By Sl. Žižek: “Ο Th. Jolly ψιθυρίζει, παρακολουθήστε την τελετή ξανά προσεκτικά και ντραπείτε γι’ αυτό που είστε”
Στην απελευθερωτική σημασία της τελετής έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων στο Παρίσι αναφέρεται o Slavoj Žižek στο project-syndicate.org. “To ειρωνικό, ασεβές θέαμα ήταν όσο το δυνατόν πιο μακριά από την αποστειρωμένη, χωρίς αίσθηση του χιούμορ πολιτική ορθότητα, που οι επικριτές του αποδοκίμασαν. Δεν παρουσίασε απλά την Ευρώπη στα καλύτερά της, υπενθύμισε στον κόσμο ότι μόνο στην Ευρώπη είναι μια τέτοια τελετή ακόμη δυνατή, αποτελώντας μια σπάνια έκφραση της πραγματικής πολιτιστικής της κληρονομιάς. Ήταν παγκόσμια, πολυσυλλεκτική, ένα μήνυμα ελπίδας, που φαντάζεται ένα κόσμο μεγάλης ποικιλομορφίας χωρίς θέση για πόλεμο και μίσος.
Πήραμε μια γεύση της χώρας του R. Descartes, του ιδρυτή της σύγχρονης φιλοσοφίας, του οποίου η ριζοσπαστική αμφισβήτηση βασιζόταν σε μια οικουμενική – και γι’ αυτό ‘πολυπολιτισμική’ αντίληψη. Κατανόησε ότι οι παραδόσεις κάποιου δεν είναι καλύτερες από τις θεωρούμενες ‘ιδιόρρυθμες’ άλλων. Mόνο σχετικοποιώντας την ιδιαιτερότητα μπορούμε να φτάσουμε σε μια αυθεντική καθολική θέση. Με καντιανούς όρους, το να μένουμε προσκολλημένοι στις εθνικές ρίζες μας οδηγεί να εμπλακούμε σε μια ανώριμη ιδιωτική χρήση της λογικής, όπου περιοριζόμαστε από εξαρτώμενες δογματικές προϋποθέσεις. Στο ‘Τι είναι Διαφωτισμός;’ ο Καντ την αντιπαραβάλλει με μια πιο δημόσια, αντικειμενική. Η πρώτη αντανακλά και υπηρετεί μόνο το κράτος κάποιου, τη θρησκεία και τους θεσμούς, ενώ η δεύτερη απαιτεί να πάρει κανείς μια υπερεθνική θέση. Toν οικουμενικό συλλογισμό είδαμε στην τελετή έναρξης: μια σπάνια αχτίδα του σημερινού ευρωπαϊκού χειραφετητικού πυρήνα. Nαι, η εικονογραφία ήταν από τη Γαλλία και το Παρίσι, αλλά τα αυτοαναφορικά παιχνίδια κατέστησαν σαφές ότι δεν πρόκειται για μια απομονωμένη ανάλυση. Ο T. Jolly περίτεχνα πέτυχε μια ειρωνική απόσταση από κάθε θεσμικό πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένου αυτού του γαλλικού κράτους.
Οι συντηρητικοί απλά κάνουν λάθος να απορρίπτουν την τελετή ως επίδειξη της ΛΟΑΤΚΙ+ ιδεολογίας και της πολιτικά ορθής ομοιομορφίας. Βεβαίως, υπήρχε έμμεση κριτική του συντηρητικού εθνικισμού, ωστόσο το περιεχόμενο και το στυλ σκηνοθετήθηκε ακόμη περισσότερο κατά της άκαμπτης ηθικολογίας της πολιτικής ορθότητας ή της αφύπνισης (wokeism). Αντί να ανησυχεί για την ποικιλομορφία και τη συμπερίληψη με τον συμβατικά πολιτικά ορθό τρόπο (που αποκλείει όποιον δε συμφωνεί με μια συγκεκριμένη έννοια ένταξης) το θέαμα άφησε χώρο στον καθένα να μπει.
