Έξι περιβαλλοντικές οργανώσεις κατά των ανεμογεννητριών στις παρυφές του Εθνικού Πάρκου Πρεσπών

Αίτηση ακύρωσης της περιβαλλοντικής αδειοδότησης από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας τριών αιολικών πάρκων, συνολικής ισχύος 100MW με 24 ανεμογεννήτριες στις θέσεις Μεγαλέξανδρος στο υψίπεδο της Σφήκας και Ανεμοδαρμένη Ι και ΙΙ στον απέναντι ορεινό όγκο, το Μαλιμάδι στις παρυφές του Εθνικού Πάρκου Πρεσπών κατέθεσαν οι περιβαλλοντικές οργανώσεις Αρκτούρος, Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης, Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, Εταιρεία Προστασίας Πρεσπών, Καλλιστώ και MedINA.

Περιγράφουν την περιοχή ως ένα διαμάντι της ελληνικής φύσης, ενταγμένο στο Δίκτυο Natura 2000, στο υψίπεδο του όρους Τρικλάριου (Σφήκας), κρυμμένο καλά μέσα στους ορεινούς όγκους της βορειοδυτικής Ελλάδας, εκεί που η χώρα συνορεύει με την Αλβανία και σε υψόμετρο 1.500 μέτρων. Ο τόπος αυτός, με τη βαριά ιστορία βρίσκεται στις παρυφές του Εθνικού Πάρκου Πρεσπών, με πρόσβαση δύσκολη από ανηφορικούς χωματόδρομους και δασικά μονοπάτια.

δολίνη στο υψίπεδο της Σφήκας κοντά στην κορυφή Μεγαλέξανδρος (αρχείο ΕΠΠ: Γ. Ηλιόπουλος, 2022)

βραχολίβαδα της Σφήκας (αρχείο ΕΠΠ: Χ. Βλάχου, 2024)

Με πολύ ιδιαίτερη γεωλογία, χαρακτηρίζεται από τη διάβρωση των ασβεστολιθικών εδαφών, η οποία δημιουργεί χαρακτηριστικά κοιλώματα, τις δολίνες όπου μαζεύεται το εύφορο χώμα και το νερό. Καλύπτεται κυρίως από βραχολίβαδα με χλωριδικό πλούτο, που δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες για την άγρια πανίδα, την οποία δε συναντά συχνά κανείς σε ολόκληρη την Ευρώπη, με σπάνια είδη πεταλούδων και αρπακτικά πουλιά, όπως ο Χρυσαετός, ένα από τα εμβληματικότερα που έχει καταγραφεί επανειλημμένα εκεί. Επιπλέον, μόνιμη είναι η παρουσία και πολύ υψηλή η ευαισθησία για την καφέ αρκούδα. Το νερό που συγκεντρώνεται στο υψίπεδο ρέει υπόγεια, μέσα από τους ασβεστόλιθους προς δύο κατευθύνσεις, την κοιλάδα της Κρυσταλλοπηγής και τη λίμνη Μικρή Πρέσπα, για την οποία αποτελεί πολύτιμη υδάτινη εισροή, ακόμη περισσότερο σήμερα, την εποχή της κλιματικής κρίσης.

σε κύκλο το υψίπεδο της Σφήκας στα σύνορα Ελλάδας – Αλβανίας

η σημερινή εικόνα του σχεδιασμού έργων αιολικών και φωτοβολταϊκών σταθμών στην περιοχή μεταξύ Πρέσπας, Φλώρινας και Καστοριάς (τα χρώματα δηλώνουν διαφορετικά στάδια της αδειοδότησης των έργων) > αθροίζονται συνολικά 155 ανεμογεννήτριες (με άδεια παραγωγής: 110, με άδεια εγκατάστασης: 5 και με άδεια λειτουργίας, δηλαδή ήδη κατασκευασμένες και σε λειτουργία: 40) / πηγή: Geoportal ΡΑΕ

Παρότι το υψίπεδο της Σφήκας ήταν από καιρό γνωστό στους κύκλους των ειδικών για την ομορφιά και την περιβαλλοντική του αξία, παρέμενε στη σκιά των πιο φημισμένων γειτόνων του, του υγρότοπου της Μικρής Πρέσπας και των ορεινών όγκων του Βαρνούντα και του Βιτσίου, μέχρι το 2017 οπότε και ανακηρύχτηκε τόπος Natura 2000. Το ελληνικό κράτος δεν οργάνωσε ποτέ τη συστηματική πολύπλευρη μελέτη του και η ανακήρυξή του σε προστατευόμενη περιοχή ξεκίνησε από τη δράση της Εταιρείας Προστασίας Πρεσπών, που το 2011 επέκτεινε και σε αυτά τα τμήματα της Σφήκας τη μελέτη της για τους τύπους οικοτόπων του Εθνικού Πάρκου Πρεσπών.

