One person, one vote

Σε μια εποχή που από το πρότυπο της δημοκρατίας του ‘one person, one vote’ (ένας πολίτης, μία ψήφος) διατυπώνεται η άποψη πως έχουμε περάσει σε εκείνο του ‘one euro/dollar/pound, one vote’, με την επιρροή του χρήματος στην πολιτική να αυξάνεται, ο καθηγητής Επικοινωνίας και Πολιτικής Επιστήμης, Vincent Price (εκδ. Οδυσσέας, 1996) είχε επισημάνει ότι η δυσκολία της εννοιολόγησης της κοινής γνώμης εκφράστηκε από τον V. O. Key το 1961, όταν την παρομοίασε με το Άγιο Πνεύμα.

“Ο συνδυασμός των όρων κοινή και γνώμη σε μια σύνθετη έννοια με πολιτική σημασία εμφανίζεται στη φιλοσοφία του 18ου αιώνα, αν και ενυπήρχε σε εκείνη της αρχαίας Ελλάδας, όπως εκφράστηκε στις ιδέες του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. (σελ. 24, 25) Προσδίδοντας τον τίτλο κοινή στον όρο γνώμη, οι στοχαστές του Διαφωτισμού υποδήλωναν καθολικότητα, αντικειμενικότητα και ορθολογικότητα. Από την άλλη, η έννοια της γνώμης παρέπεμπε σε ρευστότητα, υποκειμενικότητα, αβεβαιότητα. (σελ. 18, 19) H σύνθεση των δύο εννοιών αντιπροσώπευε ένα φιλελεύθερο φιλοσοφικό εγχείρημα ενοποίησης του ‘ενός’ με τους ‘πολλούς’, με αμφιταλάντευση μεταξύ ολιστικών αντιλήψεων, οι οποίες την τοποθετούν στον χώρο του συλλογικού και περιοριστικών προσδιορισμών, που την εντάσσουν στη σφαίρα του ατομικού. (σελ. 19) Όταν συνδέεται με την κοινωνία στο σύνολό της, μερικές φορές ο όρος προσλαμβάνει υποτιμητική απόχρωση, όπως αντανακλάται σε μερικές παλαιότερες εκφράσεις: λαϊκή, γενική και γνώμη του όχλου (στα αγγλικά: vulgar opinion, που ενσωματώνει το λατινικό vulgus σημαίνοντας τους αγροίκους). (σελ. 25) Μια δεύτερη εκδοχή της γνώμης εστιάζει στην κοινωνική επιδοκιμασία ή αποδοκιμασία (ως μορφή άτυπης άφεσης ή καταδίκης) – θεωρείται προκατειλημμένη και μη ορθολογική, τείνοντας προς το συναίσθημα σε αντίθεση με τον λόγο. (σελ. 26)

David Graeber: ‘H θεμελιώδης κρυμμένη αλήθεια για τον κόσμο είναι ότι πρόκειται για κάτι που φτιάχνουμε και που θα μπορούσαμε πολύ εύκολα να διαμορφώσουμε διαφορετικά.’

O J. J. Rousseau πίστευε ότι τα μέλη του κοινού, όταν συγκεντρώνονται για να αποφασίσουν το καλύτερο για την κοινότητά τους, υποτάσσουν τα ιδιωτικά τους συμφέροντα στην κοινή ευημερία. (σελ. 33) Αντιθέτως, οι J. St. Mill και J. Bentham ισχυρίστηκαν ότι οι άνθρωποι συμπεριφέρονται πρωταρχικά με σκοπό να ικανοποιήσουν τις ατομικές τους επιθυμίες και να αποφύγουν τον ‘πόνο’. (σελ. 36) Υπογραμμίζοντας τις προσπάθειες στον 20ο αιώνα για τη μέτρηση και την ποσοτικοποίηση της κοινής γνώμης, μέσω της καθιέρωσης των σφυγρομετρήσεων, ο D. W. Minar (1960) υποστήριξε ότι το ωφελιμιστικό μοντέλο αποτελεί την πιο χαρακτηριστική σύγχρονη οπτική πάνω στην έννοια. (σελ. 36) Σε αυτό το πλαίσιο, η ιδέα που εκφράζει τη γενική θέληση υποχωρεί προς όφελος της περισσότερο κυρίαρχης άποψης. (σελ. 37) Οι συγγραφείς του Διαφωτισμού κατάφεραν να αντιληφθούν και τις μη λογικές, συγκινησιακές πλευρές της κοινής γνώμης. (σελ. 40)

