“Άμα σε λεν Κυριάκο, ειν’ όλα μια χαρά / Κι αν ήμουν ο Πικάσο, θα σε ζωγράφιζα”

Επαναληπτικές βουλευτικές εκλογές σε επτά εκλογικά τμήματα της Βόρειας Μακεδονίας θα διεξαχθούν την Τετάρτη 22 Μαΐου – αυτό αποφάσισε το εκλογοδικείο της χώρας λόγω παρατυπιών, που διαπιστώθηκαν στις βουλευτικές εκλογές της 8ης Μαΐου.

Εικάζεται ότι μπορεί να προκύψει αλλαγή σε δύο έδρες, εις βάρος του μεγαλύτερου αλβανικού κόμματος, DUI. O αρχηγός του Ali Ahmeti κατηγόρησε το Σάββατο (18/05) το VMRO-DPMNE και την απερχόμενη Σοσιαλδημοκρατική Ένωση (SDSM) ότι τις υποκινούν με σκοπό να εμποδίσουν τη θέση του DUI ως δεύτερης μεγαλύτερης πολιτικής παράταξης. “Αυτό (σ.σ. η επανάληψη των εκλογών) γίνεται από τα δύο μεγαλύτερα κόμματα μακεδονικής εθνικότητας, των οποίων οι πολιτικές, δυστυχώς, φοβόμαστε ότι θα έχουν αντίκτυπο στις διεθνοτικές σχέσεις – κάτι που δεν επιθυμούμε.” Yποστηρίζει, ακόμη, ότι ως πρώτο, μεταξύ των αλβανικών κομμάτων, πρέπει αυτό να συμμετέχει στο καινούριο σχήμα.

Η νέα Βουλή θα συγκροτηθεί σε Σώμα το αργότερο είκοσι ημέρες μετά την ολοκλήρωση της εκλογικής διαδικασίας, δηλ. μέχρι τις 11 Ιουνίου (λόγω της επαναληπτικής ψηφοφορίας στις 22 Μαΐου). Ακολούθως, σε διάστημα δέκα ημερών η νέα πρόεδρος της Δημοκρατίας, Gordana Siljanovska-Davkova θα επιδώσει την εντολή σχηματισμού στον πρόεδρο του VMRO-DPMNE, που ήρθε πρώτο στις εκλογές, ο οποίος θα έχει είκοσι ημέρες στη διάθεσή του προκειμένου να καταθέσει στη Βουλή το πρόγραμμα της νέας κυβέρνησης και να ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης.

ο Hristijan Mickoski με τη Gordana Siljanovska-Davkova σε προεκλογική συγκέντρωση στην πόλη Stip, 22.04 / EPA-EFE, Georgi Licovski

Στην ορκωμοσία της σε ειδική συνεδρίαση της Βουλής το μεσημέρι της περασμένης Κυριακής (12/05) η νέα πρόεδρος της Βόρειας Μακεδονίας Gordana Siljanovska-Davkova αποκάλεσε τη χώρα Μακεδονία, παρά το ότι στο κείμενο του όρκου, το οποίο απήγγειλε ο πρόεδρος της απερχόμενης Βουλής, Jovan Mitreski καλώντας την να τον επαναλάβει αναφερόταν ως Βόρεια Μακεδονία.

Η πρέσβης της Ελλάδας Σοφία Φιλιππίδου, η οποία είχε προσκληθεί αποχώρησε σε ένδειξη διαμαρτυρίας.

Η 71χρονη Gordana Siljanovska-Davkova εξελέγη στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών την Τετάρτη 8 Μαϊου με τη στήριξη του VMRO-DPMNE, επικρατώντας με ποσοστό 65% του μέχρι σήμερα προέδρου, Stevo Pendarovski.

Παράλληλα, διεξήχθησαν οι βουλευτικές εκλογές, στις οποίες το εθνικιστικό κόμμα VMRO-DPMNE επικράτησε, καταλαμβάνοντας 58 από τις 120 έδρες.

Βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις σχηματισμού κυβέρνησης, αφού στερείται πλειοψηφίας με τον συνασπισμό τεσσάρων αλβανικών κομμάτων ‘Αξίζει’, που ήρθε  τέταρτος με 13 έδρες.

Το μεγαλύτερο αλβανικό κόμμα DUI του Ali Ahmeti, το οποίο τα τελευταία είκοσι χρόνια έπαιρνε μέρος στις κυβερνήσεις συνασπισμού συγκέντρωσε 19.

Η απερχόμενη Σοσιαλδημοκρατική Ένωση (SDSM) του Dimitar Kovačevski και του Zoran Zaev γνώρισε σημαντική απώλεια δύναμης κερδίζοντας 18 έδρες, αν και σε ποσοστό και ψήφους υπερίσχυσε του DUI. Αυτό οφείλεται στις ‘καραμπόλες’ στην κατανομή.

Από έξι βουλευτές εκλέγουν το φιλορωσικό ‘Αριστερά’ και το νεοσύστατο ‘Ξέρω’ του δημάρχου του Κουμάνοβο, Maksim Dimitrievski, που είναι πιθανό να συμμετέχει στο νέο κυβερνητικό σχήμα.

Με αφορμή το “πολύ ατυχές γεγονός” με τη νέα πρόεδρο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάλεσε τις νεοεκλεγμένες αρχές να συνεχίσουν να πείθουν όλους στην ΕΕ ότι είναι αφοσιωμένες στο ευρωπαϊκό μέλλον της χώρας τους.

