By “Προσπαθείτε να συνταγματοποιήσετε το Νεοφιλελευθερισμό”
Οι προτάσεις της πλειοψηφίας για την αναθεώρηση του Συντάγματος και τα επιχειρήματα της αντιπολίτευσης συζητήθηκαν την Παρασκευή (24.07) στην Ολομέλεια της Βουλής με τη συμμετοχή του πρωθυπουργού. Οι τοποθετήσεις θα συνεχιστούν τη Δευτέρα (27.07) και θα ακολουθήσει ονομαστική ψηφοφορία.
> Σε τέσσερις βασικούς πυλώνες διαρθρώνεται η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για την αναθεώρηση 34 άρθρων του Συντάγματος, όπως τις κατηγοριοποιεί η κοινοβουλευτική πλειοψηφία μέσω του εισηγητή της Ευρυπίδη Στυλιανίδη: το ‘Πολιτιστικό Σύνταγμα’, το ‘Κοινωνικό Σύνταγμα’, το ‘Θεσμικό Σύνταγμα’, το ‘Οικονομικό Σύνταγμα’, “εναρμονίζοντας έξυπνα το Εθνικό Σύνταγμα με τη διεθνή έννομη τάξη χωρίς να αλλοιώνει τον σκληρό του πυρήνα, τον αξιακό του πυρήνα, ώστε να αποφευχθεί η θραύση του εθνικού θεσμικού πλαισίου και η διεθνής απομόνωση της χώρας.
Πολιτιστικό Σύνταγμα με προτάσεις, που επιδιώκουν την προστασία του σκληρού αξιακού πυρήνα της εθνικής ταυτότητας:
– συνταγματική προστασία της ελληνικής γλώσσας (άρθρο 16Σ)
– εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης, με τρόπο που να συμβάλλει στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (νέο άρθρο 5β στο Σύνταγμα)
Κοινωνικό Σύνταγμα:
– απελευθέρωση της ανώτατης εκπαίδευσης από το κρατικό μονοπώλιο και θέσπιση μη κρατικών πανεπιστημίων με την αναθεώρηση του άρθρου 16, γιατί διευρύνει το πεδίο ελευθερίας επιλογών των νέων Ελλήνων και εγγυάται την ισότητα ευκαιριών (άρθρο 16)
– συνταγματική κατοχύρωση της διαγενεακής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης με πρόβλεψη πολιτικών μέριμνας για προσιτή στέγη, που είναι απαραίτητη για τη στήριξη της οικογένειας (άρθρο 21)
– προστασία του φυσικού και κοινωνικού περιβάλλοντος, αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, σωστή διαχείριση των υδάτινων πόρων, αποκατάσταση δασών που καταστράφηκαν, προστασία των ζώων, προστασία του περιβαλλοντικού ισοζυγίου σε κάθε κρατική παρέμβαση (άρθρο 24)
Θεσμικό Σύνταγμα με προτάσεις που επιδιώκουν ‘να αποκαταστήσουν την αρχή ελέγχων και ισορροπιών της δημοκρατίας και τη διόρθωση υφιστάμενων στρεβλώσεων για τη μετάβαση σε ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό θεσμικό περιβάλλον’:
– επιφύλαξη νόμου για την εσωτερική δημοκρατία στα κόμματα (άρθρο 29)
– παρακολούθηση της εφαρμογής των δημοκρατικών αρχών μέσα στα κόμματα από το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο (άρθρο 100)
– επαναδιατύπωση των διατάξεων για τον Τύπο και την ηλεκτρονική ενημέρωση (άρθρα 14 και 15)
– μία μόνο θητεία έξι ετών για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας (άρθρο 30)
– κατάργηση της επίκλησης σοβαρού εθνικού θέματος για τη διάλυση της Βουλής ώστε να μπορεί στο εξής αυτό να γίνεται με πρόταση της κυβέρνησης και απόφαση της Βουλής για ανανέωση της λαϊκής εντολής (άρθρο 41)
– κανόνες καλής διενέργειας δημοψηφισμάτων (άρθρο 44)
– κατάργηση της παροχής αμνηστίας για πολιτικά εγκλήματα γιατί ‘έχουμε αφήσει πίσω μας τις πικρές εποχές του εθνικού διχασμού και δεν πρέπει επ’ ουδενί να δώσουμε άλλοθι στην τρομοκρατία και σε κάθε μορφή βίας, απ’ όπου κι αν προέρχεται, να προσπαθεί καταχρηστικά να επικαλεστεί τέτοιες διατάξεις’ (άρθρο 47)
– επιστολική ψήφος για τους εκλογείς του εσωτερικού (άρθρο 51)
– ο εκλογικός νόμος να προάγει την αναλογικότητα και την κυβερνησιμότητα της χώρας και να μπορεί να προβλέπει στην επικράτεια ελάσσονες αλλά και μείζονες περιφέρειες (άρθρο 54)
– κατάργηση λεπτομερειακού καταλόγου κωλυμάτων και ασυμβιβάστων, καθιέρωση γενικών αρχών και εξουσιοδότηση νόμου για εφαρμογή από τις μεθεπόμενες εκλογές, εκτός αν υπάρχει πλειοψηφία των 2/3 (άρθρα 56 και 57)
– θεσμική θωράκιση του ρόλου του βουλευτή > συνταγματική υποχρέωση των υπουργών να απαντούν τεκμηριωμένα στον κοινοβουλευτικό έλεγχο των βουλευτών – συνταγματική κατοχύρωση/υποχρέωση της συστηματικής επικοινωνίας του βουλευτή με την εκλογική του περιφέρεια στο πλαίσιο της διαφανούς δημόσιας μεταφοράς δίκαιων συλλογικών ή ατομικών ζητημάτων προς την εκτελεστική εξουσία δια του Κοινοβουλίου (άρθρο 60)
– συνταγματική υποχρέωση να τηρούνται οι βασικές αρχές καλής νομοθέτησης και καλής κυβερνητικής λειτουργίας (άρθρο 73)
– Ενιαίο Σχέδιο Κυβερνητικής Πολιτικής της επόμενης διετίας, το οποίο να δημοσιοποιείται (άρθρο 82)
– καταργείται η αμελλητί διαβίβαση υποθέσεων ευθύνης υπουργών και η αρμοδιότητα της Βουλής για διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης > η προκαταρκτική εξέταση διενεργείται από Εισαγγελέα Εφετών και η πρόταση άσκησης δίωξης από εισαγγελέα Αρείου Πάγου ή από μεικτό όργανο – η άσκηση δίωξης του υπουργού να γίνεται με απόφαση της Βουλής με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών (άρθρο 86) και με ονομαστική ψηφοφορία
– θεσπίζεται η τριετία αφυπηρέτησης προκειμένου να αξιοποιηθεί η εμπειρία των δικαστικών (άρθρο 89)
– η δικαστική εξουσία να λειτουργεί ανεξάρτητα, να αυτοαξιολογείται εσωτερικά και στα υψηλά μόνο κλιμάκια να αξιολογείται από την Επιτροπή Θεσμών της Βουλής, η οποία να υποχρεούται να επιλέξει ηγεσία από δεσμευτική λίστα τριών δικαστών, που θα προτείνει η Ολομέλεια του κάθε δικαστηρίου (άρθρο 90)
– αναδιοργάνωση της σύνθεσης του ΑΕΔ (Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου) με αρμοδιότητα προληπτικού ελέγχου συνταγματικότητας για ψηφισμένο νόμο, κατά το άρθρο 77 παρ. 3 και η απόφαση θα δεσμεύει και τα άλλα δικαστήρια (άρθρο 100)
– θεσμοθέτηση βασικών αρχών χρηστής διοίκησης στο αποκεντρωτικό σύστημα
Νέα διάταξη στο άρθρο 101 θα αναφέρεται ρητά στη μέριμνα της ελληνικής πολιτείας για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα και την ανάπτυξη της ελληνικής περιφέρειας, ώστε να εξασφαλίζεται ίση πρόσβαση σε δημόσια αγαθά σε όλη την επικράτεια (άρθρο 101 παρ. 3.5)
– αλλαγή του τρόπου επιλογής των προέδρων Ανεξαρτήτων Αρχών, ‘ώστε να ενισχυθεί περισσότερο η ανεξαρτησία τους’ (άρθρο 101Α)
– κάθε αρμοδιότητα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση να συνοδεύεται και με τους αντίστοιχους πόρους > φορολογική αποκέντρωση – οι προϋπολογισμοί των ΕΕΤΑΑ των δύο βαθμών να καταρτίζονται μετά από δημόσια διαβούλευση και να διασφαλίζουν τη δημοσιονομική ισορροπία (άρθρο 102)
– επαναπροσδιορισμός της έννοιας της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων > νόμος θα ορίζει τις αρχές, τα κριτήρια και τη διαδικασία της αμφίδρομης αξιολόγησης των υπαλλήλων με επιβραβεύσεις και ποινές (άρθρο 103)
Οικονομικό Σύνταγμα με προτάσεις υπέρ του ελεύθερου ανταγωνισμού:
– σπάσιμο του κρατικού μονοπωλίου στα πανεπιστήμια (άρθρο 16)
– προστασία της περιουσίας με πρόνοια αποζημίωσης για περιορισμό χρήσης χωρίς απαλλοτρίωση
– θεσμοθέτηση της δυναμικής πολεοδομίας με μεταφορά συντελεστή δόμησης
– αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτιρίων για κοινωνικούς σκοπούς (άρθρο 17)
– κατάργηση κάθε αναδρομικής εφαρμογής φορολογικής επιβάρυνσης – πρόβλεψη κινήτρων για σταθερό φορολογικό καθεστώς σε στρατηγικές για την εθνική οικονομία επενδύσεις (άρθρο 78)
– υποχρέωση ο προϋπολογισμός να διασφαλίζει τη βιώσιμη δημοσιονομική λειτουργία (άρθρο 79)”
> Κυριάκος Μητσοτάκης (πρωτολογία): “Προσέρχομαι σε αυτή την κορυφαία κοινοβουλευτική διαδικασία με αίσθημα ευθύνης, γιατί η Ελλάδα έχει πράγματι ανάγκη ένα νέο Σύνταγμα, το οποίο να συμβαδίζει με την εποχή μας. Και γιατί οι σχετικές προτάσεις της παράταξής μας θεωρώ ότι οδηγούν σε ένα κράτος ευρωπαϊκό, σύγχρονο, θεσμικά θωρακισμένο, λειτουργικά πολύ πιο αποτελεσματικό, μακριά από παλιές παθογένειες και ανοιχτό πάντα σε μεταρρυθμίσεις υπέρ των Ελλήνων πολιτών.
Πρόκειται, μάλιστα, και για μια άκρως συμβολική συγκυρία, καθώς η συζήτηση αυτή διεξάγεται και συμπίπτει με την 52η επέτειο της επιστροφής της Δημοκρατίας στη γενέτειρά της. Είναι μια ευκαιρία να τιμήσουμε όσους αντιστάθηκαν στη Χούντα και όσους οικοδόμησαν, στη συνέχεια, το νέο κοινοβουλευτισμό.
Αυτό πιστεύω ότι μπορούμε να το κάνουμε ενδυναμώνοντας το πολίτευμα και δίνοντας μια νέα πνοή στη δημόσια ζωή, μετατρέποντας έτσι την πολύπλευρη εμπειρία της Μεταπολίτευσης από μνήμη σε κινητήρια δύναμη της χώρας.
Υψώνεται μπροστά μας μια πρόκληση και για τη δική μας κοινοβουλευτική γενιά: σχεδόν 50 χρόνια από το πρώτο μεταδιδακτορικό Σύνταγμα, το οποίο θεμελίωσε ο ιδρυτής της παράταξής μας, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, εμείς να δώσουμε μία ώθηση, τη δική μας ώθηση, στις βασικές καταβολές του.
Γι’ αυτό και εξαρχής υποστήριξα την ευρεία διαβούλευση, ώστε να υπάρξουν συνθέσεις γύρω από τους κορυφαίους κανόνες, που θα διέπουν από εδώ και στο εξής την πολιτική ζωή, την ίδια τη λειτουργία του κράτους, της πολιτείας.
Δεν μπορώ, ωστόσο, να ισχυριστώ, δυστυχώς, το ίδιο για την αντιπολίτευση, η οποία έδειξε ότι αδυνατεί να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων.
Από τη μία πλευρά, τα ακραία κόμματα αρκέστηκαν σε μία τυφλή άρνηση, που αντλούν από το αντικυβερνητικό τους μένος, ενώ το δήθεν υπεύθυνο ΠΑΣΟΚ, κ. Ανδρουλάκη, δηλώνει ένα αμήχανο ‘παρών’, το οποίο ουσιαστικά ισοδυναμεί με ‘απών’, μία στάση που θέτει ευθέως τους κομματικούς υπολογισμούς πάνω από το πνεύμα, αλλά τολμώ να πω, και πάνω από το γράμμα του καταστατικού κειμένου. Επιμένω σε αυτό, κ. Ανδρουλάκη, διότι, όπως ξέρετε, είναι το ίδιο το Σύνταγμα, ένα αυστηρό Σύνταγμα και δύσκολο στην αναθεώρησή του, το οποίο αναζητά από όλους μας ευρύτερες συναινέσεις, είτε στην προτείνουσα, είτε στην αναθεωρητική Βουλή, αφήνοντας τις τελικές αλλαγές στην κρίση της κάλπης, που μεσολαβεί.
