Επίσκεψη Hakan Fidan στην Αθήνα – Συνομιλίες με Γ. Γεραπετρίτη

Σύντομη άτυπη συζήτηση είχαν πριν την έναρξη των εργασιών της Συνόδου της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας στη Βουδαπέστη την Πέμπτη (07/11) ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο πρόεδρος της Τουρκίας Recep Tayyip Erdoğan, ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης και ο πρωθυπουργός της Αλβανίας Edi Rama. Aντάλλαξαν απόψεις για το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών, τις περιφερειακές και τις διεθνείς εξελίξεις.

Συνάντηση Προέδρου @PresidentCYP @Christodulides με τον Τούρκο Πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν, στην παρουσία του Έλληνα Πρωθυπουργού, του Πρωθυπουργού της Αλβανίας και του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών στο περιθώριο των εργασιών της 5ης Συνόδου της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας που… pic.twitter.com/3Lvmd5vWF0

— Λετυμπιώτης Κων/νος (@letymbiotis) November 7, 2024

Λίγο μετά τις 10:30 το πρωί της Παρασκευής (08/11) ξεκίνησε η συνάντηση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη, με τον Τούρκο ομόλογό του Hakan Fidan‎‎, που πραγματοποιεί επίσκεψη στην Αθήνα για να διερευνήσουν από κοινού και κατ’ εντολήν των ηγετών Ελλάδας – Τουρκίας την ύπαρξη πλαισίου για πιθανή μελλοντική διευθέτηση του ζητήματος οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ.

intime news

Μετά την κατ’ ιδίαν συνάντηση των δύο υπουργών, ακολούθησαν διευρυμένες συνομιλίες των αντιπροσωπειών και με την ολοκλήρωσή τους έγιναν κοινές δηλώσεις στον Τύπο. Στη συνέχεια, παρατέθηκε γεύμα εργασίας στο εστιατόριο Διόνυσος στην Ακρόπολη.

Όπως μεταδίδει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας ανέφερε ότι οι διμερείς σχέσεις προχωρούν προς θετική κατεύθυνση και ενισχύεται η πολυδιάστατη συνεργασία σε τομείς, όπως η οικονομία, οι συγκοινωνίες, ο τουρισμός και ο πολιτισμός.

“Στη δύσκολη γεωγραφική μας επικράτεια οι δύο χώρες πρέπει να κινούνται εντός αμοιβαίας εμπιστοσύνης και μπορούμε να συμβάλλουμε στην ευημερία των λαών μας με την προσέγγιση win-win. Η αιώνια γειτονιά μας πρέπει να μετατραπεί σε αιώνια φιλία.”

Στις αρχές του 2025 θα γίνει στην Άγκυρα η 6η συνάντηση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας και είπε ότι συζητήθηκαν πιθανές συμφωνίες στη σύνοδο αυτή, ενώ αυξάνονται οι επαφές και μεταξύ των υπόλοιπων υπουργείων. Παράλληλα, συνεχίζονται οι κοινές προσπάθειες προκειμένου να αυξηθεί στα 10 δις δολάρια ο όγκος του διμερούς εμπορίου.

Αναφορικά με το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο: “Έχουμε διαφορές απόψεων στο Αιγαίο. Πρέπει να φερόμαστε ρεαλιστικά και να κάνουμε σωστή διάγνωση των ζητημάτων. Είναι αλληλένδετα τα προβλήματα, πρέπει να βρούμε λύσεις και δεν μπορούμε να τα περιορίσουμε σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Όλα όσα μπορούν να προκαλέσουν τριβές πρέπει να τα συζητήσουμε υπό τη βάση αμοιβαίου σεβασμού.” Έκανε λόγο για “δίκαιο διαμοιρασμό στην Ανατολική Μεσόγειο”.

Το Κυπριακό “πρέπει να συζητηθεί με βάση τις πραγματικότητες στο νησί”. “Το μοντέλο της ομοσπονδίας δεν ισχύει πια στην Κύπρο.” 

Στάθηκε στα θέματα της μειονότητας, εκφράζοντας “τις προσμονές, που έχουν οι ομογενείς μας στην Ελλάδα”.

Μετέφερε ότι θεωρεί πολύ σημαντική την προστασία της οθωμανικής κληρονομιάς στην Ελλάδα και πως μπορεί η χώρα του να βοηθήσει σε αυτό.

Προσμένει “πιο αποτελεσματική συνεργασία με την Ελλάδα στον αγώνα κατά των τρομοκρατικών οργανώσεων, με πρώτο το FETO, το ΡΚΚ και το DHKP-C γιατί θα είναι προς κοινό όφελος”.

Τόνισε πως “Εμείς ως Τουρκία δεν θέλουμε πόλεμο στην περιοχή μας”.

Για το Παλαιστινιακό: “Χρειάζεται να εξασφαλιστεί η ηρεμία άμεσα με όραμα τα δύο κράτη, διαφορετικά ο φανατισμός του Benjamin Netanyahu θα συνεχίσει την αιματοχυσία.”

