By Lee Miller: από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης στη μπανιέρα του A. Hitler, την ίδια μέρα που εκείνος αυτοκτονούσε με την E. Braun
H Lee Miller (23.04.1907 – 21.07.1977), κεντρικό πρόσωπο της πρόσφατης ταινίας σε σκηνοθεσία Ellen Kuras, την οποία ερμηνεύει η Kate Winslet γεννήθηκε στην πόλη Poughkeepsie της Nέας Υόρκης. Δεν ολοκλήρωσε την υποχρεωτική εκπαίδευση – την έδιωχναν από τα σχολεία, όπου φοιτούσε. Στο Μανχάταν στα 19 της ο Condé Μοntrose Nast, εκδότης της Vogue την κράτησε να μην πέσει μπροστά σε αυτοκίνητο και κάπως έτσι ξεκίνησε η καριέρα της ως μοντέλο. Έγινε εξώφυλλο του περιοδικού στις 15 Μαρτίου 1927 σε σχέδιο του George Lepape αντιπροσωπεύοντας το ‘μοντέρνο κορίτσι’.
Σπούδασε, μεταξύ άλλων, φωτισμό και design θεάτρου στη σχολή του πρωτοποριακού Oύγγρου καλλιτέχνη Ladislas Medgyès στο Παρίσι το 1925, σχέδιο – ζωγραφική στην Ιταλία και τη Νέα Υόρκη και από το 1929 μαθήτευσε δίπλα στον σουρρεαλιστή, ντανταϊστή Man Ray, παρόλο που εκείνος δεν το συνήθιζε. Έγινε μούσα του, μετεξέλιξαν τη διαδικασία φωτογράφισης ‘Sabattier’, που είχε πρωτοχρησιμοποιηθεί τη δεκαετία του 1840, σε τεχνική ‘solarisation’ – δηλαδή, όταν το αρνητικό στιγμιαία εκτίθεται στο φως, με αποτέλεσμα να εμφανίζεται ένα σκοτεινό περίγραμμα σαν με μολύβι γύρω από το επίκεντρο – η γνωστή ως γραμμή Μackie, όπου “το θετικό και το αρνητικό συμβαίνουν ταυτόχρονα, όπως στα όνειρα”, παρατηρεί ο Mark Haworth-Booth.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Πήρε μέρος στην ταινία του Jean Cocteau ‘Το αίμα του ποιητή’ (1930), μεταμορφωμένη σε άγαλμα.
Έζησε στο Κάιρο με τον πρώτο της σύζυγο, ωστόσο αφού τα αντιμετώπιζε όλα ως περιπέτεια “έπρεπε να βρίσκεται κοντά στη δράση, στην Ευρώπη”.
Γνωρίστηκε με τον μετέπειτα σύντροφό της Roland Penrose, καλλιτέχνη, συλλέκτη και συνιδρυτή του Ινστιτούτου Σύγχρονων Τεχνών (Alexander Skarsgård) σε μια μποέμ συνάθροιση στη νότια Γαλλία με τη Solange d’Ayen (Marion Cotillard) της γαλλικής Vogue, τον άντρα της Jean (Patrick Mille) και τους Nusch και Paul Éluard (Noémie Merlant – Vincent Colombe).
To Μάιο του 1938, σε αντίδραση για την πολιτική της βρετανικής κυβέρνησης περί μη εμπλοκής στον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο, ο R. Penrose με άλλους σουρρεαλιστές έκαναν πορεία στο Hyde Park παρωδώντας το ντύσιμο του πρωθυπουργού, Neville Chamberlain. Το φύλλο της London Gallery του Ιουνίου του 1940, που είχε βγει στην κυκλοφορία το 1938 με φωτογραφίες της Lee Miller, άνοιγε με μια σελίδα που έγραφε με μεγάλα γράμματα: ‘ΠΟΛΕΜΗΣΤΕ ΤΟΝ ΧΙΤΛΕΡ ΚΑΙ ΤΗΝ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΟΠΟΥΔΗΠΟΤΕ ΕΜΦΑΝΙΖΕΤΑΙ’.