Αλλά θέλω να κάνω μια αναφορά σε κάτι, το οποίο είπε και ο υπουργός Εξωτερικών, με την ακαδημαϊκή του ιδιότητα, υπενθυμίζοντάς μας την πρόσφατη συνταγματική ιστορία αυτού του τόπου: η επιτυχία κάθε Συνταγματικής Αναθεώρησης δεν καθορίζεται τόσο από την πρόταση της πλειοψηφίας, όσο από τη στάση της μειοψηφίας και κατεξοχήν της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Θυμάμαι κάποιοι από εσάς, λίγοι, ήσασταν στη Βουλή του 2001, 2002. Ενθυμούνται αυτοί οι οποίοι συμμετείχαν, αλλά και εμείς θυμόμαστε, ότι σε εκείνη τη Βουλή η ΝΔ, ως αξιωματική αντιπολίτευση, κ. Ανδρουλάκη, είχε συμμετάσχει ενεργά στη συζήτηση και είχε υπερψηφίσει μια σειρά από άρθρα. Διαμορφώνοντας έτσι ένα πεδίο πραγματικής συναίνεσης και πραγματικής σύνθεσης, με διάθεση τα δύο μεγάλα κόμματα να αντιμετωπίσουν από κοινού αυτή την πολύ μεγάλη πρόκληση.
Όποιος, λοιπόν, σήμερα διατείνεται ότι τάχα δίνει λευκή επιταγή, ουσιαστικά περιφρονεί τη λαϊκή επιλογή. Και, βέβαια, αποσιωπά ότι οι συσχετισμοί στο τρέχον κατακερματισμένο πολιτικό τοπίο πιθανώς να αποτρέψουν αύριο να υλοποιηθούν τομές, που και εσείς οι ίδιοι αναγνωρίζετε ότι είναι απαραίτητες.
Δυσκολεύομαι πραγματικά να αντιληφθώ, κ. Ανδρουλάκη, παρά το γεγονός ότι φαίνεται να συμφωνούμε στον πυρήνα της αλλαγής σε αρκετά άρθρα, τουλάχιστον 15, γιατί επιμένετε σε αυτή τη στάση, η οποία – τονίζω – παραβιάζει και το πνεύμα και το γράμμα του Συντάγματος.
Ύστερα από 52 χρόνια δημοκρατικής ζωής, δεν είναι δυνατόν να έχουμε κόμματα, τα οποία να συμφωνούν επί της ουσίας με πολλές κυβερνητικές προτάσεις, αλλά να τις υπονομεύουν μόνο και μόνο επειδή τις επεξεργάστηκε η πλειοψηφία.
Αυτή είναι μια στάση βαθιά αντιθεσμική. Είναι δηλωτική μιας πολιτικής ανεπάρκειας. Και, βέβαια, νομίζω ότι είναι και αποκαλυπτική γύρω από το ποια δύναμη μπορεί να διαμορφώσει τις εξελίξεις και ποιοι τελικά επιμένουν να παραμένουν σε ρόλο παθητικού παρατηρητή.
Σε όλα αυτά, πάντως, η παράταξή μας αντιπαραθέτει μια καλά μελετημένη εισήγηση αναθεώρησης 33 άρθρων και διατάξεων, επιμένοντας μέχρι και σήμερα, επιμένοντας στις συνθέσεις.
Θέλω να ευχαριστήσω τον εισηγητή της κυβερνητικής πλειοψηφίας, τον Ευριπίδη Στυλιανίδη, τον πρόεδρο της αρμόδιας Επιτροπής, τον Μάκη Βορίδη, όλους τους βουλευτές οι οποίοι συμμετείχαν με όρεξη και με διάθεση σε αυτή τη διαδικασία, όπως και το προεδρείο, το διακομματικό προεδρείο, γιατί πράγματι η εικόνα που αποκόμισα από τη συμμετοχή των βουλευτών της αντιπολίτευσης στην Επιτροπή είναι αναντίστοιχη της στάσης, που εσείς κρατάτε στην Ολομέλεια. Θεωρώ ότι οι βουλευτές της αντιπολίτευσης προσήλθαν με διάθεση να καταθέσουν προτάσεις. Όταν ήρθε, όμως, η ώρα της ψηφοφορίας, φαίνεται να επικράτησαν οι γνωστές κομματικές προτεραιότητες.
Έρχομαι τώρα στο δια ταύτα. Το Σύνταγμα του 1975 όντως έχει αποδειχθεί εξαιρετικά ανθεκτικό. Μετά τη Δικτατορία, στερέωσε τον κοινοβουλευτισμό, ενώ πρόσφατα μας πέρασε μέσα από τις συμπληγάδες μιας οικονομικής κρίσης, μιας πανδημίας. Αναντίρρητα, το 1975 το Σύνταγμα αυτό υπήρξε και καινοτόμο, υπήρξε και διορατικό.
Σήμερα, όμως, καλείται να συμβαδίσει με τις προτεραιότητες της τρίτης δεκαετίας του 21ου αιώνα: να καλύψει κενά, να επικαιροποιήσει πλευρές του, πολύ περισσότερο όταν ουσιαστικά συνεχώς, κάθε μέρα, συμπληρώνεται και από το Ευρωπαϊκό Δίκαιο.
Δυστυχώς, όπως είπα, και στις απόπειρες του 2008, ακόμα και το 2019 και παρά τις σημαντικές αλλαγές οι οποίες προχώρησαν, δεν υπήρξαν τελικά οι αναγκαίες συναινέσεις σε μία σειρά από πεδία.
Η χώρα έχασε έτσι πολύτιμο χρόνο, έχασε και μεγάλες ευκαιρίες. Μιλώ για παράδειγμα για την άρση της παντελώς αναχρονιστικής και μοναδικής στα παγκόσμια δεδομένα, απαγόρευσης λειτουργίας μη κρατικών πανεπιστημίων.
Θυμάμαι καλά το 2008, κ. Ανδρουλάκη, όταν το κόμμα σας, τότε με πρόεδρο τον Γιώργο Παπανδρέου, άλλαξε στάση την τελευταία στιγμή, υποκύπτοντας ενδεχομένως σε εσωκομματικές πιέσεις και υπολογισμούς και θεωρώ πηγαίνοντας και αντίθετα στο τι πίστευε τότε ο αρχηγός σας. Επιλέξατε να κάνετε μία στροφή.
Χάσαμε ουσιαστικά 20 χρόνια και έχει έρθει η ώρα επιτέλους να μπορέσουμε να εναρμονίσουμε το Σύνταγμά μας με μία νέα πραγματικότητα.
Έχει έρθει η ώρα να συζητήσουμε σοβαρά αν θέλουμε να υπάρχει κάποιου είδους προληπτικός έλεγχος συνταγματικότητας για τα νομοσχέδια, τα οποία ψηφίζουμε, ώστε να μην βρισκόμαστε στην προβληματική θέση το Συμβούλιο της Επικρατείας να ανατρέπει νομοθετήματα, τα οποία μπορεί να έχουν ψηφιστεί από τη Βουλή εδώ και μία δεκαετία. Έγινε πρόσφατα αυτό με το Νέο Οικοδομικό Κανονισμό.
Να συζητήσουμε εάν πρέπει ή εάν δεν πρέπει να υπάρχουν κανόνες για τα δημοψηφίσματα, για να αποφύγουμε τον τραγέλαφο του δημοψηφίσματος του Ιουλίου του 2015.
Να συζητήσουμε αν πρέπει να υπάρχει κάποιου είδους θεσμική εγγύηση για τη διατήρηση της δημοσιονομικής ισορροπίας, ώστε να μην ξαναφτάσουμε ποτέ, παρά την όποια βούληση της όποιας κυβέρνησης, στον γκρεμό, στο χείλος του γκρεμού, της χρεωκοπίας.
Να δούμε αν πρέπει πραγματικά να κατοχυρώσουμε συνταγματικά την προστασία του πολίτη από την αναδρομική επιβολή φόρων. Εάν πρέπει να κατοχυρώσουμε στο Σύνταγμα την προσιτή στέγη. Όλα αυτά η Αριστερά δεν τα ψηφίζει, διότι θα γράψει τελικά αυτή η ψηφοφορία ποιος ψήφισε τι.
Και κάποια στιγμή, όταν θα έρθει ο ιστορικός του μέλλοντος, θα αναλογιστεί γιατί πχ η Αριστερά αρνείται να ψηφίσει μια διάταξη προστασίας της προσιτής στέγης ή γιατί η πατριωτική Δεξιά αρνείται να ψηφίσει τη συνταγματική προστασία της γλώσσας και της ελληνικής σημαίας.
Να μπορέσουμε, επιτέλους, να κατοχυρώσουμε στο Σύνταγμα τη σύνδεση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων με την έννοια της αξιολόγησης, σε μια σχέση αμφίδρομη μεταξύ υφισταμένων και προϊσταμένων, με έναν και μοναδικό στόχο: την εξυπηρέτηση του πολίτη.
Να κατοχυρώσουμε στο Σύνταγμα την ανάγκη να υπάρχει μέριμνα για την άμυνα απέναντι στην κλιματική αλλαγή. Να κατοχυρώσουμε στο Σύνταγμα ένα πιο αυστηρό πλαίσιο για τη διαχείριση των νερών, για την πρόοδο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Να μιλήσουμε και να προβλέψουμε στο Σύνταγμα – έχει αναφερθεί εκτενώς σε αυτό το σχετικό άρθρο ο εισηγητής μας, ο Ευριπίδης Στυλιανίδης, για το πώς θα επεξεργαστούμε την τεράστια πρόκληση της τεχνητής νοημοσύνης. Για τα δικαιώματα των πολιτών απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη, για τις ευκαιρίες που παρέχει, αλλά και για τις προκλήσεις τις οποίες πρέπει να διαχειριστούμε – όχι με τρόπο περιοριστικό, αλλά με αρκετή ευκρίνεια, ώστε να γνωρίζουμε ότι στο μέλλον η διάσταση αυτή πρέπει να αντιμετωπίζεται και από τον συνταγματικό νομοθέτη.
Είναι, δυστυχώς, ζητήματα για τα οποία μόνο η παράταξή μας μιλάει. Δεν άκουσα τα υπόλοιπα κόμματα να αναπτύσσουν μια εκτενή επιχειρηματολογία για τα θέματα αυτά.
Η κατάργηση της προσχηματικής επίκλησης εθνικού θέματος για την προκήρυξη εκλογών. Να μπορεί η ίδια η Βουλή να διαλύεται. Η αξίωση, το εκλογικό σύστημα να διασφαλίζει όχι μόνο την αντιπροσωπευτικότητα, αλλά και την κυβερνησιμότητα της χώρας.
Τη συνταγματική πρόβλεψη ο κυβερνητικός σχεδιασμός να εγκρίνεται υποχρεωτικά από το Υπουργικό Συμβούλιο και να δημοσιοποιείται κάθε χρόνο, ώστε να τον ελέγχουν οι πολίτες. Είναι κάτι το οποίο προβλέπεται αυτή τη στιγμή στο νόμο του επιτελικού κράτους, θεωρούμε ότι πρέπει να αποκτήσει και μία συνταγματική κάλυψη αυτή η νομοθεσία.
Και, με βάση τα παραπάνω, αναρωτιέμαι και πάλι ποιος θα διαφωνούσε και γιατί δεν μπορούμε να κάνουμε πράξη, από κοινού, τουλάχιστον κάποιες από αυτές τις θέσεις.
Όπως αναρωτιέμαι βέβαια και πώς κάποια κόμματα, τα οποία αδυνατούν να αντιληφθούν τα βασικά, υποστηρίζουν ότι έχουν και την ικανότητα να διαχειριστούν τα σύνθετα προβλήματα της διακυβέρνησης.
Στον λίγο χρόνο που έχω, κ. πρόεδρε, παρά τις επίμονες προσπάθειες της κας Κωνσταντοπούλου, που βρίσκεται σε κάποιο οίστρο, μάλλον είναι η ημέρα που γιορτάζουμε τη Δημοκρατία, την αποκατάσταση της Δημοκρατίας σήμερα, που είστε τόσο υπερδραστήρια, κα Κωνσταντοπούλου.
Δεν πειράζει. Αντιμετωπίστε την κα Κωνσταντοπούλου με την κατανόηση που της αρμόζει, σας παρακαλώ.
– Ζωή Κωνσταντοπούλου: Τι εννοείτε;
Όλοι κατάλαβαν, κυρία μου, τι εννοώ, όλοι κατάλαβαν τι εννοώ. Όλη η αίθουσα έχει καταλάβει πια, όλη η αίθουσα έχει καταλάβει.
– Ζωή Κωνσταντοπούλου: Τι έχει καταλάβει, είστε ένας ακραίος σεξιστής.
