By Κ. Μητσοτάκης – Κ. Starmer: οικονομία, Κυπριακό και διαβουλεύσεις για τα Γλυπτά του Παρθενώνα
Πραγματοποιήθηκε το μεσημέρι της Τρίτης (03/12, ώρα Ελλάδας) η πρώτη επίσημη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Βρετανό ομόλογό του Keir Starmer στo No 10 της Downing Street, διάρκειας 30-40 λεπτών.
Όπως μεταδίδει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, έκαναν μια επισκόπηση των διμερών σχέσεων και εξέφρασαν την αμοιβαία βούληση για ενίσχυση της συνεργασίας συζητώντας θέματα όλου του φάσματος, που αυτή περιλαμβάνει. Έμφαση δόθηκε στην οικονομία, τη ναυτιλία και τον τουρισμό.
Ο πρωθυπουργός της Ελλάδας υποστηρίζει την αναθέρμανση και των ευρω-βρετανικών σχέσεων – ιδιαίτερα στους τομείς της ασφάλειας και της άμυνας.
Στάθηκαν στην κοινή πρόκληση του μεταναστευτικού, με την Ελλάδα στην πρώτη γραμμή ως ευρωπαϊκό σύνορο και κράτος πρώτης υποδοχής.
Από τις αρχές του νέου χρόνου και για τη διετία 2025-2026 η Ελλάδα θα είναι ένα από τα 10 μη μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ – το Ηνωμένο Βασίλειο αποτελεί ένα από τα πέντε μόνιμα μέλη του. Μέσα στο συγκεκριμένο διάστημα θα αποφασίζουν, με βάση το διεθνές δίκαιο, για μια σειρά θεμάτων, που αφορούν κυρίως την παγκόσμια ειρήνη και ασφάλεια.
Αντάλλαξαν απόψεις για περιφερειακές και διεθνείς εξελίξεις, ιδιαίτερα τα τελευταία γεγονότα στην Ουκρανία.
Επιπλέον, συζητήθηκε το Κυπριακό, με τον Κ. Μητσοτάκη να εκφράζει την ικανοποίησή του για το άτυπο δείπνο των κκ. Ν. Χριστοδουλίδη και Ersin Tatar υπό τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ António Guterres στις 15 Οκτωβρίου στη Νέα Υόρκη, μεταφέροντας ότι προσβλέπει στην επανέναρξη των συνομιλιών.
Σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Κ. Μητσοτάκης έθεσε και το θέμα της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα – πάγιο αίτημα της Ελλάδας, ενώ οι διαπραγματεύσεις με το Βρετανικό Μουσείο βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο. Η ελληνική πλευρά χαιρέτισε την πρόθεση της κυβέρνησης K. Starmer να μη σταθεί εμπόδιο, εφόσον υπάρξει συμφωνία με το Βρετανικό Μουσείο. Εκπρόσωπός της, ωστόσο, είπε στους δημοσιογράφους ότι δεν σκοπεύει να αλλάξει το νόμο του 1963, που απαγορεύει στο Βρετανικό Μουσείο να επιστρέψει αρχαιότητες.
Σε δημοσκόπηση, που πραγματοποίησε η εταιρεία YouGov στο Ηνωμένο Βασίλειο και δημοσιεύτηκε τη Δευτέρα, το 53% από τους 4.280 ενήλικες συμμετέχοντες τάχθηκε υπέρ της επιστροφής. Μόλις το 24% δήλωσε κατά – το 23% δεν έχει κατασταλαγμένη άποψη.
Η ακριβής ερώτηση ήταν: ‘Το Βρετανικό Μουσείο στο Λονδίνο φιλοξενεί τα Γλυπτά του Παρθενώνα (γνωστά και ως Ελγίνεια Μάρμαρα), ένα σύνολο κλασσικών ελληνικών γλυπτών, που αφαιρέθηκαν από τον Παρθενώνα στην Αθήνα, πριν από 200 χρόνια από τον λόρδο Έλγιν. Κάποιοι πιστεύουν ότι η Βρετανία πρέπει να επιστρέψει τα Μάρμαρα, αντίθετα άλλοι θεωρούν προτιμότερο να παραμείνουν εδώ. Εσείς προσωπικά κρίνετε ότι η Βρετανία πρέπει να τα γυρίσει ή να τα διατηρήσει;’
Εκπρόσωπος του Βρετανικού Μουσείου απάντησε σχετικά με την πορεία των διαπραγματεύσεων: “Οι συζητήσεις με την Ελλάδα είναι συνεχείς και εποικοδομητικές. Πιστεύουμε ότι μια μακροπρόθεσμη συνεργασία θα επιτύχει τη σωστή ισορροπία μεταξύ της κοινής χρήσης των μεγαλύτερων αντικειμένων μας με το κοινό παγκοσμίως και της διατήρησης της ακεραιότητας της απίστευτης συλλογής, που έχουμε στο Μουσείο.”
Σε ρεπορτάζ της για τον theguardian.com, η Ηelena Smith μεταφέρει ότι οι διαβουλεύσεις κινούνται προς μια ‘συμφωνία επί της αρχής’ ανάμεσα στο ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών και τον George Osborne, πρώην υπουργό Οικονομικών της κυβέρνησης D. Cameron και πρόεδρο του Βρετανικού Μουσείου. Τον Σεπτέμβριο ο Γιώργος Γεραπετρίτης την είχε προβλέψει ‘σχετικά κοντά’ και τις είχε χαρακτηρίσει ‘ειλικρινείς και ανοιχτές’.
Μεγάλο αγκάθι των διαπραγματεύσεων εξακολουθεί να είναι το ιδιοκτησιακό καθεστώς. Οι Βρετανοί δεν δέχονται ότι ανήκουν στην Ελλάδα και εμείς να τα πάρουμε με δανεισμό. Ως επικρατέστερη λύση διαφαίνεται η μεταφορά τους με τη φόρμουλα της ‘παρακαταθήκης’. Δηλαδή, όπως εξηγεί το ΑΠΕ-ΜΠΕ, οι Βρετανοί θα διατηρούν την κυριότητα, αλλά η Ελλάδα θα έχει το δικαίωμα χρήσης, χωρίς να αναγνωρίσει βρετανικό ιδιοκτησιακό καθεστώς.
