Ένα λίτρο εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο ΠΓΕ Χανίων 15,87 ευρώ, είμαστε εντάξει;

Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τον Οκτώβριο του 2022 η τιμή του εξαιρετικά παρθένου ελαιόλαδου στην Ελλάδα βρισκόταν στα 4 ευρώ το λίτρο, ένα χρόνο μετά ξεπέρασε τα 7 ευρώ > αύξηση 96%. Τώρα ένα λίτρο εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο ΠΓΕ Χανίων Κρήτης κοστίζει 15,87 ευρώ στο σουπερμάρκετ, ενώ στη λαϊκή αγοράζει κανείς 12 ευρώ ένα λίτρο λάδι – ο φίλος θα στο δώσει 11€.

agriculture.ec.europa.eu

agriculture.ec.europa.eu

Η παραγωγή ελαιόλαδου στην Ελλάδα το 2023-2024 θεωρείται ότι θα είναι κατά 43% μικρότερη σε σχέση με το 2022-2023. Σε ό,τι αφορά την Ισπανία, η παραγωγή του 2022-2023 ήταν πολύ χειρότερη (δίνοντας 666.000 τόνους), συγκριτικά με το 2021-2022, που έφτανε τους 1.491.000 τόνους.

agriculture.ec.europa.eu

H μέση κατανάλωση ελαιόλαδου στην ΕΕ (εκτός του πυρηνέλαιου) εκτιμάται την περίοδο 2023-2024 στους 1.190.000 τόνους, έναντι 2.830.000 τόνων παγκοσμίως και πεσμένη από τους 1.547.000 τόνους το 2021-2022.

agriculture.ec.europa.eu

“Αυτή αποδεικνύεται μια ακόμη άσχημη χρονιά, χωρίς υπερβολές. Είχαμε δύο σεζόν ξηρασίας στη σειρά, το 2022 και το 2023, με κακές σοδειές.”, μετέφερε στον Guy Hedgecoe και το bbc.com ο αγρότης Francisco José García de Zúñiga από τη Jaén στα νότια της Ισπανίας. Εκεί βρίσκεται η καρδιά της ελαιοπαραγωγής σε μια χώρα, που είναι πρώτη στον κόσμο στον συγκεκριμένο κλάδο, εξυπηρετώντας το 70% της ευρωπαϊκής κατανάλωσης και το 45% της παγκόσμιας. Η ανομβρία θεωρείται πως έχει σημαντικό αντίκτυπο τόσο στην ποσότητα, που βγαίνει όσο και στην τιμή. “Όταν η Ισπανία αντιμετωπίζει προβλήματα, αυτό αντανακλάται σε παγκόσμιο επίπεδο – εάν το απόθεμα είναι μικρότερο επειδή παράγει λιγότερο, ενώ η κατανάλωση παραμένει ίδια, η τιμή ανεβαίνει – πρόκειται για τον κανόνα της προσφοράς και της ζήτησης.”, πρόσθεσε ο ίδιος.

Στην Ισπανία εκτιμάται ότι η τιμή έχει αυξηθεί περισσότερο από 70% μόνο φέτος, μετά από μια απότομη άνοδο το 2022, με ένα λίτρο εξαιρετικά παρθένου να στοιχίζει γύρω στα 9 ευρώ στα σουπερμάρκετ χαμηλού κόστους.

O συνεταιρισμός Nuestra Señora del Pilar, μέσω του οποίου εκατοντάδες ελαιοπαραγωγοί βγάζουν το λάδι τους διαθέτει το μεγαλύτερο εργοστάσιο του είδους στον κόσμο. Ωστόσο, η συγκομιδή της σεζόν 2022-23 ήταν μόλις 24 εκατομμύρια κιλά ελιές, μια από τις χειρότερες αποδόσεις, που έχουν καταγραφεί. Η φετινή εκτιμάται ότι θα κυμαίνεται γύρω στα 30 – 35 εκατ. κιλά – πάλι σημαντικά κάτω από τον μέσο όρο. Ο επικεφαλής του, Cristóbal Gallego Martínez είπε στο bbc.com ότι οι αυξήσεις στα καύσιμα, το ρεύμα και τα κόστη των λιπασμάτων τα τελευταία δύο έτη έχουν συμβάλει στην άνοδο της τιμής του ελαιόλαδου. Όμως, κατά τη γνώμη του, η έλλειψη βροχής είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας. “Ζούμε σε ένα μεσογειακό κλίμα, που τείνει να δίνει περιόδους ξηρασίας, έντονης βροχόπτωσης και μετά ενδιάμεσες. Αυτή που διανύουμε είναι άνυδρη και διαρκεί πολύ.”

Σε διάφορες περιοχές, συμπεριλαμβανομένης της Ανδαλουσίας στα νότια, υιοθετήθηκαν μέτρα για να μειωθεί η χρήση του νερού. Ο Gallego Martínez παρατηρεί ότι τα διαστήματα τόσο της ξηρασίας όσο και της βροχής γίνονται εντονότερα γι’ αυτό παροτρύνει την εθνική και την τοπική διοίκηση να εφαρμόσουν μέτρα αντιστάθμισης, όπως επενδύσεις σε συστήματα άρδευσης.

