Rilke: “για όλα εκείνα που μένουν άλυτα μέσ’ την καρδιά σας … ίσως μπορέσετε να φτάσετε μια μακρινή μέρα, χωρίς να το νιώσετε, στην απόκριση”

O ψυχίατρος Bessel van der Kolk στο βιβλίο To σώμα δεν ξεχνά – Εγκέφαλος, νους και σώμα στη θεραπεία του τραύματος (εκδόσεις Κλειδάριθμος, 2022 – μετάφραση: Δέσποινα Παπαδοπούλου) αναλύει μορφές ψυχικού τραυματισμού και καλεί να δεσμευτούμε ως κοινωνία για την αποτροπή του με κάθε μέσο.

(σελ. 303) “Η απόρριψη των επιπτώσεων του ψυχικού τραύματος μπορεί να διαλύσει τον κοινωνικό ιστό.

(σελ. 288) Στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν η ιατρική έρευνα για τα ψυχικά νοσήματα βρισκόταν στα σπάργανα, η φύση της τραυματικής μνήμης συνιστούσε ένα από τα κύρια θέματα συζήτησης. Στη Γαλλία και την Αγγλία πολυάριθμα άρθρα αναφέρονταν σε ένα σύνδρομο γνωστό ως ‘railway spine’: τράνταγμα της σπονδυλικής στήλης ως επακόλουθο σιδηροδρομικών δυστυχημάτων.

(σελ. 290) O Γάλλος ψυχίατρος Pierre Janet δημοσίευσε το πρώτο επιστημονικό σύγγραμμα για το ψυχοτραυματικό στρες με τίτλο ‘Ο ψυχολογικός αυτοματισμός’ το 1889 υποστηρίζοντας ότι στον πυρήνα του βρίσκονται ‘σφοδρά συναισθήματα’ ή έντονη διέγερση.

(σελ. 295) O Sigmund Freud και ο Βιεννέζος δάσκαλός του Josef Breuer μας κληροδότησαν το 1893 την ‘ομιλούσα θεραπεία’ (talking cure).

(σελ. 308) Η τραυματική μνήμη μελετήθηκε στην Αγγλία μέσα από τη δουλειά των John Eric Erichsen και Frederic Myers για τα σιδηροδρομικά δυστυχήματα τις δεκαετίες 1860 και 1870, όπως και στις εκτενείς μελέτες των Charles Samuel Myers και William Rivers για τις διαταραχές μνήμης, που εμφάνιζαν οι επαναπατρισθέντες στρατιώτες του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου ως συνέπεια του ‘shell shock’. Άρθρο στο περιοδικό The Lancet το 1944 μετέφερε ότι στον απόηχο της διάσωσης του βρετανικού στρατού από τις παραλίες της Δουνκέρκης το 1940, στρατιώτες που εξετάστηκαν εμφάνιζαν σημαντική απώλεια μνήμης σε ποσοστό άνω του 10%.

(σελ. 296) Ο πόλεμος του Βιετνάμ στάθηκε αφορμή για την υιοθέτηση της διάγνωσης: διαταραχή μετατραυματικού στρες. Το 1986 περιγράψαμε την περίπτωση διασωθείσας από την πυρκαγιά στο νυχτερινό κέντρο Cocoanut Grove στη Βοστώνη της Μασαχουσέτης στις 28 Νοεμβρίου 1942, που προξένησε τον θάνατο 492 θαμώνων. Πουλούσε εκεί τσιγάρα – το διάστημα 1970 και 1980, κάθε χρόνο αναπαριστούσε τη διαφυγή της στην οδό Nιούμπερι, λίγα τετράγωνα μακριά. Εξαιτίας αυτής της συμπεριφοράς εισήχθη σε ψυχιατρική κλινική.