“Εργαζόμαστε πιστεύοντας ότι τα Γλυπτά θα επανέλθουν στο αττικό φως”, είπε στην εκπομπή Συνδέσεις της EΡT η υπουργός Πολιτισμού (03/12). “Γίνονται συζητήσεις, διαβουλεύσεις με το Βρετανικό Μουσείο, από ’κει και πέρα όλα τα πράγματα θέλουν τον χρόνο τους. Κάνουμε έναν ανοιχτό διάλογο με όλη την επιστημονική κοινότητα. Υπάρχει ένα κλίμα, το οποίο είναι θετικό για όλες τις περιπτώσεις επαναπατρισμού πολιτιστικών αγαθών στις χώρες προέλευσής τους. Παραμένουν θέματα, δεν είναι κάτι που θα κλείσει από τη μία στιγμή στην άλλη, χρειάζεται την κατάλληλη ωρίμανση. Η κάθε πλευρά έχει τις κόκκινες γραμμές της. Διαμορφώνεται πλέον ένα διεθνές κλίμα, το οποίο ευνοεί την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών τα οποία εκλάπησαν, εξήχθησαν βιαίως από το έδαφος μίας χώρας, στον τόπο της γέννησής τους. Αυτό είναι ένα ηθικό θέμα, το οποίο διατρέχει τις πολιτικές των μεγάλων μουσείων και, γενικά, την πολιτιστική πολιτική διεθνώς ξεκινώντας από το θραύσμα Fagan μέχρι την οριστική επιστροφή και την επανένωση των θραυσμάτων από το Βατικανό. Συγκεκριμένα για το θραύσμα Fagan, συμφωνήθηκε με την αυτόνομη κυβέρνηση στη Σικελίας και, εντέλει, με εκείνη της Ιταλικής Δημοκρατίας καταρχήν ο όρος ‘κατάθεση’. To θραύσμα Fagan από το Μουσείο Παλέρμου κατετέθη στο Μουσείο της Ακρόπολης. Από ’κει και πέρα, σε σύντομο σχετικά χρόνο – και αυτό έλεγε η πρώτη μορφή της συμφωνίας – έρχεται στο Μουσείο Ακρόπολης, επανενώνεται με την ζωφόρο και, εν τω μεταξύ, βρέθηκε και η νομική λύση. Σε σύντομο χρονικό διάστημα, μέσα σε 4-5 μήνες, το ιταλικό υπουργείο Πολιτισμού και ο αντίστοιχος θεσμός του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους διαμόρφωσαν τον τρόπο της οριστικής παραμονής του στο Μουσείο Ακρόπολης. Ήταν μία λύση καινοτόμα, η οποία μάλιστα υιοθετήθηκε από την Unesco ως καλή πρακτική. Στο θέμα των Γλυπτών του Παρθενώνα, χρειάζεται χρόνος και είναι σημαντικό να εντοπιστούν τα σημεία, όπου μπορούν να συμφωνήσουν τα δύο μέρη – χωρίς να θίξουν τις κόκκινες γραμμές τους. Στρατηγικές, οι οποίες υφίστανται δεν δημοσιοποιούνται, αλλιώς παύουν να είναι στρατηγικές.”
η Zeynep Boz με τον διευθυντή του Μουσείου Ακρόπολης, Νίκο Σταμπολίδη και τη Λίνα Μενδώνη
“Ο πολιτισμός δεν είναι παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος (zero-sum game). Είναι πεδίο συνεργασίας, που ωφελεί τα εμπλεκόμενα μέρη.”, ανέφερε η Λίνα Μενδώνη, ως κεντρική ομιλήτρια στο ‘4ο Ελληνοτουρκικό Φόρουμ Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης και Ακαδημαϊκών – Ο ρόλος του αθλητισμού και του πολιτισμού στις ελληνοτουρκικές σχέσεις’ στο Μουσείο της Ακρόπολης (02/12). Έκανε λόγο για τη “στήριξη, που παρέχει η Τουρκία στο εθνικό αίτημά μας για την επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα. Εκφράστηκε με τρόπο απόλυτο, που έλαβε και μεγάλη δημοσιότητα, στη Διακυβερνητική Επιτροπή της Unesco για την Προώθηση της Επιστροφής των Πολιτιστικών Αγαθών στις Χώρες Προέλευσης, που πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι τον περασμένο Μάιο. Με τον Mehmet Nuri Ersoy είχαμε συζητήσει εκτενώς το θέμα και είχε ενθέρμως υποστηρίξει το ελληνικό αίτημα. Χαίρομαι ιδιαίτερα, που η αρχαιολόγος κα Zeynep Boz είναι μαζί μας σήμερα εδώ, ώστε να την ευχαριστήσω και δημόσια για την παρέμβασή της. Είχε επισημάνει ότι: ‘Το τουρκικό κράτος δεν γνωρίζει την ύπαρξη εγγράφου, το οποίο νομιμοποιεί την αγορά των Γλυπτών από τον λόρδο Έλγιν. Η αγορά αυτή έγινε από τους αποικιοκράτες του Ηνωμένου Βασιλείου, οπότε δε νομίζω ότι υπάρχει περιθώριο να συζητηθεί η νομιμότητά της. Ακόμα και βάσει της νομοθεσίας εκείνης της εποχής.’ Ήρθε να επιβεβαιώσει ότι ο λόρδος Έλγιν δεν είχε λάβει καμμία άδεια από τις οθωμανικές αρχές για την αφαίρεση των Γλυπτών από το μνημείο.”
