Cavalleria Rusticana και Pagliacci στη Λυρική σε σκηνοθεσία Ν. Καραθάνου

February 10, 2024197 views0

Mια ανεμογεννήτρια με γκράφιτι, σαν σύγχρονος ανεμόμυλος γυρίζει στο κέντρο της σκηνής της Λυρικής για την παράσταση Cavalleria Rusticana του Pietro Mascagni (1890) και Pagliacci του Ruggero Leoncavallo (1892), που ανέβηκε για έξι παραστάσεις, με τελευταία την Κυριακή (11/02). Έτσι το φαντάστηκε ο Ν. Καραθάνος σε συνεργασία με τον Leslie Travers στα σκηνικά και τα κοστούμια, που έχει δουλέψει για το Τσίρκο του Ήλιου. Πάσχα και Δεκαπενταύγουστος, εσταυρωμένοι με ακάνθινα στεφάνια και Παναγία – νάνος, κρασί και κουβάδες αίμα, ποδόσφαιρο και πιστόλια. Μάταιες όλες οι γήινες δουλειές ακούμε στον Αγροτικό Ιπποτισμό. Ο Τόνιο, (Δ. Πλατανιάς) στους Παλιάτσους καλεί να αναρωτηθούμε αν είναι ψεύτικα τα δάκρυα των ηθοποιών του πλανόδιου θιάσου και να μη θορυβηθούμε από τα βάσανά τους. “Ζητώ να δείτε τις ψυχές μας, αντί για τα κοστούμια. Ο καλλιτέχνης είναι άνθρωπος κι αυτός, εμπνέεται από την αλήθεια. Βαθιά θαμμένες αναμνήσεις αναδύθηκαν μέσα από τον πόνο. Οι στεναγμοί μέτραγαν τον χρόνο. Μιλάμε για του μίσους καρπούς και της θλίψης στεναγμούς.” Κι αν πετούσαμε, ρωτά η Νέντα (Τσέλια Κοστέα), σαν πουλιά, που μια χίμαιρα ακολουθούν κι ας τα χτυπούν άνεμοι, ας ορμάει η καταιγίδα, ταξιδεύοντας για χώρες, που ίσως είναι σε όνειρο – αλήτες του ουρανού; Κι αν τα επίπεδα των ικριωμάτων αντιπροσωπεύουν το Αυτό, το Εγώ και το Υπερεγώ (S. Freud) τι μας λένε για τον κόσμο μας, τις σχέσεις, το ατομικό και το συλλογικό; Ridi, pagliaccio [Γέλα, παλιάτσο (Αρσέν Σογκομονιάν)] η ζωή, το θέατρο και η αγάπη είναι πυρετός και τρέλα.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Leslie Travers (@leslietravers)

φωτο: Leslie Travers

Ο Ν. Καραθάνος σε απόσπασμα συνέντευξης στη Σ. Κομποτιάτη, που περιλαμβάνεται στο πρόγραμμα της παράστασης (σελ. 13-17) εξηγεί την προσέγγισή του:

O N. Δοντάς σημειώνει στο πρόγραμμα πως το 1910 ο Μασκάνι παρατήρησε πως “Ο βερισμός δολοφονεί τη μουσική· μόνο η ποίηση, ο ρομαντισμός μπορούν να δώσουν φτερά στην έμπνευση”. (σελ. 32) Αργότερα ο συνθέτης επέλεξε να στηρίξει το φασιστικό κόμμα και τον Μουσσολίνι. Όσο για τους Παλιάτσους θεωρεί ότι μεταφέρουν τον διάλογο ανάμεσα σε διαφορετικές εποχές: “Από τη μια, εκείνη στην οποία γράφτηκε το έργο, του ρεαλισμού και της τότε μουσικής γλώσσας, που ξεστομίζει και αντιμετωπίζει την αλήθεια. Από την άλλη, στην παράσταση που δίνεται μέσα στο έργο, υπάρχει ο ‘παλιός κόσμος’, της κομέντια ντελ άρτε, με τις μάσκες πίσω από τις οποίες κρύβεται η αλήθεια και μια μουσική, που κρατά τον καθωσπρεπισμό της ακόμα και στις πιο τραγικές στιγμές.” (σελ. 50)

Cavalleria Rusticana – Σύνοψη (Δελτίο Τύπου)