Εκδίκηση στην Κουλτούρα (Revenge on Culture, 1941)
Όταν ξεκίνησαν οι βομβαρδισμοί στο Λονδίνο (Βlitz) ζούσαν στο Hampstead. Στην ταινία Lee οι φωτεινοί χρωματικοί τόνοι μεταλλάσσονται σε γκρι φτάνοντας στη μεταπολεμική Γερμανία.
‘Το Baroque, που έγινε Rococo’ > ένα περίτεχνο μανουάλι έχασε το σχήμα και τη συμμετρία του μετά από βομβαρδισμό στο Λονδίνο, 1940
Είχε καταφέρει να εξασφαλίσει διαπίστευση από τον αμερικανικό στρατό εκ μέρους των εκδόσεων Condé Nast τον Δεκέμβριο του 1942 και κατέγραψε πτυχές του Β’ ΠΠ με μια Rolleiflex κάμερα, αν και με περιορισμένη πρόσβαση αρχικά – “οι Βρετανοί και οι αναθεματισμένοι κανόνες τους” δεν επέτρεπαν στις γυναίκες να βρίσκονται σε εμπόλεμη ζώνη.
η φίλη της Alice Hopkinson, μέλος της Ένωσης Ηλεκτρισμού Γυναικών (EAW) σερβίρει τσάι σε στρατιώτες και υπεύθυνους για λήψη μέτρων ενάντια στις αεροπορικές επιθέσεις (ARP Wardens) από κινητή καντίνα > οι τελευταίες παρείχαν φαγητό, υλικά καθαρισμού και επιδιορθώσεων, κουμπιά, οδοντόβουρτσες, ξυράφια, σαπούνια, τσιγάρα, σοκολάτες, κονσέρβες, μαρμελάδες, μέλι, βιβλία – αναλάμβαναν να στείλουν επιστολές και διέθεταν γραμματόσημα (1941)
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η Viola Rühse στο όγδοο κεφάλαιο ‘Στην πρώτη γραμμή: η Lee Miller ως σουρρεαλίστρια πολεμική ανταποκρίτρια’ του συλλογικού συγγράμματος ‘Το σουρρεαλιστικό μάτι της Lee Miller’ σε επιμέλεια της Lynn Hilditch (Cambridge Scholars Publishing, 2022), συνολικά 117 γυναίκες είχαν αναγνωριστεί με δημοσιογραφική ιδιότητα από τον αμερικανικό στρατό, αποτελώντας το 7% του συνόλου των 1.600 πολεμικών ανταποκριτών – μόλις τέσσερις γυναίκες καταχωρήθηκαν ως φωτορεπόρτερ.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Ταξίδεψε στη Γαλλία μέσα σε λιγότερο από ένα μήνα μετά την απόβαση της Νορμανδίας, μετέδωσε την πολιορκία του St. Malo, όπου έγινε χρήση βομβών ναπάλμ. Απαιτούταν προτού μεταβεί εκεί να έχει γράψει τη νεκρολογία της και να την έχει στείλει στον εκδότη της. “To πόδι μου πάτησε πάνω σε ένα νεκρό, αποκομμένο χέρι … και καταράστηκα τους Γερμανούς ναζί για την άθλια, αποκρουστική καταστροφή, που είχαν επιφέρει σε αυτή την κάποτε όμορφη πόλη. Aναρωτιόμουν πού να ήταν οι φίλοι μου … τους οποίους ήξερα εδώ πριν τον πόλεμο … πόσο πολλοί είχαν υποχρεωθεί στην προδοσία και την ταπείνωση … πόσοι είχαν πυροβοληθεί, λιμοκτονήσει ή ο,τιδήποτε. Μάζεψα το χέρι, το πέταξα στην άλλη άκρη του δρόμου και έτρεξα πίσω από εκεί, που είχα έρθει, γεμίζοντας μελανιές στα πόδια μου, χτυπώντας σε έναν ασταθή σωρό από πέτρες και γλιστρώντας μέσα στο αίμα. Χριστέ μου, ήταν απαίσια.”