Κύριε πρόεδρε, όπως καταλαβαίνετε, είναι λίγο δύσκολο να μιλάμε σε αυτές τις συνθήκες, αλλά εν πάση περιπτώσει δεν θα σας κάνω το χατίρι, κα Κωνσταντοπούλου, θα συνεχίσω χωρίς να επιτρέψω άλλη διακοπή.
Επέκταση της επιστολικής ψήφου στις εθνικές εκλογές και για τους εντός επικρατείας ψηφοφόρους. Μία σημαντική πρωτοβουλία – φαντάζομαι συμφωνείτε, κ. Ανδρουλάκη, για να αντιμετωπιστεί όσο το δυνατόν η απειλή της αποχής και της αδράνειας.
Δεύτερο και πολύ σημαντικό. Έχει γίνει πολλή συζήτηση σε αυτή την αίθουσα για τη θεσμική θωράκιση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης, του αυτοδιοίκητού της απέναντι στην εκάστοτε κυβέρνηση. Έχουμε ήδη νομοθετήσει σε αυτή την κατεύθυνση, η κυβέρνηση να λαμβάνει υπόψιν τη γνώμη, η οποία εκφράζεται δια της ψήφου της Ολομέλειας των δικαστηρίων για την επιλογή της ηγεσίας τους. Μάλιστα, στις τελευταίες επιλογές η κυβέρνηση έχει ουσιαστικά σεβαστεί την άποψη των δικαστών. Προτείνουμε τη θεσμική κατοχύρωση αυτής της πολιτικής, με την κυβέρνηση υποχρεωτικά να επιλέγει μεταξύ τριών υποψηφίων, που οι ίδιοι οι δικαστές θα επιλέγουν για την ηγεσία της Δικαιοσύνης.
Και νομίζω ότι αυτή είναι μία διαδικασία, που σωστά θα πρέπει να ισχύει και για τις Ανεξάρτητες Αρχές.
Είναι πρωτοβουλίες, που κόβουν τις γέφυρες ανάμεσα στη δικαστική και στην εκτελεστική εξουσία, με στόχο την ανάκτηση της εμπιστοσύνης και από τις δύο.
Ένα ζήτημα, το οποίο μας απασχολεί διαχρονικά σε αυτή την αίθουσα – με απασχόλησε και εμένα ως νέο βουλευτή το 2006, είναι η αλλαγή του άρθρου 86, περί ευθύνης υπουργών.
Θέλω να θυμίσω ότι τότε ήμουν νέος βουλευτής και είχα συμμετάσχει με μεγάλο ενθουσιασμό στην τότε διαδικασία της Αναθεώρησης του Συντάγματος. Το θεώρησα μεγάλη μου τιμή να συμμετέχω στην αρμόδια Επιτροπή. Τότε η ΝΔ δεν είχε προτείνει το άρθρο 86 προς αναθεώρηση, δεν είχαμε μαζέψει τις 50 υπογραφές. Είχα στείλει τότε μια επιστολή σε συναδέλφους βουλευτές ζητώντας να κρίνουμε αναθεωρητέο το άρθρο 86 – και ως προς τη σύντομη παραγραφή, κάτι το οποίο διορθώθηκε στη συνέχεια, πάλι από τη ΝΔ, αλλά και ως προς τον πυρήνα του τρόπου, με τον οποίο αντιλαμβανόμουν τότε τον ρόλο της Βουλής σε όλη αυτή τη διαδικασία.
Από αυτούς που υπέγραψαν τη σχετική αυτή πρόταση, εγώ έχω την τιμή να είμαι πρωθυπουργός, ο Κώστας Τασούλας είναι Πρόεδρος της Δημοκρατίας – την καταθέτω στα πρακτικά, έχει νομίζω τη δική της ιστορική αξία.
Αλλά νομίζω ότι υπάρχει μία συμφωνία σε αυτή την αίθουσα, ότι δεν μπορούμε να μετατρεπόμαστε εμείς, ως βουλευτές σε εισαγγελείς, ότι υπάρχει ένα βασικό δομικό πρόβλημα με την έννοια του αμελλητί και ότι πρέπει ουσιαστικά αυτή η αρμοδιότητα να περιέλθει και πάλι στην ίδια τη δικαιοσύνη.
Εκεί θα μπορούσαμε να συζητήσουμε και διαφορετικές επιλογές: εάν την προκαταρκτική έρευνα θα τη διενεργεί ένας εισαγγελέας Εφετών, εάν η πρόταση της άσκησης δίωξης θα γίνει από τον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, ενδεχομένως από ένα μεικτό όργανο με τη συμμετοχή δικαστών.
Η Βουλή, όμως, πρέπει να περιορίζεται μόνο στην τελική απόφαση της άσκησης δίωξης ενός πολιτικού, με ονομαστική ψηφοφορία.
Και επειδή άκουσα τον προβληματισμό του κ. Αυλωνίτη (εδώ), ο οποίος προηγήθηκε στο βήμα, ‘Μα καλά, η τελική απόφαση πρέπει ή δεν πρέπει να ανήκει στο Κοινοβούλιο;’ νομίζω ότι θα είναι πάρα πολύ δύσκολο για μια πλειοψηφία του Κοινοβουλίου, σε περίπτωση που ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου έχει εισηγηθεί δίωξη, να μην συμφωνήσει τελικά με αυτή την πρόταση.
Να κλείσω επισημαίνοντας απλά ότι θέλω να πιστεύω πως όλες οι θέσεις των κομμάτων σχετικά με την αναθεώρηση του Συντάγματος έχουν ήδη γίνει σαφείς στη μεγάλη και εκτενή συζήτηση, που προηγήθηκε. Νομίζω ότι σαφής έχει γίνει και η πολιτική λογική που τις πλαισιώνει, όπως βέβαια και η διάθεση συνεννόησης, που νομίζω ότι υπήρξε κάτι παραπάνω από προφανής από τη δική μας πλευρά.
Το βάρος της ευθύνης, συνεπώς, καθώς θα ακολουθήσει και τη Δευτέρα (27.07) ονομαστική ψηφοφορία, περνά τώρα στον κάθε βουλευτή ξεχωριστά. Θα επαναλάβω απλά ότι σήμερα έχουμε τη δυνατότητα να απαντήσουμε ταυτόχρονα σε πολλά ζητήματα της κοινωνίας, αλλά και των καιρών μας.
Από τη μία πλευρά, να προσφέρουμε στην πατρίδα μας έναν καταστατικό χάρτη, ο οποίος θα μπορέσει να επιστρέψει τη δημόσια ζωή σε έναν δρόμο αναγέννησης, ξεπερνώντας κενά, ξεπερνώντας αγκυλώσεις του παρελθόντος, κάνοντας τον κρατικό μηχανισμό πιο γρήγορο, πιο αποτελεσματικό, πιο φιλικό. Και από την άλλη πλευρά, να δείξουμε στους πολίτες ότι το ίδιο το πολιτικό σύστημα έχει τη δυνατότητα να αναγεννηθεί, εγκαθιστώντας μόνιμους κανόνες στον έλεγχο της λειτουργίας του, εντάσσοντας δυναμικότερα την κοινωνία, αλλά και τους νέους στη δημόσια ζωή.
Και ανακτώντας, με αυτόν τον τρόπο, το πιο πολύτιμο συστατικό της δημοκρατίας, το οποίο σίγουρα έχει τρωθεί στους καιρούς μας, και αυτό δεν είναι άλλο από την αμοιβαία σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ πολιτείας και πολίτη.
Ένα νέο Σύνταγμα, λοιπόν, σημαίνει πολλά περισσότερα από όσα δηλώνει ο τίτλος του. Σημαίνει, πρώτα και πάνω απ’ όλα, ότι αυτή η θεσμική κάλυψη, η θεσμική ομπρέλα, η οποία τα επόμενα χρόνια θα καλύπτει τις σχέσεις του κράτους με την κοινωνία και την οικονομία, θα έχει πραγματικά εκσυγχρονιστεί.
Είναι κάτι το οποίο σήμερα, περισσότερο παρά ποτέ, στην ταραγμένη γειτονιά στην οποία ζούμε, όταν συμβαίνουν παγκόσμιες γεωπολιτικές και οικονομικές ανατροπές, η χώρα μας το έχει ανάγκη.”
> Nίκος Ανδρουλάκης (πρωτολογία): “Ποιος είναι ο θεσμικός, κύριε Μητσοτάκη; Εμείς ή εσείς; Θα μας κάνετε σήμερα μαθήματα θεσμικότητας; Ποιος; Το αφεντικό; Το αφεντικό που δεν έφαγε τη σφαίρα; Σας κολακεύουν, κύριε πρωθυπουργέ, αυτές οι περιγραφές που θυμίζουν τα πλοκάμια της μαφίας;
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Πείτε, λοιπόν, στον πρώην γενικό σας γραμματέα και ανιψιό σας, Γρηγόρη Δημητριάδη ότι στην ελληνική δημοκρατία το αφεντικό είναι ένα και είναι ο ελληνικός λαός – και όχι εσείς, όσο κι αν προσπαθείτε, είναι ο ελληνικός λαός. Αλλά πού να τα μάθουν όλα αυτά οι πρωταθλητές του θράσους;
Φτάσατε στο σημείο να λέτε στην ΚΟ της ΝΔ ότι σας οφείλουμε συγγνώμη. Για τι να σας πρωτοζητήσουμε συγγνώμη, για πείτε μου. Για ποιο κλίμα δικαίωσης μιλήσατε στους βουλευτές σας;
Για την παραπομπή τεσσάρων βουλευτών της ΝΔ και δεκάδων στελεχών πολιτικών γραφείων και μελών της διοίκησης, που εσείς τοποθετήσατε στον ΟΠΕΚΕΠΕ; Για τους κύριους Βορίδη και Αυγενάκη, που εσείς καλύψατε, εργαλειοποιώντας το άρθρο 86, που σήμερα μας κάνετε μαθήματα για την αλλαγή του; Για τον τον κ. Μελά, τον υποψήφιο ευρωβουλευτή της ΝΔ, που εσείς επιλέξατε για πρόεδρο στον ΟΠΕΚΕΠΕ και έχει ήδη καταδικαστεί πρωτόδικα και ελέγχεται για κακούργημα;
Τώρα έχω ένα ακόμη ερώτημα: και για τα χρυσά σπιτάκια ανακύκλωσης υπάρχουν κάποιες σκιές, κύριε Μητσοτάκη; Γιατί, τελικά, από τις πολλές σκιές μας οδηγείτε στο απόλυτο σκοτάδι της διαφθοράς και της ατιμωρησίας. Εδώ, λοιπόν, σήμερα, υπάρχουν πολλά δημοσιεύματα για τα σπιτάκια, που στην Ευρώπη κάνουν 60.000 ευρώ το ένα και εμείς τα προμηθευτήκαμε με 300.000 ευρώ. Καινούριος έλεγχος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Τι έχετε να πείτε; Η πωλήτρια εταιρεία ανακοινώνει παύση της λειτουργίας τους. Τι είναι όλα αυτά; Για πείτε μας. Πάμε σε νέο ΟΠΕΚΕΠΕ και στην ανακύκλωση;
Είχαμε ξεκαθαρίσει από την αρχή ότι δεν πρόκειται να δώσουμε πλειοψηφία 180 βουλευτών από την πρώτη Βουλή. Αυτό δεν είναι ένα μικρό κομματικό παιχνίδι. Είναι μία θεσμική στάση. Γιατί; Διότι, αν σήμερα, στην προτείνουσα Βουλή, ένα άρθρο λάβει 180, θα αναθεωρηθεί μετά με 151. Άρα, η επόμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ακόμη και με 151, μπορεί να γράψει το άρθρο όπως θέλει, χωρίς ευρύτερες συναινέσεις.
Για να αποδείξουμε, λοιπόν, την ειλικρίνειά μας, βάλαμε μία προτεραιότητα – ηρεμήστε, θα καταλάβετε – την αναθεώρηση του άρθρου 110. Αν αναθεωρηθεί το άρθρο 110, όσες ψήφους και αν πάρει ένα άρθρο στην πρώτη Βουλή, χρειάζεται 180 και στη δεύτερη. Άρα, η επόμενη πλειοψηφία θα αναγκαστεί να συναινέσει και στο περιεχόμενο του άρθρου. Ενώ, λοιπόν, καταθέσαμε την αναθεώρηση του άρθρου 110, που δεσμεύομαι τώρα ότι θα ψηφίσουμε από σήμερα, εάν την φέρετε για αναθεώρηση – τώρα, είναι δημόσια δέσμευση του ΠΑΣΟΚ – μου μπαίνει ένα ζητούμενο: ποιος είναι ο συνεπής και ποιος ο Φαρισαίος;
Διότι, ο πρωθυπουργός είπε πολλά για την αναθεώρηση του 2001, όπου δεν ήταν καν βουλευτής. Αλλά τίποτα για την αναθεώρηση του 2019, που ήταν πρόεδρος της ΝΔ και αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Εμείς, λοιπόν, λέμε ναι στην αναθεώρηση από τώρα του άρθρου 110. Εσείς την αρνείστε.