Ο δεξιός πολιτικός φιλόσοφος Aleksandr Dugin από τη Ρωσία σε μια πρόσφατη συνέντευξη στον Βραζιλιάνο δημοσιογράφο Pepe Escobar εκτίμησε ότι η Ευρώπη δεν έχει τώρα βαρύτητα, είναι ένας κήπος σε αποσύνθεση, προστατευμένος από ένα ψηλό τοίχο. Για εκείνον, η μόνη επιλογή βρίσκεται ανάμεσα σε ένα αμερικανικό βαθύ κράτος, που τάσσεται υπέρ της παγκοσμιοποίησης και σε μια ειρηνική νέα διεθνή τάξη κυρίαρχων κρατών, με τη Ρωσία να έχει διανείμει πυρηνικά όπλα σε όλες τις αναπτυσσόμενες χώρες ώστε η αποτρεπτική αρχή της σίγουρης αμοιβαίας καταστροφής (mutual assured destruction) να ισχύει παντού. Σύμφωνα με τον ίδιο, εάν στις προεδρικές εκλογές του Νοεμβρίου κερδίσει ο D. Trump, η αποκλιμάκωση είναι πιθανή, ενώ στην περίπτωση που επικρατήσουν οι Δημοκρατικοί, οδεύουμε σε παγκόσμιο πόλεμο και στο τέλος της ανθρωπότητας.
Το μήνυμα του T. Jolly, καταλήγει ο Slavoj Žižek, είναι βαθιά ηθικό, ψιθυρίζει στους συντηρητικούς εθνικιστές: ‘Παρακολουθήστε την τελετή ξανά προσεκτικά και ντραπείτε γι’ αυτό που είστε.’”
Ο ιστορικός Guillaume Mazeau μετέφερε στη Libération: “Αυτό που με εντυπωσίασε περισσότερο σε αυτή την παρέλαση ήταν η καρναβαλική πλευρά, του πανδαιμόνιου, της αποϊεροποίησης – και όχι η τελετουργική. Η εικόνα του Παρισιού, της Γαλλίας έχει αλλάξει σύμφωνα με το σοβαρό πνεύμα, που κυριαρχεί όπως συνηθίζεται στο συγκεκριμένο είδος γεγονότων. H ιστορία γίνεται εδώ ένα ελκυστικό πεδίο παιχνιδιού, ανοιχτό και παρουσιάζεται ως μάλλον ψυχαγωγικό. Πρόκειται για ένα όραμα αισιόδοξο, θετικό, κοινωνικά τοποθετημένο που κάνει καλό, σε αντίθεση με το ‘δηλητήριο στο γράψιμο’, που διασκορπίζει η ακροδεξιά στη γαλλική ιστορία, όπως εξηγεί ο Gérard Noiriel στο ομώνυμο βιβλίο του (‘Venin dans la plume – O Édouard Drumont, o Éric Zemmour και η σκοτεινή πτυχή της Δημοκρατίας’, La Découverte, 2019). Πολλές πρόσφατες διαμαρτυρίες σαν εκείνη των ‘κίτρινων γιλέκων’ έχουν δείξει ότι για τις λαϊκές τάξεις το να συμμετέχουν στην κοινή ιστορία με ένα τρόπο ευχάριστο και χαλαρό δεν είναι τόσο εύκολα προσβάσιμο ούτε καθησυχαστικό όσο μοιάζει. Η ιστορία είναι για εκείνες και εκείνους ένα εργαλείο πάλης και διεκδίκησης.”
Για τη συγγραφέα και μεταφράστρια Bérengère Viennoti: “Πάντρεψε την κλασσική με την ποπ κουλτούρα, τo δυσάρεστο γούστο με την Υψηλή Ιστορία, την αφύπνιση με το χωρίς όρια χιούμορ, την τεχνική μαεστρία με την ευφυΐα της E. Piaf και πέτυχε να προκαλέσει ένα φοβερό επιχείρημα. Συνιστά μια τέλεια αλληγορία του γαλλικού πνεύματος.”
