Εnfant, on en rêve – Adulte, on en crève

Σε άρθρο του στον theguardian.com (19/01) o George Monbiot επισημαίνει ότι ακροδεξιές δυνάμεις όπως η Εναλλακτική για τη Γερμανία, το Εθνικό Μέτωπο / Συναγερμός στη Γαλλία, τα Αδέρφια της Ιταλίας, η Συμμαχία Αγροτών στην Ιρλανδία, οι Σουηδoί Δημοκράτες, το Κίνημα Αγροτών – Πολιτών (ΒΒΒ) και ο Geert Wilders στην Ολλανδία, το Φίντες – Ουγγρική Συμμαχία Πολιτών, η Συνομοσπονδία στην Πολωνία “εκμεταλλεύονται τη δεινή θέση και τις κινητοποιήσεις των αγροτών στην Ευρώπη – κάτι που μοιάζει τρομακτικά οικείο. Eπιχειρούν την τόνωση της υποστήριξης προς αυτά στη βάση ενός ‘αγροτικού λαϊκισμού’. Παρόμοιες τάσεις διαπιστώνονται και στις ΗΠΑ με τους Φύλακες του Όρκου (Oath Keepers) και τους 3% (Three Percenters), που εδραιώθηκαν γύρω από την αγροτική αντίδραση στο κράτος και τις ομοσπονδιακές αρχές – συμμετείχαν και στην εισβολή στο Καπιτώλιο τον Ιανουάριο του 2021. Όταν ζητήθηκε από τον κτηνοτρόφο Cliven Bundy να απομακρύνει το κοπάδι του από δημόσιες εκτάσεις στη Νεβάδα οι συγκεκριμένες ομάδες τον υπερασπίστηκαν φτάνοντας μέχρι την ένοπλη αντιπαράθεση με τις δυνάμεις της τάξης. Όπως και πριν ένα αιώνα, αξιοποιούν πραγματικά προβλήματα όπως η συγκέντρωση πλούτου σε λίγους, η φτωχοποίηση της πλειοψηφίας, η στασιμότητα των εισοδημάτων, η λιτότητα, o εναγκαλισμός των κομμάτων με το νεοφιλελευθερισμό, οι πολλαπλές αποτυχίες των δημόσιων παροχών, οι περιβαλλοντικές καταστροφές, που πλήττουν αρκετές κοινότητες. Στη συνέχεια, τις χρησιμοποιούν ενάντια σε εκείνους, οι οποίοι θέλουν να τις αντιμετωπίσουν: την αριστερά και τις περιβαλλοντικές οργανώσεις.”

Tobias Schwarz, AFP, Getty Images

“Όπως υπογραμμίζει ο ιστορικός Robert Paxton ήταν στην επαρχία, στους θυμωμένους αγρότες, που τόσο o Mουσολίνι όσο και ο Χίτλερ κέρδισαν την πρώτη τους ευρεία υποστήριξη. Στα μπλοκ των αγροτών στο Βερολίνο κάποιοι κρατούσαν τη σημαία του Landvolkbewegung, ενός αντισημιτικού αγροτικού κινήματος της δεκαετίας του 1920. Γύρω από αυτά ξεθάβονται τα πιο δυσάρεστα θέματα της ευρωπαϊκής ιστορίας – τόσο πολλά μοιάζει να έχουν πέσει μέσα στην τρύπα της μνήμης: η αποκρουστική φυλετική πολιτική του Rudolf Steiner, που ανέπτυξε τη βιοδυναμική γεωργία, η κίνηση Lebensreform στη Γερμανία, η οποία υποστήριζε ότι οι Εβραίοι ‘έβαζαν συστατικά αποσύνθεσης στο αίμα και τη γη του έθνους’, η οργάνωση Artaman, που επεδίωκε να επαναφέρει ένα φανταστικό αγροτικό παρελθόν, στο οποίο οι ναζί στήριξαν την πολιτική τους, όπως και νοσταλγικές κινήσεις στη Βρετανία από τους Rolf Gardiner και Jorian Jenks, που ήταν θετικά διακείμενοι στον φασισμό.”

‘Το τέλος μας θα είναι η πείνα σας’ > κινητοποίηση στην Toulon, Γαλλία / Οlivier Μonge, myop, lemonde.fr

Ο πολιτικός επιστήμονας στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Διεθνών Σχέσεων, Kevin Cunningham μετέφερε στο politico.eu (26/01) ότι “Ο θυμός των αγροτών έχει γίνει σημαντικό ζήτημα για την ακροδεξιά στην Ευρώπη. Μπορεί να μην είναι το νούμερο ένα, όμως είναι παραδόξως αποτελεσματικό στο να αποκρυσταλλώνει την πικρία για τα οικονομικά προβλήματα.” Με την εκστρατεία για τις ευρωεκλογές του Ιουνίου να ετοιμάζεται να ξεκινήσει, μια πρόσφατη δημοσκόπηση της συγκεκριμένης δεξαμενής σκέψης (24/01) δείχνει ακροδεξιά κόμματα να έρχονται πρώτα σε εννιά χώρες του μπλοκ και να διευρύνουν σημαντικά τον αριθμό των εδρών τους στο Ευρωκοινοβούλιο. Σε παρόμοιο συμπέρασμα κατέληξε έρευνα κοινής γνώμης του politico.eu, όπου η ευρωομάδα Ταυτότητας και Δημοκρατίας (ID) φαίνεται στην τρίτη θέση από την πέμπτη, που κατέλαβε στην τελευταία εκλογική αναμέτρηση.