στιγμιότυπο από τη Rennes (1944) > περίπου 20.000 Γαλλίδες τιμωρήθηκαν με κούρεμα με την ψιλή μετά τη νίκη επειδή έκαναν σχέση με Γερμανούς στρατιώτες – κάτι που θεωρήθηκε μορφή συνεργασίας
Στο φιλμ αεροπλάνο πετά φυλλάδια με στίχους του Paul Éluard από το ποίημα ‘Liberté’ (1942). “Στα σχολικά μου τετράδια, στο γραφείο μου και τα δέντρα, στην άμμο, το χιόνι γράφω το όνομά σου. (…) Και με τη δύναμη μιας λέξης, ξαναρχίζω τη ζωή μου, γεννήθηκα για να σε γνωρίσω, για να σου δώσω όνομα: Ελευθερία”. Κάλυψε, ακόμη, την απελευθέρωση του Παρισιού, που ήταν “σαν ένα χαμόγελο, όπου τα μισά δόντια λείπουν”.
Παρίσι, χειμώνας 1944 – από τους πιο κρύους στην ιστορία
Βρήκε τη Solange d’Ayen καταρρακωμένη μετά από φυλάκιση τριών μηνών – είχε χάσει τον γιο της. Οι Éluard είχαν προσχωρήσει στην αντίσταση. Η Nusch το 1946, στα 40 της έπαθε εγκεφαλικό και πέθανε – ο Paul υπέγραφε τα τελευταία του ποιήματα με ψευδώνυμο.
η σοπράνο Irmgard Seefried ερμηνεύει τη ‘Madame Butterfly’, στα ερείπια της Όπερας της Βιέννης (1945)
Στους δρόμους της Bιέννης, έξω από το γραφείο του S. Freud υπήρχαν σβάστικες και τρικάκια με συνθήματα: ‘Ο Χίτλερ δίνει δουλειά’, ‘Ο Χίτλερ προσφέρει ψωμί’. “Να μη σας προκαλεί έκπληξη, που γράφω συνέχεια για ανθρώπους της μουσικής στην Αυστρία … είναι το μόνο που υπάρχει … εκτός από την πείνα και τα βάσανα. Μουσική εκλύεται από όλα τα παράθυρα. Η Όπερα της πόλης είχε παραδοθεί στις φλόγες μετά από βομβαρδισμό τα μεσάνυχτα, η εκ νέου δόμησή της θα πρέπει να περιμένει πιο ανθρώπινα καθήκοντα … όπως η σίτιση του πληθυσμού.” Η Lee Miller ανέφερε 53 αεροπορικές επιδρομές, πριν την απελευθέρωση από τον Κόκκινο Στρατό.
στην αυλή του κρεματόριου του Buchenwald, μέσα Απριλίου 1945
Αφού πήραν εικόνες από την κατάσταση στα στρατόπεδα συγκέντρωσης Buchenwald και Dachau, η Lee λέρωσε με τις μπότες της το χαλάκι του μπάνιου στο σπίτι του Α. Hitler στο Μόναχο, όπου είχε γεννηθεί ο Εθνικοσοσιαλισμός αμαυρώνοντας την ιδεολογία των κοινωνικών εκκαθαρίσεων, που μετέτρεπε τους ανθρώπους σε σαπούνια. Ξέπλυνε τις στάχτες και ό,τι παρέμενε από τους θαλάμους αερίων στη μπανιέρα του – έχοντας τοποθετήσει στη μια μεριά, το πορτραίτο από τον προσωπικό του φωτογράφο, Heinrich Hoffmann και στην άλλη, το κλασσικό γυμνό γλυπτό ‘Τhe Looking On’, βασισμένο σε υπόδειγμα του Rudolf Kaesbach. Την απαθανάτισε ο συνοδοιπόρος της για το Life, David E. Scherman (Andy Samberg) στις 30 Απριλίου 1945, ενώ ο αρχηγός του Τρίτου Ράιχ και η Eva Braun αυτοκτονούσαν στο καταφύγιό τους στο Βερολίνο. Δημοσιεύτηκε σε άρθρο με τίτλο: ‘Ηitleriana’.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
“Είναι δελεαστικό να αντιμετωπίσει κανείς τη συγκεκριμένη φωτογραφία ως φυλαχτό νίκης, ένα μεσαίο δάχτυλο, μια ιεροτελεστία εξαγνισμού. Με το ‘τέρας’ να έχει νικηθεί, η βρωμιά του κακού μπορεί να ξεκινήσει να απομακρύνεται. Ωστόσο, εννοείται, ότι στην πραγματικότητα δεν λειτουργεί έτσι.”, σχολίασε ο Chris Wiley στο newyorker.com. “Βρήκαμε παντού σύμφωνα αυτοκτονίας, ολόκληρες οικογένειες κατάπιαν κυάνιο.”, μετέδωσε η Lee Miller.