Για την Ουκρανία ζήτησε μια δίκαιη λύση στο πλαίσιο της εδαφικής ακεραιότητας. “Στα Βαλκάνια η σταθερότητα και η ειρήνη είναι πάρα πολύ σημαντικές – και σε αυτό συμφωνούμε με την Ελλάδα.”

“Δεν υπάρχει κανένα απολύτως θέμα συνδιαχείρισης του Αιγαίου με την Τουρκία και δεν θα επέτρεπε καν η Ελλάδα μια τέτοια εξέλιξη”, υποστήριξε ο υπουργός Εξωτερικών σε δηλώσεις αργά το απόγευμα στην ΕΡΤ. Την Τρίτη (12/11) ο Γ. Γεραπετρίτης θα ενημερώσει την Επιτροπή Εξωτερικών και Άμυνας της Βουλής. Στις 2-3/12 θα διεξαχθεί στην Αθήνα ο επόμενος γύρος του ελληνοτουρκικού διαλόγου.

Για άλλη μια φορά ο ΥΠΕΞ της Ελλάδας μετά την συνάντησή του με τον ΥΠΕΞ της Τουρκίας "ξέχασε" να μιλήσει, αναφερόμενος στο Κυπριακό, για τα κατοχικά στρατεύματα και τις εγγυήσεις. Άλλη μια μεγάλη ηθική και πολιτική υποχώρηση απέναντι στην Άγκυρα και πάλι σε βάρος της Μεγαλονήσου

— Nikos Kotzias (@NikosKotzias) November 8, 2024

Συνέντευξη παραχώρησε πριν την άφιξή του ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Hakan Fidan‎‎ στα Νέα, όπου σημείωσε: “Εάν δεν μπορούμε να καταλήξουμε σε ολοκληρωμένες λύσεις ως αποτέλεσμα ουσιαστικού διαλόγου, θαπροσφύγουμε στη διεθνή δικαιοδοσία με μια ολιστική προσέγγιση.” Για το Κυπριακό απάντησε: “Θα πρέπει, πλέον, να γίνει κατανοητό ότι η σελίδα της ‘επανένωσης’ του νησιού της Κύπρου έχει κλείσει.” Αντίστοιχα, ο Γιώργος Γεραπετρίτης υπογράμμισε στη Hürriyet ότι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ είναι η μία και μόνη διαφορά μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, η οποία μπορεί να αχθεί ενώπιον διεθνούς δικαιοδοσίας. 

Ερ: Η θητεία σας στο τιμόνι της τουρκικής διπλωματίας έχει συμπέσει με την περίοδο, που οι ελληνοτουρκικές σχέσεις κινούνται σε ‘ήρεμα νερά’, επιλογή για την οποία ασκείται εκ των έσω κριτική και στις δύο κυβερνήσεις. Ποια τα σημαντικότερα οφέλη και τι απαντάτε σε όσους ασκούν κριτική;

Hakan Fidan‎‎: Καταφέραμε να επιτύχουμε ένα θετικό μομέντουμ στις διμερείς μας σχέσεις εδώ και σχεδόν δύο χρόνια. Ο κύριος λόγος για αυτό είναι η αποφασιστικότητα των ηγετών των δύο χωρών και η δύναμη, που λαμβάνουν από τους ψηφοφόρους. Όπως γνωρίζετε, στις τελευταίες εκλογές στην Τουρκία και την Ελλάδα και τα δύο κυβερνώντα κόμματα έλαβαν σημαντική υποστήριξη από τον λαό. Με τη δύναμη αυτή, και οι δύο ηγέτες έδειξαν την αποφασιστικότητά τους να αναπτύξουν τις σχέσεις Τουρκίας – Ελλάδας.

Ο αξιότιμος πρόεδρός μας έχει σχεδιάσει ένα όραμα δράσης με ενότητα και αλληλεγγύη στο διεθνές σύστημα, που βρίσκεται σε κρίση, αφήνοντας στην άκρη τα ιστορικά προβλήματα. Έθεσε τον στόχο του να μετατρέψει το Αιγαίο σε θάλασσα ειρήνης.

Αυξάνουμε τη συνεργασία μας σε πολλούς τομείς στη βάση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης. Βελτιώνουμε τις εμπορικές μας σχέσεις. Ενισχύουμε περαιτέρω την υφιστάμενη φιλία μεταξύ των λαών μας. Στόχος μας είναι να διαμορφώσουμε το μέλλον αυτής της γεωγραφίας, που μοιραζόμαστε με ένα κοινό όραμα, βασιζόμενο στην αμοιβαία καλή θέληση. Έτσι κι αλλιώς, αυτό είναι το λογικό για δύο γείτονες και συμμάχους, όπως η Τουρκία και η Ελλάδα. Με αυτό τον τρόπο, διασφαλίζουμε ότι ο λαός μας μπορεί να ζει ειρηνικά, σε ένα ασφαλές περιβάλλον με ευημερία, που είναι πρωταρχικό καθήκον κάθε κράτους. Όσο για αυτούς, που μας επικρίνουν στις χώρες μας, θα πρέπει να τους εξηγήσουμε καλύτερα ότι τα εθνικά συμφέροντα – τόσο της Τουρκίας όσο και της Ελλάδας – μπορούν να κατοχυρωθούν μόνο με φιλία και συνεργασία.