με σκούρο μπλε χρώμα, η δύναμη των ευρωομάδων μετά τις ευρωεκλογές του 2019 / με ανοιχτό μπλε, τα αποτελέσματα που προβλέπει δημοσκόπηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Διεθνών Σχέσεων για την προσεχή κάλπη του Ιουνίου

Στη Ρωσία, τις ΗΠΑ, τη Γαλλία, την Ισπανία, την Ιταλία μπορούσε κανείς να συναντήσει σοσιαλιστικές και αναρχικές ομάδες αγροτών. Ωστόσο, παρατηρεί το politico.eu, εκεί που πριν μερικά χρόνια κυριαρχούσε πολιτικά η αριστερά, όπως την εξέφραζε για παράδειγμα ο Γάλλος José Bové, με το μουστάκι στοχοποιώντας τις συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου και τις πολυεθνικές εταιρείες, τώρα η ακροδεξιά επιχειρεί να οικειοποιηθεί τις διαμαρτυρίες και να σταματήσει τις περιβαλλοντικές μεταρρυθμίσεις του Πράσινου Συμβολαίου. O υπουργός Γεωργίας της Γαλλίας, Marc Fesneau αναφέρθηκε σε ένα είδος ‘αγροτικού πατριωτισμού’, που δε θα έπρεπε να θεωρείται κακή λέξη.

‘Το ποτήρι ξεχείλισε’ > κινητοποίηση κοντά στην πόλη Rennes, Γαλλία (25/01) / Louise Quignon, lemonde.fr

Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ursula von der Leyen σε μια προσπάθεια για περισσότερο διάλογο και λιγότερη πόλωση στη διαμόρφωση της αγροτικής πολιτικής είχε συνομιλίες με 27 εκπρόσωπους του κλάδου, της βιομηχανίας, ενώσεων καταναλωτών και ΜΚΟ. Οι αγρότες υπολογίζονται σε περίπου 8.7 εκατομμύρια – οι περισσότεροι στην ανατολική και τη νότια Ευρώπη. Η συνεισφορά τους στο ΑΕΠ της Ένωσης ήταν στο 1.4% το 2022. H KAΠ ύψους 387 δις ευρώ αποτελεί το 1/3 του προϋπολογισμού της περιόδου 2021-2027.

συγκεντρωμένοι αγρότες έξω από το κτίριο, όπου γινόταν η Σύνοδος Κορυφής των ηγετών της ΕΕ (01/02) / Yves Herman, Reuters

Στη διαμαρτυρία τους έξω από το Ευρωκοινοβούλιο, στην πλατεία Λουξεμβούργου στις Βρυξέλλες εκφράστηκαν οργισμένα κατά των τεχνοκρατών, που θεωρούν ότι τους επιβάλλουν να χαθούν σε κανόνες δυσβάσταχτους για τους μικρούς, συνεργαζόμενοι με πανίσχυρα καταστήματα λιανικής και εταιρείες αγροχημικών, με το κόστος παραγωγής αυξημένο, τα καιρικά φαινόμενα ακραία, τον ανταγωνισμό αθέμιτο από παραγωγούς σε άλλα μέρη του κόσμου, που δίνουν χαμηλότερες τιμές και ακολουθούν ελαστικότερους περιβαλλοντικούς κανόνες και τις επιδοτήσεις να ευνοούν τους μεγάλους παίκτες. Eκεί βρέθηκε και η Marion Maréchal, ανιψιά της Marine Le Pen, επικεφαλής υποψήφια του κόμματος Reconquête (Επανάκτηση / Ανακατάληψη) του Éric Zemmour στις προσεχείς ευρωεκλογές. Aρνήθηκε σε ερώτηση των δημοσιογράφων ότι προσπαθεί να ‘καβαλήσει το κύμα’ του θυμού των αγροτών. “Ανησυχώ επειδή πρόκειται για την κυριαρχία μας (sovereignty)”, είπε καλώντας σε αλλαγή της πολιτικής της ‘τιμωρητικής οικολογίας’.