Το σκηνοθετικό εύρημα της πολωνικής καταγωγής Αμερικανίδας κινηματογραφίστριας Ellen Kuras, με την οποία η Kate Winslet είχε ξανασυνεργαστεί στην Αιώνια Λιακάδα ενός Καθαρού Μυαλού (2004), είναι η ανασκόπηση των σταθμών της ζωής της το 1977 σα να απαντά σε ερωτήσεις δημοσιογράφου. Αυτό θα ήθελε να είχε κάνει ο γιος της Antony Penrose (Josh O’Connor) πριν τον θάνατό της, οπότε ανακάλυψε περίπου 60.000 αρνητικά και αρχεία της δουλειάς της σε κουτιά και μπαούλα στη σοφίτα του Farley Farm House στο Chiddingly του ανατολικού Sussex. Τα διαχειρίζεται πλέον μαζί με την κόρη του, Ami Bouhassane.
o Πικάσο με τον Antony Penrose
Στο βιβλίο του ‘Οι ζωές της Lee Miller’ (1985) βασίζεται το σενάριο της ταινίας, που χρειάστηκε κάτι λιγότερο από δέκα έτη για να ολοκληρωθεί λόγω δυσκολιών στη χρηματοδότηση και την παραγωγή, στην οποία έχει συνδράμει η Κate Winslet. “Tα πρώτα 25 χρόνια της κοινής μας ζωής, είχε επηρεαστεί βαθιά από την κατάχρηση αλκοόλ και την κατάθλιψη, που ήταν στην πραγματικότητα απόρροια της διαταραχής μετατραυματικού στρες (PTSD), για την οποία δεν ξέραμε τίποτε. Σχημάτισα την εντύπωση ότι δεν είχε καμμία αξία και η σχέση μας ήταν πολύ εχθρική. Μαλώναμε σαν τρελοί. Πόσο χρόνο σπαταλήσαμε. Οι φωτογραφίες της από τον πόλεμο είναι ένα εφαρμοσμένο πάθος, θα έλεγα. Αποτελούν το αποκορύφωμα όσων έχει κάνει. Όπως και άλλες δημιουργίες του σουρρεαλισμού, διαθέτουν τόσες πολλές διαστρωματώσεις. Αποτελούν μια πρόκληση για τον θεατή το να τις αποκρυπτογραφήσει.”, μοιράστηκε ο ίδιος με την Min Chen για το artnet.com. “Στις αρχές του 1970, καθώς προετοιμαζόταν να ταξιδέψει στον κόσμο με ένα Land Rover, τον ξάδερφο και ένα φίλο του, αισθάνθηκε ότι η μητέρα του μεταμορφώθηκε σε άλλο άνθρωπο, ζωντάνεψε μπροστά στην προοπτική της περιπέτειας και τους έδωσε πρακτικές, σοφές συμβουλές. Επιστρέφοντας μετά από τριάμισι χρόνια, ήρθαν κοντά σαν δυό κολλητοί από τα παλιά. Η μόνη ουσιαστική εκπαίδευση για έναν/μία πολεμικό/ή ανταποκριτή/τρια είναι, πρώτα απ’ όλα, o σουρρεαλισμός επειδή τότε τίποτε δεν φαίνεται πολύ ασυνήθιστο.”, διηγήθηκε στον Eli Wizevich και το smithsonianmag.com.