Φυσικά, για να μπορέσουμε να το επιτύχουμε αυτό πρέπει να ενεργήσουμε ρεαλιστικά και να διαγνώσουμε σωστά τα προβλήματά μας.

Ερ: Ακούμε συχνά ότι με τον Έλληνα ομόλογό σας διατηρείτε ανοιχτούς διαύλους με στόχο να μη μετατρέπονται οι όποιες εντάσεις σε κρίσεις. Ποια η δική σας συμβολή σε αυτό; Πώς θα περιγράφατε τη σχέση, που έχετε οικοδομήσει με τον Γιώργο Γεραπετρίτη; Υπήρξε περίπτωση όπου, χάρη στους ενεργούς διαύλους των δύο ΥΠΕΞ, αποσοβήθηκε μια κρίση;

Απ: Είναι πολύ σημαντικό οι δίαυλοι διαλόγου μεταξύ των χωρών μας να είναι ανοιχτοί και λειτουργικοί σε όλα τα επίπεδα, αλλά κυρίως στα υψηλότερα. Αν θυμάστε, στη Διακήρυξη των Αθηνών περί Σχέσεων Φιλίας και Καλής Γειτονίας, την οποία υπογράψαμε τον περασμένο Δεκέμβριο, επισημαίνεται και ο ρόλος των αποτελεσματικών διαύλων επικοινωνίας στη διατήρηση των εντάσεων σε χαμηλά επίπεδα. Ο φίλος μου Γιώργος και εγώ, επωφελούμαστε από τον ειλικρινή διάλογο μεταξύ μας με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο – τόσο για να μειώσουμε τις πιθανές εντάσεις όσο και για να προωθήσουμε τις σχέσεις μας. Τα τηλέφωνά μας είναι προσβάσιμα 24 ώρες την ημέρα. Έτσι μπορούμε να αποτρέψουμε τη μετατροπή των προβλημάτων μας σε κρίση.

Προσεγγίζουμε τα ζητήματά μας με ψυχραιμία και ειλικρίνεια. Με τον Γιώργο θέσαμε τα θεμέλια του σημερινού μας διαλόγου κάνοντας μια μακρά συζήτηση. Οι εποικοδομητικές, προσανατολισμένες στα αποτελέσματα και ανοιχτές στον διάλογο προσεγγίσεις μας έχουν θετική επίδραση στις διμερείς μας σχέσεις.

Με την κατανόηση που δημιουργήσαμε, έχουμε επιταχύνει την αμοιβαία αλληλεπίδραση – όχι μόνο μεταξύ του Γιώργου και εμού, αλλά και των διαφορετικών θεσμών μας υπό τον συντονισμό των υπουργείων Εξωτερικών μας.

Φυσικά, υπάρχουν σημαντικά θέματα στα οποία διαφωνούμε, αλλά συνεχίζουμε να βλέπουμε τα οφέλη της διατήρησης ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας και από τις δύο πλευρές. Συμπερασματικά, μπορώ να πω ότι λαμβάνονται υπόψη τα συμφέροντα και των δύο πλευρών ενώ ενοχλούνται όσοι αντλούν κέρδη από την κρίση.

Ερ: Το θαλάσσιο πάρκο, που εξήγγειλε η ελληνική κυβέρνηση στο Νότιο Αιγαίο αφορά περιβαλλοντική προστασία νησίδων, βραχονησίδων και των θαλάσσιων περιοχών τους με στόχο τη δημιουργία καταφυγίου για θαλασσοπούλια και θαλάσσια θηλαστικά. Γιατί το εκλαμβάνετε ως ‘μονομερή ενέργεια’, την οποία δεν θα δεχθείτε, όπως είπατε, και με ποιον τρόπο σκέφτεστε να τη σταματήσετε;

Απ: Από την πρώτη μέρα, που τέθηκε στην ημερήσια διάταξη το θέμα των θαλάσσιων πάρκων, είπαμε ότι είμαστε ανοιχτοί σε συνεργασία με την Ελλάδα για αυτό το θέμα στο Αιγαίο. Μάλιστα, το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ των παράκτιων περιοχών σε περιβαλλοντικά ζητήματα σε ημίκλειστες θάλασσες, όπως το Αιγαίο. Νομίζω ότι δεν χρειάζεται να επαναλάβουμε τις ευαισθησίες μας σε αυτό το θέμα. Είμαστε κατά της εκμετάλλευσης οικουμενικών αξιών, όπως το περιβάλλον για πολιτικούς σκοπούς. Δεν είναι σωστό να ενεργεί κάποιος σα να μην υπάρχουμε εμείς στην άλλη όχθη του Αιγαίου. Γιατί επηρεάζει και εμάς το περιβάλλον, που πρέπει να προστατεύεται. Είμαστε ανοιχτοί σε κάθε είδους συνεργασία.