(σελ. 297) Εγείρεται το ερώτημα: Πώς μπορούμε να αναγνωρίσουμε ότι κάποιος πάσχει από σύνδρομο μετατραυματικού στρες;

(σελ. 309) Η ανάμνηση ενός ψυχοπιεστικού ερεθίσματος μπορεί να καταπιεστεί και να επανέλθει στην επιφάνεια χρόνια ή δεκαετίες αργότερα. Τέτοιου είδους απώλεια μνήμης έχει σημειωθεί σε ανθρώπους, που βίωσαν φυσικές καταστροφές, δυστυχήματα, συνθήκες πολέμου, απαγωγές, βασανιστήρια, εγκλεισμό σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, σωματική κακοποίηση και σεξουαλική εκμετάλλευση.

(σελ. 316) Κανείς δεν θέλει να θυμάται το ψυχικό τραύμα. Υπό αυτό το πρίσμα, το κοινωνικό σύνολο δεν διαφέρει από τα ίδια τα θύματα. Όλοι μας θέλουμε να ζούμε σε ένα κόσμο ασφαλή, διαχειρίσιμο, προβλέψιμο και τα θύματα μας θυμίζουν ότι κάτι τέτοιο δεν είναι πάντοτε εφικτό.

(σελ. 317) Στο βιβλίο Μαρτυρίες Ολοκαυτώματος: Τα ερείπια της μνήμης (1990) ο Λόρενς Λάνγκερ καταλήγει σχετικά με την εργασία του στο οπτικοακουστικό αρχείο Φορτούνοφ στο πανεπιστήμιο Yale: ‘Ποιος γίνεται να βρει κατάλληλο μνήμα για τέτοια διαλυμένα μωσαϊκά του νου, όπου θα μπορέσουν να αναπαυθούν τα κομμάτια τους; Η ζωή συνεχίζεται, αλλά προς δύο παράλληλες χρονικές διευθύνσεις, προς ένα μέλλον ανίκανο να δραπετεύσει από την αρπαγή μιας μνήμης γεμάτης θλίψη.’

Η ουσία του ψυχικού τραύματος είναι ότι πρόκειται για κάτι κατακλυσμιαίο, απίστευτο και αβάστακτο. Κάθε αναλυόμενος/η μας ζητά να αναστείλουμε για λίγο την έννοια του φυσιολογικού και να παραδεχτούμε ότι έχουμε να κάνουμε με μια διττή πραγματικότητα: το ότι ένα σχετικά ασφαλές και προβλέψιμο παρόν ζει πλάι σε ένα ολέθριο, πανταχού παρόν παρελθόν.

(σελ. 327) Ό,τι έγινε, δεν μπορεί να αλλάξει. Όμως, αυτό που μπορεί να γίνει είναι η προσπάθεια να διαχειριστούμε την εντύπωση, που αφήνει το ψυχικό τραύμα στο σώμα, το νου και την ψυχή: αυτή τη συντριπτική αίσθηση στο στήθος, που θα χαρακτηρίζαμε άγχος ή κατάθλιψη· τον φόβο μήπως χαθεί ο έλεγχος· τη συνεχή επαγρύπνηση για πιθανούς κινδύνους ή απόρριψη από τους άλλους· τις αυτοκατηγορίες· τους εφιάλτες και τις ακούσιες (σελ. 328) αναδρομές· εκείνη την ομίχλη του νου, που εμποδίζει τη συγκέντρωση και την πλήρη αφοσίωση στην όποια εργασία· την αδυναμία ειλικρινούς προσέγγισης ενός άλλου προσώπου.

(σελ. 329) Για να ανακτήσει ο άνθρωπος τον έλεγχο του εαυτού του, θα πρέπει να αναβιώσει το ψυχοπιεστικό ερέθισμα, να έρθει αντιμέτωπο με ό,τι του συνέβη σε συνθήκες ασφάλειας, χωρίς τον κίνδυνο να υποστεί εκ νέου ψυχικό τραυματισμό. Το πρώτο βήμα είναι να ανακαλύψει τρόπους αντιμετώπισης των κατακλυσμιαίων σωματικών αισθήσεων και συναισθημάτων, που το πλημμυρίζουν σε σχέση με γεγονότα του παρελθόντος.