η αρχισυντάκτρια της βρετανικής Vogue, Audrey Withers
Στην πιο δύσκολη περίοδο για τη βρετανική Vogue (‘Βrogue’), με τους περιορισμούς στη χρήση χαρτιού και τη μείωση του όγκου της, την κυκλοφορία να γυρίζει σε μηνιαία από δεκαπενθήμερη, η αρχισυντάκτρια Audrey Withers (την υποδύεται η Andrea Riseborough) εμπιστεύτηκε τη Lee Miller μετά από ένα διάστημα, που είχε μείνει εκτός, στη μετάβαση από τη μοναδική πλήρους απασχόλησης φωτογράφο μόδας σε πολεμική φωτορεπόρτερ και ανταποκρίτρια περνώντας έντονα μηνύματα χειραφέτησης και ενδυνάμωσης συνδυάζοντας την ομορφιά με το καθήκον. “Επαφίεται σε όλες τις γυναίκες (που επιστρατεύτηκαν το 1941) να φροντίσουν πως δεν θα υπάρξει κανένα πισωγύρισμα – ότι μόνο μπροστά θα πάνε από εδώ.”, παρότρυνε με το τέλος της σύρραξης.
αναδρομική έκθεση για “το ποιητικό όραμα και το άφοβο πνεύμα της” θα φιλοξενηθεί στην Tate Britain το διάστημα 2 Οκτωβρίου 2025 – 15 Φεβρουαρίου 2026 / στη φωτογραφία: ‘Σιωπηλή (γραφομηχανή) Remington’ (Λονδίνο, 1940)
Όσο καλή συνεργασία και σχέση εμπιστοσύνης κι αν διατηρούσαν κατά τη διάρκειά της, οι εικόνες φρίκης από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης τις έφεραν σε ρήξη, αφού η Audrey Withers δίστασε να τις δημοσιεύσει, ακολουθώντας τις οδηγίες του υπουργείου, που έκρινε ότι μπορεί να ενοχλούσαν τους πολίτες περισσότερο απ’ όσο είχαν ήδη ταραχτεί και πως ίσως τους δυσκόλευαν να προχωρήσουν. Σε μια παρορμητική κίνηση η Lee άρχισε να καταστρέφει τα αρνητικά. “Εβραίοι κυρίως, καλλιτέχνες, κομμουνιστές, ομοφυλόφιλοι, μαύροι, τσιγγάνοι, οποιοσδήποτε είχε άποψη, που δεν ταίριαζε με τα πιστεύω τους, τον έβαζαν στα τρένα. Εξαφανίστηκαν, χωρίς προειδοποίηση. Γιατί δεν γύρισα απλά σπίτι; Πάντα ήμουν η τελευταία, που έφευγε από τα πάρτυ. Ακόμη κι όταν ήθελα να κοιτάξω αλλού, δεν μπορούσα. Όλο μου το σώμα πονάει. Οδηγούσαμε για μήνες 500 μίλια μέσα στο χειρότερο απ’ όλα. Ήμασταν οι πρώτοι, που έφτασαν. Μόλις το δεις, δεν μπορείς ποτέ να το ξεχάσεις. Απαίσια μυρωδιά. Εγώ τις τράβηξα, εγώ αποφασίζω τι θα τους συμβεί. Ποιος νοιάζεται; Κανείς δεν τις είδε, δεν τις τυπώσατε. Γαμώτο, αυτό συνέβη πραγματικά. Το κοριτσάκι στο στρατόπεδο θανάτου πώς θα προχωρήσει;” – “Σταμάτα, είναι ιστορικό αρχείο. Αγωνίστηκα γι’ αυτές, πρέπει να διατηρηθούν. Τις έστειλα στη Νέα Υόρκη στην αμερικανική Vogue.”, προσπαθούσε να την αποτρέψει η Audrey Withers. Δημοσιεύτηκαν, τελικά, στην έκδοση των ΗΠΑ τον Ιούνιο του 1945 σε άρθρο με τίτλο: ‘Πιστέψτε το’, σε αντιπαράθεση με άλλες, που απεικόνιζαν σκηνές από την αδιατάρακτη καθημερινή ζωή των Γερμανών.