Ερ: Αν οι συζητήσεις σας εδώ καταλήξουν σε αδιέξοδο, τι ακολουθεί;

Ενώ έχουμε τόσο πολλούς λόγους να είμαστε αισιόδοξοι, δεν θέλω να σκέφτομαι ένα υποθετικό απαισιόδοξο σενάριο. Δεν βλέπω άλλον τρόπο από τον διάλογο και τη συνεργασία για την ασφάλεια και την ευημερία των μελλοντικών μας γενεών. Αρκεί να ακολουθήσουμε τον Χάρτη του ΟΗΕ για μεθόδους επίλυσης προβλημάτων. Εάν δεν μπορούμε να καταλήξουμε σε ολοκληρωμένες λύσεις ως αποτέλεσμα ουσιαστικού διαλόγου, θα προσφύγουμε στη διεθνή δικαιοδοσία με μια ολιστική προσέγγιση. Αλλά για να συμβεί αυτό, είναι απαραίτητο να αρθούν οι επιφυλάξεις και τα εμπόδια, και κυρίως να απαλλαγούμε από αβάσιμους φόβους πρώτα από όλα.

Ερ: Με ποιες ‘κόκκινες γραμμές’ έρχεστε στην Αθήνα;

Απ: Όπως για κάθε χώρα, η κυρίαρχη ισότητα, ο αμοιβαίος σεβασμός και ο εποικοδομητικός διάλογος είναι πολύ σημαντικά για εμάς. Η γεωγραφία της Μεσογείου υπήρξε η περιοχή, που γνώρισε τις περισσότερες ανθρώπινες αλληλεπιδράσεις σε όλη την ιστορία. Αυτή η αλληλεπίδραση αναπτύχθηκε, επίσης, χάρη στην ικανότητα κατανόησης των προτεραιοτήτων της άλλης πλευράς. Πιστεύω ότι θα έχουμε μεγαλύτερη επιτυχία στις διμερείς σχέσεις αν ξεκινήσουμε τη συζήτηση σκεπτόμενοι ότι ‘και η άλλη πλευρά έχει δικαιώματα και προτεραιότητες’ και αν γίνουμε καλύτεροι ακροατές.

Άλλωστε, έχουμε πολλά αλληλένδετα προβλήματα, που δεν μπορούν να περιοριστούν μόνο στο ζήτημα της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης.

Πιστεύουμε ότι ήρθε η ώρα να αντιμετωπίσουμε όλα αυτά τα ζητήματα με βάση τον αμοιβαίο σεβασμό και τη συνεργασία.

Ερ: Σε ό,τι αφορά το προσφυγικό, πόσο πιθανό θεωρείτε ένα νέο κύμα μετά την ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή; Και ποια είναι τα συμπεράσματα από την έως τώρα συνεργασία των αρμόδιων ελληνικών και τουρκικών αρχών;

Απ: Η διαχείριση της μετανάστευσης είναι ένα θέμα της ημερήσιας διάταξης, που γίνεται όλο και πιο σημαντικό στην εξωτερική πολιτική τα τελευταία 15 χρόνια. Η έμφαση που δόθηκε στη μετανάστευση στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 17-18 Οκτωβρίου αποτελεί ένα από τα πιο πρόσφατα παραδείγματα. Είναι αναμφισβήτητο ότι, ως Τουρκία, καταβάλλουμε τις μέγιστες προσπάθειες – τόσο στη διαχείριση της μετανάστευσης όσο και στην καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης. Καταρχήν, αναμένουμε από τους συνομιλητές μας να διεξάγουν τον αγώνα τους κατά της παράτυπης μετανάστευσης, λαμβάνοντας υπόψη τις ευθύνες τους, που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο.

Η καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης είναι ένας τομέας, που πέρα από την ασφάλεια των συνόρων, απαιτεί πολυδιάστατες μελέτες – από έργα λύσεων έως πολιτικές προσαρμογής στις χώρες προέλευσης – και εμείς εργαζόμαστε έχοντας επίγνωση αυτού. Η Τουρκία και η Ελλάδα, δυστυχώς, είναι χώρες που βρίσκονται σε μία από τις κύριες οδούς παράτυπης μετανάστευσης. Είναι σημαντικό για εμάς να διατηρήσουμε λειτουργικούς τους διαύλους διαλόγου με την Ελλάδα στον τομέα της μετανάστευσης. Η συνεργασία σε αυτό τον τομέα είναι προς όφελος των χωρών μας. Βλέπουμε τη συνέχεια των τριμερών συναντήσεων, ιδίως με τη Βουλγαρία, ως απαραίτητη για την καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης.