Saul Alinsky > ‘Η εξουσία πηγαίνει σε δύο πόλους: σε εκείνους που έχουν τα χρήματα και όσους είναι με τον λαό’ / LPGD

O B. Ginsberg (1986) επικεντρώνεται σε αυτό που αποκαλεί ‘εξημέρωση των μαζικών πεποιθήσεων’ μέσω και της βιομηχανίας των δημοσκοπήσεων. (σελ. 48) Σύμφωνα με τον ίδιο, τα δυτικά καθεστώτα ‘μετέτρεψαν την κοινή γνώμη από μια εχθρική, απρόβλεπτη, συχνά διασπαστική δύναμη σ’ ένα λιγότερο επικίνδυνο και περισσότερο ελεγχόμενο φαινόμενο’. Ο J. Habermas (1962/1989) υποστηρίζει ότι οι μηχανισμοί δημιουργίας συναίνεσης στα σύγχρονα δημοκρατικά κράτη, όπως οι τακτικές σφυγμομετρήσεις και οι προεκλογικές εκστρατείες – αν και ασκούν πράγματι περιοδική πίεση στην κυβέρνηση προκειμένου να ικανοποιήσει βασικές ανάγκες του πληθυσμού, όχι μόνο δεν ευνοούν αλλά μπορούν και να καταστείλουν την τεκμηριωμένη και διευρυμένη συζήτηση μεταξύ των πολιτών, ένα χαρακτηριστικό μιας πραγματικής δημόσιας σφαίρας. (σελ. 49) H αυξανόμενη παθητικότητα από την πλευρά του κοινού οδηγεί στη χειραγώγησή του από την κυβέρνηση και συγκροτημένες ελίτ. Ο C. W. Mills (1956), για παράδειγμα, εξέτασε την αμερικανική κοινωνία ως αποτελούμενη από τρία ιεραρχικά στρώματα: τη στενή ομάδα της ελίτ εξουσίας (power elite), μια ευαίσθητη ισορροπία αντίρροπων πολιτικών δυνάμεων και μια μεγάλη, ολοένα αυξανόμενη μάζα αδύναμων πολιτών.” (σελ. 48)

‘Το μέλλον είναι ήδη εδώ: απλώς δεν έχει μοιραστεί δίκαια ακόμη’

Εξερευνώντας μια άλλη πτυχή της προεκλογικής εκστρατείας, η Olivia Hingley στο itsnicethat.com (05/22) παρουσίασε παραδείγματα ριζοσπαστικού γραφικού σχεδιασμού στη Βρετανία, που υπηρετεί την κοινωνική δικαιοσύνη στον 21ο αιώνα, αντλώντας έμπνευση από ιστορικά κινήματα, όσο και ανανεωμένου αισθητικά. Από τις προπαγανδιστικές αφίσες του Β’ Παγκoσμίου Πολέμου, τις αναπαραγωγές της εμβληματικής του Che Guevara και την επιδραστική του 1980 για την ευαισθητοποίηση γύρω από τον ιό του Aids με σύνθημα: ‘Η σιωπή ισούται με θάνατο’, επηρεάζουν, ενημερώνουν, ενθαρρύνουν. Αν και η πολιτική δραστηριότητα έχει μετακινηθεί περισσότερο από ποτέ στη διαδικτυακή σφαίρα, η σύγχρονη απεύθυνση επιχειρεί να απομακρυνθεί από τη μουντή μονοτονία μέσα και από την προσέγγιση κολλεκτίβων όπως η ‘Αυτόνομη Ομάδα Σχεδίου’ (ADG) και οι ‘Γραφίστες για το Εργατικό Κόμμα’ (LPGD). Η τελευταία ιδρύθηκε το 2018 από τον freelancer Kevin Kennedy Ryan προσελκύοντας αριστερούς στο επάγγελμα και σε ανεπίσημες πολιτικές συζητήσεις, παρέχοντας ένα πρακτικό τρόπο μετάδοσης συνθημάτων.