Καθώς συνέχιζε να στέκεται με ενσυναίσθηση δίπλα στα θύματα, πέρα από το αποκαλούμενο ‘ανδρικό βλέμμα’ (male gaze) ανακάλεσε και τη δική της περίπτωση παρενόχλησης σε παιδική ηλικία. “Κατέγραψε όλες τις μικρολεπτομέρειες, τις οποίες συχνά οι άνδρες συνάδελφοί της παραγνώριζαν μαζί με τη ντροπή και την ταπείνωση, που ένιωθαν οι κατεστραμμένοι από τον πόλεμο.”, μεταφέρει η Wendy Ide στον theguardian.com. “Aυτό που την διαφοροποιούσε ήταν το σε τι επέλεγε να επικεντρώσει την προσοχή της. Την ενδιέφεραν όσα συνέβαιναν εκτός του κάδρου της μάχης, κατά κάποιο τρόπο. Μας έδωσε μια οπτική του πολέμου, που δεν θα είχαμε ποτέ – είχε καταλάβει ότι αυτός επηρεάζει τους πάντες. Υιοθετούσε μια φιλοσοφική προσέγγιση, έχοντας ευχέρεια στον γραπτό λόγο και έναν μυστηριώδη τρόπο (uncanny) να βλέπει τον κόσμο.”, πρόσθεσε στο artnet.com η σκηνοθέτης. Χαρακτήριζε τη λευκή σελίδα ‘καταραμένη’. Έμεινε στο περιοδικό δύο ακόμη χρόνια μετά τη λήξη του πολέμου και αργότερα διοχέτευσε το μεράκι της στη μαγειρική.
Η αρχισυντάκτρια της αμερικανικής Vogue, Edna Woolman Chase είχε απαντήσει αναφορικά με τη σχέση της μόδας – πολιτικής και το αν θα ήταν απίστευτα δύσκολο για ένα πολυτελές περιοδικό σε εκείνες τις εποχές να επιβιώσει: “Η μόδα δεν θα άξιζε το όνομά της αν δεν προσαρμοζόταν στο πνεύμα, τις ανάγκες και τους περιορισμούς των καιρών”.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Σε έκθεση στο Μουσείο Φωτογραφίας Αμβέρσας (FOMU), που αρχικά είχε προετοιμαστεί από το Boijmans Van Beuningen στο Ρότερνταμ σε επιμέλεια της Saskia van Kampen-Prein θα παρουσιαστεί το διάστημα από 28.02 μέχρι 06.08 υπό νέο πρίσμα δουλειά της, που έχει φιλοξενηθεί στην αμερικανική έκδοση του Harper’s Bazaar, το Life, σε εκδόσεις για την πρωτοπορία στην τέχνη. Ακόμη, σε έντυπα των συμμαχικών δυνάμεων, όπως ‘ο Πόλεμος Εικονογραφημένος’ (The War Illustrated) και Cadran. Στο βιβλίο της ‘Wrens in Camera’ συμπεριλαμβάνονται φωτογραφίες γυναικών, που υπηρετούσαν στο Βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό. Ένα επιπλέον βιβλίο είχε κυκλοφορήσει στις ΗΠΑ με τίτλo ‘Αιμόφυρτη αλλά Αλύγιστη: Εικόνες της Βρετανίας κάτω από Πυρά’ στην προσπάθεια να επηρεαστεί η κοινή γνώμη και να αποφασιστεί η παρέμβαση των αμερικανικών δυνάμεων. Συμμετείχε και στην έκθεση ‘η Βρετανία σε πόλεμο’ στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Νέας Υόρκης το 1941, όπως και στον κατάλογο που τη συνόδευε απεικονίζοντας τη ‘Δημόσια Ζωή’ (Civil Life) στο βομβαρδισμένο Λονδίνο, μεταξύ των οποίων και μία με λογοπαίγνιο: ‘Eggceptional Achievement’ [‘εξαυγοτικό’ (= εξαιρετικό + αυγό) επίτευγμα, 1940], όπου οι χήνες φαίνεται σα να γέννησαν ένα ασημί αυγό, ενώ πρόκειται για ένα μισοφουσκωμένο αερόστατο αεράμυνας (barrage balloon). Η εγγύτητα με το αγκαθωτό συρματόπλεγμα δημιουργεί ένα αίσθημα ανησυχίας. Η συγκεκριμένη λεζάντα δεν πέρασε και δημοσιεύτηκε με την ουδέτερη ‘Hyde Park’. Αναδεικνύεται, ακόμη, το πώς η φωτογραφία χρησιμοποιήθηκε ως μορφή ήπιας (soft) προπαγάνδας και οι εξελίξεις, που γνώρισε σαν μέσο τον 20ο αιώνα.