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
> Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τη Δευτέρα (02/12) συμμετείχε στο Ελληνικό Επενδυτικό Συνέδριο, σε συνδιοργάνωση της Morgan Stanley και του Χρηματιστηρίου Αθηνών στο Λονδίνο, όπου συνομίλησε με τον αντιπρόεδρο της Morgan Stanley, Luigi Rizzo, όπως και σε workshop του Ινστιτούτου Tony Blair με θέμα την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Στην εισαγωγική του τοποθέτηση για την πορεία της ελληνικής οικονομίας, σημείωσε ότι η Ελλάδα υστερεί, παρά την πρόοδο που έχει κάνει, από χώρες παρόμοιου μεγέθους, όπως η Ιρλανδία ή η Πορτογαλία: “Προκειμένου να προσπαθήσουμε να εξηγήσουμε γιατί συνέβη αυτό, πιστεύω ότι πρέπει να εξετάσουμε και το πολιτικό τοπίο στην Ελλάδα, την αδυναμία να διαμορφώσουμε την απαραίτητη συναίνεση για να γίνουν απτά βήματα για τον εκσυγχρονισμό της χώρας, το γεγονός ότι, ασφαλώς, υποφέραμε άσκοπα κατά τη διάρκεια της κρίσης λόγω πολιτικών επιλογών, που έγιναν.”
Εξέφρασε την πεποίθηση ότι η χώρα μας σήμερα είναι σε θέση να αναπληρώσει το χαμένο έδαφος και να γίνει μια πραγματικά σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα, που θα υπερβαίνει εαυτόν, θα μπορεί να αναπληρώσει το χαμένο έδαφος αλλά και να ηγηθεί σε τομείς, “όπου θεωρούμε ότι έχουμε έμφυτο συγκριτικό πλεονέκτημα”.
“Αυτή η μάχη μεταξύ των δυνάμεων, που θέλουν να πάνε την Ελλάδα μπροστά και εκείνων, που στην πραγματικότητα αρκούνταν στη διατήρηση της ίδιας κατάστασης είναι συνεχής. Συμβαίνει και σε πολλές άλλες χώρες.”
Αναφέρθηκε στο μετρό της Θεσσαλονίκης, “που πέρασε από πολλές δυσκολίες γιατί υπήρξαν πολλές αντιστάσεις από κάθε είδους δυνάμεις, που δεν ήθελαν να κατασκευαστεί. Είναι υπερσύγχρονο και προστατεύει την πολιτιστική μας κληρονομιά. Αυτό για μένα είναι μια εικόνα της Ελλάδας του μέλλοντος. Θα παραμείνουμε πλήρως προσηλωμένοι σε αυτή την πορεία”.
“Πιστεύω ότι έχουμε πραγματοποιήσει μεγάλη πρόοδο μέχρι στιγμής. Θεωρώ ότι είναι σημαντικό – όχι μόνο να πείσουμε τη χρηματοοικονομική κοινότητα, τις μεγάλες εταιρείες, αλλά επίσης να διασφαλίσουμε ότι το ευρύτερο κοινό είναι στο πλευρό μας και ότι κατανοεί ότι θα ωφεληθεί και εκείνο από αυτή τη διαδρομή ανάπτυξης. Αυτό δεν έχει συμβεί ακόμη στον βαθμό, που θα θέλαμε. Αφενός για έναν απλό λόγο, και αυτός είναι ο σωρευτικός πληθωρισμός, ο οποίος έχει ουσιαστικά υπονομεύσει τις σημαντικές αυξήσεις στους μισθούς και τη μείωση των φόρων.
Προσδοκώ, όμως, ότι τα επόμενα τρία χρόνια θα είναι αρκετά διαφορετικά, και είναι σημαντικό για τους πολίτες να καταλάβουν ότι είναι πραγματικά συμμέτοχοι σε αυτό, ώστε να μπορούν να γίνουν μέρος αυτής της ιστορίας μετασχηματισμού της χώρας, ότι δεν πρέπει να φοβούνται την αλλαγή και ότι σε αυτό τον ταραχώδη και περίπλοκο κόσμο παρέχουμε την απαραίτητη σταθερότητα και την κατεύθυνση, που χρειάζεται η χώρα.”
“Οι προτεραιότητές μας είναι πολύ σαφείς. Η πρώτη είναι αδιαπραγμάτευτη, να διασφαλίσουμε ότι διατηρούμε τη δημοσιονομική σταθερότητα, να ακολουθήσουμε τις δημοσιονομικές μας δεσμεύσεις, να παραμείνουμε εντός των σημείων αναφοράς για τις δαπάνες, όπως έχουν συμφωνηθεί με την Ευρωπαϊκή Ένωση και να επικεντρωθούμε στο να πείσουμε τις κεφαλαιαγορές ότι η Ελλάδα έχει αφήσει οριστικά πίσω της τα δύσκολα χρόνια. Πιστεύω ότι αυτό είναι κάτι, που οι αγορές κατανοούν και εκτιμούν. Αντανακλάται σε μεγάλο βαθμό στα spreads μας, αλλά γνωρίζουμε πολύ καλά ότι πρέπει να είμαστε σε εγρήγορση διότι πάντα υπάρχει πίεση για περισσότερες δαπάνες. Βρισκόμαστε τώρα σε ένα νέο δημοσιονομικό πλαίσιο και πρέπει να το εξηγήσουμε αυτό – όχι μόνο στις αγορές. Θεωρώ ότι οι αγορές το καταλαβαίνουν, αλλά πρέπει να πούμε και στους πολίτες ότι τα σημεία αναφοράς για τις δαπάνες είναι καθορισμένα. Συνεπώς, ακόμα και αν έχουμε πρόσθετα έσοδα, δεν μπορούμε να τα δαπανήσουμε και να υπερβούμε το σημείο αναφοράς. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να χρησιμοποιήσουμε διαρθρωτικές αλλαγές στο σκέλος της είσπραξης εσόδων ώστε να μειώσουμε τους φόρους. Αυτή είναι η υπ’ αριθμόν ένα προτεραιότητα για εμένα.