“Μιλάμε με όλους” ανεξαρτήτως κόμματος, απάντησε στο politico.eu ο αγρότης Jean-François Chaperon, 58 ετών από την περιοχή Hérault, στη νότια Γαλλία. O 25χρονος εκτροφέας αγελάδων, Wout van Looveren στη Φλάνδρα του Βελγίου δήλωσε “πολιτικά άστεγος”. “Δεν υπάρχει ένα πολιτικό κόμμα, που να βγαίνει μπροστά για τα δικαιώματά μας.” Ο Benoît Laqueue, 58 ετών, κτηνοτρόφος και παραγωγός δημητριακών από τις Αρδέννες, βορειοανατολικά της Γαλλίας, στα σύνορα με το Βέλγιο, μέλος του Συντονισμού της Υπαίθρου, της δεύτερης μεγαλύτερης αγροτικής ένωσης, ταξίδεψε ως εκεί με λεωφορείο μαζί με 99 συναδέλφους (24/01). Για εκείνον, “Δεν έχει σημασία ποιοι κυβερνούν, αφού δεν είναι αυτοί που κάνουν κουμάντο, αλλά οι τεχνοκράτες.” Ο Bram Van Hecke, αγρότης από το Βέλγιο, που θα είναι υποψήφιος στις ευρωεκλογές εξήγησε στους ft.com ότι ο αγώνας τους δεν είναι ενάντια σε όσα χρειάζονται στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής, όσο κατά της νομοθέτησης από επάνω προς τα κάτω. “Η κυβέρνηση είναι αυστηρή στο να υποστηρίζει ότι αυτοί είναι οι κανόνες, η αγορά σκληρή και εμείς ακριβώς στη μέση, με την πίεση να έχει εκτοξευθεί σε πολύ υψηλά επίπεδα… η κραυγή αγωνίας των αγροτών δεν είναι ακροδεξιά, προέρχεται από την καρδιά.”

‘400 ευρώ το μήνα για 70 ώρες την εβδομάδα > Μακρόν, έλα να δουλέψεις στη φάρμα’ / Sylvain Thomas, AFP, Getty Images

Αγρότες στην Πολωνία και τη Ρουμανία έκλεισαν δρόμους διαμαρτυρόμενοι με την απόφαση να καταργηθούν οι δασμοί στα εισαγόμενα από την Ουκρανία αγαθά. Σε άλλες χώρες της Ευρώπης μεταφέρουν ότι επηρεάζονται δυσανάλογα από τις προσπάθειες να καταστεί η γεωργία πιο πράσινη, με τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του αζώτου, τον περιορισμό της επιδότησης του πετρελαίου, τη συγκράτηση της άντλησης υδάτων και την κατάργηση ορισμένων φυτοφαρμάκων. Εκφράζονται ακόμη φόβοι για την απώλεια ελέγχου στη διατροφική αλυσίδα, με ζώα που τρέφονται με ορμόνες ή γενετικά τροποποιημένα προϊόντα στα ράφια των σουπερμάρκετ.

με κόκκινη βούλα, τα προβλήματα ανά χώρα

Σε ‘Δύο κόσμους παράλληλους’ αναφέρθηκε στο κύριο άρθρο της Le Figaro o Gaëtan De Capèle (03-04/02), καθώς ο νέος πρωθυπουργός της Γαλλίας, Gabriel Attal ανακοίνωσε την προτίμηση για μια οικολογία των λύσεων και όχι τιμωρητική. “Δε θα κάνουμε οικολογία κόντρα στον λαό.”, καθησύχασε.

πρωτοσέλιδο της Libération (02/02): ‘Αγροτική κρίση: και στο τέλος, είναι η οικολογία που χάνει’

“Πρέπει να πολεμήσουμε την προσπάθεια να τεθούν οι οικολόγοι απέναντι στους αγρότες, οι οποίοι πέφτουν θύματα φιλελεύθερων πολιτικών αύξησης της παραγωγικότητας, που προωθεί η αγροβιομηχανία, συσσωρεύοντας χρέη σε εξοντωτικές συνθήκες, με ποσοστά αυτοκτονίας ρεκόρ (μία κάθε δύο μέρες). Το διάστημα 2010-2020 χάθηκε το 20% από τις φάρμες, κυρίως οικογενειακές, μικρού μεγέθους.”, έγραψε στη lemonde.fr (30/01) η Azelma Sigaux, εκπρόσωπος Τύπου του κόμματος Eπανάσταση της Oικολογίας για τη ζωή. H υπουργός Περιβάλλοντος και Κλίματος της Αυστρίας, Leonore Gewessler επεσήμανε μέσω του politico.eu στο περιθώριο συνεδρίου των Οικολόγων στη Λυόν (στα νoτιoανατολικά της Γαλλίας) στις αρχές Φλεβάρη: “Οι αγρότες διαμαρτύρονται για δεκαετίες συντηρητικής πολιτικής – έχουν υπάρξει τα πιόνια, που μπερδεύονται στη μεγάλη σκακιέρα της αγροβιομηχανίας στην Ευρώπη.”  

Πηγές: George Monbiot – theguardian.com, politico.eu, ft.com, lemonde.fr / κεντρική φωτογραφία: ‘Παιδί, ονειρευόμαστε – Ενήλικα, πεθαίνουμε’ / Jeff Pachoud, AFP, Getty Images