To 65% του ελαιόλαδου της Ισπανίας πωλείται στο εξωτερικό, παρόλο που φέτος διαπιστώνεται σοβαρή πτώση στις εξαγωγές. Αλλά και οι πωλήσεις στο εσωτερικό παρουσιάζουν μείωση 10% καθώς οι καταναλωτές στρέφονται σε φθηνότερα συγγενή προϊόντα, όπως το ηλιέλαιο.

bbc.com

Ο δημοσιογράφος του bbc.com προσθέτει ότι με την κλιματική αλλαγή, οι συνηθισμένες παραδοχές ότι μια φτωχή σοδειά θα τη διαδεχόταν μια καλύτερη, δεν είναι πλέον ασφαλείς. Σε έκθεση του ΟΗΕ για το περιβάλλον επισημαίνεται ότι οι θερμοκρασίες στη Μεσόγειο ανεβαίνουν 20% πιο γρήγορα από τον παγκόσμιο μέσο όρο.

Σε παλιότερο δημοσίευμα με τίτλο ‘Πώς η μαφία μπήκε στο φαγητό μας’ (11/2018) η Hannah Roberts είχε αναδείξει στους Financial Times μια άλλη διάσταση. Επικαλούμενη στοιχεία του Παρατηρητηρίου για το Έγκλημα στη Γεωργία και τη Διατροφική Αλυσίδα με έδρα τη Ρώμη εξήγησε ότι στην Ιταλία  η μαφία, εκμεταλλευόμενη τη δεκαετή οικονομική κρίση έχει αγοράσει φθηνά γη, ζωικό κεφάλαιο, σημεία πώλησης και γύρω στα 5.000 εστιατόρια (ένα στα πέντε σε Ρώμη και Μιλάνο), τα οποία καταβάλλουν pizzo ξεπλένοντας έτσι χρήματα μέσω μιας από τις εξέχουσες βιομηχανίες της χώρας. Η αξία των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων της αποκαλούμενης ‘αγρομαφίας’ σχεδόν διπλασιάστηκε, από 12.5 δις ευρώ το 2011 σε περισσότερα από 22 δις ευρώ το 2018 (διευρυνόμενη κατά μέσο όρο 10% τον χρόνο).

Ο καθηγητής Νομικής στο Παρατηρητήριο, Stefano Masini επεσήμανε ότι έχουν διεισδύσει στην αλυσίδα “από το χωράφι μέχρι το πιρούνι”. Η Camorra στη Νάπολη, η Cosa Nostra στη Σικελία, η ’Ndrangheta στην Καλαβρία επενδύουν στη γεωργία. Ο ιστορικός από το Παλέρμο, Umberto Santino εξήγησε ότι τα συμφέροντά τους περιλαμβάνουν “διακίνηση ανθρώπων, εκβιασμούς, τοκογλυφία, παράνομη εκτροφή, σφαγή, ψήσιμο ζώων και ενταφιασμό τοξικών αποβλήτων σε αγροτικές εκτάσεις. Η Ιταλία είναι η τρίτη μεγαλύτερη δύναμη στην Ευρώπη σε ό,τι αφορά τη γεωργία, αλλά είναι τομέας ευάλωτος λόγω πολυδιάσπασης, με αρκετές εταιρείες να αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες. Η μαφία έχει πίσω της όλες τις αθέμιτες απολαβές, κατεβάζει το κόστος παραγωγής και μπορεί να απορροφήσει τις συνέπειες της κρίσης.” Ο αρχηγός της σικελικής μαφίας, Matteo Messina Denaro, που διέφευγε για τριάντα χρόνια και πέθανε στη φυλακή τον περασμένο Σεπτέμβριο πιστεύεται ότι είχε επενδύσει εκτεταμένα σε ελαιώνες.

Για τον Roberto Moncalvo, πρόεδρο της Coldiretti, της μεγαλύτερης γεωργικής ένωσης “O βασικός λόγος της διευρυνόμενης παρουσίας της μαφίας στην αγροτοδιατροφή είναι η δυναμική για μεγάλα έσοδα”. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ των Financial Times, τα περιθώρια κέρδους μπορεί να ανέρχονται και σε 700%. Επιπλέον, “Μια οικογένεια που έχει δεσμούς με τη μαφία θα μπορούσε να παίρνει ένα εκατομμύριο τον χρόνο από ευρωπαϊκές επιδοτήσεις για χίλια εκτάρια και να τα νοικιάζει για 37.000 ευρώ”.

O Giuseppe Governale, επικεφαλής της Διεύθυνσης Έρευνας κατά της Μαφίας (DIA) υποστήριξε ότι αυτά τα φαινόμενα δεν είναι κάτι καινούριο στη νότια Ιταλία: “Μέχρι τον 20ο αιώνα, υπήρχε ένα σύστημα δουλοπάροικων (vassals) και φεουδαρχών, με ενδιάμεσους της μαφίας να διαχειρίζονται τις φάρμες για λογαριασμό των κτηματιών. H ιταλική λέξη για μια ‘φυλή’ (clan) της μαφίας είναι cosca, που σημαίνει η καρδιά της αγκινάρας. Η μαφία είναι σαν αγκινάρα, όλα τα φύλλα συνδέονται με την καρδιά. Σε υποβαθμισμένες περιοχές, όπου το κράτος δεν εγγυάται βασικά δικαιώματα ή υπηρεσίες – από κλίνες σε νοσοκομεία, μέχρι τη μεταφορά αγροτών – οι πολίτες είναι περισσότερο πιθανό να στραφούν εκεί για δανεισμό ή προστασία.”

παρέμβαση της συλλογικότητας Ανάρες σε σουπερμάρκετ στα Τρίκαλα (23/12) > Instagram

Πηγές: agriculture.ec.europa.eu, bbc.com, ft.com / κεντρική φωτογραφία: Sebastian Duda, Shutterstock.com