Οι μηχανισμοί των μετατραυματικών αντιδράσεων εδράζονται στον συναισθηματικό εγκέφαλο, ο οποίος – σε αντίθεση με τον λογικό που εκφράζεται μέσω σκέψεων – εκδηλώνεται μέσω οργανικών αντιδράσεων: αίσθηση εσωτερικού σπαραγμού, σφυροκόπημα της καρδιάς, γρήγορη και ρηχή αναπνοή, ‘ράγισμα’ της καρδιάς, ανακατεμένο στομάχι, ομιλία με τσιριχτή φωνή, καθώς και χαρακτηριστικές κινήσεις δηλωτικές παραίτησης, αδιαλλαξίας, οργής ή αμυντικής συμπεριφοράς.

(σελ. 330) Ο ακρογωνιαίος λίθος της θεραπείας του ψυχικού τραύματος είναι η αποκατάσταση της ισορροπίας μεταξύ λογικού και συναισθηματικού εγκεφάλου. Όταν εξωτερικά ή εσωτερικά ερεθίσματα ενεργοποιούν καταστάσεις υπερ- ή υποδιέγερσης, τότε το υποκείμενο εξωθείται εκτός του ‘πλαισίου ανοχής’ του. Ευερέθιστο, αποδιοργανώνεται, αναστέλλεται το φιλτράρισμα των ερεθισμάτων, ανεπιθύμητες παρελθοντικές εικόνες εισβάλλουν στο νου και ακολουθούν αντιδράσεις πανικού ή ξεσπάσματα θυμού. Σε περίπτωση συναισθηματικής αποσύνδεσης, εμφανίζεται ‘μούδιασμα’ στο (σελ. 331) μυαλό και το σώμα, η σκέψη επιβραδύνεται και το βρίσκουμε δύσκολο ακόμα και να σηκωθούμε από την καρέκλα.

Προκειμένου να τροποποιηθούν οι αντιδράσεις, που σχετίζονται με το μετατραυματικό στρες χρειάζεται πρόσβαση στον συναισθηματικό εγκέφαλο μέσω της ‘θεραπείας του μεταιχμιακού συστήματος’.

Για το νευροεπιστήμονα Τζόζεφ Λεντού και τους συνεργάτες του, η μόνη οδός είναι η ενδοσκόπηση ή παρατήρηση εκ των έσω ή αυτεπίγνωση, δηλαδή, η ενεργοποίηση του έσω μετωπιαίου φλοιού – εκείνης της περιοχής του εγκεφάλου, που μας επιτρέπει να παρατηρούμε όσα συμβαίνουν στο εσωτερικό του σώματός μας, (…) (σελ. 332) να αποκτήσουμε συνείδηση της δικής μας εσωτερικής εμπειρίας και να προσεγγίσουμε με φιλική διάθεση τον εσωτερικό μας κόσμο.

(σελ. 335, 6) Όσοι έχουν υποστεί ψυχικό τραυματισμό πολύ συχνά φοβούνται την αιφνίδια εισβολή ανεπιθύμητων, δυσάρεστων αισθήσεων, που κρατούν το σώμα ‘παγωμένο’, το νου αποστασιοποιημένο (…) προκαλώντας αγωνία και αβοηθησία.

(σελ. 338) Η παρουσία ενός ικανοποιητικού δικτύου κοινωνικής στήριξης συνιστά τον πλέον ισχυρό προστατευτικό παράγοντα απέναντι στον ψυχικό τραυματισμό. Ο τρομαγμένος ενήλικας ανταποκρίνεται στις ίδιες πηγές παρηγοριάς και ανακούφισης με το τρομοκρατημένο παιδί.

(σελ. 339) Η ανάρρωση αφορά την (επανα)σύνδεση με τους συνανθρώπους μας.