Ερ: Με δεδομένη τη θέση, που έχει διατυπώσει η τουρκοκυπριακή πλευρά για κυριαρχική ισότητα, πιστεύετε ότι υπάρχουν πιθανότητες προόδου για την επανένωση της Κύπρου μετά την επανεκκίνηση των άμεσων συζητήσεων;

Απ: Από αυτή την ερώτηση αντιλαμβάνομαι ότι, δυστυχώς, εξακολουθούν να επικρατούν λανθασμένες αντιλήψεις για το θέμα της Κύπρου. Να διευκρινίσω δύο πράγματα.  Πρώτον, δεν υπάρχει επί του παρόντος καμία διαδικασία διαπραγμάτευσης, επειδή υπάρχουν βαθιές διαφωνίες σχετικά με το τι πρέπει να είναι προς διαπραγμάτευση. Μάλιστα, έχει καταγραφεί από τον ΟΗΕ ότι δεν υπάρχει κοινό έδαφος μεταξύ των πλευρών. Η ευρείας μορφής άτυπη συνάντηση, που θα πραγματοποιηθεί το επόμενο διάστημα θα παρέχει μόνο την ανταλλαγή απόψεων σχετικά με το τι μπορεί να γίνει στο μέλλον.

Δεύτερον – και το πιο σημαντικό – θα πρέπει, πλέον, να γίνει κατανοητό ότι η σελίδα της ‘επανένωσης’ του νησιού της Κύπρου έχει κλείσει. Ωστόσο, η πρόοδος προς την κατεύθυνση μιας λύσης είναι, βεβαίως, δυνατή. Άλλωστε, υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι επίλυσης. Τελικά, τα πολιτικά ζητήματα δεν μοιάζουν με τους νόμους της φυσικής. Αν είναι αδύνατο να φτάσουμε σε λύση με έναν τρόπο, ακολουθούμε έναν άλλο. Και ως τουρκική πλευρά, αυτό κάνουμε. Σε αυτή την περίπτωση, πρέπει να βασίσουμε τη λύση στις πραγματικότητες του νησιού. Υπάρχουν δύο ξεχωριστοί λαοί και δύο ξεχωριστά κράτη στο νησί. Μπορούν να ζήσουν δίπλα-δίπλα με συνεργασία, ως γείτονες. Το πώς θα το πετύχουν αυτό είναι κάτι, που θα αποφασίσουν από κοινού οι δύο λαοί. Υπάρχει ανάγκη για ένα νέο πνεύμα στο νησί, που θα καταστήσει εφικτό τον πλούτο, την ασφάλεια, την ελευθερία, την ειρήνη και την κυριαρχία – τόσο των Ελληνοκυπρίων όσο και των Τουρκοκυπρίων.

Συνέντευξη του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, στην εφημερίδα Hürriyet και τη δημοσιογράφο Hande Firat (07/11)

Ερ: Η θετική δυναμική των διμερών σχέσεων, η Διακήρυξη των Αθηνών, η θετική ατζέντα, η προοπτική επίλυσης προβλημάτων και το μέλλον των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Απ: Βρισκόμαστε περίπου 15 μήνες μετά την απόφαση, που ελήφθη από τους ηγέτες των δύο κρατών να εκκινήσει, με τρόπο δομημένο, ο ελληνοτουρκικός διάλογος. Μέσα σε αυτό το διάστημα, διαπιστώνεται και από τις δύο πλευρές αξιοσημείωτη βούληση ώστε να οδηγηθούν οι διμερείς μας σχέσεις σε ένα διαφορετικό μονοπάτι. Η Διακήρυξη των Αθηνών του Δεκεμβρίου 2023 αποτελεί ορόσημο της αμοιβαίας αυτής βούλησης.

Υποδέχομαι στην Αθήνα τον υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας Hakan Fidan, με τον οποίο έχουμε επιτύχει, βήμα-βήμα, ένα επίπεδο εμπιστοσύνης ώστε να συζητούμε με ειλικρίνεια και να προλαμβάνουμε κρίσεις. Θα μιλήσουμε για διμερή και διεθνή θέματα και θα προετοιμάσουμε το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας Ελλάδος-Τουρκίας στις αρχές του επόμενου έτους.

Χωρίς να αγνοούμε τα ιστορικά βιώματα του παρελθόντος, οφείλουμε να χτίσουμε στέρεες γέφυρες φιλίας για το μέλλον. Όραμά μου είναι μια γειτονιά μακράς ειρήνης και ευημερίας μεταξύ των λαών μας.

