What will your verse be?

Ένα τιμωρητικό σύστημα εξετάσεων, έχοντας την ικανότητα να ‘παραπλανά’, είναι καλό σε ένα μόνο πράγμα, στο να διατηρούνται τα προνόμια, που αγαπούν τον ανταγωνισμό. Αντί να δίνεται σε κάθε παιδί μια ευκαιρία, τα ‘στενόμυαλα’ (narrow) τεστ συμβάλλουν στο να επιτείνεται η αδικία, ο αποκλεισμός, η ανισότητα – επισημαίνει ο George Monbiot στον theguardian.com (27/04).

Οι εξετάσεις φαίνεται να παραμορφώνουν κάθε έκφανση της εκπαίδευσης. Δεν είναι μόνο το ζήτημα ότι η διδασκαλία εξαντλείται στον προσανατολισμό σε αυτές και σε εμφύσηση της εκμάθησης μέσω παπαγαλίας, αντί για την ενθάρρυνση της βαθιάς κατανόησης, της ανεξαρτησίας και της δημιουργικής σκέψης. Αλλά και το ότι, η διδακτέα ύλη χαρακτηρίζεται από μικρόνοια και αποσπασματικότητα, σφραγίζοντας γνώση που χρειάζεται περαιτέρω επαλήθευση σε τεχνητά κουτάκια. Αυτή η κατηγοριοποίηση, μαζί με την εξειδίκευση, που συναντάμε παράλογα νωρίς στο αγγλικό εκπαιδευτικό σύστημα, συνεπάγεται ότι φτάνοντας προς το τέλος της εφηβείας, μπορούμε με δυσκολία να γνωρίσουμε ο ένας τον άλλο, πόσο μάλλον τον κόσμο που μας περιβάλλει.

Anthony Lister

Στοιχεία του βρετανικού ΕΣΥ (NHS) καταδεικνύουν ότι το 17% των παιδιών ηλικίας έξι έως δεκαέξι ετών ίσως αντιμετωπίζουν δυσκολίες ψυχικής υγείας. Σε μια έρευνα σε μαθητές, τα δύο τρίτα των συμμετεχόντων, εντόπισαν το διάβασμα για το σχολείο και τις εξετάσεις ως την κύρια πηγή πρόκλησης άγχους. Σε άλλο γκάλοπ για τη βρετανική ένωση εκπαίδευσης (National Education Union), το 73% των δασκάλων υποστήριξαν ότι το συγκεκριμένο εύρημα συνδέεται με τις αλλαγές που εισήγαγε το 2015 ο M. Gove στο Γενικό Πιστοποιητικό Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (GCSEs) – παρά τις αντίθετες προτάσεις ειδικών – με τις οποίες δίνεται περισσότερη έμφαση στις τελικές εξετάσεις και λιγότερο σε εργασίες και διαφορετικούς τρόπους αξιολόγησης της αφομοίωσης της ύλης. Το 2019 το Ηνωμένο Βασίλειο βρέθηκε στην 69η θέση της κατάταξης του ΟOΣΑ (OECD) μεταξύ 72 χωρών, σε ό,τι αφορά την ικανοποίηση και τη χαρά των εφήβων ηλικίας δεκαπέντε χρονών, που ήταν η μεγαλύτερη πτώση σε οποιαδήποτε άλλη χώρα από το 2015, μεταφέρει ο αρθρογράφος του theguardian.com.

Όπως έχουν εξηγήσει ο κλινικός ψυχολόγος Stephen Hinshaw στο βιβλίο του για την “έκρηξη” της διαταραχής ελλειμματικής προσοχής ή υπερκινητικότητας (attention deficit / hyperactivity disorder, ADHD) και ο οικονομολόγος υγείας Richard Scheffer, η αύξηση των σχετικών διαγνώσεων συνδέεται με το εύρος που καταλαμβάνουν στο σχολείο τα διαγωνίσματα υψηλής βαρύτητας. Καθώς οι εξετάσεις γίνονται όλο και πιο σημαντικές, οι γονείς παρακινούνται να αναζητήσουν αυτή τη διάγνωση και την αγωγή που τη συνοδεύει, προκειμένου ενδεχομένως να βελτιωθεί η επίδοση των παιδιών. Επιπλέον, σε έκθεση της καθηγήτριας Merryn Hutchings υποστηρίζεται ότι ανεβαίνουν οι πιθανότητες οι μαθητές να εμφανίσουν συμπτώματα ελλειμματικής προσοχής σε ένα ‘καναλιζαρισμένο’, στρεσογόνο εκπαιδευτικό σύστημα, που τους αναγκάζει να μένουν ακίνητοι για μεγάλο διάστημα και περιορίζει τις ευκαιρίες για δημιουργική, σωματική και πρακτική εξάσκηση.

απόσπασμα της ταινίας ‘Ο κύκλος των χαμένων ποιητών’ με αναφορά στο ποίημα του Robert Frost ‘The Road Not Taken’ > “(…) Δύο δρόμοι απέκλιναν σε ένα δάσος, κι εγώ – πήρα εκείνον που είχε λιγότερο ταξιδευτεί, αυτό είναι που έκανε όλη τη διαφορά.” (“Two roads diverged in a wood, and I- / I took the one less traveled by, / And that has made all the difference.”)