Τι λέγατε το 2019, με εισηγητή τον σημερινό Πρόεδρο της Δημοκρατίας, κ. Τασούλα; Ό,τι προτείνει σήμερα το ΠΑΣΟΚ και το αρνείστε, το προτείνατε εσείς στον ΣΥΡΙΖΑ το 2019.
Ο κοινός παρονομαστής των προτάσεων της ΝΔ είναι η διατήρηση του ελέγχου της εξουσίας από ένα κλειστό και σκληρό σύστημα.
Στο άρθρο 90, η κυβέρνηση αποχωρεί τυπικά από την επιλογή της ηγεσίας της δικαιοσύνης, αλλά τη θέση της καταλαμβάνει η κοινοβουλευτική της πλειοψηφία. Άρα, δεν αποφασίζει η κυβέρνηση που κυβερνά, αλλά η κοινοβουλευτική πλειοψηφία που έχει ψηφίσει την κυβέρνηση. Άρα, το ίδιο! Ποιον κοροϊδεύετε, κύριε Μητσοτάκη, τον ελληνικό λαό; Τίποτα δεν αλλάζει. Εσείς την επιλέγατε και εσείς θα την επιλέγετε. Και θέλετε και λευκή επιταγή. Ας σταματήσετε να κοροϊδεύετε τους πολίτες. Τίποτα, λοιπόν, δεν αλλάζετε στο άρθρο 90.
Εμείς έχουμε άλλη αντίληψη. Προτείνουμε πραγματικό περιορισμό και εγγυήσεις, να επιλέγει την ηγεσία της δικαιοσύνης διευρυμένο όργανο ώστε αύριο να μπορεί να ελέγξει η δικαιοσύνη και όχι να μην μπορεί να ελέγξει αυτόν που την επιλέγει.
Στο άρθρο 101Α, που αφορά τις Ανεξάρτητες Αρχές, δεν θεσπίζονται ούτε εδώ εγγυήσεις. Αντίθετα, παραμένει και εδώ το ενδεχόμενο μονοκομματικών επιλογών. Η δική μας πρόταση είναι σε άλλη κατεύθυνση > συνταγματική κατοχύρωση της τετραετούς απαγόρευσης ανάληψης δημόσιων θέσεων ευθύνης από αφυπηρετήσαντες δικαστικούς λειτουργούς.
Και στο κρίσιμο πεδίο της διαφάνειας έχουμε καθαρή θέση. Εσείς διατηρείτε τον πολιτικό αυτοέλεγχο. Εμείς προτείνουμε μια πραγματικά ανεξάρτητη Εθνική Αρχή Διαφάνειας για τα οικονομικά των κομμάτων, τις εκλογικές δαπάνες και τις δηλώσεις περιουσιακής κατάστασης των πολιτικών προσώπων. Λυμένα τα χέρια της ανεξάρτητης, συνταγματικά κατοχυρωμένης αρχής για να ελέγχει το πολιτικό χρήμα.
Στο άρθρο 16 η πρότασή μας από το 2008 είναι ίδια: προτείνουμε την αναθεώρησή του, αλλά όχι με το οποιοδήποτε περιεχόμενο. Ζητάμε να κατοχυρωθούν συνταγματικά ο μη κερδοσκοπικός χαρακτήρας των μη κρατικών πανεπιστημίων και τα ίδια αυστηρά ακαδημαϊκά κριτήρια για όλα τα ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης της χώρας. Ποιος είναι ο συνεπής; Εσείς, που πριν δύο χρόνια λέγατε μη κρατικά-μη κερδοσκοπικά και μετά είπατε μη κρατικά-κερδοσκοπικά;
Στην αναθεώρηση του 2019, η κυβέρνηση αξιοποίησε τις αυξημένες πλειοψηφίες της προτείνουσας Βουλής – όχι ως εντολή για ευρύτερες συναινέσεις, αλλά ως ευκαιρία να διαμορφώσει μονομερώς και κατά πώς τη βόλευε τα άρθρα του Συντάγματος. Το κάνατε ή δεν το κάνατε; Το κάνατε.
Εσείς προσωπικά δεν διαβεβαιώνατε εμάς και τον ελληνικό λαό ότι – ακόμη και αν το Σύνταγμα επιτρέπει την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας με πλειοψηφία 151 βουλευτών, θα αναζητούσατε ένα πρόσωπο που θα συγκέντρωνε τη μέγιστη δυνατή συναίνεση; Το πράξατε τελικά, κύριε πρωθυπουργέ; Όχι. Για πρώτη φορά στα κοινοβουλευτικά χρονικά, επιλέξατε εν ενεργεία βουλευτή σας και τον εκλέξατε αποκλειστικά με τις ψήφους της ΝΔ.
Το άρθρο 86, που όπως διατυμπανίζετε θέλετε να αλλάξετε, το εργαλειοποιήσατε κατ’ επανάληψη για να προστατεύσετε τους υπουργούς σας από την έρευνα της δικαιοσύνης. Και τώρα τι μας λέτε; ‘Μα, ένας δικαστής θα κάνει μία έρευνα και τι θα κάνει μετά η κοινοβουλευτική πλειοψηφία; Δεν θα ψηφίσει αυτό που προτείνει;’ Εδώ δεν ψηφίσατε όταν πρότεινε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, τον εθνικό δικαστή θα σεβαστείτε, κύριε Μητσοτάκη;”
> K. Mητσοτάκης (δευτερολογία): “Ήσασταν πράγματι, κ. Ανδρουλάκη, σήμερα [Παρασκευή, 24.07] πολύ κατώτερος των περιστάσεων σε μια τόσο σημαντική συζήτηση. Αναμασήσατε όλα αυτά, τα οποία πάντα λέτε σε αυτή την αίθουσα, όσον αφορά το κράτος δικαίου. Θέματα τα οποία είχαμε την ευκαιρία και έχουμε την ευκαιρία να συζητήσουμε σε πολλές διαφορετικές περιπτώσεις.
Εσείς, όμως, επιλέξατε να αφιερώσετε σχεδόν τη μισή σας ομιλία – όχι στο κρίσιμο ζήτημα της Συνταγματικής Αναθεώρησης, αλλά σε αυτές τις αναμασημένες θεωρίες, τις οποίες μονίμως επαναλαμβάνετε σε αυτή την αίθουσα. Θα πω μια κουβέντα μόνο για το ποιος είναι το αφεντικό. Πράγματι, κ. Ανδρουλάκη, αφεντικό είναι πάντα ο ελληνικός λαός. Είναι αυτός, που τρεις φορές μας έδωσε 41% [33,12% στις ευρωεκλογές το 2019 / 39,85% στις εθνικές εκλογές το 2019 / 40,79% τον Μάιο του 2023 με την απλή αναλογική / 40,56% τον Ιούνιο του 2023 στις επαναληπτικές / 28,31% στις ευρωεκλογές τον Ιούνιο του 2024] μας κατέταξε στην πλειοψηφία, μας επιτρέπει να ασκούμε τη διακυβέρνηση, να λογοδοτούμε απέναντί του και να θέτουμε στην κρίση του στις επόμενες εκλογές το έργο μας. Μόνο αυτός θα αποφασίσει για την τελική σύνθεση της Βουλής και η άποψή του, προφανώς, θα γίνει σεβαστή.
Εάν κάποιος σε αυτή την αίθουσα έχει παραβιάσει την εντολή του αφεντικού, που είναι ο ελληνικός λαός, αυτός είστε μάλλον εσείς. Διότι γίνατε αξιωματική αντιπολίτευση από σπόντα. Άλλη ήταν η εντολή του ελληνικού λαού, τρίτο κόμμα ήσασταν. Μην βλέπετε, που τα έκανε ο ΣΥΡΙΖΑ έτσι όπως τα έκανε, διελύθη εις τα εξ ων συνετέθη και γίνατε αξιωματική αντιπολίτευση ουσιαστικά από καραμπόλα. Έτσι δεν είναι, κ. Ανδρουλάκη; Ήσασταν αξιωματική αντιπολίτευση; Σας εξέλεξε ο ελληνικός λαός ως αξιωματική αντιπολίτευση; Άρα, ας είστε λίγο προσεκτικός όταν κάνετε τέτοιες αναφορές.
Έρχομαι, λοιπόν, τώρα στα ζητήματα τα οποία θίξατε όσον αφορά στη Συνταγματική Αναθεώρηση. Έχω μετρήσει, κ. Ανδρουλάκη, μια σειρά από άρθρα: το 5, το 14, το 16, το 17, το 21, το 24, το 29, το 44, το 51, το 89, το 101, το 102, το 90, φυσικά το 86, όπου ψηφίσατε ‘παρών’. ‘Υπεύθυνη’ στάση.
Τι σημαίνει ‘παρών’, κ. Ανδρουλάκη; Θα μου το εξηγήσετε, παρακαλώ, στη δευτερολογία σας. Τι σημαίνει ‘παρών’; Δεν έχετε άποψη; Πρέπει ή δεν πρέπει τα άρθρα αυτά να κριθούν αναθεωρητέα;
Και θέλω να σας θυμίσω, όχι απλά το πνεύμα, αλλά το γράμμα του Συντάγματος. Το Σύνταγμα προβλέπει, όπως είπα και στην πρωτολογία μου, μια βαριά διαδικασία αναθεώρησης. Άλλα Συντάγματα είναι πολύ πιο ευέλικτα, στη δική μας περίπτωση, προβλέπεται αυτή η σύνθετη διαδικασία για έναν πολύ σημαντικό λόγο: διότι ο συνταγματικός νομοθέτης – και κανείς δεν έχει εισηγηθεί μια αλλαγή σε αυτή την κεντρική λογική, προβλέπει ότι μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης διαδικασίας, μεταξύ της προτείνουσας και της αναθεωρητικής Βουλής, μεσολαβούν εθνικές εκλογές.
Οι εθνικές εκλογές, λοιπόν, είναι αυτές οι οποίες τελικά θα ενσωματώσουν, σύμφωνα με το σκεπτικό του συνταγματικού νομοθέτη, και τις προτιμήσεις των πολιτών και για τα ζητήματα της Συνταγματικής Αναθεώρησης.
Εάν είστε τόσο σίγουρος ότι θα είστε πρώτο κόμμα, και με μία ψήφο διαφορά, μάλλον δεν θα έπρεπε να σας ενοχλεί καθόλου το γεγονός ότι θα μπορούσαμε να εξασφαλίσουμε αυξημένη πλειοψηφία από αυτή τη Βουλή, αφού θα είχατε εσείς πιο εύκολα τη δυνατότητα στην επόμενη Βουλή να καθορίσετε το περιεχόμενο των αναθεωρητικών διατάξεων.
Ούτε ορίζει πουθενά το Σύνταγμα, αυτό το οποίο εσείς προτείνετε ως αλλαγή. Έρχεστε και λέτε κάτι – θα μπορούσα σε ένα επίπεδο να το ακούσω: ‘150 στην πρώτη Βουλή, 180 στη δεύτερη’. Μα, δεν λέει αυτό το Σύνταγμα σήμερα, κ. Ανδρουλάκη. Δεν λέει αυτό. Παραβιάζετε ευθέως το γράμμα του Συντάγματος με τη στάση, την οποία ακολουθείτε.
Στη δική μας την περίπτωση, εμείς στις επόμενες εκλογές θα ζητήσουμε νομιμοποίηση και για τις προτάσεις, τις οποίες έχουμε καταθέσει. Εμείς έχουμε περιγράψει – όχι απλά τα άρθρα, τα οποία θέλουμε να αναθεωρήσουμε, έχουμε περιγράψει και το περιεχόμενο, την κατεύθυνση της αναθεώρησης, την οποία και θα εισηγηθούμε στη Βουλή, στην περίπτωση που έχουμε απόλυτη πλειοψηφία.
Δεν πρόκειται να αιφνιδιάσουμε κανέναν. Θα πούμε ξεκάθαρα ότι θέλουμε να αλλάξουμε το άρθρο 16, που θα είχαμε την ευκαιρία εδώ και 25 χρόνια να το αλλάξουμε, εάν δεν επικρατούσαν οι δικές σας εμμονές και του τότε προέδρου σας. Και πολλά άλλα.
Εν πάση περιπτώσει, να κάνω και μία μικρή ιστορική αναδρομή, που νομίζω ότι έχει την αξία της για τον τρόπο, με τον οποίο κάποιος άλλος αρχηγός της παράταξής σας και πρωθυπουργός αντιλαμβανόταν τη σημασία της λαϊκής ετυμηγορίας σε σχέση με τη διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης. Δεν ξέρω πόσοι από εσάς θυμάστε ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου το 1985 διέλυσε τη Βουλή αμέσως μετά την πρώτη ψηφοφορία, επικαλούμενος σημαντικό λόγο και ουσιαστικά εξουσιοδοτώντας τον ελληνικό λαό να κρίνει το ίδιο το περιεχόμενο της αναθεώρησης.