(σελ. 344, 5) Την άνοιξη του 1997, μου δόθηκε η ευκαιρία να κατανοήσω από πρώτο χέρι την ιαματική δύναμη της συλλογικότητας, όπως αυτή αισθητοποιείται μέσα από τη μουσική και τον ρυθμό, παρακολουθώντας τις εργασίες της Επιτροπής Αλήθειας και Συμφιλίωσης (Τruth and Reconciliation Commission, TRC) στη Νότια Αφρική. Συγκροτήθηκε το 1995 από τη νεοσύστατη κυβέρνηση του Νέλσον Μαντέλα, σε συνέχεια των πρώτων πολυφυλετικών εκλογών μετά την πτώση του απαρτχάιντ, με τη συμμετοχή τόσο θυμάτων όσο και θυτών. Σε κάποιες από τις περιοχές, που επισκεφθήκαμε εξακολουθούσαν να συμβαίνουν τρομερά εγκλήματα. Μια ημέρα, βρεθήκαμε στην αυλή μιας κλινικής σε μια περιοχή έξω από το Γιοχάνεσμπουργκ, με μια ομάδα στήριξης για γυναίκες, που είχαν κακοποιηθεί σεξουαλικά. Σε μικρή απόσταση, ακούγαμε τους πυροβολισμούς, ενώ βλέπαμε τον καπνό να υψώνεται πάνω από τα τείχη του καταυλισμού και νιώθαμε στον αέρα τη μυρωδιά από τα δακρυγόνα, σε μια συμπλοκή όπου έχασαν τη ζωή τους σαράντα πολίτες, όπως μάθαμε αργότερα. Κάθονταν σκυμμένες – θλιμμένες και ακίνητες – όπως τόσες φορές είχα δει σε αντίστοιχες ομάδες στη Βοστόνη. Ανάμεσα σε τόσους παραιτημένους ανθρώπους, ένιωσα κι εγώ να παραιτούμαι. Κι όμως, παρόλο που το περιβάλλον ήταν απόκοσμο και τρομακτικό, μια γυναίκα άρχισε να μουρμουρίζει μια μελωδία, καθώς λικνιζόταν ελαφρά μπρος πίσω. Σιγά-σιγά ένας ρυθμός αναδύθηκε, μια-μια οι γυναίκες άρχισαν να συμμετέχουν. Σύντομα, όλη η ομάδα τραγουδούσε, κινούνταν και ήταν έτοιμη να αρχίσει να χορεύει. Ήταν μια πραγματικά θεαματική μεταμόρφωση.”

> ‘Nα κάνετε υπομονή για όλα εκείνα που μένουν άλυτα μέσ’ την καρδιά σας και προσπαθήστε ν’ αγαπήσετε τα ίδια σας τα ρωτήματα. … Για την ώρα, να ζείτε τα ρωτήματά σας μόνο. Κι ίσως, έτσι, μπορέσετε να φτάσετε, μια μακρινή μέρα, χωρίς να το νιώσετε, στην απόκριση.’

Rainer Maria Rilke, Γράμματα σ’ ένα νέο ποιητή, μτφρ. Μάριος Πλωρίτης (Ίκαρος, 1944, 1η έκδοση)

eurokinissi

> Με την απόφαση ενοχής οκτώ πρώην επικεφαλής και στελεχών της Πυροσβεστικής, του πρώην γενικού γραμματέα Πολιτικής Προστασίας και του κατοίκου, που προκάλεσε την πυρκαγιά στο Μάτι στις 23 Ιουλίου 2018, με τους 104 νεκρούς και τους 57 εγκαυματίες, το Τριμελές Εφετείο Πλημμελειοδικών έκλεισε το κεφάλαιο των ποινικών ευθυνών την Τρίτη (03.06). Στους καταδικασθέντες αποδόθηκαν ευθύνες για ανθρωποκτονία από αμέλεια κατά συρροή, πρόκληση σωματικών βλαβών από αμέλεια κατά συρροή για συγκεκριμένες πράξεις και παραλείψεις.

Μεταξύ των έντεκα κατηγορουμένων, που κρίθηκαν αθώοι ομόφωνα είναι η τότε περιφερειάρχης Ρένα Δούρου και οι τότε δήμαρχοι Μαραθώνα, Ραφήνας-Πικερμίου και Πεντέλης, αφού σύμφωνα με το σκεπτικό της ετυμηγορίας από τα στοιχεία “δεν προέκυψε ο ενδεχόμενος δόλος για να μπορέσει να δομηθεί το αδίκημα της έκθεσης σε βαθμό κακουργήματος”.