Ερ: Το εξοπλιστικό πρόγραμμα της Ελλάδας. Εναντίον τίνος σκοπεύει η Ελλάδα να χρησιμοποιήσει τα όπλα, που έχει αγοράσει;

Απ: Είμαστε βαθιά φιλειρηνικός λαός. Πιστεύουμε στον διάλογο και στην ειρηνική επίλυση των διαφορών, βάσει του διεθνούς δικαίου και του σεβασμού της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας όλων των κρατών. Την ίδια στιγμή, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τις σύγχρονες απειλές ασφαλείας. Ζούμε σε μία περίοδο γεωπολιτικής αστάθειας και ρευστότητας, που ανάλογη δεν έχει γνωρίσει ο μεταπολεμικός κόσμος. Η ευρύτερη περιοχή μας βρίσκεται εν μέσω δύο πολεμικών συγκρούσεων, στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή. Σε αυτές τις συνθήκες, αποτελεί υποχρέωσή μας να μεριμνούμε για την αμυντική θωράκιση και την ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας μου. Στόχος μας είναι να μη χρειαστεί ποτέ να χρησιμοποιήσουμε τον αμυντικό μας εξοπλισμό, διότι τότε θα έχει αποτύχει η διπλωματία μας.

Ερ: Οι σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας και η στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς το κλίμα εξομάλυνσης των σχέσεων Ελλάδας-Τουρκίας.

Απ: Η περιοχή και ο κόσμος μας δεν αντέχει άλλες εστίες εντάσεων. Ελλάδα και Τουρκία οφείλουν να ζουν ειρηνικά. Αυτό πιστεύω ακράδαντα είναι το αμοιβαίο συμφέρον μας. Δεν μένουμε στις στερεότυπες αντιλήψεις, προσπαθούμε να γεφυρώσουμε τις διαφωνίες μας και, αν αυτές δεν γεφυρώνονται, προσπαθούμε τουλάχιστον αυτές να μην προκαλούν κρίσεις. Η εναλλακτική της μόνιμης υπερέντασης, της εχθροπαθούς ρητορικής και του διαρκούς κινδύνου θερμού επεισοδίου δεν ωφελεί κανέναν. Πρωτίστως, δεν ωφελεί τους δύο λαούς.

Ελλάδα και Τουρκία συνεργαζόμαστε στο πλαίσιο διεθνών οργανισμών. Επιπλέον, η Ελλάδα υποστηρίζει διαχρονικά την ενταξιακή προοπτική της Τουρκίας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Πιστεύω ότι η επικράτηση του καλού κλίματος, θα ωφελήσει επίσης, τις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας. Αν και αντιλαμβάνομαι την εύλογη επιθυμία της διεθνούς κοινότητας να διατηρηθεί η ηρεμία στην περιοχή μας, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις δεν καθορίζονται έξωθεν, ούτε ετεροπροσδιορίζονται. Μόνοι μας οφείλουμε να βρούμε τον δρόμο της ειρήνης και της ευημερίας.

Ερ: Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.

Απ: Στην κρίση της Μέσης Ανατολής, η Ελλάδα τήρησε από την πρώτη στιγμή στάση αρχής. Παράλληλα, επιμείναμε στην ανάγκη επίτευξης διαρκούς και βιώσιμης εκεχειρίας, στη διασφάλιση απρόσκοπτης ροής ανθρωπιστικής βοήθειας στις πληττόμενες περιοχές, στην άνευ όρων απελευθέρωση των ομήρων και στην εκπόνηση ενός συνολικού σχεδίου για την ανοικοδόμηση της Γάζας. Και, βεβαίως, αναδείξαμε την ανάγκη να δοθεί απτό όραμα για την εγκαθίδρυση παλαιστινιακού κράτους στο πλαίσιο των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.

Η ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα είναι σήμερα οδυνηρή. Η διάχυση των εχθροπραξιών στον Λίβανο και την ευρύτερη Μέση Ανατολή προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία. Η διεθνής έννομη τάξη, παρά τις πολύπλευρες προσπάθειες, δεν έχει, δυστυχώς, καταφέρει έως σήμερα να οδηγήσει στον τερματισμό των εχθροπραξιών και να δώσει λύση σύμφωνη με το διεθνές δίκαιο. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι είναι υποχρέωση όλων ανεξαιρέτως των κρατών να σέβονται τις αρχές του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και τα θεμελιώδη δικαιώματα όλων των ανθρώπων. Σε αυτό εκπτώσεις δεν χωρούν.

Ερ: Η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.

Απ: Η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ είναι η μία και μόνη διαφορά μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, η οποία μπορεί να αχθεί ενώπιον διεθνούς δικαιοδοσίας. Αυτή δεν είναι μόνο η δική μας θέση αλλά και η θέση του διεθνούς δικαίου της θάλασσας, που επιβάλλει ότι η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας μεταξύ κρατών με αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές πραγματοποιείται κατόπιν συμφωνίας με βάση το διεθνές δίκαιο και, αν η συμφωνία δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσα σε εύλογο χρονικό πλαίσιο, τα ενδιαφερόμενα κράτη μπορεί να προσφύγουν στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης βάσει συνυποσχετικού. Η εθνική κυριαρχία των κρατών δεν μπορεί να είναι αντικείμενο συζήτησης ή διεθνούς δικαιοδοσίας. Στο ζήτημα, όμως, της οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ μπορούμε θεωρώ να προχωρήσουμε συντεταγμένα σε μία ουσιαστική συζήτηση με αμοιβαία εποικοδομητικό πνεύμα. Και με τη βαθιά πεποίθηση ότι η οριστική επίλυση του ζητήματος αυτού θα ήταν καθοριστική για την αναβάθμιση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών σε όλα τα επίπεδα και για την αποφυγή δυνητικών εντάσεων. Έχω πλήρη συναίσθηση της δυσκολίας του εγχειρήματος, αλλά είναι χρέος να προσπαθήσουμε. Και, πάντως, οφείλουμε να διατηρήσουμε την καλή συνεργασία και τους ωφέλιμους διαύλους επικοινωνίας.