Η δεύτερη προτεραιότητα είναι να εγγυηθούμε ότι θα χρησιμοποιήσουμε αυτή τη σταθερή δημοσιονομική θέση ως θεμέλιο για να συνεχίσουμε να εστιάζουμε στις παραγωγικές επενδύσεις. Εγχώριες επενδύσεις, ξένες επενδύσεις. Έχουμε πολλές σημαντικές ελληνικές εταιρείες εδώ. Τους έχουμε παράσχει σταθερότητα, πρόσβαση σε κεφάλαια, και μέσω των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης, αλλά και τις ευκαιρίες να επενδύσουν στη χώρα. Αν κοιτάξετε, για παράδειγμα, τον τομέα της μεταποίησης, έχει ενισχυθεί κατά 25% από το 2019. Είναι αρκετά αξιοσημείωτο σε σύγκριση με ό,τι έχει συμβεί στην Ευρώπη. Η ελληνική οικονομία δεν έχει μόνο ένα δυνατό χαρτί, δεν εξαρτάται μόνο από τον τουρισμό – κορυφαίες μεταποιητικές εταιρείες συνεχίζουν να επενδύουν στη χώρα, καθώς η γεφύρωση του επενδυτικού κενού είναι κρίσιμη.
Η τρίτη, πιστεύω, πολύ σημαντική πρόκληση είναι η διαχείριση των δεξιοτήτων και της τεχνολογίας. Πρέπει να είμαστε στην πρώτη γραμμή της επανάστασης της Τεχνητής Νοημοσύνης. Αυτό δεν αφορά μόνο το κράτος. Θα συμμετάσχω σε ένα πολύ ενδιαφέρον τρίωρο workshop με τον Tony Blair και τον Demi Hassabis, το νομπελίστα που εργάζεται για την Google, για να κατανοήσουμε καλύτερα πώς μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη για τη βελτίωση των κυβερνητικών πολιτικών.
Αυτό, όμως, είναι επίσης πολύ σημαντικό και για τις εταιρείες. Για τις μεγάλες εταιρείες, που μπορούν να χρησιμοποιήσουν την Τεχνητή Νοημοσύνη για να βελτιώσουν την παραγωγικότητά τους, για το οικοσύστημα των start-ups στην Ελλάδα – και θα θέλαμε να δούμε και ελληνικές εταιρείες τεχνολογίας, που ενδιαφέρονται να εισαχθούν στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Έχουμε μια μεγάλη ευκαιρία σε αυτό τον τομέα.
Φυσικά, όσον αφορά τις δεξιότητες, πρέπει να έχουμε το κατάλληλο εργατικό δυναμικό για να προσφέρουμε στις εταιρείες, που θέλουν να αναπτυχθούν, το ταλέντο για να το κάνουν. Στο Άμστερνταμ έγινε μια εξαιρετική εκδήλωση. Η υπουργός Εργασίας μας ήταν εκεί πριν από λίγες ημέρες, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας μας για το Brain Regain. Είχαμε χίλιους Έλληνες στην ευρύτερη περιοχή της Μπενελούξ που πήγαν, ελληνικές εταιρείες εκεί, που έκαναν προσλήψεις. Για τις ελληνικές εταιρείες, πρόκειται για μια τεράστια δεξαμενή ταλέντων, το να πείθουν Έλληνες να επιστρέψουν.
Ασφαλώς, υπάρχουν πολλές άλλες προτεραιότητες. Η υγειονομική περίθαλψη είναι, από κοινωνικής πλευράς, η υπ’ αριθμόν ένα προτεραιότητά μου. Νομίζω ότι είμαστε πρωτοπόροι τώρα στο να βλέπουμε την υγεία – όχι μόνο μέσα από την οπτική της θεραπείας της ασθένειας, αλλά μέσα από την πρόληψη. Οι πολιτικές πρόληψης, που εφαρμόζουμε σήμερα στην Ελλάδα, αναφορικά με τον προκαταρκτικό έλεγχο, είναι πραγματικά πρωτοποριακές. Δεν υπάρχουν πολλές ευρωπαϊκές χώρες, που να κάνουν ό,τι εμείς.”
Σε ερώτηση για το αν υπάρχει ενδεχόμενο έκτακτης φορολόγησης των κερδών των ελληνικών τραπεζών, απάντησε: “Περιμένουμε πολλά πράγματα από τις τράπεζες, αλλά ένας έκτακτος φόρος δεν είναι στα σχέδιά μας.”
Σχετικά με την κλιματική αλλαγή και την πράσινη μετάβαση: “Καταρχάς, η Ελλάδα είναι πρωτοπόρος σε ευρωπαϊκό επίπεδο στον περιορισμό των εκπομπών ρύπων. Από το 2005, τις έχουμε μειώσει κατά 45%. Ένα μεγάλο μέρος αυτού του ποσοστού σχετίζεται με την απαλλαγή από τον άνθρακα στην ηλεκτροπαραγωγή. Παράγουμε πάνω από το 50% της ηλεκτρικής μας ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, ελαφρώς περισσότερο αν συνυπολογίσουμε τις υδροηλεκτρικές μας δυνατότητες. Υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για περαιτέρω επενδύσεις στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Θα συνεχίσουμε να πρωτοπορούμε σε αυτό το μέτωπο. Ωστόσο, πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί στην Ευρώπη σχετικά με το πώς διαχειριζόμαστε την πράσινη μετάβαση. Δεν μπορούμε να είμαστε ηγέτες στην πράσινη μετάβαση και την ίδια στιγμή να καταστρέψουμε τη βιομηχανία μας. Επομένως, η εξισορρόπηση της πράσινης μετάβασης με την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς μας θα είναι απολύτως καίριας σημασίας. Αν αυτό σημαίνει ότι πρέπει να υποχωρήσουμε λίγο όσον αφορά την επίτευξη του φιλόδοξου στόχου μας, ας γίνει έτσι.
