμοί μεγαλύτεροι των 7 βαθμών από το 1900 και μετά / με γκρι κύκλο > οι πρόσφατοι μετασεισμοί στο Ανατολικό Ρήγμα της Ανατολίας / cnn.com

Ο γεωλόγος Henry Bang στο Κέντρο Διαχείρισης Καταστροφών του πανεπιστημίου του Bournemouth παρατήρησε μιλώντας στον theguardian.com ότι “Κάποια απλά κατέρρευσαν, ενώ πολλά με αρκετούς ορόφους έπεσαν σαν ένα πακέτο τραπουλόχαρτα. Αυτό δείχνει ότι τα περισσότερα δεν διέθεταν τα χαρακτηριστικά που θα τους εξασφάλιζαν σταθερότητα και ανθεκτικότητα στους σεισμούς. Εκείνα των οποίων οι τοίχοι διαλύθηκαν είναι πιθανόν πολύ ‘γερασμένα’, έχοντας χτιστεί με σχετικά πιο αδύναμα υλικά.”

πόλη Osmaniye, Κιλικία / Dilara Senkaya, Reuters

Ο καθηγητής Σεισμολογίας και Φυσικής στο πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου ανέφερε στον theguardian.com ότι “Κοιτάζοντας μερικές από τις φωτογραφίες των κατεστραμμένων κτιρίων φαίνεται ότι τα περισσότερα δεν είχαν κατασκευαστεί για να αντέχουν πολύ δυνατούς σεισμούς. Πολλά συγκροτήματα πολυκατοικιών ισοπεδώθηκαν σαν pancakes. Αυτό συμβαίνει όταν οι τοίχοι και τα πατώματα δεν είναι αρκετά καλά δεμένα μαζί και κάθε όροφος πέφτει κάθετα πάνω στον επόμενο, δημιουργώντας ένα σωρό από πλάκες σκυροδέματος με σχεδόν καθόλου κενά ανάμεσα – κάτι που σημαίνει ότι οι πιθανότητες επιβίωσης για όποιον είναι μέσα, λιγοστεύουν. Θα έπρεπε να υπάρχουν σεισμικοί κώδικες που να το σταματούν αυτό, αλλά δεν εφαρμόζονται όσο καλά πρέπει. Δεν είναι ασύνηθες να βλέπουμε μια πολυκατοικία να στέκεται με περιορισμένες ζημιές και μία δίπλα της να έχει εντελώς ισοπεδωθεί λόγω αναξιόπιστης κατασκευής ή χρήσης ανεπαρκών υλικών.” Ο Samer Begaeen, καθηγητής Σχεδιασμού και Ανθεκτικότητας στη Σχολή Αρχιτεκτονικής του πανεπιστημίου του Kent εξέφρασε την άποψη ότι “Μπορεί οι αρχιτέκτονες και οι πολιτικοί μηχανικοί στα συμβούλια να κάνουν τις δικές τους προτάσεις, ωστόσο το ερώτημα είναι αν εισακούγονται. Μια πολιτική διάσταση αφορά το κατά πόσο πτυχές της αστικής ανάπτυξης είναι αποτέλεσμα παζαριών στα παρασκήνια.”

Κλείνοντας, ο Ilan Kelman, καθηγητής Καταστροφών και Υγείας στο UCL μοιράστηκε σε δηλώσεις στο cnn.com την ελπίδα τα πρόσφατα γεγονότα να λειτουργήσουν ως κινητήριος δύναμη για μια ‘διπλωματία των σεισμών’, που θα διερωτάται εάν η αντιμετώπιση καταστροφών θα γινόταν να συμβάλει με οποιονδήποτε τρόπο στο τέλος των συρράξεων και την οικοδόμηση της ειρήνης.

hurriyet.com.tr / facebook

Πηγές: theguardian.com, economist.com, bbc.com, afp.com, rfi.fr, courrierinternational.com, reuters.com, cnn.com, duvarenglish.com / deprem σημαίνει σεισμός στα τουρκικά / στην κεντρική φωτογραφία: o μικρός έχασε την οικογένειά του – στέκεται στα συντρίμμια του σπιτιού του, πόλη Jandairis, υπό τον έλεγχο των ανταρτών, Συρία / Bakr Alkasem, AFP, Getty Images, theguardian.com