χορευτές στη γέφυρα Neuf / Johanna Säll, Bildbyrån, Rex, Shutterstock
Η Monde αναφέρθηκε σε ένα ονειρικό θέαμα, που αναγνώρισε την ιστορία της Γαλλίας με τα ανάμεικτα στοιχεία, χωρίς να φοβάται τα σημεία αντιπαράθεσης. Το συνέκρινε με εκείνα θεατρικών μπουλουκιών, που διέσχιζαν την πόλη αιώνες πριν ή πλανόδιων τσίρκων με ακροβάτες, χορευτές και άλλους, που κατάπιναν φωτιές.
Η Libération τη βρήκε αυτοσαρκαστική, μια καλοδεχούμενη κάθαρση μετά το άγχος των βουλευτικών εκλογών.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Παιδιά έκαναν κόλπα με BMX ντυμένα ως Charles de Gaulle, o oποίος με διάγγελμά του από το Λονδίνο τη 18η Ιουνίου 1940 είχε σηματοδοτήσει την αρχή της Γαλλικής Αντίστασης στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και skaters ως Ναπολέοντες, ενώ παραδοσιακοί χορευτές από την Ωβέρνη στέκονταν αντικρυστά με έναν breakdancer χωρίς πόδια – καινούριο σπορ σε αυτούς τους Ολυμπιακούς, ένα στυλ χορού, που ξεκίνησε στο Bronx της Νέας Υόρκης τη δεκαετία του 1970.
Ο Paul Sugy στη Figaro παραπονέθηκε για αρκετές ιδεολογικές τρέλες, που ίσως ήθελαν να προκαλέσουν αντιπαράθεση. “Ως εάν τη στιγμή που η χώρα γιορτάζει την περηφάνια και την ιστορία της, δεν μπορεί να αντισταθεί στο να αντλεί από τις επαναστατικές της καταβολές το πνεύμα της πρόκλησης και της διαμάχης, που πάντα τροφοδοτούσε τα παράδοξα και τις διαιρέσεις της.”
Το μένος της ακροδεξιάς και κοινωνικά συντηρητικών ομάδων σε όλο τον κόσμο κατευθύνθηκε κυρίως προς ένα διονυσιακό δρώμενο, στο οποίο συμμετείχαν drag queens, αντιμετωπίζοντάς το λανθασμένα ως βλασφημία απέναντι στον Μυστικό Δείπνο του Leonardo da Vinci.
Η Marion Maréchal, ανιψιά της Marine Le Pen έγραψε ότι έβλεπε την τελετή με τα παιδιά της, αλλά το έβρισκε δύσκολο να εκτιμήσει τις λίγες πετυχημένες σκηνές εν μέσω τόσο ωμής προπαγάνδας αφύπνισης (woke). “Οι αποκεφαλισμένες Μαρίες Αντουανέττες, τριάδες που φιλιόντουσαν, η γελοιοποίηση της ρεπουμπλικανικής φρουράς, που εξαναγκάστηκε να χορέψει με την Aya Nakamura, η γενικότερη ασχήμια των ενδυμασιών και της χορογραφίας μας αφήνουν να ζητάμε απεγνωσμένα έναν εορτασμό των αξιών και της ομορφιάς της Γαλλίας.”
Je regarde la #cérémoniedouverture des JO avec mes enfants.