Μόνο τα τελευταία χρόνια το σημείο αποτελεί αντικείμενο της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης της ευρύτερης περιοχής, που έχει ανατεθεί από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η οποία προτείνει ενσωμάτωση του υψίπεδου στο Εθνικό Πάρκο Πρεσπών ως Περιοχής Προστασίας της Φύσης, όπως έχει ήδη γίνει γνωστό παρότι δεν έχει ακόμα εκτεθεί σε δημόσια διαβούλευση. Η υιοθέτηση αυτής της πρότασης θα έκανε αδύνατη την κατασκευή αιολικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (ΑΣΠΗΕ) αλλά και τη διάνοιξη νέων δρόμων, που θα κατέστρεφαν τις δολίνες, θα υποβάθμιζαν τα βραχολίβαδα και συνολικά το ορεινό οικοσύστημα και τοπίο.

Θεωρούν παράδοξο, λοιπόν, που τον περασμένο Φεβρουάριο το ΥΠΕΝ έσπευσε να χορηγήσει περιβαλλοντική άδεια (ΑΕΠΟ) σε ένα μεγάλων διαστάσεων έργο τριών ΑΣΠΗΕ, παρά την πληθώρα στοιχείων για τις μεγάλες περιβαλλοντικές επιπτώσεις του έργου, που παρείχαν όσοι συμμετείχαν στη δημόσια διαβούλευση και βρίσκονται στις γνωμοδοτήσεις των αρμόδιων υπηρεσιών από το 2022.

Τη μακροχρόνια παθογένεια του εθνικού χωροταξικού σχεδιασμού για την ανάπτυξη έργων ΑΠΕ, ο οποίος δεν λαμβάνει υπόψη του την ανάγκη προστασίας των φυσικών οικοσυστημάτων, την έχουν καυτηριάσει σε πολλές ευκαιρίες οι περιβαλλοντικές ΜΚΟ αλλά πλέον και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που βρίσκεται ένα βήμα πριν την παραπομπή της χώρας στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επάνω σε αυτή την παθογένεια συσσωρεύεται στην περίπτωση της Σφήκας και μια κραυγαλέα ελαττωματική περιβαλλοντική αδειοδότηση, η οποία:

“ – Δε λαμβάνει υπόψη την πρόσφατη επιστημονική γνώση για την καφέ αρκούδα (είδος προτεραιότητας), που έχουν συλλέξει για το ελληνικό κράτος ειδικοί επιστήμονες και περιβαλλοντικοί φορείς στο πλαίσιο έργων LIFE.

– Αγνοεί την αρνητική γνωμοδότηση του αρμόδιου για το φυσικό περιβάλλον επιστημονικού και διαχειριστικού οργανισμού, τον οποίο ίδρυσε το ίδιο το υπουργείο, του ΟΦΥΠΕΚΑ χωρίς καμμία εξήγηση για τους λόγους, που το κάνει αυτό.

– Παραγνωρίζει εντελώς το ιδιαίτερο γεωλογικό περιβάλλον της περιοχής, τη βλάβη και διατάραξη, που θα υποστεί από τις εκτεταμένες ανασκαφές για τη διάνοιξη νέου δρόμου πρόσβασης και τη θεμελίωση γιγάντιων πυλώνων.

– Δεν πτοείται από τις πιθανές σωρευτικές επιπτώσεις αυτών των τριών έργων με άλλον έναν αιολικό σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (ΑΣΠΗΕ) ακριβώς δίπλα τους πάνω από τον οικισμό της Κρυσταλλοπηγής, αλλά και τους δεκάδες άλλους, που λειτουργούν ή βρίσκονται σε διάφορα στάδια αδειοδότησης στην ευρύτερη περιοχή, κυκλώνοντας το Εθνικό Πάρκο Πρεσπών και απειλώντας ακόμα και τα είδη – σημαία του, τους πελεκάνους με τη δημιουργία επάλληλων φραγμών στις καθημερινές πτήσεις τους.

– Δε συνεκτιμά την Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη, που οι ίδιες υπηρεσίες έχουν στα χέρια τους από το 2022, όπου τεκμηριώνεται η ανάγκη προστασίας της περιοχής ακριβώς από τέτοια έργα.”

Σύμφωνα με τις συνυπογράφουσες περιβαλλοντικές οργανώσεις, το μικρό παράθυρο ευκαιρίας, που είχε ο συγκεκριμένος τόπος για να προστατευτεί, να αναδειχθεί και να αποτελέσει πόρο αειφόρου ανάπτυξης στους σχεδιασμούς του ελληνικού κράτους κλείνει πρόωρα με την αδειοδότηση έργων, που θα υπονομεύσουν τη φυσική του αξία γι’ αυτό έχουν προσφύγει στη δικαιοσύνη για την ακύρωση της απόφασης. Δεσμεύονται, τέλος, ότι θα καταβάλουν κάθε προσπάθεια για να προστατευτεί η Σφήκα από την ανεπανόρθωτη βλάβη, που την απειλεί.