Ερ: Τα θαλάσσια πάρκα και ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός στο Αιγαίο. Η τουρκική κοινή γνώμη πιστεύει ότι οι πρωτοβουλίες για την προστασία του περιβάλλοντος χρησιμοποιούνται για τη μεταβολή του status quo στο Αιγαίο.

Απ: Θα μου επιτρέψετε να επισημάνω ότι, κατά τη γνώμη μου, η αντίδραση που έχει προκληθεί στη σχετική συζήτηση είναι δυσανάλογη. Η ελληνική πλευρά είναι, όπως πάντοτε, σαφής και ειλικρινής και δεν έχει καμία απολύτως επιδίωξη παραπλάνησης. Τα δύο θαλάσσια πάρκα σε Αιγαίο και Ιόνιο Πέλαγος, τα όρια των οποίων καθορίζονται με αυστηρά περιβαλλοντικά κριτήρια, δεν θίγουν δικαιώματα άλλων. Αυτές οι πρωτοβουλίες θα πρέπει να ενώνουν τους λαούς μας, πόσω μάλλον όταν και οι δύο αντιμετωπίζουμε τις ίδιες προκλήσεις. Για δε τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό στο Αιγαίο, αυτό συνιστά υποχρέωση, που απορρέει από το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο εξάλλου οφείλει και η Τουρκία να λαμβάνει υπ’ όψιν στην ευρωπαϊκή της διαδρομή.

Ερ: Οι εξελίξεις στο Κυπριακό.

Απ: Η βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων ήδη δημιουργεί καλύτερες συνθήκες για το Κυπριακό. Με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών θεωρώ συμπίπτουμε στην άποψη ότι κανένα πρόβλημα δεν μπορεί να επιλυθεί χωρίς διαβουλευτική στάση και παραγωγική σκέψη. Η άτυπη συνάντηση μεταξύ του προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας και του Τουρκοκύπριου ηγέτη, υπό την αιγίδα του Γενικού Γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, συνιστά ένα πρώτο βήμα μιας αναγκαίας επανεκκίνησης των συζητήσεων. Εμείς παραμένουμε στη διάθεση του Γενικού Γραμματέα για να συμβάλλουμε στον διάλογο για μια δίκαιη, βιώσιμη και λειτουργική λύση του Κυπριακού, στο πλαίσιο των σχετικών αποφάσεων του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Σε έναν κόσμο γεμάτο διχασμούς, μια ενωμένη ευρωπαϊκή Κύπρος, πέρα από τις συνθήκες ευημερίας, που θα δημιουργούσε για τους πολίτες της, θα αποτελούσε ένα εξαιρετικά ισχυρό οικουμενικό σύμβολο.

> Δηλώσεις του Ν. Ανδρουλάκη: “Tο ΠΑΣΟΚ είναι υπέρ του διαλόγου με την τουρκική πλευρά, αλλά διάλογος χωρίς αυταπάτες. Όσο η Τουρκία επιμένει στη διχοτόμηση της Κύπρου, στην ανιστόρητη και επικίνδυνη θεωρία της ‘Γαλάζιας Πατρίδας’, δεν βλέπω περιθώριο πραγματικών συγκλίσεων. Aυτές οι απόψεις υπονομεύουν το διεθνές δίκαιο και τα ψηφίσματα του ΟΗΕ.”

> και του κοινοβουλευτικού εκπροσώπου και υπεύθυνου Κ.Τ.Ε. Εξωτερικών του ΠΑΣΟΚ–ΚΙΝΑΛ, Δημήτρη Μάντζου: “Οι δηλώσεις Γεραπετρίτη-Φιντάν, όχι απλώς επιβεβαίωσαν την επιφυλακτικότητά μας, αλλά δημιούργησαν επιπλέον ανησυχία για την πραγματική πρόοδο του ελληνοτουρκικού διαλόγου, πίσω από τις επικοινωνιακού χαρακτήρα δηλώσεις του προηγούμενου διαστήματος. Ο κ. Φιντάν επιβεβαίωσε απροκάλυπτα και με κάθε επισημότητα ότι υπάρχει συμφωνία των δύο πλευρών για τη διεξαγωγή συνολικών συνομιλιών, που παραπέμπουν σε ‘λύση πακέτο’. Και αυτό, την ώρα μάλιστα που η τουρκική πλευρά παρουσιάστηκε ανυποχώρητη – τόσο στις παράνομες αξιώσεις της έναντι της πατρίδας μας, ακόμη και για μειονότητες, για τις οποίες ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών έσπευσε να παραδεχτεί ότι υπήρξε συζήτηση – όσο και στη θέση της για διχοτόμηση της Κύπρου, αντίθετα προς τις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας ΟΗΕ. Αναμένουμε, πλέον, την αναλυτική ενημέρωση για το αντικείμενο της συνάντησης, και ιδίως για όσα ζητήματα δεν γνωρίζαμε, για την αντικειμενική αξιολόγηση προόδου και τον οδικό χάρτη των επόμενων βημάτων σε όλα τα επίπεδα του ελληνοτουρκικού διαλόγου.”