Difficile d’apprécier les rares tableaux réussis entre les Marie-Antoinette décapitées, le trouple qui s’embrasse, des drag queens, l’humiliation de la Garde républicaine obligée de danser sur du Aya Nakamura, la…
— Marion Maréchal (@MarionMarechal) July 26, 2024
Ο Julien Odoul, εκπρόσωπος Τύπου του Εθνικού Συναγερμού σχολίασε για τη Γαλλίδα τραγουδίστρια Aya Nakamura, που έχει γεννηθεί στο Μάλι, μεγάλωσε στα βόρεια προάστια του Παρισιού και είναι η πιο πολυακουσμένη στον κόσμο: “Ντροπιαστικό! H Aya Nakamura, με τίποτα! Η έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων είναι η καταστροφή της γαλλικής κουλτούρας.” Διαμαρτυρήθηκε και για τη σκηνή με τον Philippe Katerine ως Διόνυσο. “Στα μάτια του κόσμου, η Γαλλία αποτελεί την ενσάρκωση της ομορφιάς, της κομψότητας και του ρομαντισμού. Σε διάστημα ενός απογεύματος, οι διοργανωτές κατάφεραν να καταστρέψουν την εικόνα της – κάτι αρκετό για να σε κάνει να κλάψεις.”
Μια μικρή ομάδα είχε αναρτήσει στα κοινωνικά της δίκτυα το προηγούμενο διάστημα τη φωτογραφία ενός πανό, απλωμένου στις όχθες του Σηκουάνα: “Δεν υπάρχει περίπτωση η Aya, εδώ είναι Παρίσι, όχι η αγορά του Μπαμακό (πρωτεύουσα του Μάλι)!”
“Aυτή δεν ήταν η Γαλλία που μιλούσε, αλλά μια αριστερή μειοψηφία έτοιμη για κάθε πρόκληση.”, πρόσθεσε η Marion Maréchal.
Ο Donald Trump χαρακτήρισε την τελετή ντροπιαστική, σημειώνοντας ότι κάτι παρόμοιο δε θα συμβεί στους επόμενους, που θα διεξαχθούν στο Λος Άντζελες εάν είναι εκείνος πρόεδρος των ΗΠΑ.
Το Βατικανό εξέφρασε τη λύπη του για κάποιες σκηνές και ένωσε τη φωνή του στην αποδοκιμασία της προσβολής προς τους χριστιανούς και ακόλουθους άλλων θρησκευμάτων. “Δε θα έπρεπε να υπάρχουν αναφορές, που γελοιοποιούν τις πεποιθήσεις πολλών ανθρώπων.” Εκπρόσωποι της εβραϊκής και μουσουλμανικής πίστης, επίσης, καταδίκασαν.
Ο αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος: “Όλα αυτά είναι άξια απόλυτης περιφρόνησης”.
Κ. Μητσοτάκης: “Ήταν σίγουρα κάτι πολύ εντυπωσιακό. Κάποια πράγματα αισθητικά μπορεί να μη μας άρεσαν, αλλά ήταν μία πολύ καλή προσπάθεια. Ίσως να είμαστε λίγο προκατειλημμένοι, αλλά η τελετή έναρξης του 2004 είναι σημείο αναφοράς για εμάς. Ίσως ήταν καλύτερα σχεδιασμένο για την τηλεόραση, παρά για τους θεατές.” / Αντώνης Νικολόπουλος, eurokinissi
Ο πρόεδρος της Τουρκίας R. T. Erdoğan επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον πάπα Φραγκίσκο παροτρύνοντας σε μια συλλογική καταδίκη τoυ χλευασμού ηθικών και θρησκευτικών αξιών.
“Σαφώς δεν υπήρχε ποτέ πρόθεση να δείξουμε ασέβεια προς καμμία θρησκευτική ομάδα.”, διαβεβαίωσαν εκπρόσωποι της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής.
Ορισμένες εταιρείες όπως η C Spire απέσυραν τη χορηγία τους.