Με την έναρξη της συνεδρίασης, οι συγγενείς θέλησαν να τοποθετήσουν μια ανθοδέσμη με 120 λευκά τριαντάφυλλα πίσω από τις θέσεις των κατηγορουμένων. Ωστόσο, η πρόεδρος το απαγόρευσε και έτσι ο καθένας πήρε από ένα και το κρατούσε κατά τη διάρκειά της. Η απόφαση έγινε δεκτή με αποδοκιμασίες. Όπως μετέδωσαν συντάκτες του δικαστικού ρεπορτάζ, το ακροατήριο στην κατάμεστη αίθουσα φώναζε ‘Ντροπή, η ιστορία θα σας κρίνει’, ειρωνικά ‘Ζήτω η ελληνική δικαιοσύνη’, ενώ ακούστηκαν και κατάρες. Συνήγορος υπεράσπισης έκανε λόγο για λαϊκά δικαστήρια. Η διαδικασία διεκόπη λόγω έντασης στο άκουσμα των αιτημάτων για ελαφρυντικά και συνεχίστηκε την Τετάρτη (04.06) με την ανακοίνωση των ποινών. “Στη μνήμη των νεκρών μας, ταυτοποιημένων και αταυτοποίητων” είπαν συγκινημένοι οι συγγενείς των θυμάτων καθώς άφηναν 120 μαύρα μπαλόνια στον ουρανό λίγο πριν αποχωρήσουν από τον χώρο (03.06).

Aναλυτικότερα κρίθηκαν:

* Σωτήρης Τερζούδης, αρχηγός > Ένοχος ομόφωνα για όλες τις πράξεις ανθρωποκτονίας από αμέλεια κατά συρροή και σωματικής βλάβης από αμέλεια κατά συρροή. Αφορά την εκτροπή ελικοπτέρου από την Ανατολική Αττική προς τα διυλιστήρια Κορίνθου, τη μη κινητοποίηση των πλωτών του Λιμενικού, τη μη μεταστάθμευση εναέριων ώστε να μην ακινητοποιηθούν από τον καιρό αλλά και τη μη εισήγηση για Οργανωμένη Προληπτική Απομάκρυνση.

* Βασίλειος Ματθαιόπουλος, υπαρχηγός > Ένοχος ομόφωνα για μη κινητοποίηση πλωτών Πυροσβεστικής, μη εισήγηση Οργανωμένης Προληπτικής Απομάκρυνσης κ.ά.

* Ιωάννης Φωστιέρης, διοικητής Ενιαίου Συντονιστικού Κέντρου > Ένοχος ομόφωνα για λανθασμένη εκτροπή ελικοπτέρου, απουσία πλοίων Λιμενικού κ.ά.

* Χρήστος Γκολφίνος, διευθυντής 199 > Ένοχος για μη μετακίνηση πυροσβεστικών οχημάτων στο σημείο της φωτιάς κ.ά.

* Φίλιππος Παντελεάκος, διευθυντής Κέντρου Επιχειρήσεων Πολιτικής Προστασίας της Πυροσβεστικής > Ένοχος ομόφωνα

* Δαμιανός Παπαδόπουλος, διοικητής ΠΣ Ν. Μάκρης – πρώτος επικεφαλής φωτιάς > Ένοχος κατά πλειοψηφία, δεν βρισκόταν στον τόπο της πυρκαγιάς

* Νικόλαος Παναγιωτόπουλος, διοικητής της ΠΥ Αθηνών – δεύτερος επικεφαλής της φωτιάς > Ένοχος ομόφωνα

* Χαράλαμπος Χιώνης, διοικητής ΠΥ Ανατολικής Αττικής – τρίτος επικεφαλής φωτιάς > Ένοχος ομόφωνα γιατί δεν ενημέρωσε για την πορεία της φωτιάς

* Ιωάννης Καπάκης, γενικός γραμματέας Πολιτικής Προστασίας > Ένοχος ομόφωνα για παράλειψη έγκυρης ενημέρωσης πολιτών και φορέων για ετοιμότητα με βάση την πορεία φωτιάς

* Κωνσταντίνος Αγγελόπουλος, κάτοικος Νταού > Ένοχος ομόφωνα για εμπρησμό από αμέλεια