Ερωτηθείς σχετικά, κατά τη διάρκεια της ενημέρωσης της Επιτροπής τη Δευτέρα (13/05), ο εκπρόσωπος για θέματα εξωτερικής πολιτικής, Peter Stano αναφέρθηκε στη σχετική δήλωση της προέδρου της Επιτροπής και σε εκείνη της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης. Εξήγησε ότι αυτό, που αναμένει η ΕΕ από τη Βόρεια Μακεδονία στην πορεία προς την ευρωπαϊκή της ολοκλήρωση σημειώνεται ξεκάθαρα στην τελευταία έκθεση προόδου το περασμένο φθινόπωρο. “Οι υφιστάμενες διμερείς συμφωνίες πρέπει να εφαρμόζονται καλή τη πίστει από όλα τα μέρη, συμπεριλαμβανομένης εκείνης των Πρεσπών μεταξύ Βόρειας Μακεδονίας και Ελλάδας. Σε αυτές περιλαμβάνεται και η Συνθήκη Φιλίας, Καλής Γειτονίας και Συνεργασίας με τη Βουλγαρία, μαζί με τα πρωτόκολλα. Αυτή είναι η προσδοκία της ΕΕ. Όπως προκύπτει και από την κοινή δήλωση του επιτρόπου για τη Διεύρυνση, Olivér Várhelyi και του ύπατου εκπροσώπου της ΕΕ, Josep Borrell αναμένουμε και ανυπομονούμε να συνεργαστούμε με τις νεοεκλεγμένες αρχές στη Βόρεια Μακεδονία – τόσο με την πρόεδρο όσο και με τη νέα κυβέρνηση – για να βοηθήσουμε τη χώρα να προχωρήσει και να ανταποκριθεί στις προσδοκίες, που χαράσσει η ΕΕ στην ενταξιακή της πορεία. Ειλικρινά, λοιπόν, πιστεύουμε ότι οι νεοεκλεγμένες αρχές θα συνεχίσουν να αποδίδουν. Έχουν τώρα την ευκαιρία να πείσουν όλους στην ΕΕ για την αφοσίωση στο ευρωπαϊκό μέλλον της χώρας και ότι θα κάνουν ό,τι μπορούν για να προχωρήσουν στην επιτυχημένη ενταξιακή της πορεία.”

Το υπουργείο Εξωτερικών της Βόρειας Μακεδονίας, σε ανακοίνωσή του τη Δευτέρα (13/05) “επιβεβαίωσε τη σταθερή αποφασιστικότητα της χώρας για την απερίφραστη τήρηση των συνταγματικών διατάξεων καθώς και όλων των διεθνώς αναλαμβανόμενων υποχρεώσεων, όπως η πλήρης τήρηση της Συμφωνίας Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης μεταξύ της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας και της Ελλάδας, γνωστής ως Συμφωνία των Πρεσπών. Τα τελευταία επτά χρόνια, οι δύο γειτονικές χώρες ανέπτυξαν πολιτικό διάλογο εξαιρετικά υψηλού πολιτικού επιπέδου, που είχε ως αποτέλεσμα την πολλαπλάσια αύξηση της οικονομικής συνεργασίας και τη δημιουργία θετικών σχέσεων μεταξύ των λαών των δύο χωρών. Τα οφέλη αυτά είχαν ως αποτέλεσμα την ένταξη της χώρας στο Νato, την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και την αναβάθμιση της Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης σε Στρατηγικό Διάλογο με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Χρειάζεται προσοχή από την πλευρά όλων των πολιτικών παραγόντων, ιδιαίτερα των εκλεγμένων κρατικών αξιωματούχων. Η διατήρηση της ευρωατλαντικής πορείας αντιπροσωπεύει θεμελιώδες στρατηγικό συμφέρον και εγγυητή της μακροπρόθεσμης ασφάλειας και σταθερότητας της χώρας.”

Ο υπουργός Δικαιοσύνης της απερχόμενης κυβέρνησης, Krenar Loga προερχόμενος από ένα μικρό αλβανικό κόμμα με ανάρτησή του στο Facebook υποστήριξε ότι τίθεται ζήτημα εγκυρότητας της ίδιας της ορκωμοσίας και ζήτησε είτε επανάληψη της διαδικασίας, καθώς “Η μη τήρηση του συνταγματικού ονόματος του κράτους καθιστά τον όρκο της άκυρο.” είτε ο πρόεδρος της απερχόμενης Βουλής, Jovan Mitreski να αναλάβει αυτά τα καθήκοντα.

Ο αρχηγός του VMRO-DPMNE, Hristijan Mickoski, που αναμένεται να αναλάβει πρωθυπουργός χαρακτήρισε αξιοπρεπή την ορκωμοσία της νέας προέδρου της χώρας και πρόσθεσε ότι περίμενε συγχαρητήρια από την Ελλάδα για τον θρίαμβο του κόμματός του στις πρόσφατες εκλογές, όμως αντί αυτού, όπως είπε, εισέπραξε επίδειξη πολιτικής δύναμης.

Σχετικά με τη Συμφωνία των Πρεσπών ανέφερε πως τόσο το κόμμα του όσο και η Νέα Δημοκρατία διαφωνούν με αυτή. “Εκτιμώ ότι το VMRO-DPMNE, αλλά και η κυβέρνηση στην Ελλάδα έχουν την άποψή τους σχετικά με τη Συμφωνία των Πρεσπών – ούτε στον ένα ούτε στον άλλο αρέσει αυτή η Συμφωνία. Σε αντίθεση με εκεί, η Συμφωνία των Πρεσπών εδώ αποτελεί μέρος των μακεδονικών θεσμών, μέρος του μακεδονικού Συντάγματος και νόμων. Επανειλημμένως στο παρελθόν έχουμε πει ότι συνιστά πραγματικότητα.”