1935 > ‘Είσαι σε σταυροδρόμι – Ψήφισε σοσιαλισμό και ειρήνη’

“Το διάστημα από τη δεκαετία του 1930 με την κυριαρχία της τυπογραφίας, τη μεταπολεμική περίοδο με την προσμονή ριζικών αλλαγών στην κοινωνία (μιλλεναριανισμός), αναγέννησης και οικοδόμησης ενός καλύτερου αύριο μέχρι την εκπνοή του 1960, αποδείχτηκε μια περίοδος μετασχηματισμού. Ανάμεσα στα τέλη του 1980 – 1990 η επικοινωνία έγινε πολύ περισσότερο ‘ραφιναρισμένη’. Σε αυτό ήταν ιδιαίτερα καλοί οι Νέοι Εργατικοί (Νew Labour) και ίσως μιλάμε για την πρώτη φορά που το κόμμα ακολούθησε ένα πολύ αυστηρό πλαίσιο κατευθυντήριων γραμμών. Αναφορικά με το μήνυμα, επιλέγεται η σαφήνεια, η αμεσότητα και όσο πηγαίνουμε προς τα πίσω στον χρόνο, τόσο περισσότερη οπτική απλότητα τείνουμε να βρίσκουμε, που λειτουργεί αποτελεσματικά.”

αριστερά: ‘Με τους Τories παίρνεις τα ψίχουλα, ψήφισε Labour για τη φραντζόλα’ / στο κέντρο: ‘Κουράστηκες από τα υψηλά ενοίκια και τις κακές συνθήκες; Οργανώσου με τους γείτονές σου για να αμφισβητήσεις τη δύναμη των ιδιοκτητών στις ζωές μας – Απεργία!’ / δεξιά: ‘Η αλληλεγγύη είναι κάτι περισσότερο από μια λέξη, αποτελεί πράξη: Ενότητα – Δύναμη – Εντάξου σε ένα συνδικάτο’

Η Sana Iqbal, μέλος της ομάδας, έχει συνεργαστεί με το παράρτημα των Εργατικών στο Lewisham του νοτιοανατολικού Λονδίνου. Σε μια επίσκεψη στο Λαϊκό Ιστορικό Μουσείο του Manchester ήρθαν σε επαφή με μότο, χρυσά περιτυλίγματα, εικονογραφήσεις, καλλιγραφίες, που σα να σήμαιναν ευρύτερα: ‘Σας εκτιμάμε ιδιαίτερα, γι’ αυτό δε θα σας δώσουμε απλώς ένα κομμάτι πλαστικό αλλά κάτι τόσο εντυπωσιακό ώστε να θέλετε να το κρατήσετε.’ “Στη συνέχεια, η κεντρική διαχείριση είχε ως αποτέλεσμα να χαθεί η επαφή με τη βάση, θυμίζοντας μια γιγαντιαία μηχανή πωλήσεων. Παλαιότερα, υπήρχε η αντίληψη ότι η τέχνη ανήκει σε όλο τον κόσμο και αυτή η ‘καλλιέπεια’ είναι κάτι που όλοι προσπαθούμε, γιατί η ζωή θα έπρεπε να είναι πιο όμορφη για την εργατική τάξη. Επιλέγουμε να μην ακολουθούμε αρχετυπικές, διακριτές επιλογές χρωμάτων: ‘το μπλε για τους Συντηρητικούς’, ‘το κόκκινο για τους Εργατικούς’, μιας που τα όρια και για τους πολίτες έχουν καταστεί δυσδιάκριτα.”