Παράλληλα, στo Μεσογειακό Κέντρο Φωτογραφίας στη Βαρκελώνη, FotoΝostrum φιλοξενείται η έκθεση ‘Lee Miller: Χρονικά Πολέμου’ έως τις 20 Μαρτίου με 124 φωτογραφίες της.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Για τoν θεατρικό συγγραφέα, David Hare: “Η φωτογραφία χρησιμοποιείται στις μέρες μας από τους εκδότες για να ξεχωρίσουν οι πλούσιοι και διάσημοι – προκειμένου να μας στερήσουν την πρόσβαση, όχι για να μας τη χορηγήσουν. Ωστόσο, αυτή η νέα μορφή τέχνης, για μια περίοδο στα μέσα του προηγούμενου αιώνα, έκανε τον κόσμο να μοιάζει νέος και παράξενος”.
Kati Horna και Wolf Hamburger (WoTi), ‘Hitler Egg’ (1936)
Στο μουσείο Lenbachhaus του Μονάχου τρέχει μέχρι τις 30/03 η έκθεση: ‘Αλλά να ζεις εδώ; Όχι ευχαριστώ: Σουρρεαλισμός και Αντιφασισμός’. Προβάλλονται τεύχη της μαρξιστικής εφημερίδας ‘Νόμιμη άμυνα’ (Légitime défense), όπως και η φωτογραφία με την Claude Cahun να δαγκώνει μια καρφίτσα σε σχήμα σβάστικας επιστρέφοντας με τη Marcel Moore από ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης στα Νησιά της Μάγχης (Channel Islands).
Manuel Álvarez Bravo, 1938
Ακόμη, η καλλιτεχνική ομάδα ‘La Main à plume’, που πήρε μέρος στον ένοπλο αγώνα κατά των ναζί και η πρωτοβουλία του André Breton, που είχε κυκλοφορήσει το περιοδικό ‘Ο Σουρρεαλισμός στην υπηρεσία της Επανάστασης’, να φτιάξει στο Μεξικό με τον Diego Rivera και τον Leon Trotsky τη Διεθνή Ένωση Ανεξάρτητης Επαναστατικής Τέχνης (FIARI).
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Οι επιμελητές σημειώνουν ότι “η επιμονή των σουρρεαλιστών να φανερώνουν την καταπίεση, στην οποία θεμελιώνονται τα περισσότερα σύγχρονα πολιτικά συστήματα κατέστησε την τέχνη τους χρήσιμη ως πολιτικό εργαλείο”.
O Max Ernst όριζε τον σουρρεαλισμό ως “την εκμετάλλευση της συμπτωματικής συνάντησης δύο μακρινών πραγματικοτήτων σε ένα ακατάλληλο επίπεδο”. Επιπλέον, “απαντά στην αβεβαιότητα – μας συγκινεί τώρα, σε καιρούς αβεβαιότητας”, είπε στον theguardian.com η Katy Norris, που έχει φροντίσει την αναδρομική έκθεση για την σουρρεαλίστρια καλλιτέχνη με τις αποκρυφιστικές αναζητήσεις, Ithell Colquhoun στην Tate St Ives.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
“Η μόνη λογική αντίδραση στην τυραννία είναι να ζωγραφίζεις, να δημιουργείς, να χορεύεις.”, πίστευε ο κύκλος των σουρρεαλιστών της Lee Miller.
ο René Magritte με τη LouLou, Βρυξέλλες, 1944
o Joan Miró στον ζωολογικό κήπο Λονδίνου με ένα βούκερο (hornbill), 1964
Πηγές: leemiller.co.uk, news.artnet.com, smithsonianmag.com, hyperallergic.com, theguardian.com, thenewyorker.com, thenation.com / βιβλίο: ‘Το σουρρεαλιστικό μάτι της Lee Miller’ σε επιμέλεια της Lynn Hilditch (Cambridge Scholars Publishing, 2022)