Σε νέες του δηλώσεις υποστήριξε ότι στα θεσμικά όργανα του κράτους θα χρησιμοποιείται η συνταγματική ονομασία της χώρας, όμως ο ίδιος στις δημόσιες εμφανίσεις του και τον Τύπο θα κάνει χρήση των όρων Μακεδονία και μακεδονικός-ή-ό, καθώς σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμά του. “Μάλιστα αναμένω στην ίδια κατεύθυνση να κινηθεί και η πρόεδρος Gordana Siljanovska-Davkova, καθώς κατά τη δική μας ερμηνεία για τη Συμφωνία των Πρεσπών, δεν υπάρχει παραβίασή της. Δράττομαι της ευκαιρίας να στείλω μήνυμα προς τους φίλους μας στην Ελλάδα να σταματήσουμε τις απειλές, τις παρεμποδίσεις, την επιστροφή στο παρελθόν και να κοιτάμε προς το μέλλον. Αυτά είναι έγγραφα, που συνιστούν μέρος του δικαίου. Εάν αυτοί πιστεύουν ότι παραβιάσαμε τη Συμφωνία των Πρεσπών, τότε υπάρχει Διεθνές Δικαστήριο, μπορούν να ξεκινήσουν διαδικασία και εκεί οι δύο πλευρές θα διασταυρώσουμε τα επιχειρήματά μας. Δε θα ήθελα να συμβεί κάτι τέτοιο. Απευθύνω έκκληση για σχέσεις καλής γειτονίας, φιλικές σχέσεις, να βοηθά ο ένας τον άλλον. Εάν αναμένει κάποιος να επαναλάβει το VMRO-DPMNE τα λάθη του παρελθόντος, να είσαστε βέβαιοι ότι δεν πρόκειται να κάνουμε κάτι τέτοιο. Δε σκοπεύουμε να απαντήσουμε στην επίδειξη πολιτικής δύναμης με μετoνομασίες αυτοκινητόδρομων, αεροδρομίων ή με κατασκευές μνημείων. Θα ήμασταν ευτυχείς να επικυρωθεί το Πρωτόκολλο που αφορά την οικονομική συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών.” Τέλος, εξέφρασε την ελπίδα να συναντηθεί το συντομότερο δυνατό με τον πρωθυπουργό της Ελλάδας για να συζητήσουν σχετικά με τη μελλοντική συνεργασία στους τομείς του τουρισμού, της οικονομίας, της εκπαίδευσης κ.α.

Εκ μέρους του DUI του Ali Ahmeti, του μεγαλύτερου αλβανικού κόμματος της Βόρειας Μακεδονίας ο αντιπρόεδρος και βουλευτής Arber Ademi αντέδρασε: “Λυπούμαστε για την ομιλία της προέδρου. Με την πρώτη της κιόλας φράση παραβίασε το Σύνταγμα, μην αναφέροντας τη λέξη Δημοκρατία, ούτε την ονομασία Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας, με όλες τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει κάτι τέτοιο… Με την πρώτη της φράση προκάλεσε ήδη κρίση με την Ελλάδα.”

Ο πρόεδρος της Βουλγαρίας Rumen Radev (13/05) δήλωσε “πεπεισμένος ότι η ευρωπαϊκή προοπτική της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας εξαρτάται από την αυστηρή εφαρμογή των διεθνών συνθηκών στις οποίες είναι συμβαλλόμενο μέρος, καθώς και από το διαπραγματευτικό πλαίσιο, που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Ιούλιο του 2022. Το τελευταίο δεν μπορεί να αναθεωρηθεί – κάτι το οποίο επισημάνθηκε στους αρμόδιους θεσμούς στα Σκόπια.”

Ο υπηρεσιακός πρωθυπουργός Dimitar Glavchev επανέλαβε πως η Βουλγαρία δεν αποδέχεται δηλώσεις και συμπεριφορές, που αντικρούουν τη Συνθήκη Φιλίας, Καλής Γειτονίας και Συνεργασίας του 2017 και τις συμφωνίες επί της αρχής μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας. “H ευρωπαϊκή προοπτική της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας θα εξαρτηθεί εξ ολοκλήρου από την πλήρη εφαρμογή των συμφωνιών, που συνομολογήθηκαν από όλους τον Ιούλιο του 2022. Η Βόρεια Μακεδονία είναι μέλος του Νato, μια ιδιότητα που συνεπάγεται αντίστοιχες υποχρεώσεις και ευθύνες.”

Ο Δημήτρης Τριανταφύλλου, καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο Πάντειο θύμισε σε εκπομπή της ΕΡΤ ότι για ένα χρόνο περίπου μετά τη Συμφωνία, Γαλλία και Ολλανδία μπλόκαραν την ενταξιακή της πορεία προκειμένου να βρεθεί μια νέα φόρμουλα. Επιπλέον, η Βουλγαρία ζητά να αναγνωριστεί στο Σύνταγμα της Βόρειας Μακεδονίας βουλγαρική μειονότητα. Όπως μετέφερε, σε έρευνα του Ιnternational Republican Institute για τα Δυτικά Βαλκάνια στο ερώτημα: ‘Τι είναι προς το εθνικό συμφέρον;’ Η ευρωπαϊκή πορεία της χώρας, απάντησε η πλειοψηφία. Ακολουθούσε η ισορροπία μεταξύ Ρωσίας και Δύσης.

Κοτζιάς: Η κυβέρνηση επιθυμεί να γίνει κουρελόχαρτο η Συμφωνία των Πρεσπών και η ιστορία φυλακή 

Σε άρθρο στο Documento (05/05) ο N. Κοτζιάς προέτρεψε:

“Ας κινητοποιηθούμε όλοι για να υπερασπιστούμε τη Συμφωνία των Πρεσπών, ιδιαίτερα τώρα που η κυβέρνηση της ΝΔ επιθυμεί να γίνει κουρελόχαρτο. Μια κυβέρνηση, η οποία διέλυσε τη συμφωνηθείσα επιστημονική ομάδα για την απομάκρυνση των αλυτρωτικών διατυπώσεων από τα σχολικά βιβλία της Βόρειας Μακεδονίας, ενώ αρνήθηκε να προωθήσει την συγκρότηση της προβλεπόμενης στη Συμφωνία ομάδας για τη λύση των εμπορικών σημάτων και ονομασιών στη βάση του ενωσιακού δικαίου.