Εσείς έρχεστε ουσιαστικά και λέτε ότι ‘η κρίση του λαού δεν έχει καμία σημασία, θέλουμε 180 ντε και καλά’. Γιατί; Διότι δεν αντέχετε, κ. Ανδρουλάκη, πολιτικά, λυπάμαι που θα το πω πιο λαϊκά, είστε τόσο κολλημένος με την ιδέα ότι η Νέα Δημοκρατία είναι ο βασικός ιδεολογικός σας αντίπαλος, αντλείτε υπαρξιακό νόημα μόνο μέσα από τη σύγκρουση με τη ΝΔ, που δεν έχετε καν το θάρρος να πείτε ‘ρε παιδιά αυτά είναι σωστά’, μόνοι σας τα λέγατε στην Επιτροπή, ‘να πάμε να συμφωνήσουμε σε πέντε αυτονόητα πράγματα’.
Αλλά δεν με αιφνιδιάζετε, κ. Ανδρουλάκη. Επειδή μιλήσατε και για υπευθυνότητα, να θυμηθούμε τη φαρσοκωμωδία με τις Ανεξάρτητες Αρχές; Όταν είχατε συμφωνήσει μαζί μας σε δύο πρόσωπα και ήρθατε εδώ και αλλάξατε άποψη και θέλατε να επιβάλετε μόνο το ένα πρόσωπο της δικής σας αρεσκείας;
Σας προκαλούμε πολιτική αλλεργία. Το καταλαβαίνω. Εμείς δεν έχουμε τα ίδια αισθήματα απέναντί σας. Θέλω να είμαι ξεκάθαρος. Δεν έχουμε τα ίδια. Όχι, δεν θα κάνουμε καρδούλες [χαμόγελα], αλλά δεν έχουμε τα ίδια συναισθήματα απέναντί σας.”
> Νίκος Ανδρουλάκης (δευτερολογία): “Το ΠΑΣΟΚ βρέθηκε στη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης, χωρίς να οργανώσει κάποια εκτροπή. Ο κ. Μητσοτάκης παραμένει πρωθυπουργός, έχοντας οργανώσει πολλές εκτροπές και στη Βουλή και στο Σύνταγμα.
Είναι ο ίδιος άνθρωπος, που πήρε απόφαση να γίνει με 151 ψήφους η εξεταστική επιτροπή για τις υποκλοπές το 2022, αλλά με 120 σήμερα.
Είναι ο ίδιος άνθρωπος, που πήρε απόφαση να πάτε να κοιμηθείτε νωρίς-νωρίς, ψηφίζοντας δήθεν με επιστολική ψήφο, για να μην τολμήσει κανείς από εσάς να φύγει από το μαντρί και να ψηφίσει υπέρ του ελέγχου από τη δικαιοσύνη των Βορίδη και Αυγενάκη.
Άρα, εμείς εδώ που βρεθήκαμε, βρεθήκαμε στο προσκήνιο. Και ό,τι λέμε, είναι δημόσιο. Δεν παίζουμε παιχνίδια παρασκηνίου, ούτε παιχνίδια με τη διαπλοκή. Διότι η ιστορία με τα ‘χρυσά σπιτάκια’ της ανακύκλωσης, που αποφεύγετε να απαντήσετε, είναι ακόμη ένα βαρίδι στην καμπούρα σας, κ. Μητσοτάκη.
Εσείς, μου λέτε σήμερα, γιατί δεν ψηφίζετε από την πρώτη Βουλή και λέτε ‘παρών’; Μα, αν πούμε ναι, στη δεύτερη Βουλή δεν χρειάζονται 180. Αυτό που λέω, δεν το καταλαβαίνετε; Πώς γίνεται, λοιπόν, αυτό που λέω να το καταλαβαίνετε και εσείς και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας το 2019 και στην πρόταση αναθεώρησης του 110 να είναι υπογραφή του σημερινού πρωθυπουργού και του σημερινού Πρόεδρου της Δημοκρατίας, αλλά σήμερα να αρνείστε την αναθεώρηση του; Πώς γίνεται αυτό; Ποιος είναι συνεπής; Αυτός που το 2019 υπέγραψε – εδώ είναι η υπογραφούλα σας – την αναθεώρηση του 110 και τώρα λέει, δεν το αναθεωρούμε;
Θέλετε συναίνεση; Το ΠΑΣΟΚ δεσμεύεται τώρα, ότι θα ψηφίσει από την πρώτη Βουλή το 110, για να μπούμε σε μια νέα εποχή ευρύτερων συναινέσεων όλων των κομμάτων της αντιπολίτευσης, χωρίς τον εκβιασμό του 151 στη δεύτερη Βουλή, την αναθεωρητική, που μπορεί μια άλλη πλειοψηφία ή η ίδια να γράψει το άρθρο, όπως θέλει και όπως κάνετε εσείς με το εμβληματικό άρθρο 86. Που, από τη μία λέτε ότι το αλλάζουμε, ότι δεν θα αποφασίζει η Βουλή, αλλά πάλι η Βουλή αποφασίζει, και το ξέρετε πάρα πολύ καλά.
Και το επιχείρημα, ότι μεσολαβεί ένας δικαστής… Μα, εδώ μεσολάβησε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, η Ελληνική Δικαιοσύνη για τον κ. Καραμανλή, για τον κ. Βορίδη, για τον κ. Αυγενάκη. Σε έναν τολμήσατε να διαβείτε τον Ρουβίκωνα και να στηρίξετε την πρόταση του ΠΑΣΟΚ για προανακριτική για τον κ. Τριαντόπουλο και η πρόταση είναι ειδικό δικαστήριο, κ. Μητσοτάκη!”
> Κ. Μητσοτάκης (τριτολογία): “Λυπάμαι, κ. Ανδρουλάκη, που μετατρέψατε αυτή την κορυφαία συζήτηση ουσιαστικά σε μια εφ’ όλης της ύλης προ ημερησίας ανταλλαγή επιχειρημάτων μεταξύ μας. Έχετε πολλές ευκαιρίες να το κάνετε. Τι κατάλαβα εγώ; Επιλέξατε να μιλήσετε όσο το δυνατόν λιγότερο για το Σύνταγμα για να μην αναδείξετε με αυτόν τον τρόπο την ένδεια των επιχειρημάτων σας.
Αν κατάλαβα καλά από αυτά τα οποία είπατε – και δεν μπορώ να το αφήσω ασχολίαστο, δεν ξέρω αν κάνατε ένα λογοπαίγνιο, σας ξέφυγε, το εννοούσατε – ομολογήσατε ότι ουσιαστικά βρεθήκατε στη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης επειδή διαλύθηκε ο ΣΥΡΙΖΑ, αλλά μας κατηγορείτε – να το αποσαφηνίσουμε αυτό – ότι ουσιαστικά εμείς κυβερνούμε ως αποτέλεσμα ‘εκτροπής’.
‘Εκτροπή’ η βούληση του ελληνικού λαού, το 41% που πήραμε δύο φορές το ονομάζετε εκτροπή. Εκτροπή ήταν όταν κατέβηκαν τα τανκς το 1967 και χρειάστηκε να έρθει ο Κωνσταντίνος Καραμανλής για να αποκαταστήσει τη Δημοκρατία. Ας έχετε μία αίσθηση των λέξεων που χρησιμοποιείτε, ειδικά σε αυτόν τον χώρο.
Όταν επιμένετε με τόσο μεγάλη ένταση να μη δώσετε τη δυνατότητα στην επόμενη Βουλή με 151 βουλευτές να αλλάξει το Σύνταγμα, νομίζω κ. Ανδρουλάκη, μας κάνετε ένα μεγάλο δώρο. Διότι μεγαλύτερη ομολογία ότι έχετε προεξοφλήσει την αυτοδυναμία της ΝΔ από αυτό δεν υπάρχει, αλλιώς δεν θα είχατε τέτοια ανησυχία.
Αν πιστεύατε πράγματι αυτό το οποίο λέγατε, ότι θα κερδίσετε έστω και με μια ψήφο διαφορά, δεν θα σας απασχολούσε τόσο πολύ το συγκεκριμένο ζήτημα. Ανησυχείτε, όμως, γιατί όντως υπάρχει ένα σοβαρό ενδεχόμενο να έχουμε 151 βουλευτές και να μπορούμε εμείς να διαμορφώσουμε το Σύνταγμα, όπως το κρίνουμε και θα είμαστε απολύτως συνεπείς σε αυτή μας τη δέσμευση.
Εφόσον ο ελληνικός λαός, λοιπόν, κ. Ανδρουλάκη, μας εμπιστευτεί και έχουμε πλειοψηφία, θα γνωρίζει πάρα πολύ καλά ποιες είναι οι συνταγματικές αλλαγές, οι οποίες θα επέλθουν. Δεν έχουμε κρύψει τίποτα από κανέναν. Θα ζητήσουμε λαϊκή νομιμοποίηση και γι’ αυτές τις αλλαγές και, ξέρετε, οι πολίτες ξέρουν γιατί ψηφίζουν τη ΝΔ. Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι κανείς δεν καταλαβαίνει γιατί πρέπει να ψηφίσει το ΠΑΣΟΚ.”
> Νίκος Ανδρουλάκης (τριτολογία): “Το να κάνει ο κ. Μητσοτάκης τέτοια λογοπαίγνια, 52 χρόνια μετά την Αποκατάσταση της Δημοκρατίας, νομίζω είναι φθηνός συνδικαλισμός. Τότε ήταν Χούντα. Το ΠΑΣΟΚ, ουδέποτε στον δημόσιο διάλογο έχει αναφερθεί με αυτό τον τρόπο. Είπαμε κάτι απλό: εκτροπή. Εκτροπή σε ένα δημοκρατικό πλαίσιο σημαίνει να μη σέβεσαι τους κανόνες. Δεν το καταλαβαίνετε;
Τους σέβεστε τους κανόνες; Πότε σεβαστήκατε τους κανόνες; Πότε; Στις υποκλοπές; Στα Τέμπη; Στον ΟΠΕΚΕΠΕ; Στις δικογραφίες; Πότε σεβαστήκατε τους κανόνες; Στις Ανεξάρτητες Αρχές; Πότε; Στις εξεταστικές; Πότε σεβαστήκατε τους κανόνες;
Ξέρετε πάρα πολύ καλά τι σημαίνει η λέξη εκτροπή. Αλλά δεν το ξέρετε μόνο εσείς. Το ξέρουν και οι θεσμοί. Το γνωρίζουν πάρα πολύ καλά όσοι αποτυπώνουν μια χώρα, που ψηφίζει νόμους, αλλά δεν εφαρμόζει τους νόμους.”
> Σοφία Ζαχαράκη: “Το ραντεβού με την ιστορία δεν πρέπει και πάλι να χαθεί – ειδικά στο θέμα για το άρθρο 16, έχουμε μια μοναδική ευκαιρία, που θα ήταν λάθος για τις γενιές τις τωρινές και τις επόμενες, να τη χάσουμε.”
🔻Άρθρο 16. pic.twitter.com/3PjvMA58z5
— Ρένα Δούρου (@RenaDourou) July 24, 2026
> Γιώργος Σωτηρέλης (συνέντευξη Κρήτη TV, 02.26): “Δεν είναι η πρώτη κυβέρνηση, που καταφεύγει σε βερμπαλισμούς για την αναθεώρηση και σε αλλαγή πολιτικής ατζέντας όταν δυσκολεύεται από άλλα ζητήματα. Αυτό το έχω ονομάσει περιπαικτικά πριν από πολλά χρόνια ‘Στρίβειν δια της αναθεώρησης’.
Η αναθεώρηση είναι ένα ζήτημα σημαντικό μεν, έχει μια πολιτική και θεσμική σημασία, αλλά δεν πρέπει να την υπερτονίζουμε. Τα προβλήματα της χώρας είναι πολιτικά και πρέπει να λυθούν πολιτικά, και στη συνέχεια, με νομοθετικές λύσεις, και όχι τόσο με συνταγματικές.
Υπάρχουν ορισμένα ζητήματα, βέβαια, τα οποία θα έπρεπε να αλλάξουν.
Στο θέμα του άρθρου 86 δεν υπήρχε σεβασμός στην Αναθεώρηση, που έγινε. Μάλιστα, λέει ο πρωθυπουργός ‘εγώ ήμουν πάντα υπέρ της αλλαγής του’ – γιατί το 2019 δεν το πρότεινε; Το 2019 έγινε Αναθεώρηση. Δεν δέχθηκαν, εν πάση περιπτώσει, τότε να αλλάξει προς την κατεύθυνση, που πρέπει και ποια είναι αυτή; Να απεμπλακεί εντελώς η Βουλή από τη διαδικασία παραπομπής των υπουργών, εντελώς. Στην Αγγλία, που είναι η κοιτίδα του Κοινοβουλευτισμού, η Βουλή δεν παίζει κανένα ρόλο.”