Ο καλλιτεχνικός διευθυντής Thomas Jolly σε συνέντευξη στο BFMTV διευκρίνισε:
“Δεν ήταν αυτή η πηγή της έμπνευσής μου. Ο Διόνυσος φτάνει στο τραπέζι. Γιατί είναι εκεί; Επειδή μιλάμε για τον θεό της γιορτής στην ελληνική μυθολογία, του κρασιού – που αποτελεί έναν από τους θησαυρούς της Γαλλίας – και είναι ο πατέρας της Sequana, της θεάς του Σηκουάνα. H ιδέα ήταν να παρουσιάσουμε ένα μεγάλο παγανιστικό συμπόσιο, που συνδέεται με τους θεούς του Ολύμπου και, άρα, με τους Ολυμπιακούς. Ήθελα μια τελετή, που να επανορθώνει και να συμφιλιώνει.”
https://twitter.com/WSchoonenberg/status/1817470685339340968?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1817470685339340968%7Ctwgr%5Edb9ce810b7f022b220fad384e69720600f5299ba%7Ctwcon%5Es1_c10&ref_url=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Fsport%2Farticle%2F2024%2Fjul%2F29%2Folympic-last-supper-scene-based-painting-greek-gods-art-experts
https://twitter.com/MagninMusee/status/1817597909241598248?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1817597909241598248%7Ctwgr%5Edb9ce810b7f022b220fad384e69720600f5299ba%7Ctwcon%5Es1_c10&ref_url=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Fsport%2Farticle%2F2024%2Fjul%2F29%2Folympic-last-supper-scene-based-painting-greek-gods-art-experts
Ο πίνακας ‘Το Συμπόσιο των Θεών’ (The Feast of the Gods) του Φλαμανδού Jan Harmensz van Bijlert (1597-1671) εκτίθεται στο Μουσείο Magnin της Dijon. Για τον καθηγητή κινηματογραφικών σπουδών Luc Vancheri (liberation.fr): “To παγανιστικό του θέμα μπορεί να απεικονίζει τον γάμο του Έρωτα και της Ψυχής ή του αργοναύτη Πηλέα και της θαλάσσιας νύμφης Θέτιδας ή με έναν πιο αδιαφοροποίητο τρόπο μια βακχεία.
Ο Διόνυσος είναι ο θεός των άλλων κόσμων και της πολιτικής ανατροπής, της επαναστατικής εποχής της γιορτής, που επαναμαγεύει το τώρα των κανονιστικών κοινωνικοτήτων.
Oι Ολυμπιακοί Αγώνες μας θύμισαν ότι η ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα αποτελούσε την ανεξάντλητη γκάμα της πολιτικής μας φαντασίας. Κάποιοι θρηνούν τη χαμένη απολλώνεια τάξη. Ο φιλόσοφος Alain Finkielkraut, που έχει γράψει με τον Pascal Bruckner το βιβλίο ‘Η νέα ερωτική αναρχία’ στεναχωριέται για το ότι ‘Η ομορφιά δεν υπάρχει πια’. Άλλοι φαντάζονται ότι μπορούν να συμφιλιωθούν με τις δυνάμεις του Διόνυσου.”
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Ο ίδιος θεωρεί το δρώμενο συνέχεια του πολιτικού μανιφέστου στο πλαίσιο της οργάνωσης βάσης Act Up το 1990 για την ευαισθητοποίηση γύρω από το AIDS: “Το να είσαι queer έχει να κάνει με το να ζεις μια διαφορετική ζωή. (…) Να βρίσκεσαι στο περιθώριο, να ορίζεις τον εαυτό σου – πρόκειται για το φύλο και μυστικά, για το τι υπάρχει κάτω από τη ζώνη και μέσα στην καρδιά, για τη νύχτα. (…) Ο καθένας από εμάς είναι ένας κόσμος αμέτρητων πιθανοτήτων. Είμαστε ένας στρατός επειδή πρέπει, τόσο δυνατοί. Έχουμε πολλά για τα οποία να παλέψουμε, είμαστε τα πιο πολύτιμα από τα είδη σε κίνδυνο, ένας στρατός από όσους αγαπούν επειδή ξέρουμε τι θα πει αγάπη.”
Διονυσιακό χορό και τραγούδι αποτελoύσε και η Καρμανιόλα, που έχει συνδεθεί με την Επανάσταση.