‘H ατέρμονη καπιταλιστική ανάπτυξη σημαίνει οικολογική κατάρρευση’

Προσπαθώντας να υπερβούν τον εφήμερο, αναλώσιμο χαρακτήρα του απερίσκεπτου πολιτικού σχεδίου, κάθε λίγους μήνες δίνουν στη δημοσιότητα αφίσες διαφορετικών σχεδιαστών πάνω σε ένα φλέγον θέμα, όπως η εργασία τέσσερις ημέρες την εβδομάδα, ο συνδικαλισμός, η κλιματική κρίση.

‘Πάρε πίσω τον χρόνο σου > Σήμερα στη φύση – Εργασία τεσσάρων ημερών’

Ο Keir Barnett για το δικαίωμα της περιήγησης σε δημόσιους χώρους χρησιμοποιεί μωβ, κίτρινους και κοραλλί τόνους θυμίζοντας ηλιοβασίλεμα, η Talitha Cargill αποδίδει την ιδιωτικοποίηση του βρετανικού ΕΣΥ (NHS) με παστέλ ροζ – καλολογικά στοιχεία, που έρχονται σε αντίθεση με την αυστηρότητα του σλόγκαν, ενώ ο Toby Forster για το ‘Πράσινο Νέο Συμβόλαιο’ (Green New Deal) μεταφέρει τη δυναμική με απλές εικόνες.

Talitha Cargill > ‘Ασθένεια: δεν είναι πολυτέλεια, ούτε παράπτωμα – ΕΣΥ που να χρηματοδοτείται από το κράτος (1948 – για πάντα)’

Η πλειοψηφία των μελών της ‘Αυτόνομης Ομάδας Σχεδίου’ (ADG), που θίγει θέματα στέγασης ή αστυνόμευσης είναι αυτοδίδακτοι, εκδημοκρατίζοντας το μέσο, δίνοντας πρόσβαση στον καθένα και αποπνέοντας μια αίσθηση δυνατότητας, ελπίδας για ένα καλύτερο μέλλον. Διοργανώνουν συχνά εκπαιδευτικά σεμινάρια για οργανισμούς όπως ‘Πολίτες και Πλανήτης’ (People and Planet), ‘Ο Κόσμος Μετασχηματισμένος’ (World Transformed) και η Ένωση Ενοικιαστών ‘Βελανίδι’ (Acorn).

‘Χτίστε κοινότητες, όχι κλουβιά’

“Δεν τα φτιάχνουμε απλά για να γίνουν ή να βρουν τη θέση τους σε μια γκαλερί – προσπαθούμε να τα αντιμετωπίζουμε σαν εργαλείο, με προορισμό τον δρόμο. O πραγματικός μας σκοπός είναι η δημιουργία τέχνης, με την οποία θα έρχονται σε επαφή οι καθημερινοί άνθρωποι, χωρίς να τους τρομάζουμε ή να απευθυνόμαστε σε ένα συγκεκριμένο τμήμα της κοινωνίας. Τους δείχνουμε με απτό τρόπο ότι μπορούν να λάβουν μέρος στο κίνημα. Ρίχνοντας την ποιότητα θα ήταν σα να πυροβολούμε τα πόδια μας. Πολλοί στην αριστερά έχουν εμμονή με την αχρείαστα δήθεν γλώσσα, θεωρώντας ότι δεν πρόκειται για τον καταλληλότερο τρόπο να γίνουν προσιτές οι ιδέες. Μετά από μακροσκελείς συζητήσεις αναφορικά με την ακριβή διατύπωση ενός συνθήματος και την έκτασή του, η βασική διερώτηση αφορά το εάν θα καταστεί ορατό στους περαστικούς, και το πιο σημαντικό, αν θα μπορέσουν να το καταλάβουν.”