* Χρήστος Λάμπρης, εναέριος συντονιστής ελικοπτέρου του ΠΣ – ΦΛΟΓΑ 1 > Αθώος ομόφωνα

* Χρήστος Δροσόπουλος, κυβερνήτης ελικοπτέρου ΦΛΟΓΑ 1 > Αθώος ομόφωνα

* Γεώργιος Πορτοζούδης, διοικητής Υπηρεσίας Εναέριων Μέσων ΠΣ > Αθώος ομόφωνα

* Στέφανος Κολοκούρης, διοκητής 1ης ΕΜΑΚ > Αθώος ομόφωνα

* Χαράλαμπος Συρογιάννης, υποδιοκητής της Υπηρεσίας Εναέριων της Αστυνομίας > Αθώος ομόφωνα

* Ρένα Δούρου, περιφερειάρχης Αττικής > Αθώα ομόφωνα

* Ηλίας Ψινάκης, δήμαρχος Μαραθώνα > Αθώος ομόφωνα

* Βάιος Θανασιάς, αντιδήμαρχος Μαραθώνα > Αθώος ομόφωνα

* Ευάγγελος Μπουρνούς, δήμαρχος Ραφήνας – Πικερμίου > Αθώος ομόφωνα

* Αντώνιος Παλπατζής, αντιδήμαρχος Ραφήνας – Πικερμίου > Αθώος κατά πλειοψηφία

* Δημήτριος Στεργίου – Καψάλης, δήμαρχος Πεντέλης > Αθώος ομόφωνα

> Το πρωί της Τετάρτης (04.03) η πρόεδρος ανακοίνωσε ότι οι δικαστές αποφάσισαν με πλειοψηφία 2 προς 1 και σε μειοψηφία την ίδια να μην αναγνωρίσουν κανένα ελαφρυντικό στους δέκα ενόχους. Η πρόεδρος θεωρούσε ότι σε κάποιους εξ αυτών έπρεπε να ληφθεί υπόψη ο σύννομος βίος. Για τα υπόλοιπα που είχαν επικαλεστεί οι συνήγοροί τους (μη ταπεινά αίτια, καλή συμπεριφορά μετά την πράξη και μη εύλογη διάρκεια της ποινικής διαδικασίας, που δεν οφείλεται σε υπαιτιότητά τους) η απόρριψή τους ήταν ομόφωνη, μετέδωσε το ΑΠΕ-ΜΠΕ.

> Πολυετείς ποινές φυλάκισης που φθάνουν τα 340 έτη, με εκτιτέα τα 5 άνευ αναστολής, άνευ μετατροπής επέβαλε στον τότε αρχηγό της Πυροσβεστικής Σωτήρη Τερζούδη, τον τότε υπαρχηγό Βασίλη Ματθαιόπουλο, τον Ιωάννη Φωστιέρη τότε επικεφαλής του Ενιαίου Συντονιστικού Κέντρου Επιχειρήσεων (ΕΣΚΕ) και τον πρώην γενικό γραμματέα Πολιτικής Προστασίας Ιωάννη Καπάκη το δικαστήριο για 102 ανθρωποκτονίες από αμέλεια και 32 σωματικές βλάβες κρίνοντάς τους “ύποπτους τέλεσης άλλων αδικημάτων”. Πιο συγκεκριμένα, τους καταδίκασε σε φυλάκιση 5 ετών για κάθε ανθρωποκτονία και 3 ετών για κάθε σωματική βλάβη (η συνολική ποινή μέτρησε ως 5 χρόνια ποινή βάσης και 3 έτη για καθεμία από τις υπόλοιπες 101 ανθρωποκτονίες και 2 έτη για σωματική βλάβη και 1 για κάθε μία από τις υπόλοιπες 31 σωματικές βλάβες). Ο Ι. Φωστιέρης απουσίαζε. Η εισαγγελέας ζήτησε να οδηγηθούν στη φυλακή για να εκτίσουν την ποινή τους προκειμένου “να αποτραπούν στο μέλλον άλλες επιπόλαιες πράξεις και με την πεποίθηση ότι μέχρι σήμερα ουδείς εξ αυτών έχει αναγνωρίσει το μέγεθος των πράξεων και των παραλείψεών τους για τον κόσμο, που ήταν ταγμένοι να προστατεύουν”.