Η Ευρώπη αντιπροσωπεύει το 6% των παγκόσμιων εκπομπών. Δεν μπορούμε να πιστεύουμε ότι θα λύσουμε το πρόβλημα μόνοι μας. Πρέπει να εξετάσουμε τι μας λέει η βιομηχανία και να διασφαλίσουμε ότι η βιομηχανία παραμένει ανταγωνιστική, ιδίως σε εκείνους τους τομείς, που είναι δύσκολο να μειωθούν οι εκπομπές, όπου είναι δύσκολο να φανταστούμε ότι υπάρχουν μαγικές λύσεις, που θα τους επιτρέψουν να απαλλαγούν από τον άνθρακα πολύ γρήγορα.
Αυτή η συζήτηση διεξάγεται στην Ευρώπη. Έχει, επίσης, επισημανθεί στην έκθεση Ντράγκι. Υπάρχουν πολλά πράγματα, που μπορούμε να κάνουμε προς αυτή την κατεύθυνση. Η πρώτη πιο σημαντική επένδυση, που πρέπει να προχωρήσουμε είναι στα δίκτυά μας. Δεν έχουμε, αυτή τη στιγμή, μια ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας. Πιστεύουμε ότι έχουμε, όμως δεν ισχύει. Αν δείτε μόνο τις αποκλίσεις στις τιμές, η αγορά σαφώς δεν λειτουργεί για διαρθρωτικούς λόγους, που σχετίζονται με τον τρόπο, με τον οποίο λειτουργεί στην πραγματικότητα το επιδιωκόμενο μοντέλο.
Πιστεύω ότι η υπ’ αριθμόν ένα προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι να εξετάσει πώς θα μειώσει το ενεργειακό κόστος για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές. Υπάρχουν τρόποι, με τους οποίους μπορούμε να εργαστούμε προς αυτή την κατεύθυνση.
Η άλλη πτυχή σε ό,τι αφορά το κλίμα, την πράσινη μετάβαση, η οποία δεν λαμβάνει αρκετή προσοχή, είναι η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Έχουμε στρέψει όλες μας τις προσπάθειες στον μετριασμό των συνεπειών, θέτοντας πολύ φιλόδοξους στόχους. Όταν εξετάζουμε τι συμβαίνει σήμερα, είναι σαφές ότι πρέπει να είμαστε πιο ανθεκτικοί και να δίνουμε έμφαση στο σκέλος της πρόληψης, αλλά και να μπορέσουμε να ανοικοδομήσουμε κάτι ώστε να είναι ακόμα καλύτερο σε περίπτωση φυσικών καταστροφών. Όλες οι χώρες έχουν υποδομές, που δεν είναι κατάλληλες για τον σκοπό που υπηρετούν.
Στη Ρόδο την Κυριακή δεχθήκαμε το 80% της βροχής, που έπεσε στη Βαλένθια. Στη Ρόδο κανένα μοντέλο καιρού δεν το προέβλεψε. Και δεν είχαμε κανένα θύμα. Γιατί; Επειδή έχουμε ένα πολύ καλά δοκιμασμένο, πιστεύω, σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης και ενημέρωσης των πολιτών για το τι χρειάζεται να κάνουν σε περίπτωση φυσικών καταστροφών.
Επομένως, εστιάζουμε περισσότερο στην έξυπνη προσαρμογή, ειδικά όταν πρόκειται για θέματα όπως η διαχείριση του νερού, προηγμένα μοντέλα πρόγνωσης καιρού. Αυτός είναι ένας τομέας, όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί πραγματικά να κάνει θαύματα. Νομίζω ότι είμαστε πολύ κοντά στο να έχουμε παγκόσμια μοντέλα πρόγνωσης του καιρού με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης, που είναι πιθανώς πολύ καλύτερα από ό,τι είχαμε ποτέ. Και αυτό είναι απολύτως καίριας σημασίας, όσον αφορά τουλάχιστον την προστασία της ανθρώπινης ζωής, διότι υπάρχουν όρια στο τι είναι εφικτό.
Αν ο κόσμος πιστεύει ότι μπορεί κανείς να κατασκευάσει υποδομές για να αντιμετωπίσει αυτή την ποσότητα νερού, συγγνώμη αλλά αυτό δεν είναι κάτι, που μπορεί να υλοποιήσει κανείς σε ένα ή δύο χρόνια. Πρέπει να είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι και να βεβαιωθούμε ότι εστιάζουμε στην υπ’ αριθμόν ένα προτεραιότητα, που είναι η προστασία των ανθρώπινων ζωών. Και αυτό, μετά την καταστροφή στη Βαλένθια, έγινε ξεκάθαρο με οδυνηρό τρόπο.”
Για τη θέση της Ελλάδας στο γεωπολιτικό πεδίο: “Έχουμε εισέλθει σε μια εποχή μεγάλης γεωπολιτικής αβεβαιότητας. Έχουμε έναν πόλεμο στην Ουκρανία, που σαφώς δεν εξελίσσεται προς την κατεύθυνση, που ελπίζουμε. Έχουμε μια κρίση στη Μέση Ανατολή, όπου πριν από τρεις ημέρες ήμασταν πιο αισιόδοξοι μετά την κατάπαυση του πυρός, και μια νέα κρίση στη Συρία και πρέπει να δούμε πώς θα εξελιχθεί. Διότι, φυσικά, είμαστε πάντα πολύ ανήσυχοι – όχι μόνο για την κατάσταση της χώρας, είναι φρικτά αυτά που έχουν συμβεί στη Συρία – αλλά και για τις πιθανές προσφυγικές ροές.