‘Υποστήριξε την απεργία! Μην τη σπάσεις! Συμβάσεις ορισμένου χρόνου, Ανασφάλεια, Άδικος φόρτος εργασίας, Χαμηλοί μισθοί, Περικοπές συντάξεων, Φυλετική μισθολογική ανισότητα και μεταξύ φύλων, Εμπορευματοποίηση της ανώτατης εκπαίδευσης’

Πηγή έμπνευσης αποτελεί το ‘Λαϊκό Αtelier’ (Populaire), που τροφοδότησε με αφίσες το Παρίσι τον Μάη του 1968, λειτουργώντας ως μεγάφωνο. Ακόμη, ο ‘Οργανισμός Αλληλεγγύης με τους λαούς της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής’ (OSPAAAL), ο οποίος ξεκίνησε από την Κούβα, όπως και το φεμινιστικό ‘Δες το Στούντιο τυπογραφίας Κόκκινων Γυναικών’ (See Red Women’s Workshop) του 1970 στο Λονδίνο. Το ενοποιητικό χαρακτηριστικό όλων είναι η συλλογικότητα.

γελοιογραφία του Dave Brown στον independent.co.uk (15/04) με τίτλο: ‘Η κονταρομαχία’ ανάμεσα στον αρχηγό των Τόρηδων, Rishi Sunak και τον ηγέτη του Εργατικού Κόμματος Keir Starmer, δικηγόρο στο επάγγελμα και πρώην επικεφαλής της Δημόσιας Εισαγγελίας (director of Public Prosecutions)

“Δεν μπορείς να δείχνεις τ’ αστέρια από τον υπόνομο”, σχολίασε στον Οbserver ο Andrew Rawnsley, σχετικά με την επίσημη, επιθετική, γκρίζα, θεωρούμενη μη εποικοδομητική και χωρίς σαφές πολιτικό όραμα διαφημιστική καμπάνια των Εργατικών πριν το Πάσχα για ζητήματα νόμου και τάξης. Με αφορμή τις δημοτικές εκλογές στις 4 Μαΐου, κύριος στόχος ήταν ο πρωθυπουργός Rishi Sunak, ο οποίος φαίνεται να πηγαίνει καλύτερα από το κόμμα του στις δημοσκοπήσεις, που βρίσκεται στο τιμόνι της διακυβέρνησης της χώρας τα τελευταία 13 χρόνια.

Στην Αμερική ο οργανισμός AIGA ξεκίνησε πριν τις εκλογές του 2016, την καμπάνια ‘Βγείτε για ψήφο’ (Get Out The Vote) με ομότιτλη αφίσα του Roberto DeOliveira, στην οποία συνέδραμαν περισσότεροι από εκατό γραφίστες, προκειμένου οι δημιουργίες τους να φιλοξενηθούν σε περιοχές με χαμηλά ποσοστά συμμετοχής.

Ανάμεσά τους ο Milton Glaser με μήνυμα: ‘Το να ψηφίζεις σημαίνει να υπάρχεις’. “Παίρνοντας μέρος στην εκλογική διαδικασία προστατεύουμε τα ιδανικά μας. Στη δημοκρατία αυτό μας ξεχωρίζει από τον απολυταρχισμό. Η αδιαφορία και η παραίτηση συνιστούν εχθρούς.”, είχε υπογραμμίσει.

Εκείνη του Tanner Woodford ανέτρεχε στη διαβεβαίωση του Abraham Lincoln το 1856 πως ‘Η ψήφος είναι πιο δυνατή από τη σφαίρα’, σε άλλη υπήρχε μια ακόμη φράση του: ‘Δεν μπορείς να γλιτώσεις από την ευθύνη του αύριο, αποφεύγοντάς τη σήμερα’, ενώ του Jesse Wu (κεντρική φωτογραφία) προέτρεπε: ‘Σηκωθείτε και ψηφίστε, παρακαλώ’. Καταληκτικά, ο Sean Adams είχε παροτρύνει μέσω της δικής του: ‘Μην είσαι πρόβατο’, αφού με τον ένα ή τον άλλο τρόπο ψηφίζουμε – και με την αποχή παίρνουμε μια απόφαση για την ηγεσία που θα προκύψει.

Πηγές: itsnicethat.com, dezeen.com, theguardian.com, politicshome.com