Ακόμα χειρότερες είναι οι θέσεις, που πρόβαλαν προεκλογικά τα κόμματα της Βόρειας Μακεδονίας, ιδιαίτερα το VMRO, αδελφό κόμμα της ΝΔ. Θέσεις που παραβιάζουν ευθέως τη Συμφωνία – ιδιαίτερα ως προς το όνομα της γειτονικής χώρας. Η δεξιά και φασιστική δεξιά αναγγέλλουν ότι θα ονομάζουν τη χώρα τους σκέτο Μακεδονία και αρκετοί κύκλοι της σημερινής κυβέρνησης στα Σκόπια δείχνουν να συμφωνούν.

Η κυβέρνηση υποχρεούται να επισημάνει στους επικεφαλής διεθνών οργανώσεων ότι οφείλουν να εξηγήσουν και να προειδοποιήσουν τους τυχοδιώκτες της πολιτικής σκηνής των Σκοπίων για τις συνέπειες, που θα υπάρξουν.

Δεύτερον, η κυβέρνηση οφείλει να ενημερώσει τους εταίρους της στην ΕΕ ότι χώρα Δημοκρατία της Μακεδονίας δεν υπάρχει, ότι έχουν εκπνεύσει όλα τα μεταβατικά χρονοδιαγράμματα, που προβλεπόντουσαν στη Συμφωνία των Πρεσπών και ότι μπορούν να εισέρχονται στην ΕΕ και τα κράτη-μέλη της μόνο όσοι διαθέτουν τα προβλεπόμενα νέα διαβατήρια με την ορθή ονομασία της χώρας τους και τα αυτοκίνητά τους έχουν την ορθή σηματοδότηση.

Ειδικά για τη χώρα μας, αυτό πρέπει να ισχύσει από σήμερα. Η κυβέρνηση χρειάζεται να πάψει να γίνεται συνένοχη στις αυθαιρεσίες και τις παραβιάσεις επιθετικών και αναθεωρητικών κύκλων της Βόρειας Μακεδονίας, όπως και ορισμένων κέντρων στην Ελλάδα.

Τρίτον, η κυβέρνηση πρέπει να δεσμεύσει την ΕΕ, ως ήδη έχει γίνει από το 2018, ότι δεν μπορούν να πωλούνται στην αγορά της αγαθά, που θα φέρουν ως ονομασία χώρας προέλευσης και παραγωγής το Made in Macedonia αντί του Made in North Macedonia.

Τέταρτον, όποιος στη Βόρεια Μακεδονία καλεί δημόσια στην παραβίαση της Συμφωνίας των Πρεσπών, πρέπει να υποστεί διεθνείς δεσμευτικές κυρώσεις. Να του απαγορευτούν τα ταξίδια σε όλες τις χώρες κράτη-μέλη των ως άνω οργανισμών, ενώ η κυβέρνηση να κάνει ειδική ενημέρωση στον ΓΓ του ΟΗΕ. Αυτό ισχύει και για την εσωτερική χρήση ή μη του συμφωνηθέντος ονόματος.

Υπάρχουν και άλλα πολλά μέτρα, που η κυβέρνηση πρέπει να λάβει άμεσα. Το κύριο είναι να πάψει ‘να παίζει την κολοκυθιά’ σε βάρος των εθνικών μας συμφερόντων, της σταθερότητας στην περιοχή, της αποτροπής του να γίνει ‘η ιστορία φυλακή’ – όχι μόνο για τους ανόητους και επιπόλαιους, αλλά για τους λαούς της ΝΑ Ευρώπης. Ότι οφείλει να εξηγήσει άμεσα στις κυβερνητικές ελίτ και στην ολιγαρχία της γείτονας ότι τα παιχνίδια σε βάρος της Συμφωνίας των Πρεσπών θα τους προκαλέσουν ασήκωτο πολιτικό και οικονομικό κόστος, το οποίο αν χρειαστεί, είναι έτοιμη να φροντίσει να τους επιβληθεί.”

https://twitter.com/syriza_gr/status/1791506468308480319?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1791506468308480319%7Ctwgr%5E014ca0a13ca5c725dc8d9e9b266c83378d72a5eb%7Ctwcon%5Es1_c10&ref_url=https%3A%2F%2Fcdn.iframe.ly%2Fapi%2Fiframe%3Furl%3Dhttps3A2F2Fx.com2Fsyriza_gr2Fstatus2F1791506468308480319key%3Da89268c51e7b98aeff8880413977103bv%3D1app%3D1

Η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ έφερε στη Βουλή (15/05) τρεις προτάσεις νόμου, μία για κάθε μνημόνιο συνεργασίας με τη Βόρεια Μακεδονία με το ίδιο ακριβώς περιεχόμενο, που είχαν κατατεθεί τον Σεπτέμβριο 2020 από τους τότε υπουργούς της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Αφορούν την πορεία της γειτονικής χώρας στην ΕΕ, την οικονομική συνεργασία Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας και τον έλεγχο του FIR της.

Ο Κ. Μητσοτάκης σε περιοδεία στη Βέροια την Παρασκευή (17/05) είπε:

“Όσον αφορά και τις εκκρεμότητες, οι οποίες τελευταία έχουν προκύψει με τον βόρειο γείτονά μας, θα ήθελα εδώ, από την καρδιά της Μακεδονίας, να είμαι απολύτως ξεκάθαρος: η Νέα Δημοκρατία δεν είχε ψηφίσει τη Συμφωνία των Πρεσπών και είχαμε εκφράσει σοβαρές επιφυλάξεις όταν αυτή κυρώθηκε στο ελληνικό Κοινοβούλιο. Είχαμε πει, όμως – και δε σας κορόιδεψα ποτέ – με απόλυτη εντιμότητα ότι άπαξ και ψηφιστεί αυτή η συμφωνία, πρακτικά η συμφωνία αυτή δεν μπορεί να αλλάξει και θα αναγκαστούμε, παρά τα προβλήματά της, να τη σεβαστούμε. Και αυτό κάναμε.