> Μιλένα Αποστολάκη: “Το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ δεν θα παράσχει την πλειοψηφία των 3/5 στην προτείνουσα Βουλή, γιατί η κρατούσα θέση στην επιστήμη του Συνταγματικού Δικαίου θέλει την αναθεωρητική Βουλή αδέσμευτη από τις κατευθύνσεις, που δίνει η προτείνουσα Βουλή, προκειμένου η επόμενη πλειοψηφία να μην αναμορφώσει το περιεχόμενο των αναθεωρούμενων διατάξεων κατά το δοκούν, όπως έγινε το 2019 με την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Η έλλειψη δεσμευτικότητας των αρχικών κατευθύνσεων συνιστά δομικό και όχι συγκυριακό εμπόδιο στην οικοδόμηση συναινέσεων.”
> Δημήτρης Κουτσούμπας: “Η επιδίωξή σας εξαρχής ήταν να περάσετε μια σειρά σκληρά αντιλαϊκές προτάσεις χωρίς να προλάβει να ενημερωθεί και να αντιδράσει ο ελληνικός λαός, χωρίς να έχετε δηλαδή μέσα στα πόδια σας τους άμεσα θιγόμενους.
Η διαφαινόμενη νέα οικονομική κρίση, η πιθανότητα κλονισμών στο αστικό πολιτικό σύστημα, ακόμα και μια μεγαλύτερη, συνολική αστάθεια του συστήματος – γι’ αυτά προετοιμάζεστε, αλλά γι’ αυτά πρέπει να προετοιμάζεται και ο λαός απέναντι στις νέες θυσίες και στη σιγή νεκροταφείου, που θέλετε και συνταγματικά να ενισχύσετε. Όσο κι αν θέλετε να λέτε ότι το σύστημα, που υπηρετείτε είναι παντοδύναμο, αιώνιο, ταυτόχρονα, ομολογείτε και τις πάμπολλες ανασφάλειές σας. Το βλέμμα σας είναι μονίμως στραμμένο στη λαϊκή δυσαρέσκεια και τη δυναμική, που μπορεί αυτή να αποκτήσει.
Στις λαϊκές ανάγκες ετοιμάζετε ακόμα μεγαλύτερο πετσόκομμα το επόμενο διάστημα γι’ αυτό επιδιώκετε την ένταση της καταστολής και με συνταγματική βούλα.
Ανοίγει ο δρόμος για ακόμα μεγαλύτερο έλεγχο και παρέμβαση στο εσωτερικό των κομμάτων. (…) Μήπως είναι για τους φασίστες, που είναι δικά του παιδιά του συστήματος και τα οποία, όποτε το βολεύει τα αμολάει, και όποτε το βολεύει τα μαζεύει;”
* ολόκληρο το κείμενο της ομιλίας του Δ. Κουτσούμπα στο 902.gr (εδώ)
> Θανάσης Παφίλης: “Εσείς τι θέλετε τώρα; Γιατί κάνετε αυτή την αναθεώρηση του Συντάγματος; Για να θωρακίσετε αυτή τη βαρβαρότητα, που ζει ολόκληρη η ανθρωπότητα και η Ελλάδα – μια βαρβαρότητα που γεννάει τον Musk, αυτή είναι η δικιά σας η κοινωνία, μια βαρβαρότητα ενός συστήματος που έχει ιστορικά ξεπεραστεί, αρκεί να αποφασίσει ο κόσμος να το αλλάξει, μπαίνει εμπόδιο στην εξέλιξη της ανθρωπότητας. Αυτό το σύστημα είναι εκμεταλλευτικό, βάρβαρο, βαμμένο στο αίμα και κάθε μέρα ολοένα και περισσότερο.
Τι στηρίζετε, τι θέλετε να κάνετε με το Σύνταγμα; Αλλά δεν θα τα καταφέρετε, θ’ αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση πολύ γρήγορα. Θέλετε να συνταγματοποιήσετε, πχ στον τομέα τον οικονομικό τα ματωμένα πλεονάσματα, τη μείωση των κοινωνικών κονδυλίων, θέλετε επίσης να εξασφαλίσετε το χρήμα [για τα εξοπλιστικά] – 4.5 δις δίνετε τώρα για τον θόλο, που τελικά αποδείχτηκε τρύπιος από όλες τις εξελίξεις, και μάλιστα όχι με σύγχρονα όπλα, με άλλα.
Φέρνετε τέτοιες αντιδραστικές διατάξεις τώρα, οι οποίες γυρίζουν πίσω και από αυτές τις κατακτήσεις στην αστική δημοκρατία. Είναι ένα αστικό Σύνταγμα – αυτό το έχουμε πει πάρα πολλές φορές – τι σημαίνει αυτό; Ότι εκφράζει τα συμφέροντα της τάξης, που έχει την εξουσία και αυτή δεν είναι η εργατική τάξη, είναι η αστική τάξη.
Και ακριβώς τώρα, που δυσκολεύουν τα πράγματα γενικότερα – και το λένε και αστοί οικονομολόγοι και επιστήμονες ότι περιμένουν καπιταλιστική κρίση – δεύτερον, θυμίζει η κατάσταση παραμονές νέου παγκοσμίου πολέμου, άρα πολεμική βιομηχανία, πολιτική τέτοια υποταγμένη.”
> Ρένα Δούρου: “Η συζήτηση διεξάγεται στη σκιά δύο συν μιας αποκαλυπτικών εξελίξεων, που φέρουν τη σφραγίδα της ΝΔ, σφραγίδα σκανδάλων μιας κυβέρνησης, που όπως βλέπετε, τώρα θέλει να κόψει και να ράψει κατά τα συμφέροντά της και το Σύνταγμα.
Να ξεκινήσω από την πιο πρόσφατη εξέλιξη; Είχαμε εδώ τις σοβαρές κατηγορίες του κ. Σαλμά κατά του αντιπροέδρου της ΝΔ, Ά. Γεωργιάδη για τη Novartis. Ξέρετε… εκείνο το παγκόσμιο σκάνδαλο, το σκάνδαλο στις ΗΠΑ, το σκάνδαλο στην ΕΕ, πλην όμως που στη χώρα μας, η Δεξιά δεν το βάφτισε σκάνδαλο, το βάφτισε ‘σκευωρία του ΣΥΡΙΖΑ’. Λοιπόν, ο κ. Σαλμάς μας δικαίωσε. Δικαίωσε τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, δικαίωσε ειδικότερα τον Τομέα Διαφάνειας και τον Παύλο Πολάκη, όταν λέγαμε ότι το σκάνδαλο Novartis είναι το μεγαλύτερο σκάνδαλο της Μεταπολίτευσης.
Zητήθηκε να ανοίξει ξανά η απόφαση να ακουστούν νέα στοιχεία, ότι υπήρξαν κατηγορίες για ενεργή εμπλοκή στελέχους σε εκφοβισμό προστατευόμενου μάρτυρα, ότι υπήρξε άσκηση πίεσης προς τον μάρτυρα, ότι υπήρχε νταραβέρι με τις φαρμακευτικές εταιρείες για χρηματοδοτήσεις των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης. Άρα, η αρχειοθέτηση – και κοιτάζω τους νομικούς της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ – μάλλον δεν σημαίνει και αθώωση. Σωστά;”
🔻Η συζήτηση για την κορυφαία διαδικασία της Αναθεώρησης του Συντάγματος διεξάγεται στη σκιά των σοβαρών κατηγοριών του κ. Σαλμά κατά του αντιπροέδρου της ΝΔ για τη Novartis. pic.twitter.com/WPSkrEkKJY
— Ρένα Δούρου (@RenaDourou) July 24, 2026
> Παύλος Πολάκης: “Αυτή τη δικαιοσύνη έχετε φτιάξει, αυτή τη δικαιοσύνη έχετε ελέγξει, αυτή η δικαιοσύνη σας κρατάει στην κυβέρνηση, αυτή η δικαιοσύνη αθωώνει αδιευκρίνιστους με αδιευκρίνιστα ποσά ή ο άλλος ο Αβραμόπουλος, που βγαίνει τώρα και το παίζει και κάποιος, ο κύριος τίποτα, που του βρήκανε 1.000.000 ευρώ; Αδιευκρίνιστα κι αυτά. Και πώς τα διευκρίνισε; Του ’βαλε, λέει, η πεθερά 100 πεντακοσάρικα. Σαν τον άλλονε, που του ’δινε η θεία από τη Νιγηρία 2.000.000. Αυτή η δικαιοσύνη σας έχει αθωώσει, αυτή τη δικαιοσύνη επικαλείστε και λέτε: ‘Μα, μίλησε’. Όχι, δεν μίλησε, δεν έχει μιλήσει και πρέπει να μιλήσει γιατί η σαπίλα του βόθρου, που έχετε οδηγήσει τη χώρα κοντεύει να μας πνίξει όλους.”
> Ρένα Δούρου (συνέχεια ομιλίας): “Η δεύτερη εξέλιξη αφορά τη μη αξιοποίηση, με αποκλειστική ευθύνη της κυβέρνησης, των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, την ώρα που η κυβέρνηση πανηγυρίζει για την πορεία του Ταμείου Ανάκαμψης, τα ίδια τα στοιχεία την εκθέτουν.
Και, τέλος, έχουμε το νομοσχέδιο του υπουργείου Πολιτισμού, κ. Γερουλάνο, που προωθείται με fast-track διαδικασίες και που ούτε λίγο ούτε πολύ θέλει να παραδώσει τη διαχείριση των μνημείων και της Ιστορίας στη λογική της αγοράς και του κέρδους. Γιατί τελικά, εδώ που τα λέμε, οι άνθρωποι είναι και ειλικρινείς… Η σχέση της Δεξιάς με τον πολιτισμό είναι ή ξεπούλημα ή μαγάρισμα, όταν παίρνουν πανοπλίες και βυζαντινές εικόνες και συμμετέχουν σε διαδηλώσεις μίσους, άλλο δεν ξέρουν.
Και με την ίδια μεθοδολογία, με τις ίδιες fast-track διαδικασίες, μικρότερες των δύο μηνών, έρχονται και αντιμετωπίζουν και τη διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης. Η κυβέρνηση επέλεξε εξαρχής να υπονομεύσει αυτή την κορυφαία διαδικασία και – αντί να ανταποκρίνεται στα επίπεδα της επιστήμης του Συνταγματικού Δικαίου, όπως τα έχουν ορίσει και σφραγίσει προσωπικότητες όπως ο Ηλίας Ηλιού, ο Κωνσταντίνος Τσάτσος, ο Αριστόβουλος Μάνεσης, ο Δημήτρης Τσάτσος, ο Γιώργος Παπαδημητρίου και άλλοι, αντί να προκαλέσει σοβαρό διάλογο για την αναβάθμιση της ποιότητας της Δημοκρατίας μας και της λειτουργίας των θεσμών, για την ενίσχυση και την προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων, της δημοκρατικής λογοδοσίας, αντιμετωπίζει αυτή τη συζήτηση στο πλαίσιο μιας συγκυριακής πολιτικής σκοπιμότητας ενόψει εκλογών.
Ευθύς εξαρχής λέμε ότι η πρόταση συνταγματικής αναθεώρησης της ΝΔ είναι συντηρητική, βαθιά αντιδραστική, βαθιά αναχρονιστική. Δεν απαντά σε υπαρκτά θεσμικά προβλήματα, ασχολείται με τη συνταγματική κατοχύρωση της ελληνικής σημαίας, παραπέμποντας, με συγχωρείτε, χωρίς ίχνος υπερβολής, στη μετεμφυλιακή δεκαετία του 1950 παρά στον 21ο αιώνα, όπως θέλει να μας πείσει ο πρωθυπουργός ή ο κ. Στυλιανίδης.
Θα μου επιτρέψετε να αναφερθώ σε δύο έγκριτους συνταγματολόγους, που δεν ανήκουν στις τάξεις του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ για να με κατηγορήσετε για μεροληψία και που έρχονται να επιβεβαιώσουν αυτό, που φωνάζουμε τόσον καιρό. Γιώργος Σωτηρέλης, δεν έχει κάρτα μέλους ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ: ‘Αναθεωρητική πρωτοβουλία, καταδικασμένη στην ανυποληψία, πλήρης αναξιοπιστία της συνταγματικής πολιτικής του κυβερνώντος κόμματος. Οι προτάσεις της ΝΔ εντάσσουν απροκάλυπτα την αναθεώρηση στις μικροπολιτικές και ήδη προεκλογικές δεσμεύσεις του κυβερνώντος κόμματος’. Ακρίτας Καϊδατζής, αυτός κι αν δεν είναι ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, χαρακτηρίζει την πρωτοβουλία της κυβέρνησης για αυτή την fast-track συζήτηση των δύο μηνών ‘επικοινωνιακό αντιπερισπασμό’.