Κυριακή του Πάσχα σε ένα χωριό της Σικελίας. Ο Τουρίντου τραγουδά για τη Λόλα. Σταδιακά συγκεντρώνονται οι χωρικοί. Φτάνει ο Άλφιο, σύζυγος της Λόλας. Ρωτά τη Λουτσία, μητέρα του Τουρίντου για τον γιο της. Εκείνη αποκρίνεται ότι έλειπε, είχε πάει στο Φρανκοφόντε να φέρει κρασί για το πανδοχείο της. Όταν ο Άλφιο ανταπαντά πως τον είδε κοντά στο σπίτι του, η Σαντούτσα συγκρατεί τη Λουτσία να μην αντιδράσει. Η κουβέντα διακόπτεται όταν καμπάνες αναγγέλλουν τη λειτουργία του Πάσχα. Όλοι οι χωριανοί μπαίνουν στην εκκλησία, εκτός από τη Σαντούτσα, που έχει αφορίσει η εκκλησία λόγω της σχέσης της με τον Τουρίντου, ο οποίος όμως την άφησε για τη Λόλα. Η Σαντούτσα μιλά για όλα στη μητέρα του. Μόνη, περιμένει τον αγαπημένο της. Ο Τουρίντου φτάνει, η Σαντούτσα τον παρακαλεί να επιστρέψει κοντά της και τον προειδοποιεί πως τον είδαν κοντά στο σπίτι του Άλφιο. Όσο ο Τουρίντου την κατηγορεί για ζήλεια φτάνει η Λόλα, ανταλλάσσει μερικές κουβέντες με τη Σαντούτσα και μπαίνει στην εκκλησία. Όταν οι παρακλήσεις της Σαντούτσας προς τον Τουρίντου γίνονται ακόμα πιο έντονες, εκείνος αντιδρά βίαια. Οργή και φθόνος κυριεύουν τη Σαντούτσα. Έτσι, όταν βλέπει τον Άλφιο του αποκαλύπτει το ένοχο μυστικό. Εκείνος ορκίζεται εκδίκηση. Κατά τη διάρκεια πρόποσης, ο Άλφιο προσβάλλει τον Τουρίντου και τον προκαλεί σε μονομαχία. Πηγαίνοντας να τον συναντήσει, ο Τουρίντου αποχαιρετά τη μητέρα του, ενώ της εμπιστεύεται τη Σαντούτσα. Λίγα λεπτά αργότερα μια γυναίκα φωνάζει πως ο Τουρίντου σκοτώθηκε. Η Λουτσία και η Σαντούτσα καταρρέουν.

08/02

Pagliacci – Σύνοψη (Δελτίο Τύπου)