Εάν, όμως, κάποιοι πιστεύουν ότι μπορεί από τη δική τους την πλευρά να μη σεβαστούν τη συμφωνία θα γνωρίζουν δύο πράγματα: πρώτον, ότι ο δρόμος τους προς την Ευρώπη θα παραμείνει κλειστός και, δεύτερον, ότι τα μνημόνια, τα οποία πρέπει να κυρώσουμε, δε θα κυρωθούν έως ότου υπάρχει απόλυτη συμμόρφωση από τη νέα κυβέρνηση με αυτά, τα οποία προβλέπει η συμφωνία.”

Σε συνέντευξη στον ΣΚΑΪ ο πρωθυπουργός (16/05) προσπάθησε να πείσει ότι δικαιώνεται η στάση της κυβέρνησης να μην προχωρήσει με την κύρωση των πρωτοκόλλων συνεργασίας, αφού μπορεί να τα αξιοποιήσει τώρα ως μέσο πίεσης. Είναι, ωστόσο, γνωστό ότι αυτή οφειλόταν κυρίως σε ασκήσεις εσωκομματικής ισορροπίας, αφού ο Αντ. Σαμαράς και άλλοι βουλευτές από τη βόρεια Ελλάδα εναντιώνονταν στη συγκεκριμένη προοπτική, αλλά και για να μη δυσαρεστηθεί το ακροδεξιό ακροατήριο, στο οποίο προεκλογικά το κόμμα του την κατακεραύνωνε ως μειοδοτική:

“Πράγματι, είχα προειδοποιήσει το 2019 ότι η κύρωση μιας συμφωνίας, με την οποία εμείς διαφωνούσαμε μας υποχρεώνει την επόμενη μέρα να την εφαρμόσουμε.

Δεν είπα τίποτα διαφορετικό. Γιατί θα ήταν πολύ εύκολο – τότε θα ήμουν πολύ πιο δημοφιλής – αν έλεγα κάτι ανάποδο. Αλλά επειδή ήξερα ποια είναι η αλήθεια…

Δημ: Ότι θα την ακυρώνατε, ας πούμε.

Κ. Μητσοτάκης: Προφανώς και δεν το έκανα τότε. Φέρθηκα υπεύθυνα και προεκλογικά…

Δημ: Υπήρχε και κοινωνική αποδοχή τότε κατά της συμφωνίας.

Κ. Μητσοτάκης: Και πολύ μεγάλη. Και ποιο ήταν το πρόβλημα; Επειδή αναφερθήκατε στον προσδιορισμό μακεδονικός. Μα, αυτό δυστυχώς κατοχυρώνεται στη Συμφωνία των Πρεσπών και αυτή ήταν η μεγάλη μας διαφωνία. Ο επιθετικός προσδιορισμός μακεδονική εθνότητα και μακεδονική γλώσσα.

Ως προς το ζήτημα των μνημονίων, μου έκανε πάρα πολλή εντύπωση το γεγονός ότι χθες ο ΣΥΡΙΖΑ έσπευσε να καταθέσει τα τρία μνημόνια προς ψήφιση στη Βουλή.

Τι έρχονται και μας λένε; Τώρα, δηλαδή, που βλέπουμε αυτό το οποίο υποψιαζόμασταν εδώ και καιρό, ότι μπορεί να έρθει η επόμενη κυβέρνηση και με κάποιο τρόπο να αμφισβητήσει τον πυρήνα της συμφωνίας, που είναι το erga omnes, ένα όνομα έναντι όλων, τώρα να έρθουμε ουσιαστικά και να κυρώσουμε εμείς τα μνημόνια και να απωλέσουμε οποιοδήποτε διαπραγματευτικό όπλο έχουμε εναντίον των Σκοπίων. Είναι μία πράξη, η οποία πραγματικά αγγίζει τα όρια του παραλογισμού, αυτό το οποίο μας ζητάει σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ να κάνουμε.

Δημ: Αν μου επιτρέπετε μία ένσταση, έναν αστερίσκο να προσθέσω. Εδώ λέγεται ότι εσείς δεν κυρώσατε τα μνημόνια – όχι γιατί θέλατε πρώτα να δείτε τι θα κάνει η άλλη πλευρά, οι γείτονες, αλλά γιατί φοβόσασταν τις διαρροές σε μία τέτοια ψηφοφορία από το κόμμα σας. Ότι ήσασταν δύσκολα απέναντι στις εσωκομματικές ισορροπίες.

Κ. Μητσοτάκης: Δικαιωθήκαμε; Ο λόγος για τον οποίο άλλαξε η πρόεδρος ή η επόμενη κυβέρνηση τη θέση της έχει να κάνει με την κύρωση ή με τη μη κύρωση των μνημονίων; Δικαιωθήκαμε απόλυτα από την πολιτική μας αυτή. Επειδή κι εμείς βλέπαμε τις εσωτερικές εξελίξεις στα Σκόπια, βλέπαμε ότι έρχεται μια άλλη κυβέρνηση, διαβάζαμε αυτά τα οποία έλεγε η άλλη κυβέρνηση και κατά συνέπεια κάναμε την επιλογή να μην κυρώσουμε τα μνημόνια.