Και πώς είναι δυνατόν, δηλαδή, να μην το λέμε και να μην το λέει; Και πώς είναι δυνατόν κανείς να πιστεύει ότι θα βελτιώσει το Σύνταγμα μια κυβέρνηση, που ευθύνεται για βαρύτατες και κατ’ εξακολούθηση παρεκβάσεις και παραβιάσεις; Μια κυβέρνηση του εγκλήματος των Τεμπών. Μια κυβέρνηση του ΟΠΕΚΕΠΕ, της παρακολούθησης υπουργών και δημοσιογράφων, της απευθείας ανάθεσης, της διασπάθισης δημοσίου χρήματος, και σταματώ εδώ τη λίστα της ντροπής. Και την απάντηση, βέβαια, σε αυτό το ερώτημα, που μόλις έθεσα τη δίνουν οι συνεχιζόμενες αποκαλύψεις για το σκάνδαλο των παρακολουθήσεων, με τις επισυνδέσεις, με το Predator, με τις αποκαλύψεις του κ. Tαλ Ντίλιαν… Πάρα πολύ δύσκολο όνομα, δεν ξέρω αν το έχει μάθει ο κ. πρωθυπουργός.
Και την ίδια απάντηση στο ρητορικό μου ερώτημα τη δίνει και η διαρκής καταπάτηση της συνταγματικής απαγόρευσης των άσχετων εκπρόθεσμων τροπολογιών σε νομοθετήματα που βαφτίζονται, κ. Μαρκόπουλε, ‘επείγοντα’. Αλλά αυτό είναι άλλη μια πατέντα αντισυνταγματικής νομοθέτησης, που δυστυχώς τη βιώνουμε και εδώ μέσα και ολόκληρη η χώρα, επτά χρόνια. Και δεν ξεχνάμε εμείς, ότι δεν έχετε φέρει, υπουργέ, ούτε έναν εφαρμοστικό νόμο για την υλοποίηση της πρότασης του ΣΥΡΙΖΑ το 2018, για τη λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία. Προφανώς, γιατί περιφρονείτε ο,τιδήποτε έρχεται από τα κάτω, φοβάστε την κοινωνία, φοβάστε ο,τιδήποτε δεν μπορείτε να ελέγξετε.
Και επειδή είστε κυβέρνηση της αποδυνάμωσης των θεσμικών εγγυήσεων, και της περαιτέρω συγκέντρωσης εξουσίας σε αυτό το, κατ’ ευφημισμόν επιτελικό, για να μην πω τίποτα βαρύτερο, αλλά σίγουρα διεφθαρμένο κράτος, και της ενίσχυσης ενός πρωθυπουργοκεντρικού χαρακτήρα της εξουσίας, γι’ αυτό απαξιώσατε και το ανώτατο πολιτικό αξίωμα, αυτό της Προεδρίας της Δημοκρατίας. Να μου επιτρέψετε να πω, κάνατε ‘Προέδρους μιας χρήσης’. Διότι η εκλογή του είναι για εξαετή θητεία, με τις ελάχιστες ψήφους, όπως προτείνετε στο άρθρο 30 και, με αυτό τον τρόπο, ούτε τον ενοποιητικό ρόλο του θεσμού ενισχύετε, ούτε το κύρος του.
Τι να πω, για την τεχνητή νοημοσύνη; Ακούσατε, αγαπητέ σύντροφε Ξανθόπουλε, να γίνεται σοβαρή κουβέντα για τη σειρά εγγυήσεων για την προστασία των πολιτών; Σας είπαν κάτι συγκεκριμένο στην Επιτροπή; Σας είπαν για το δικαίωμα να γνωρίζουμε πότε μας αξιολογεί εκείνος ο αλγόριθμος; Το δικαίωμα επανεξέτασης αυτοματοποιημένων αποφάσεων; Συζητήσατε σοβαρά για την προστασία των εργαζομένων από συστήματα ψηφιακής επιτήρησης; Διότι όταν δεν προστατεύονται οι πολίτες, όταν δεν προστατεύεται η κοινωνία από τον τρόπο, που οι διάφοροι Elon Musk και άλλοι κυρίαρχοι κύκλοι, πολυεθνικές εταιρείες και κράτη, διαχειρίζονται αυτές τις τεχνολογίες, που έχουν μπει στην καθημερινότητά μας, τότε μέρα που ’ναι, το κόστος το πληρώνει η Δημοκρατία, όχι μόνο η οικονομία.
Για το άρθρο 24, για την αποτελεσματική διαχείριση των υδάτινων πόρων και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας; Διότι ο κατά τα άλλα ‘Μένουμε Ευρώπη, φιλελεύθερος πρωθυπουργός’ κλείνει τα αυτιά στις επιταγές του ΟΗΕ και σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη-μέλη, που το δικαίωμα στο νερό είναι στο Σύνταγμα.
Είπατε κάτι στην Επιτροπή για την προστασία των ζώων ως έμβιων όντων; Γιατί, εντάξει, τον Peanut τον ξέρουμε, αλλά αν εξαιρέσετε τη σπουδαία δουλειά, που έχει κάνει η ΚΟ μας για τα δικαιώματα των ζώων δια της συντρόφισσάς μας Έλενας Ακρίτα, εμείς ένα σκυλί βλέπουμε να το χαϊδεύουν τα Χριστούγεννα και το Πάσχα, και πέραν τούτου ουδέν.
Ή δεν το μαρτυράει η συνταγματοποίηση της λιτότητας με το άρθρο 79; Ή δεν το μαρτυράει η κατάργηση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων με το άρθρο 103;
Τώρα για το άρθρο 86, έχουμε πει πολλά, να το συνοψίσω: Δευτέρα, Τετάρτη, Παρασκευή το επικαλείστε – Τρίτη, Πέμπτη, Σάββατο βάζετε τους βουλευτές να ψηφίσουν επιστολικά από το κυλικείο και να μας λένε ότι θα καινοτομήσετε.
Ή μήπως επειδή ακριβώς ο πυρήνας της συνταγματικής αναθεώρησής σας είναι απολύτως ιδεολογικός, προχωράτε στην εμπορευματοποίηση της ανώτατης παιδείας με το άρθρο 16; Και λυπάμαι πολύ για όσα διαβάζω, δεν είμαι σίγουρη – εδώ είναι ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ να μας πει – διχάζουν το σοσιαλιστικό κόμμα, διχάζουν το νέο φορέα, την Αριστερή Συμπαράταξη.
Άρθρο 16, δημόσιος χαρακτήρας των ΑΕΙ, το έχετε παραβιάσει ήδη, τη βοηθεία της γνωστής απόφασης του ΣτΕ, αποδεικνύοντας και τον ιδεολογικό σας δογματισμό. Διότι, κύριοι της κυβέρνησης, αντιμετωπίζετε τη δημόσια ανώτατη εκπαίδευση – όχι ως κοινωνικό αγαθό, αλλά ως προϊόν επί πληρωμή. Δεν την αντιμετωπίζετε δε ούτε ως δημοκρατικό μηχανισμό της κοινωνικής κινητικότητας.
Έντιμοι είστε πάλι. Τι μας είπατε; Εμείς τα παιδιά από το Αιγάλεω και τα παιδιά από το Περιστέρι να γίνουμε ψυκτικοί. Γιατί σας ενδιαφέρει αποκλειστικά η διευκόλυνση των ιδιωτών, των μεγάλων συμφερόντων. Καταργήσατε τη Νομική στην Πάτρα για να έρθει τις προάλλες η υπουργός και να λέει ‘Επιτέλους, τα παιδιά θα μπορούν να έχουν και μια παραπάνω επιλογή στη Νομική’.
Εμείς λοιπόν σας λέω, με αίσθηση ευθύνης – απέναντι και στους γονείς τους δικούς μας που μας σπούδασαν, και στους γονείς που αγωνιούν για το πού θα σπουδάσουν τα παιδιά τους και για τα παιδιά, δεν αλλάζουμε θέση, θα ανατρέψουμε τις άδικες πολιτικές, γιατί ούτε τις αποδεχόμαστε, αλλά με λύπη μου και το μήνυμα θα πάει εκεί που πρέπει, δεν τις διαχειριζόμαστε. Δεν αποδεχόμαστε το status quo των ιδιωτικών πανεπιστημίων, ζητάμε την κατάργηση του νόμου του κ. Πιερρακάκη, ζητάμε τη στήριξη και τον εκσυγχρονισμό των δημόσιων πανεπιστημίων. Ζητάμε έρευνα και σύγχρονες υποδομές, γιατί η Αριστερά δεν αντιμετωπίζει τέτοιες αποφάσεις και τα τετελεσμένα της Δεξιάς ως κάτι, για το οποίο δεν μπορεί να κάνει τίποτα.
Άρθρο 79, νεοφιλελεύθερο τρίπτυχο: μείωση άμεσης φορολογίας, περιορισμός δημοσίων δαπανών, συρρίκνωση αναδιανεμητικών πολιτικών.
Την ώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί την οικονομία του πολέμου, την ώρα που έχουμε το πρόγραμμα ReArm Europe για τον επανεξοπλισμό της EE, επιλέγετε να θεωρήσετε ότι οι κοινωνικές πολιτικές, τα χρήματα που θα πρέπει να δοθούν στην έρευνα και την παιδεία, είναι πολυτέλεια.
Άρθρο 103, πρόκειται για την ακύρωση μιας κατάκτησης, που αποτέλεσε ανάχωμα στην αυθαιρεσία της εκτελεστικής εξουσίας και προϋπόθεση για τη συγκρότηση μιας επαγγελματικής, ουδέτερης και αποτελεσματικής δημόσιας διοίκησης. Και σήμερα τι κάνετε; Πάτε να την καταργήσετε, αλλά εμείς δεν ξεχνάμε ότι αυτή η σπουδαία κληρονομιά προστατεύει τον υπάλληλο όσο και τον πολίτη και, πάνω από όλα, προστατεύει το δημόσιο συμφέρον. Και τέλος πάντων, εμείς υπερασπιζόμαστε τη μονιμότητα για να έχουμε ένα σύγχρονο, αποτελεσματικό δημόσιο, δεν είχαμε κανένα πατέρα πρωθυπουργό να βάζει 11.000 εργαζόμενους στη ΔΕΗ από τα παράθυρα, και κάπου η υποκρισία περισσεύει.
‘Έχουμε απόλυτη πίστη ότι ο τόπος χρειάζεται ένα δημοκρατικό Σύνταγμα, που να εξασφαλίζει τα πλαίσια της αδιακώλυτης ανάπτυξης – όχι μόνο των ατομικών, αλλά και των κοινωνικών δικαιωμάτων’, Δημήτρης Τσάτσος, γενικός εισηγητής της μειοψηφίας. Ακούστε ονόματα, κ. Δ. Μάντζο, Μαύρος, Παπανδρέου, Ηλιού, επί του Συντάγματος κατά την Ε’ Αναθεωρητική Βουλή.
Και ξέρετε, δεν σας έχουν εμπιστοσύνη ούτε οι πολίτες, γι’ αυτό και η Αριστερά, που πάντα ήταν θεματοφύλακας του Συντάγματος, θα είναι απέναντί σας και θα μας βρείτε απέναντί σας.”
> Αλέξης Χαρίτσης: “Tο Σύνταγμα δεν αναθεωρείται όταν μια κυβέρνηση θέλει να συνταγματοποιήσει τις πολιτικές της επιλογές, όταν μια κυβέρνηση ενοχλείται από τη λειτουργία των θεσμών, δεν αναθεωρείται για να διευκολύνει την ασυδοσία της εξουσίας. Το Σύνταγμά μας είναι πρωτίστως ο περιορισμός της ασυδοσίας της κρατικής εξουσίας. Το Σύνταγμα αναθεωρείται στη βάση μιας ευρείας πολιτικής και κοινωνικής συναίνεσης.
Οι μεγαλύτερες αντιπαραθέσεις και οι συγκρούσεις της τελευταίας επταετίας προέκυψαν ακριβώς επειδή υπήρχαν και υπάρχουν συνταγματικά όρια και περιορισμοί – όχι επειδή έλειπαν αυτοί – στις υποκλοπές, στα Τέμπη, στον ΟΠΕΚΕΠΕ, στην προσπάθεια υπονόμευσης της λειτουργίας των Ανεξάρτητων Αρχών. Το πρόβλημα σε όλες αυτές τις υποθέσεις δεν ήταν ποτέ το Σύνταγμα. Το πρόβλημα ήταν ο τρόπος με τον οποίο η κυβέρνηση Μητσοτάκη επέλεξε να ασκήσει εξουσία, με μια αντίληψη εξουσίας που αντιμετωπίζει κάθε θεσμικό περιορισμό ως ένα εμπόδιο, ως ένα πρόσκομμα που πρέπει να ξεπεραστεί.
Σε ποια κατεύθυνση προτείνει αυτή η κυβέρνηση αναθεώρηση; Ώστε να μετακινήσει τα όρια ακόμα πιο πέρα, για να θέσει όρια στις επόμενες κυβερνήσεις, να ορίσει το γήπεδο της πολιτικής αντιπαράθεσης στα μέτρα της Δεξιάς, προσπαθεί να συνταγματοποιήσει τη δεξιά πολιτική: – η πρόταση για τη συνταγματική κατοχύρωση των πρωτογενών πλεονασμάτων – το ύψος του πλεονάσματος δεν είναι συνταγματική αρχή, είναι πολιτική επιλογή, ανάμεσα για πχ στη φορολόγηση του μεγάλου πλούτου ή στη συμπίεση των δημοσίων δαπανών, ανάμεσα στην αναδιανομή υπέρ των πολλών ή στη διεύρυνση των ανισοτήτων. Η κυβέρνηση της ΝΔ επιλέγει σήμερα το υπερπλεόνασμα των 2,6 δις, φοροαπαλλαγές για τα μεγάλα εισοδήματα, ενώ τα νοσοκομεία καταρρέουν και τα παιδιά συνωστίζονται σε τμήματα των 30 μαθητών και ο δημόσιος σιδηρόδρομος βρίσκεται σε χειρότερη θέση απ’ ό,τι όταν έγινε το τραγικό δυστύχημα στα Τέμπη – είναι πολιτική της επιλογή αυτό, δεν μπορεί όμως να συνταγματοποιήσει το νεοφιλελευθερισμό – γιατί αυτό προσπαθεί να κάνει.