Πρόλογος > Ο Τόνιο, μέλος ενός πλανόδιου θιάσου, πληροφορεί τους θεατές ότι το έργο που θα παρακολουθήσουν είναι βγαλμένο από τη ζωή. Δεκαπενταύγουστος σε ένα χωριό της Καλαβρίας. Οι κάτοικοι έχουν βγει στους δρόμους για να καλωσορίσουν τους θεατρίνους ενός πλανόδιου θιάσου. Ο Κάνιο, ο θιασάρχης, τους προσκαλεί στην παράσταση, που θα δοθεί το ίδιο βράδυ. Ένα τυχαίο σχόλιο θαυμασμού προς την όμορφη Νέντα, γυναίκα του Κάνιο, δίνει αφορμή στον σύζυγο να εκφραστεί αρνητικά. Η Νέντα φοβάται πως ο Κάνιο υποψιάζεται ότι του είναι άπιστη. Η όμορφη κοπέλα ζηλεύει τα πουλιά, που πετούν ελεύθερα. Πλησιάζει ο καμπούρης Τόνιο, μέλος του θιάσου κι αυτός, που ερωτοτροπεί αδέξια με τη Νέντα. Εκείνη τον απωθεί βίαια, προκαλώντας του αισθήματα εκδίκησης. Φτάνει ο Σίλβιο, στον οποίο η Νέντα έχει εναποθέσει τις ελπίδες της για μια καλύτερη ζωή. Αποφασίζουν να συναντηθούν το ίδιο βράδυ. Ο Τόνιο κρυφακούει, ενώ ο Κάνιο, που επιστρέφει πάνω στην ώρα, επιτίθεται στη γυναίκα του. Ακούει τα τελευταία λόγια της Νέντας προς τον εραστή της, όμως δεν προλαβαίνει να δει το πρόσωπό του. Η Νέντα σώζεται την τελευταία στιγμή χάρη στην παρέμβαση του Μπέππε, ενός ακόμη ηθοποιού. Ο Κάνιο απαιτεί να μάθει το όνομα του εραστή. Στη Β’ Πράξη ο κόσμος συγκεντρώνεται για την παράσταση του θιάσου. Στη σκηνή ο Αρλεκίνος / Μπέππε τραγουδά στην αγαπημένη του Κολομπίνα / Νέντα. Γεμάτος ειρωνεία, ο Ταντέο / Τόνιο εκδηλώνει επίσης την αγάπη του προς την ‘αγνή σαν το χιόνι’ Κολομπίνα. Αφού τον απομακρύνει, ο Αρλεκίνος επιστρέφει για να γευματίσει με την καλή του. Τους διακόπτει και πάλι ο Ταντέο, αναγγέλλοντας τον ερχομό του Παλιάτσου / Κάνιο, συζύγου της Κολομπίνας. Ο Αρλεκίνος το σκάει από το παράθυρο, ωστόσο ο Κάνιο ακούει τα τελευταία λόγια, που του απευθύνει η Κολομπίνα: είναι όμοια με εκείνα, που λίγο νωρίτερα είχε πει η Νέντα στον πραγματικό εραστή της, τον Σίλβιο. Ο Κάνιο δύσκολα συγκρατείται και επιτίθεται στη Νέντα. Θέλοντας να αποφύγει το κακό, εκείνη ερμηνεύει τον ρόλο της Κολομπίνας και αρνείται επίμονα να αποκαλύψει το όνομα του σκηνικού εραστή της, του Αρλεκίνου. Η άρνησή της εξαγριώνει ακόμα περισσότερο τον Κάνιο, ο οποίος θεωρεί ότι η γυναίκα του τον κοροϊδεύει δημόσια. Τα πράγματα ξεφεύγουν από τον έλεγχο. Το κοινό συνειδητοποιεί ότι δεν παρακολουθεί πλέον μια παράσταση αλλά βρίσκεται αντιμέτωπο με μια πραγματική αντιπαράθεση. Η Νέντα επιμένει στην άρνησή της και ο Κάνιο τη σκοτώνει προτού ο Σίλβιο προλάβει να τη σώσει ορμώντας από το ακρατήριο στη σκηνή. Όταν τελικά ανεβαίνει, ο Κάνιο μαχαιρώνει κι αυτόν. Απευθυνόμενος στο κοινό, ο Τόνιο ρίχνει την αυλαία, λέγοντας πως η παράσταση τελείωσε.

08/02

Συντελεστές

Μουσική διεύθυνση: Αντονέλλο Αλλεμάντι
Σκηνοθεσία: Νίκος Καραθάνος
Μουσική δραματουργία: Άγγελος Τριανταφύλλου
Σκηνικά, κοστούμια: Λέσλι Τράβερς
Xορογραφία: Αμάλια Μπένετ
Φωτισμοί: Μπεν Πίκερσγκιλ
Διεύθυνση χορωδίας: Αγαθάγγελος Γεωργακάτος
Διεύθυνση παιδικής χορωδίας: Κωνσταντίνα Πιτσιάκου

Καβαλλερία ρουστικάνα
Σαντούτσα: Εκατερίνα Γκουμπάνοβα
Λόλα: Διαμάντη Κριτσωτάκη
Τουρίντου: Αρσέν Σογκομονιάν
Άλφιο: Δημήτρης Πλατανιάς
Λουτσία: Τζούλια Σουγλάκου
Μια φωνή: Πέννυ Ρίζου

Παλιάτσοι
Νέντα: Τσέλια Κοστέα
Κάνιο: Αρσέν Σογκομονιάν
Τόνιο: Δημήτρης Πλατανιάς
Μπέππε: Γιάννης Καλύβας
Σίλβιο: Διονύσης Σούρμπης
Ένας χωρικός: Θεόδωρος Αϊβαλιώτης
Δεύτερος χωρικός: Φίλιππος Δελλατόλας