Δημ: Σε ποια περίπτωση θα τα κυρώσετε τώρα; Τι πρέπει να περιμένουμε εμείς;

Κ. Μητσοτάκης: Εμείς δε θα κυρώσουμε τα μνημόνια όσο δεν είμαστε απολύτως πεπεισμένοι ότι σε όλες τις προβλέψεις της Συμφωνίας των Πρεσπών η άλλη πλευρά συμμορφώνεται.

Δημ: Πρώτα εκείνοι δηλαδή και μετά εμείς, αυτό λέτε.

Κ. Μητσοτάκης: Ακριβώς. Νομίζω ότι δικαιώθηκε απόλυτα η θέση μας. Και, βέβαια, επαναλαμβάνω, νομίζει η αντιπολίτευση αυτή τη στιγμή ότι θα μας ‘στριμώξει’ καταθέτοντας τα μνημόνια; Όταν δικαιώθηκε ουσιαστικά η θέση μας να πατήσουμε λίγο φρένο, βλέποντας την κατάσταση στη γειτονική χώρα;”

O Αλ. Τσίπρας είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Zoran Zaev (13/05), όπου στάθηκαν στο πόσο υποκριτικός και επικίνδυνος είναι ο εθνικιστικός λαϊκισμός, που αναπτύχθηκε και στις δύο πλευρές. Το Ινστιτούτο και το Ίδρυμα των δύο πρώην πρωθυπουργών διοργανώνουν στις 17 και 18 Ιουνίου, έξι χρόνια μετά την υπογραφή της Συμφωνίας των Πρεσπών διεθνή διάσκεψη για την Ειρήνη και τη Βιώσιμη Ανάπτυξη στο Ωδείο Αθηνών με οχτώ πάνελ συζήτησης. Δύο θεματικές θα αφορούν τα Βαλκάνια, δύο τις περιφερειακές εξελίξεις και τον ρόλο των διεθνών οργανισμών στην προώθηση της ειρήνης, σε μία θα συζητηθεί η κλιματική κρίση και η πράσινη ατζέντα, μία άλλη θα καλύψει τις εξελίξεις στην ευρωπαϊκή και ελληνική οικονομία και δύο θα έχουν να κάνουν με το μέλλον της Ευρώπης και την αντιμετώπιση της ακροδεξιάς.

Στόχος είναι να λαμβάνει χώρα σε ετήσια βάση στην επέτειο της υπογραφής της Συνθήκης των Πρεσπών και να αποτελεί μια σταθερή πρωτοβουλία για τη διαρκή υποστήριξη και την εφαρμογή της, δίνοντας ένα ισχυρό μήνυμα απέναντι στον εθνικισμό, που τόσο επικίνδυνος έχει αποδειχτεί στην ευρύτερη περιοχή.

Σε αυτό το πλαίσιο θα απονέμεται κάθε χρόνο το Βραβείο των Πρεσπών, σε μια προσωπικότητα για την προσφορά της στην ειρήνη.

Ο ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ σε ανακοίνωση επικαλέστηκε την αρχή του διεθνούς δικαίου ‘pacta sunt servanda’. Επέρριψε στην κυβέρνηση “βαρύτατες ευθύνες για τη νέα αυτή ζημία, που προκαλεί στα εθνικά συμφέροντα, στο όνομα της ΙΧ και ανεύθυνης εξωτερικής πολιτικής της, μην κάνοντας τίποτα από τα ακόλουθα: Ούτε τα μνημόνια έφερε προς κύρωση, ούτε συνεκλήθη ποτέ το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας – παρά την πρόβλεψη για ένα τον χρόνο – το οποίο θα οδηγούσε στη συνομολόγηση δεκάδων νέων διμερών συνθηκών, ενισχύοντας έτσι την επιρροή της χώρας μας. Παράλληλα, δεν άσκησε πίεση ώστε να διασφαλίσει ότι η Βόρεια Μακεδονία θα υλοποιούσε τις υποχρεώσεις της για σχολικά βιβλία, εμπορικά σήματα, διαβατήρια και πινακίδες αυτοκινήτων. Το μόνο, που έκανε όλα αυτά τα χρόνια ήταν να αποφεύγει οποιαδήποτε ενεργητική εμπλοκή με τη Συμφωνία για να διατηρήσει τις εσωκομματικές της ισορροπίες. Είναι πραγματικά θλιβερό το γεγονός ότι η Συμφωνία, που πέτυχαν οι προοδευτικές δυνάμεις σε Ελλάδα και Βόρεια Μακεδονία και αποτελεί μνημείο συνεργασίας και συνεννόησης για όλη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, τίθεται εν αμφιβόλω από τα δύο αδελφά κόμματα στο ΕΛΚ, προκειμένου να προσελκύουν τα εθνικιστικά ακροατήρια, τακτική που έθρεψε διαχρονικά το μίσος μεταξύ των βαλκανικών λαών.”

Ο υπουργός Εξωτερικών, Γ. Γεραπετρίτης απάντησε στο Κοινοβούλιο σε δημοσίευμα, σύμφωνα με το οποίο το νομικό του γραφείο συμμετείχε στη σύνταξη της Συμφωνίας των Πρεσπών χαρακτηρίζοντας τις σχετικές πληροφορίες “επαίσχυντες και ντροπιαστικές”. “Είναι απλά χυδαιότητες, οι οποίες εκπορεύονται ακριβώς από ένα μισαλλόδοξο εθνικισμό. Και θα πω το εξής: εγώ, όχι μόνο δεν είχα καμμία συμμετοχή, αλλά επιπλέον δε θα μπορούσα να είχα και καμμία συμμετοχή ή γνώση, για τον απλούστατο λόγο ότι διαφωνώ θεμελιωδώς με τη συμφωνία των Πρεσπών, που αποτελεί ένα νομικό κείμενο με τεράστια προβλήματα, τα οποία αναδεικνύονται συν τω χρόνω.”