Θέλει να νομιμοποιήσει το κράτος-λάφυρο και την περαιτέρω ιδιωτικοποίηση δημοσίων υπηρεσιών. Αυτό προτείνει η ΝΔ: ένα δημόσιο ελεγχόμενο, εξαρτημένο, κομματικοποιημένο, ένα δημόσιο στα μέτρα του επιτελικού κράτους της ΝΔ.
Για το άρθρο 16, υπήρχε μια κοινή παραδοχή: ότι για την ίδρυση ιδιωτικών Πανεπιστημίων έπρεπε να αναθεωρηθεί το άρθρο 16. Ως κυβέρνηση δεν περίμεναν την αναθεώρηση του ‘Απαγορεύεται η σύσταση σχολών από ιδιώτες’, όπως ορίζει ρητά και σαφώς το άρθρο 16 του Συντάγματός μας, το αναθεώρησαν από μόνοι τους με τον γνωστό νόμο του κ. Πιερρακάκη. Και τι έρχονται τώρα και ζητάνε με την πρόταση για την αναθεώρηση; Να κατοχυρωθεί στο Σύνταγμα ο αντισυνταγματικός νόμος τους.
Αυτό το οποίο επιχειρεί η κυβέρνηση είναι να αποκτήσει αυξημένη συνταγματική προστασία ένα συγκεκριμένο οικονομικό μοντέλο: της λιτότητας, της στήριξης του μεγάλου πλούτου και του κεφαλαίου, της δημοσιονομικής πειθάρχησης πέρα και πάνω από τη δημοκρατική δυνατότητα μιας ολόκληρης κοινωνίας να επιλέγει εν τέλει μια διαφορετική πορεία.”
> Νάσος Ηλιόπουλος: “Η ΝΔ χρησιμοποιεί το Σύνταγμα ως άλλοθι. Φέρνετε το δικαίωμα στη στέγη στο άρθρο 21. Το Σύνταγμα, όμως, προβλέπει ήδη το δικαίωμα στη στέγη. Δεν φταίει το Σύνταγμα για το γεγονός ότι σήμερα, μόνο ένα νομικό πρόσωπο στον δήμο Αθηναίων έχει 165 Αirbnb και στη Θεσσαλονίκη ένα νομικό πρόσωπο έχει 253 Αirbnb και μαζί στους δήμους της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, 40 εταιρείες έχουν σχεδόν 3.000 διαμερίσματα βραχυχρόνιας μίσθωσης. Αυτό είναι κάτι, που θα μπορούσε να ρυθμιστεί. Δεν ρυθμίζεται γιατί φέρνει κέρδη, με βάση τη δικιά σας αντίληψη. Την ίδια στιγμή, αυξάνονται τα ενοίκια. Το Αirbnb, η Golden Visa, όλα αυτά που έχουν γίνει με τον πτωχευτικό, το γεγονός ότι υπάρχουν συγκεκριμένες καταγγελίες για τη doValue, ότι άνθρωποι που έπρεπε να ρυθμίζουν τα δάνεια συμμετέχουν σε εταιρείες real estate και χτυπάνε τα ίδια τα δάνεια, που έπρεπε να ρυθμίζουν, είναι αποτέλεσμα της δικής σας πολιτικής.
Θέλετε να κατοχυρωθεί η αγροτική πολιτική στο Σύνταγμα. Είστε η κυβέρνηση που ακόμα δεν ξέρετε πόσα ζώα έχει η χώρα. Είστε η κυβέρνηση που αυτή τη στιγμή, θεωρείτε φυσιολογικό, το Ρέθυμνο με τρία εκατομμύρια ζώα, να παράγει το ίδιο γάλα, που παράγει ο νομός Ηλείας με 300.000 ζώα.
Αυτό σημαίνει το Σύνταγμα ως άλλοθι. Δεν λύνεις τα πραγματικά προβλήματα γιατί είσαι το πρόβλημα, κι έρχεσαι απλά να μετατοπίσεις τη συζήτηση.”
> O Παράσχος Παπαδάκης (Ελληνική Λύση) χαρακτήρισε “υποκριτικό και γελοίο, εσείς της ΝΔ να θέλετε να το παίξετε θεματοφύλακες του Συντάγματος, όταν το έχετε κάνει λαδόκολλα και τώρα δήθεν θέλετε να το αναθεωρήσετε. A λα καρτ σεβασμός και επίκληση του Συντάγματος δεν υπάρχει.
Ως Ελληνική Λύση θέλουμε το Σύνταγμα να ορίζει, και όχι να παραπέμπει σε αόριστους νόμους, που διαμορφώνει η εκάστοτε πλειοψηφία.”
> Στέλιος Φωτόπουλος (Ελληνική Λύση): “Πολλές από τις προτεινόμενες μεταβολές, ανεξαρτήτως των επιδιωκόμενων σκοπών, δεν ανταποκρίνονται σε πραγματικό συνταγματικό έλλειμμα. Ορισμένες αναφέρονται σε αρχές, που ήδη είναι συνταγματικά κατοχυρωμένες και άλλες μεταφέρουν στο συνταγματικό κείμενο ζητήματα, που ανήκουν στη σφαίρα της κοινής νομοθεσίας. Υπάρχουν, όμως, και προτάσεις, που αφορούν τον πυρήνα της συνταγματικής μας τάξης, όπως η λογοδοσία της εξουσίας, η εμπιστοσύνη στους θεσμούς – γιατί εκεί είναι το πραγματικό διακύβευμα της παρούσας αναθεώρησης και εκεί όφειλε αυτή η πρωτοβουλία να επικεντρωθεί. Η πρόταση της ΝΔ για το άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών δεν θεραπεύει το πρόβλημα. Πρέπει να καταργηθεί εντελώς.”
> Πριν μπει στην αίθουσα ο πρωθυπουργός η Ζωή Κωνταντοπούλου είχε πει: “Πρόεδρος της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος ορίστηκε από τον κ. Μητσοτάκη ο Χουντικός, Μάκης Βορίδης, εντεταλμένος της ΕΠΕΝ, εντεταλμένος του πραξικοπηματία Παπαδόπουλου, που πήγε στις φυλακές Κορυδαλλού στη Μεταπολίτευση να πάρει εντολή και χρίσμα από τον πραξικοπηματία για να τον εκπροσωπήσει και έγινε και επίσημη τελετή με τη γυναίκα του, τη Δέσποινα – κα Μπακογιάννη, γελάτε γιατί σας φαίνονται αστεία. Έχετε τη Δημοκρατία για αστείο, έχετε τη Βουλή για μαγαζάκι σας, αλλά δεν έρχονται οι πελάτες σας, έχετε την ανθρώπινη ζωή για παιχνίδι και την πετάτε ή την αφαιρείτε, ακόμη κι εδώ μπροστά στη Βουλή, έχετε τη Δημοκρατία – νομίζετε – του χεριού σας.
Ο κ. Μητσοτάκης δεν έχει δημοκρατική κουλτούρα, έχει τον Βορίδη αντ’ αυτού, τον αρνητή των νεκρών του Πολυτεχνείου Ά. Γεωργιάδη αντ’ αυτού αντιπρόεδρό του, γι’ αυτό δεν μπορεί να μαζέψει ούτε τους βουλευτές του πλέον στη Βουλή, γι’ αυτό έχει καταρρακώσει τους θεσμούς – του κάνει, βέβαια, τη χάρη και ο φίλος του ο Τσίπρας, ο υπαίτιος για το έγκλημα στο Μάτι, που ποτέ δεν ελέγχθηκε προς χάριν του κ. Μητσοτάκη.
Περιμένουμε, λοιπόν, τον πρωθυπουργό σαν τον Γκοντό [θεατρικό έργο του Samuel Beckett ‘Περιμένοντας τον Godot’ – ‘Waiting for Godot’] και θα έρθει να μας πει ότι δεν είναι ο Κοντός, είναι ο Ψηλός γιατί περίπου εκεί κινείται και η κουλτούρα εκείνων, που μιλάνε για αριστεία με τα πέτσινα παλιόχαρτα των Southeastern [College – Μακάριος Λαζαρίδης].
Περιμένουμε, όμως, να μας πει και τι λέει – κ. Χαρακόπουλε, για τον αδελφό σας Αγάπιο, ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου προτείνει την παραπομπή [σε Ειδικό Δικαστήριο για το μπάζωμα του χώρου του σιδηροδρομικού δυστυχήματος στα Τέμπη], όπως προτείνεται η παραπομπή Τριαντόπουλου, που τον χειροκροτάτε – δεν τον βλέπω σήμερα εδώ, προτείνεται η παραπομπή Αγοραστού, που τον χειροκροτούσατε, προτείνεται η παραπομπή δηλαδή δικών σας προσώπων την ίδια ώρα, που μας μιλάτε για διαφάνεια και ισονομία.”
> Ζωή Κωνσταντοπούλου (δεύτερη παρέμβαση): “Με αυτή τη συμπεριφορά πρωθυπουργού, ο οποίος προσήλθε στο Κοινοβούλιο σε μία από τις σπάνιες εμφανίσεις του για να καταγγείλει τον κ. Ανδρουλάκη, ότι έκανε εκτροπή ο κ. Ανδρουλάκης, ότι παραβίασε δηλαδή τη λαϊκή ετυμηγορία γιατί, λόγω κατάρρευσης της ορισθείσης [εννοούσε της εκλεγμένης] ως αξιωματικής αντιπολίτευσης, αναβιβάστηκε το ΠΑΣΟΚ σε αξιωματική αντιπολίτευση και σας κατηγορούσε, κ. Ανδρουλάκη, ότι εσείς κάτι παραβιάζετε. Μα γιατί δεν του απαντήσατε, εκείνος δεν σας φώναξε στο Μαξίμου να σας υποδεχθεί ως αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης; Εκείνος δεν απαντάει μόνο σε εσάς σε επίκαιρες ερωτήσεις σας, ενώ εγώ του έχω υποβάλει 160 επίκαιρες ερωτήσεις και δεν προσέρχεται να απαντήσει ως πρωθυπουργός, όπως οφείλει κατά τον κανονισμό της Βουλής και το Σύνταγμα, να προσέρχεται δηλαδή στη Βουλή στον κοινοβουλευτικό έλεγχο; Εκείνος δεν είναι, που τώρα επέλεξε να διαλεχθεί μόνον μαζί σας, κ. Ανδρουλάκη, μόνο μαζί σας δεν διαλέγεται; Αλλά κι εσείς γιατί το επιτρέπετε;
Μόνο μαζί σας κάνει αυτό το πινγκ-πονγκ. To ΠΑΣΟΚ δέχεται να συμμετέχει σε διακομματικά προεδρεία, όπως αυτό με πρόεδρο, ποιον; Τον φασίστα Βορίδη. Και αυτά πού οδηγούν; Μάλιστα, ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, κ. Ξανθόπουλος διεκδίκησε και εύσημα από τον πρωθυπουργό γιατί ο κ. Μητσοτάκης ευχαρίστησε μόνο τον Βορίδη και πετάχτηκε ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ και είπε να ευχαριστήσετε το διακομματικό προεδρείο. Μα πώς τα δέχεστε αυτά;”
> Η Θεοδώρα Τζάκρη δήλωσε πως θα ψηφίσει ‘παρών’ σε όλα τα άρθρα: “Η κυβέρνηση, αφού έλεγξε όλους τους θεσμούς – από τις Ανεξάρτητες Αρχές, τη δικαιοσύνη μέχρι και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, επιχειρεί να συνταγματοποιήσει το μοντέλο του επιτελικού κράτους σε όλα μήκη και τα πλάτη της διακυβέρνησης. Μέσα σε αυτή τη χώρα που ονειρεύεστε και επί επτά χρόνια κακοποιείτε, επιχειρείτε να ιδιωτικοποιήσετε το κράτος, να δημιουργήσετε τετελεσμένα για να διατηρήσετε το ταξικό πρόσημο των ελίτ, που κυβερνούν την χώρα. Ανοίγετε, όμως, έναν επικίνδυνο δρόμο.
Καμία από τις προτάσεις σας δεν θα εγκριθεί από την Αναθεωρητέα Βουλή, που θα προκύψει από τις εκλογές, γιατί είναι αντίθετες με τις θεμελιώδες αρχές και αντιλήψεις περί δημοκρατίας.”