Η Ελλάδα είναι μια χώρα, που μπορεί να λειτουργήσει ως πυλώνας σταθερότητας σε μια σχετικά ταραχώδη περιοχή του κόσμου. Φυσικά, αυτό μας δίνει πολιτική και γεωπολιτική επιρροή. Έχουμε μια ισχυρή διμερή εταιρική σχέση με τις ΗΠΑ. Αναμένω ότι αυτή – όχι απλώς θα διατηρηθεί, αλλά θα ενισχυθεί με τη νέα κυβέρνηση Τραμπ. Είχα την ευκαιρία να μιλήσω μαζί του. Έχουμε συνεργαστεί. Γνωρίζουμε πολύ καλά το επιτελείο εξωτερικής πολιτικής του. Πιστεύω ότι αναγνωρίζεται ότι έχουμε ρόλο να διαδραματίσουμε στην περιοχή.
Και, φυσικά, αυτό ενδεχομένως ανοίγει, επίσης, νέες οικονομικές ευκαιρίες. Είμαστε αρκετά φιλόδοξοι ώστε να κοιτάξουμε πέρα από τις συγκρούσεις και να προετοιμαστούμε για εκείνη την ημέρα; Για παράδειγμα, φιλοδοξούμε να διαδραματίσουμε ρόλο στην ανοικοδόμηση της Ουκρανίας; Θα έπρεπε. Όπως είπα, μπορούμε ήδη να παρέχουμε στην Ουκρανία φυσικό αέριο. Δείτε τις νέες εμπορικές ροές, τη σύνδεση με την Ινδία, τον διάδρομο IMEC.
Προσδοκώ ότι κάποια στιγμή θα δούμε τη δυνατότητα για μια μεγάλη συμφωνία για την επίλυση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, παρά τα όσα έχουν συμβεί. Νομίζω ότι η νέα κυβέρνηση των ΗΠΑ, αν παίξει έξυπνα τα χαρτιά της, μπορεί να κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση. Αυτό θα φέρει μεγάλες αλλαγές.
Η σταθερότητα στην περιοχή, η σύνδεση με την Ινδία, και η Ελλάδα ως η πλησιέστερη ηπειρωτική χώρα σε αυτό. Νομίζω ότι το κράτος, που προσφέρει τις περισσότερες δυνατότητες, όσον αφορά τις διασυνδέσεις με την Ελλάδα, είναι η Ινδία. Αυτό δεν έχει να κάνει μόνο με το ότι λειτουργούμε ως έμπιστος εταίρος όταν πρόκειται για γεωπολιτική, διότι μιλάμε με όλους και όλοι μας σέβονται. Πρόκειται επίσης για τις πιθανές ευκαιρίες, που μπορεί να προκύψουν αν κοιτάξουμε πέρα από την τρέχουσα κρίση. Πρέπει να προετοιμαστούμε και για τα χειρότερα, αλλά και για το ενδεχόμενο ευκαιριών.”
Για την ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας: “Να εφαρμόσουμε την έκθεση Ντράγκι. Για όσους από εσάς δεν την έχετε διαβάσει, είναι ένα σπουδαίο κείμενο και αναδεικνύει – τόσο τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε, όσο και τις ευκαιρίες, που πρέπει να αδράξουμε. Το πρόβλημα στην Ευρώπη είναι διττό. Από τη μία πλευρά, είναι ένα ζήτημα υπερβολικής ρύθμισης. Εκτιμώ πως πρόκειται για κάτι που αναγνωρίζεται, δεν διευκολύνει τις εταιρείες να δραστηριοποιηθούν στην Ευρώπη. Αν είστε μια νεοφυής επιχείρηση τεχνολογίας, για παράδειγμα, έχετε πραγματικά πρόσβαση στην ενιαία αγορά; Όχι, διότι έχετε 27 διαφορετικά καθεστώτα. Επομένως, η ιδέα αυτού του 28ου ευρωπαϊκού καθεστώτος για τις νεοφυείς επιχειρήσεις είναι, πιστεύω, εξαιρετικά ενδιαφέρουσα. Είναι περίπλοκη ως προς την εφαρμογή της, αλλά πολύ ενδιαφέρουσα. Δεν αποτελεί έκπληξη, λοιπόν, το γεγονός ότι νεοφυείς επιχειρήσεις μετακόμισαν στις ΗΠΑ. Θέλει κάποια επιχείρηση πραγματικά να εισαχθεί στο χρηματιστήριο αν είναι αναπτυσσόμενη και νεοφυής; Θέλω να πω, αυτή τη στιγμή, είτε θα μετακομίσεις στις ΗΠΑ είτε θα πάρεις επιχειρηματικά κεφάλαια από τις ΗΠΑ, τα οποία βασίζονται κυρίως σε χρήματα, που στέλνουν οι Ευρωπαίοι φορολογούμενοι στις ΗΠΑ για να τα επανεπενδύσουν στην Ευρώπη. Επομένως, η Ένωση Κεφαλαιαγορών, για μένα, είναι απολύτως κρίσιμη. Μιλάμε γι’ αυτό εδώ και δέκα χρόνια. Τώρα είναι η ευκαιρία να το κάνουμε πράξη. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ξεπεραστούν οι αντιρρήσεις κάποιων, συγκεκριμένων κρατών μελών.
Αναφέρθηκα στην ενέργεια και τη χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών δημόσιων αγαθών. Και, βέβαια, η άμυνα είναι ένα μεγάλο ζήτημα και η Ελλάδα αναλαμβάνει το μερίδιο, που της αναλογεί. Ξοδεύουμε πάνω από το 3% του ΑΕΠ για την άμυνα. Θα μπορέσουμε, όμως, να κινητοποιήσουμε ευρωπαϊκά κονδύλια για την άμυνα; Είναι ενδιαφέρον ότι είδα σήμερα το πρωί (Δευτέρα) ότι η πρωθυπουργός της Δανίας – μιας παραδοσιακά ‘φειδωλής’ χώρας, οπότε παραδοσιακά ήταν μάλλον αντίθετη στο κοινό χρέος – είπε ναι στον κοινό ευρωπαϊκό δανεισμό για αμυντικούς σκοπούς.