Oι τοποθετήσεις των κομμάτων:

O Κυριάκος Βελόπουλος της Ελληνικής Λύσης από το βήμα της Βουλής έσκισε αντίγραφο της Συμφωνίας: “Λέτε ότι φταίει η πρόεδρος των Σκοπίων. Το VMRO, όμως, ποιος το εξέλεξε; Το εξέλεξε ο σκοπιανός λαός. Το πρόβλημά μας, λοιπόν, είναι η λογική με την οποία μαθαίνουν την ιστορία τους. Εμείς θα τιμήσουμε το δάκρυ του Κωνσταντίνου Καραμανλή για τη Μακεδονία. (…) Αν θέλει η ΝΔ να τιμήσει τον μεγάλο Καραμανλή, μία είναι η λύση. Δε θα το κάνετε εσείς, θα το κάνουμε εμείς. Αυτή είναι η Συμφωνία των Πρεσπών, αν υπήρχε αξιοπρεπής, εθνική, πατριωτική κοινωνική, λαϊκή κυβέρνηση ελληνική θα έκανε αυτό εδώ. Αυτό αξίζει. Την έσκισαν μόνοι τους. Φέρτε τα μνημόνια εδώ τώρα, σήμερα, αύριο να τα καταψηφίσουμε όλα τα κόμματα.”

Σε άλλες δηλώσεις πρόσθεσε: “Όταν οι Σκοπιανοί, των οποίων η ίδια η επιβίωση και η παροχή βασικών αγαθών περνά από την Ελλάδα, σε εκβιάζουν λέγοντας κατά πρόσωπο ότι θα αποκαλούν τη χώρα τους Μακεδονία, τότε – εάν σέβεσαι τον εαυτό σου – η μόνη λύση είναι τα σκληρά αντίμετρα: κλείσιμο των συνόρων και εμπάργκο, όπως έκανε ο Ανδρέας Παπανδρέου και βέτο παντού, όπως έκανε ο Κώστας Καραμανλής είναι η επιβεβλημένη αντίδραση. Aυτό φυσικά προϋποθέτει ότι δε θα υπάρχουν ‘κολλητοί’ και ‘κουμπάροι’, που θα παραβιάζουν το εμπάργκο λειτουργώντας ως ‘μαυραγορίτες’, που θησαυρίζουν επάνω στους εθνικούς αγώνες, όπως έγινε επί κυβέρνησης Κωνσταντίνου Μητσοτάκη.”

Ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου του ΑΠΘ, Ευ. Βενιζέλος στο 17ο Balkan Gathering στη Θεσσαλονίκη (18/05): “Η Συμφωνία των Πρεσπών, που διέπει πλέον τις σχέσεις της Ελλάδας με τη Βόρεια Μακεδονία είναι μια ένδειξη του τρόπου με τον οποίο μπορούν να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα και να πάψουν να υπάρχουν εστίες τριβής, που δημιουργούν ζητήματα περιφερειακής σταθερότητας. Υπάρχουν πολλοί στην Ελλάδα και τη Βόρεια Μακεδονία, που δε συμφωνούσαν με το περιεχόμενο της Συμφωνίας, ή θα προτιμούσαν διαφορετικές ρυθμίσεις για επιμέρους ζητήματα. Όμως, όπως υπογράφηκε είναι μέρος του διεθνούς δικαίου, δεσμεύει τις δύο χώρες, έγινε αποδεκτή από τη διεθνή κοινότητα, οδήγησε στην ένταξη της Βόρειας Μακεδονίας στο Νato, χαιρετίστηκε από το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, οδήγησε στην αλλαγή της επίσημης ονομασίας, με την οποία η Βόρεια Μακεδονία είναι μέλος του ΟΗΕ, αποτελεί το θεμέλιο της ευρωπαϊκής προοπτικής της Βόρειας Μακεδονίας. Συνεπώς, η τήρηση και εφαρμογή της Συμφωνίας, ανεξάρτητα από τις εσωτερικές πολιτικές αλλαγές στις δύο χώρες, πρέπει να θεωρείται αυτονόητη και σε κάθε περίπτωση είναι αναγκαία και υποχρεωτική, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Τα προβλήματα αυτά έχουν μεγάλο ιστορικό βάθος και συνδέονται με τις εθνικές και εθνοτικές ταυτότητες και την προστασία των μειονοτήτων. Μπορούμε, όμως, να επικεντρωθούμε στην αποφυγή της χρήσης ή της απειλής χρήσης βίας και στην ανάγκη να διατηρούμε πάντα ανοιχτή τη δυνατότητα διαλόγου. Τα διπλωματικά μέσα και ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου δεν αποτελούν από μόνα τους στρατηγική ή λύση, αλλά είναι ό,τι καλύτερο έχουμε.”

Ο γενικός γραμματέας του ΚΚΕ, Δ. Κουτσούμπας σε ομιλία στον Εύοσμο Θεσσαλονίκης (16/05): “Η περιοχή των Βαλκανίων παραμένει μια ενεργή πυριτιδαποθήκη. Οι αναφορές της νέας προέδρου της Βόρειας Μακεδονίας επιβεβαίωσαν την εκτίμηση του ΚΚΕ ότι η συμφωνία, που υπέγραψαν οι κύριοι εδώ, η Συμφωνία των Πρεσπών δεν υπηρετούσε την πραγματική επίλυση των διαφορών των δύο χωρών, αλλά τελικά μόνο την είσοδο της γειτονικής χώρας στο Νato. Ούτε η ΝΔ δικαιώθηκε, γιατί ποτέ δε διαφώνησε με το νατοϊκό πυρήνα της συμφωνίας, παρά μόνο ψάρεψε κάποιες ψήφους στα θολά νερά του εθνικισμού γύρω από το όνομα μόνο, ούτε ο ΣΥΡΙΖΑ δικαιώθηκε γιατί, όπως αποδείχθηκε, η συμφωνία δεν έβαλε τέλος στους εθνικισμούς και τους αλυτρωτισμούς… Όλοι οι ‘προοδευτικοί’ του αστικού κοσμοπολιτισμού, αλλά και οι ‘πατριδέμποροι’, που δεν έχουν βγάλει ποτέ τους άχνα για το Νato, πήγαν ξανά… κουβά.”