Όπως προσθέτει, με δεδομένη τη σπουδαιότητα του θέματος, είναι αξιοσημείωτο το πόσο σπάνια είναι η υπεράσπιση της συγκεκριμένης παρέμβασης από πλευράς κυβέρνησης. Σε μια προσπάθεια να δικαιολογηθεί το αγγλικό σύστημα, ο πρώην υπουργός Παιδείας, Damian Hinds σε άρθρο του στους κυριακάτικους Times το 2019, αν και παραδέχθηκε ότι οι εξετάσεις είναι στρεσογόνες και επιβαρύνουν δυσανάλογα την ψυχοσωματική κατάσταση των νέων ανθρώπων, υποστήριξε ότι το στρεσάρισμα είναι σημαντικό για “το χτίσιμο χαρακτήρα, την ανάπτυξη ανθεκτικότητας και μηχανισμών αντιμετώπισης απαιτητικών καταστάσεων”. Όσο “απλοϊκό, κοινότοπο, υπεροπτικό” κι αν είναι το επιχείρημα, σχολιάζει ο George Monbiot, σημαίνει ότι μπορεί κανείς να περάσει τις εξετάσεις, να εισαχθεί σε ένα από τα καλύτερα πανεπιστήμια, να φτάσει να γίνει υπουργός κυβέρνησης και παρόλα αυτά να μην μπορέσει να πετύχει το βασικό επίπεδο έρευνας, βαθιάς κατανόησης, πρωτοτυπίας, αιτιολογημένης επιχειρηματολόγησης, ενσυναίσθησης, ανθρωπιάς. Σε ό,τι αφορά το νυν υπουργό Παιδείας Nadhim Zahawi, επέμεινε στην επιστροφή στο σύστημα εξέτασης, που είχε σταματήσει κατά τη διάρκεια της πανδημίας, χωρίς να εξηγήσει γιατί.

Για τον αρθρογράφο του theguardian.com, αυτό που βαθμολογείται στις εξετάσεις, είναι η ικανότητα να ανταπεξέρχονται τα παιδιά. Και ενώ, όντως, αξιολογούνται συγκεκριμένες δεξιότητες, όπως η απομνημόνευση δεδομένων και η επίδοση σε διαδοχικές ασκήσεις υπό πίεση, αποτελούν μόνο ένα μικρό μέρος των εφοδίων που χρειάζεται να κατέχει κανείς για να περιηγηθεί στον κόσμο.

αναφορά στο ποίημα του Walt Whitman ‘O Me! O Life’, από τα ‘Φύλλα Χλόης’ (Leaves of grass) > “(…) the powerful play goes on and you may contribute a verse” > “(…) το πανίσχυρο έργο συνεχίζεται, και εσύ ίσως συνεισφέρεις μια στροφή”. ‘Ποιά θα είναι αυτή;’ ρωτάει τους μαθητές του ο κ. Keating στην ταινία ‘Ο κύκλος των χαμένων ποιητών’

Πολλές από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε είναι σύνθετες, μακροπρόθεσμες, πολυεπίπεδες, και ενδεχομένως να απαιτούν περαιτέρω κοινωνική και συναισθηματική νοημοσύνη, παρά μεθοδική διαχείριση πληροφοριών, και να ξεπερνιούνται μέσα από συνεργασία και όχι ανταγωνισμό. Ωστόσο, το πόσο καλά θα τα πάει ο μαθητής κατά τη διεξαγωγή αυτών των μη αντιπροσωπευτικών διαγωνισμάτων, μπορεί να καθορίσει όλη τη μελλοντική φοιτητική του πορεία, κάποιοι θα χαρακτηριστούν ‘αποτυχημένοι’, με αποτέλεσμα να τους δημιουργηθεί μια αυτοεικόνα, που ίσως να μην σβήσει ποτέ.

Τα ιδιωτικά σχολεία και οι γονείς που πληρώνουν τα δίδακτρα αντέχουν μέσα από τη συνεχή επανάληψη να ενσταλλάξουν τις αναγκαίες απαιτήσεις, ακόμα και σε ένα παιδί του οποίου το μυαλό επιζητά να ταξιδέψει σε διαφορετικές κατευθύνσεις. Ταλαιπωρώντας τους μαθητές και επιβάλλοντάς τους να συμμορφωθούν, η εκπαίδευση μετατρέπεται σε ‘εργαλειοποιημένη μιζέρια’, αντί για μια εμπειρία πλούσια από τη χαρά της ανακάλυψης. “Έχω συναντήσει παιδιά που είναι απίθανα, με ιδιαίτερους τρόπους, κι όμως κόβονται, ενήλικες που αφού έχουν παλέψει με την αυτοεκτίμηση και το κοινωνικό πατρονάρισμα (condescension), τα καταφέρνουν εντυπωσιακά, παρά τους χαμηλούς τους βαθμούς και άλλους με προφανή ταλέντα, που όμως δεν αναγνωρίζονται, σα να μην μπορούν να ξεπεράσουν ποτέ το στίγμα. Δεν είναι ο μαθητής που αποτυγχάνει, είναι το σύστημα που προσπαθεί να χωρέσει όλα τα παιδιά με το ζόρι στο ίδιο περίγραμμα, καθιστώντας την ποικιλομορφία, σχεδόν παθολογία.”

Γιατί το κάνουμε αυτό στα παιδιά; Καθώς η εξεταστική περίοδος πλησιάζει, η ερώτηση μοιάζει να συνεχίζει να βασανίζει εκατομμύρια σπίτια. Στο πώς θα έμοιαζε μια δίκαιη, σφαιρική και χρήσιμη εκπαίδευση του 21ου αιώνα, η απάντηση είναι, “Τίποτα απ’ όσα ξέρουμε”, καταλήγει ο George Monbiot.

Πηγή: George Monbiot, theguardian.com / στην κεντρική φωτογραφία: ο Δον Κιχώτης του Αλέξη Κυριτσόπουλου