> To KKE σχολίασε:

“Μετά και τη σημερινή συνάντηση Γεραπετρίτη – Φιντάν επιβεβαιώνεται ότι η λεγόμενη ‘θετική ατζέντα’ αξιοποιείται ως το προπέτασμα καπνού για τα παζάρια, που είναι σε εξέλιξη, σύμφωνα με τις ΝΑΤΟϊκές κατευθύνσεις και οδηγούν σε λύσεις συνεκμετάλλευσης στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, προς όφελος των ενεργειακών μονοπωλίων και σε βάρος των λαών. Άλλωστε, είναι διακηρυγμένος στόχος του ΝΑΤΟ η ισχυροποίηση της νοτιοανατολικής του πτέρυγας στις συνθήκες των ιμπεριαλιστικών πολέμων στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, στους οποίους η κυβέρνηση εμπλέκεται σε ρόλο μάλιστα ‘σημαιοφόρου’.

Οι κυβερνητικές δηλώσεις ότι η ελληνική πλευρά προσέρχεται στις διαπραγματεύσεις με μοναδικό θέμα την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, αποσιωπούν ότι η τουρκική κυβέρνηση θέτει επίμονα ότι συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις με τη λογική της ‘ολιστικής προσέγγισης’ και των ‘αλληλένδετων ζητημάτων’, που σημαίνει αντικειμενικά εφ’ όλης της ύλης συζήτηση για ζητήματα κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων, η οποία όπως αναφέρθηκε θα συνεχιστεί.

Αυτό τονίζουν και οι απαράδεκτες τουρκικές διεκδικήσεις, που αμφισβητούν την κυριαρχία ελληνικών νησιών και μιλούν για ‘γκρίζες ζώνες’, που θέτουν ζήτημα αποστρατιωτικοποίησης των νησιών, προβάλλουν το δόγμα της ‘Γαλάζιας Πατρίδας’ και αποκαλούν την μουσουλμανική μειονότητα στη Θράκη, ‘τουρκική μειονότητα’ κ.α. Είναι χαρακτηριστικό ότι, ενώ ο ΥΠΕΞ της Τουρκίας στη συνέντευξη Τύπου έκανε αναφορά σε ‘ομογενείς της Θράκης’, ο κ. Γεραπετρίτης μίλησε γενικά και αφηρημένα για ‘μειονότητες’.

Ταυτόχρονα, είναι άκρως επικίνδυνες οι θέσεις της τουρκικής κυβέρνησης για ‘δύο κράτη’ στην Κύπρο, αφού οδηγούν στη διχοτόμηση και τη νομιμοποίηση της 50χρονης κατοχής. Η δε στήριξη – για μια ακόμη φορά – του κ. Γεραπετρίτη στο κατοχικό κράτος του Ισραήλ και το ‘δικαίωμά του στην αυτοάμυνα’, που αποτελεί το άλλοθι για τη γενοκτονία του παλαιστινιακού λαού και τις επιθέσεις του Ισραήλ σε Λίβανο, Ιράν, Συρία συνιστά εμμέσως και κάλυψη των πρακτικών του κατοχικού τουρκικού κράτους στην Κύπρο.

Ανεξάρτητα από τα αποτελέσματα της σημερινής συνάντησης Γεραπετρίτη – Φιντάν, ο ‘οδικός χάρτης’, που έχει δρομολογηθεί με αμερικανοΝΑΤΟϊκή εποπτεία, εγκυμονεί μεγάλους κινδύνους. Ο εφησυχασμός, που καλλιεργεί η κυβέρνηση περί ‘θετικής ατζέντας’ και ‘ήρεμων νερών’ αποκρύπτει το γεγονός ότι ανάμεσα στην ελληνική και την τουρκική αστική τάξη συνυπάρχει η οικονομική συνεργασία για τα συμφέροντα των επιχειρηματικών ομίλων των δύο χωρών μαζί με τον ανταγωνισμό, μέσα στο γενικότερο πλαίσιο των ιμπεριαλιστικών αντιθέσεων, που μπορεί να οδηγήσει σε νέες εντάσεις, όπως έχει δείξει και η πείρα της προηγούμενης περιόδου. Ο οδυνηρός συμβιβασμός και οι εντάσεις είναι οι όψεις του ίδιου νομίσματος. Ο λαός απαιτείται να επαγρυπνεί!”