Η Νέα Αριστερά αναφέρθηκε στον Κ. Μητσοτάκη ως τον μεγαλύτερο χορηγό των εθνικιστών του VMRO – τόσο ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης όσο και ως πρωθυπουργός, αφού σκοπίμως δεν ήρθαν προς κύρωση τα μνημόνια συνεργασίας εδώ και μια πενταετία.

Συμπλήρωσε πως: “Ο κ. Μητσοτάκης αποδεικνύεται παράγοντας αποσταθεροποίησης των σχέσεων Ελλάδας και Βόρειας Μακεδονίας, αλλά και της περιοχής των Βαλκανίων, σε μια κρίσιμη ιστορική καμπή. (…) Όλο και περισσότερα στελέχη της κυβέρνησης της ΝΔ επαναφέρουν τη ρητορική της περιόδου, που φορούσαν περικεφαλαίες στα συλλαλητήρια στο πλευρό κάθε λογής ακροδεξιών – μια στρατηγική πανομοιότυπη με αυτή των εθνικιστών του VMRO στη Βόρεια Μακεδονία. Πρόκειται εξάλλου για τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. H στρατηγική του κ. Μητσοτάκη γυρίζει τις σχέσεις της Ελλάδας και της Βόρειας Μακεδονίας στις αρχές της δεκαετίας του ‘90 και έχει μόνο στόχο την ικανοποίηση του εσωτερικού του ακροατηρίου αδιαφορώντας για τη διεθνή θέση της χώρας.”

Στον Αnt1 η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας, Z. Kωνσταντοπούλου είπε ότι δε θα έπρεπε ποτέ να έχει υπογραφεί και πως είναι άκυρη. “Τη συμφωνία την υπαγόρευσε ο Τραμπ και την υπέγραψαν τότε ο Τσίπρας και ο Κοτζιάς χωρίς απόφαση της Βουλής ή του υπουργικού συμβουλίου και χωρίς να το ανακοινώσουν σε κανέναν. Την ίδια ώρα, άφησαν εκτεθειμένη την ιστορία, την παράδοση της χώρας και τα μακεδονικά προϊόντα. Είναι Συμφωνία των συμφερόντων και όχι των λαών. Υπήρξε ζήτημα εξαγοράς βουλευτών και στην ελληνική Βουλή και στη Βουλή των Σκοπίων.”

συμβούλιο πολιτικών αρχηγών 13ης Απριλίου 1992 / αρχείο Αριστοτέλη Σαρρηκώστα

Η Μαρία Δαμανάκη σε συνέντευξη στην εκπομπή του Π. Τσίμα στο Mega (2007) είχε μεταφέρει: “Η γραμμή, που είχα εκφράσει στο συμβούλιο πολιτικών αρχηγών (1992) δεν είχε τη συναίνεση όλου του τότε Συνασπισμού. Ας μη γελιόμαστε, εξάλλου, υπήρξαν και επώνυμα στελέχη του Συνασπισμού τότε, βουλευτές, που αργότερα τους είδαμε και στην ηγεσία του Συνασπισμού, που είχαν εκφράσει σοβαρότατες αντιρρήσεις με επιχειρήματα πατριωτικά, με επιχειρήματα, τα οποία τα αναγνωρίζω, αλλά είχαν εκφράσει τη διαφωνία τους. Και γι’ αυτό σας είπα ότι αυτή η θέση κόστισε τότε και δεν είναι νομίζω άσχετη με τα όσα ακολούθησαν στον Συνασπισμό και με το εκλογικό αποτέλεσμα το οποίο είχαμε, γιατί κακά τα ψέματα, αυτή η γραμμή τότε δημιουργούσε ρήγμα και μέσα στην Αριστερά. Η Αριστερά δηλαδή τι έκανε τότε με την πρόταση για δυόμισι όρους; Το πακέτο Πινέιρο είχε τους λεγόμενους τρεις όρους: την ονομασία, τα θέματα τα αλυτρωτικά και διαχείριση των συμβόλων. Δυστυχώς, η κυβέρνηση Κωνσταντίνου Μητσοτάκη με ευθύνη πρωταρχική του τότε υπουργού, του κ. Σαμαρά, απολυτοποίησε το όνομα. Εκ μέρους του Συνασπισμού, επίσημα μίλησα για δυόμισι όρους, είπα δηλαδή να κάνουμε ένα συμβιβασμό στο όνομα και να πάρουμε τα υπόλοιπα. Ήταν μία προσπάθεια, να το πω έτσι, εκ των υστέρων, να τοποθετηθεί ο πατριωτισμός σε μια νέα βάση, όπου δεν ταυτίζεται με τα συναισθηματικά σύμβολα, αλλά με μία ρεαλιστική εξωτερική πολιτική, που συνυπολογίζει τη θέση της Ελλάδας στον διεθνή περίγυρο με βάση οικονομικά στοιχεία, που έχουν να κάνουν με την κοινωνική της συνοχή, μια άλλη αντίληψη για τον πατριωτισμό. Και οφείλω να πω ότι αυτή η αντίληψη τότε ήταν μεν πρωτοπόρα, όπως αποδεικνύεται σήμερα, ήταν πολύ σημαντική, ήταν μια καινούρια ιδέα αλλά ήταν μειοψηφική, πολύ μειοψηφική ακόμα και μέσα στον τότε Συνασπισμό.”

με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