Αυτή τη στιγμή, εφόσον γινόταν σοβαρά αυτή η συζήτηση, θα λέγαμε: ‘Εντάξει, διαθέσαμε 750 δις για την ανάκαμψη από την πανδημία Covid, γιατί δεν μπορούμε να διαθέσουμε 100 δις για ένα ταμείο αφιερωμένο στην άμυνα, που θα εστιάζει επίσης στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής τεχνολογίας;’ Έχουμε τεχνολογία στην Ευρώπη. Καταλήγουμε να αγοράζουμε συστήματα από το εξωτερικό. Είναι αδιανόητο για μένα να μην μπορούμε να αναπτύξουμε την ευρωπαϊκή τεχνολογία για την αντιπυραυλική άμυνα, η οποία έχει αποδειχθεί απολύτως καίριας σημασίας. Θα ενισχύσει το Νato, αλλά πρέπει να διασφαλίσουμε ότι μια τέτοια επένδυση θα έχει, επίσης, περισσότερο ευρωπαϊκό περιεχόμενο. Αυτές είναι μερικές από τις τολμηρές αποφάσεις, που πρέπει να λάβουμε.
Δύο παρατηρήσεις. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει συμφωνήσει και το κλίμα στο Συμβούλιο αλλάζει. Από την άλλη πλευρά, οι αντιξοότητες είναι σημαντικές, όμως η απειλή της σταδιακής διολίσθησης προς τη γεωπολιτική ασημαντότητα είναι υπαρκτή. Πιστεύω ότι αυτό έχει τουλάχιστον γίνει αποδεκτό από τους συναδέλφους μου στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.”
Για το ζήτημα της μετανάστευσης, υποστήριξε ότι πρέπει να χτυπηθούν οι διακινητές και ανέφερε ότι η μεγαλύτερη επιτυχία ήταν η μετακίνηση της ΕΕ προς την αντίθετη κατεύθυνση από αυτή, που είχε. “Γιατί, το 2020, όταν βρεθήκαμε αντιμέτωποι με την πρώτη περίπτωση εργαλειοποίησης των μαζικών μεταναστευτικών ροών, ήμασταν πολύ αυστηροί και κάναμε το σωστό. Η Πολωνία αντιμετωπίζει μια πολύ παρόμοια κατάσταση τώρα, στα σύνορά της με τη Λευκορωσία, και το ίδιο μπορεί να συμβεί και στη Φινλανδία ή στις χώρες της Βαλτικής. Η προστασία των συνόρων και η διασφάλιση ότι εσύ αποφασίζεις ποιος έρχεται στη χώρα και όχι οι διακινητές, είναι ζωτικής σημασίας. Εάν έχεις θαλάσσια σύνορα, είναι πιο δύσκολο. Πρέπει πάντα να είσαι πολύ προσεκτικός και έχουμε σώσει χιλιάδες ανθρώπους. Αυτό, όμως, δε σημαίνει ότι διευκολύνουμε τις βάρκες να παραβιάσουν τα χωρικά μας ύδατα. Θα δυσκολέψουμε τους διακινητές και αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να ‘σπάσει’ το μοντέλο. Αν κάποιος πληρώνει προκαταβολικά και δεν μπορεί να περάσει, τότε θα δυσκολευτούν να στρατολογήσουν νέους πελάτες.
Αλλά αυτό είναι μόνο ένα μέρος της υπόθεσης. Χρειαζόμαστε επιστροφές – είναι κάτι, που δεν έχει γίνει ακόμη. Εκείνοι, των οποίων οι αιτήσεις ασύλου απορρίπτονται καταλήγουν, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, να μένουν στην Ευρώπη, και αυτό είναι ένα μεγάλο πρόβλημα.
Αυτό θα πρέπει να είναι ένα ευρωπαϊκό εγχείρημα. Πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τη μόχλευση ευρωπαϊκών πόρων. Δεν μπορούμε να έχουμε, για παράδειγμα, προτιμησιακές ρυθμίσεις με χώρες και να μη χρησιμοποιούμε τη μόχλευση, που διαθέτουμε για να τους πούμε ότι πρέπει να δεχτούν επιστροφές.
Και, βέβαια, χρειαζόμαστε επίσης μια σωστή και πιο φιλόδοξη, πιστεύω, ατζέντα όσον αφορά τη νόμιμη μετανάστευση. Το κάνουμε αυτό με χώρες όπως η Αίγυπτος, για εργάτες οικοδομών ή εργάτες γης, με την Ινδία, τις Φιλιππίνες. Υπάρχουν ήδη ελλείψεις εργατικού δυναμικού και πρέπει να είμαστε πιο ανοιχτοί όσον αφορά την προσφορά της δυνατότητας εργασίας στην Ελλάδα, αλλά με τους δικούς μας όρους, και να διασφαλίσουμε τη νόμιμη και ασφαλή μετάβαση.”
Στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης: “Μόλις δημοσιεύσαμε τη στρατηγική μας. Για όσους ενδιαφέρονται, είναι ένα κείμενο που αξίζει να διαβάσετε, γιατί έχει συνταχθεί από μια εξαιρετική ομάδα Ελλήνων εμπειρογνωμόνων ΤΝ από το εξωτερικό, και είναι πραγματικά πολύ μελετημένο και πολύ ρεαλιστικό, όσον αφορά το τι κάνουμε.