> Για τις ίδιες κατηγορίες, επιβλήθηκαν ποινές που φθάνουν τα 238 έτη, με εκτιτέα τα 5, εξαγοράσιμα ωστόσο με 10 ευρώ ημερησίως, στους υπόλοιπους πέντε αξιωματικούς της Πυροσβεστικής: Χρήστο Γκολφίνο τότε διευθυντή του 199, Δαμιανό Παπαδόπουλο τότε διοικητή του Πυροσβεστικού Σταθμού Νέας Μάκρης, Φίλιππο Παντελεάκο τότε διευθυντή του Κέντρου Επιχειρήσεων Πολιτικής Προστασίας, Νίκο Παναγιωτόπουλο τότε διοικητή Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Αθηνών και Χαράλαμπο Χιώνη τότε διοικητή Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Ανατολικής Αττικής. Αναλυτικότερα: πρόκειται για ποινή φυλάκισης 4 ετών για κάθε θάνατο και 2 χρόνων για κάθε σωματική βλάβη. Η εισαγγελέας εισηγήθηκε τη μετατροπή της ποινής σε χρηματική επισημαίνοντας ότι “σήκωσαν στο πεδίο όλο το φορτίο”.

> Αμείωτη άφησε το δικαστήριο την ποινή των 3 ετών στον κάτοικο Πεντέλης, Κωνσταντίνο Αγγελόπουλο από την αυλή του οποίου είχε ξεκινήσει η φωτιά, μετατρέψιμη όμως σε 10 ευρώ την ημέρα.

Κώστας Τζούμας, eurokinissi

> “Λύεται η συνεδρίαση” ακούστηκε μέσα στην απόλυτη σιωπή, που επικρατούσε στην αίθουσα. “Καθίστε λίγο να δούμε τις χειροπέδες”, “Μας καταστρέψατε”, “Ζητήστε ένα συγγνώμη, βρε παιδιά, ακόμη και τώρα αμετανόητοι”, φώναζαν από το ακροατήριο, την ώρα που οι καταδικασθέντες οδηγούνταν φρουρούμενοι έξω από την αίθουσα, ξεσπώντας σε χειροκροτήματα. Aκόμη, επαναλάμβαναν το όνομα του επιπυραγού και δικαστικού πραγματογνώμονα Δημήτρη Λιότσιου, που ορίστηκε από τη δικαιοσύνη να εντοπίσει όσα οδήγησαν στην τραγωδία – είχε καταγγείλει ότι δέχθηκε πιέσεις από τον τότε υπαρχηγό της Πυροσβεστικής, Βασίλη Ματθαιόπουλο να αμβλύνει τις ευθύνες και να αποδώσει την καταστροφή στον καιρό.

– “Και οι κατηγορούμενοι έχουν δικαιώματα”, είπε η εισαγγελέας, που αποχωρούσε από την έδρα προσπαθώντας να κατευνάσει τα πνεύματα.

– “Και οι νεκροί είχαν δικαιώματα”, της ανταπάντησαν από το ακροατήριο.

– “Μακάρι να είχα τη δύναμη να κάνω κάτι καλύτερο”, πρόσθεσε η Σταματίνα Περιμένη.

– “Μπορούσατε”, αναφέρθηκε από το ακροατήριο.

Η εισαγγελέας του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων είχε ζητήσει να επιβληθούν ποινές στους εννέα εκ των κατηγορουμένων 4 ετών για κάθε ανθρωποκτονία από αμέλεια και 3 ετών για κάθε σωματική βλάβη και να μη μειωθεί η πρωτόδικη ποινή των 3 ετών για τον κάτοικο Πεντέλης, αν και με αναστολή εκτέλεσής της επικαλούμενη “λόγους υγείας και ηλικίας”. Είχε εισηγηθεί να αναγνωρίσουν οι δικαστές στους εννέα από τους δέκα το ελαφρυντικό του σύννομου βίου εξαιρώντας τον κάτοικο με τη σημείωση ότι έχει καταδικαστεί στο παρελθόν.