Τι μπορεί να προσφέρει η Ελλάδα; Καταρχάς, ποια είναι τα πλεονεκτήματα που έχουμε; Ένας μεγάλος αριθμός επιστημόνων ΤΝ στο εξωτερικό, που κάνουν πρωτοποριακή δουλειά, οι οποίοι θα ήθελαν με κάποιο τρόπο να εμπλακούν σε αυτό, που συμβαίνει στην Ελλάδα. Έχουμε ένα αναδυόμενο οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων στην Ελλάδα, που επικεντρώνεται στην ΤΝ. Έχουμε μια κυβέρνηση, που κατανοεί ότι η θέσπιση ενός κατάλληλου και ελκυστικού ρυθμιστικού πλαισίου στα πλαίσια του νόμου για την ΤΝ θα μπορούσε να αποτελέσει συγκριτικό πλεονέκτημα. Γίνεται κεντρική διαχείριση των δεδομένων, επειδή το Υπουργείο Ψηφιακού Μετασχηματισμού επιβλέπει την πολιτική μας για τα δεδομένα, που είναι κρίσιμα. Επομένως, τα δεδομένα για την υγειονομική περίθαλψη ή εκείνα για το κλίμα είναι σύνολα, τα οποία αν συγκεντρωθούν σωστά, μπορούν πραγματικά να είναι πολύ χρήσιμα.
Διεκδικούμε να γίνουμε ένα από τα επτά ‘AI factories’. Έχουν προκηρυχθεί οι διαγωνισμοί, οι οποίοι θα μας δώσουν πρόσβαση σε σημαντική ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Κατασκευάζουμε τον πρώτο ελληνικό υπερ-υπολογιστή και αποτελούμε ελκυστικό προορισμό για κέντρα δεδομένων. Πολλά από αυτά βρίσκονται ήδη στο στάδιο της κατασκευής. Και, βέβαια, θα χρειαστούμε ακόμη Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας για να τους παράσχουμε ενέργεια.
Από την πλευρά της πιο ήπιας πολιτικής – αλλά και πάλι πολύ σημαντική, δεδομένης της κληρονομιάς μας – θα πρέπει να είμαστε ηγέτες στον χώρο, που γεφυρώνει την ηθική και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Έχουμε αυτό το πρόσθετο πλεονέκτημα ότι μπορούμε να γίνουμε το κεντρικό σημείο εστίασης για αυτές τις συζητήσεις, που είναι απίστευτα ενδιαφέρουσες – όχι μόνο σε πνευματικό επίπεδο, αλλά κάποια στιγμή θα οδηγήσουν και σε ρύθμιση, όσον αφορά την προστασία μας από τις αρνητικές πτυχές της ΤΝ. Πιστεύω ότι αυτά απαρτίζουν ένα πολύ καλό σύνολο στοιχείων, συνθέτουν το προφίλ μιας χώρας, που έχει σκεφτεί το ζήτημα και μπορεί ενδεχομένως να υπερβεί εαυτόν.
Ασφαλώς, έχουμε πολλές εταιρείες – πρέπει να το επισημάνω αυτό – μεγάλες εταιρείες, τις οποίες θα θέλαμε να βοηθήσουμε, επίσης, με την πρόσβαση σε ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, που μπορούν να διαδραματίσουν καίριο ρόλο όσον αφορά τη χρήση της ΤΝ για τη βελτίωση των διαδικασιών, και μια κυβέρνηση που είναι έτοιμη να το κάνει αυτό. Για παράδειγμα, χρησιμοποιούμε ήδη Τεχνητή Νοημοσύνη για τη σάρωση συμβολαίων. Είναι απίστευτο πόσο χρόνο μπορεί πραγματικά να εξοικονομήσει κανείς.
Σκεφτείτε, λοιπόν, ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει να κάνει με το ποιος αναπτύσσει την τεχνολογία. Δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι θα ανταγωνιστεί τους Αμερικανούς, οι οποίοι κλιμακώνουν συνεχώς τις δυνατότητες. Αλλά ο τρόπος, με τον οποίο θα εφαρμόσουμε την ΤΝ είναι καίριας σημασίας. Το πώς θα χρησιμοποιηθεί για τη βελτίωση της παραγωγικότητας είναι κάτι, που θα πρέπει να απασχολήσει σίγουρα τις εταιρείες, που είναι παρούσες εδώ.”
> O πρωθυπουργός έκανε παρέμβαση και στο ειδικό workshop, που διοργάνωσε το Ινστιτούτο Tony Blair για την Τεχνητή Νοημοσύνη και την εφαρμογή της σε κυβερνητικές πολιτικές στους τομείς της υγείας, της κλιματικής κρίσης, της πολιτικής προστασίας. Παρών ήταν ο Νομπελίστας Demis Hassabis της Google DeepMind και η ομάδα του.
Αναφέρθηκε στο εθνικό σχέδιο για τη μετάβαση, που του παρέδωσε πριν από λίγες μέρες η συμβουλευτική επιτροπή για την Τεχνητή Νοημοσύνη και τόνισε ότι το επόμενο βήμα είναι να προχωρήσει η κυβέρνηση στην εφαρμογή της. Υποστήριξε ότι η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της διεθνούς συζήτησης και των φιλοσοφικών ερωτημάτων γύρω από τη χρήση της και του ρυθμιστικού πλαισίου σε επίπεδο ΕΕ.
Συζητήθηκε το μέλλον της και οι ενδεχόμενοι τρόποι εξέλιξής της, ενώ εξετάστηκαν πολλές εφαρμογές της, που ήδη αξιοποιούνται από τη βρετανική κυβέρνηση.
Κοινή συνισταμένη ήταν ότι οι κυβερνήσεις οφείλουν να αγκαλιάσουν τη συγκεκριμένη τεχνολογία με υπευθυνότητα, χωρίς να χαθούν οι ευκαιρίες που μπορεί να προσφέρει στην οικονομία και την κοινωνία.
Τέλος, έγινε εκτενής αναφορά στην αξιοποίηση των δεδομένων ως μείζονος εργαλείου στην εξέλιξή της, πάντα μέσα σε πλαίσιο κανόνων και ασφάλειας.
Στη συνάντηση συμμετείχαν ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου, ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος και ο ειδικός γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού και συντονιστής του έργου της Συμβουλευτικής Επιτροπής για την Τεχνητή Νοημοσύνη στην προεδρία της κυβέρνησης, Γιάννης Μαστρογεωργίου.