Στην τελετή λήξης το αιωρούμενο πιάνο και ο Alain Roche έπαιξαν κατακόρυφα κρεμασμένοι τον Ύμνο στον Απόλλωνα του Gabriel Fauré, που ερμήνευσε ο Benjamin Bernheim – η παρτιτούρα διασώζεται στο Μουσείο του Λούβρου.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Ο Φρ. Νίτσε είχε αναζητήσει στη συγχώνευση του απολλώνιου και του διονυσιακού στοιχείου την καταγωγή της ελληνικής τραγωδίας (Η γέννηση της τραγωδίας, μετάφραση Ζήση Σαρίκα, εκδόσεις Βάνιας, 2008).
“(σελ. 41, 42, 43) Δεν υπάρχει μεγαλύτερη αντίθεση προς την καθαρά αισθητική ερμηνεία και δικαιολόγηση του κόσμου από τη χριστιανική διδασκαλία, η οποία είναι, και θέλει να είναι, μόνο ηθική και η οποία, με τα απόλυτα κριτήριά της, (…) αποπέμπει την τέχνη, κάθε τέχνη, στο βασίλειο των ψεμάτων – δηλαδή, την αρνείται, την αποδοκιμάζει, την καταδικάζει. Πίσω από ένα τέτοιο τρόπο σκέψης και αξιολόγησης, που οφείλει να ‘ναι εχθρικός απέναντι στην τέχνη, αν θέλει να ‘ναι γνήσιος, αντιλαμβανόμουν πάντα το εχθρικό απέναντι στη ζωή – την εξαγριωμένη, εκδικητική απέχθεια προς τη ζωή: γιατί όλη η ζωή βασίζεται στη φαινομενικότητα, στην τέχνη, στην παραπλάνηση, στην οπτική, στην αναγκαιότητα των προοπτικών και της πλάνης. Ο χριστιανισμός ήταν από την αρχή, στην ουσία και κατά βάση, αηδία και κόρος της ζωής με τη ζωή, κρυμμένη πίσω, μεταμφιεσμένη από, ντυμένη σαν πίστη σε μια ‘άλλη’ ή ‘καλύτερη’ ζωή. Το μίσος για τον ‘κόσμο’, ο αναθεματισμός των αισθημάτων/παθών, ο φόβος για την ομορφιά και την αισθητότητα, ένα επέκεινα επινοημένο για να συκοφαντηθεί καλύτερα η επίγεια ζωή, κατά βάθος μια λαχτάρα για το μηδέν, για το τέλος, για την ανάπαυση, για το ‘Σάββατο των Σαββάτων’ – όλα αυτά μου φαίνονταν πάντα, όπως και η απόλυτη θέληση του χριστιανισμού να αναγνωρίζει μόνο ηθικές αξίες, ως η πιο επικίνδυνη και ανησυχητική μορφή όλων των δυνατών μορφών μιας ‘θέλησης για πτώση’, το λιγότερο, ένα σημάδι βαθύτατης αρρώστιας, κόπωσης, αποθάρρυνσης, εξάντλησης, φτωχέματος της ζωής. Διότι μπροστά στην ηθική (ειδικά στη χριστιανική, δηλαδή στην απόλυτη ηθική), η ζωή πρέπει να έχει πάντα και αναπόφευκτα άδικο, επειδή η ζωή είναι κάτι ουσιαστικά μη ηθικό – η ζωή, συντριμμένη κάτω από το βάρος της περιφρόνησης και του αιώνιου Όχι, πρέπει να θεωρηθεί ανάξια να την επιθυμούμε και στερούμενη αξίας. Η ίδια η ηθική – πώς; δεν μπορεί να είναι η ηθική ‘μια θέληση για άρνηση της ζωής’, ένα κρυμμένο ένστικτο εκμηδένισης, μια αρχή κατάπτωσης, μείωσης και διασυρμού – η αρχή του τέλους; Και συνεπώς, ο κίνδυνος των κινδύνων; … Εναντίον της ηθικής, λοιπόν, στράφηκε τότε το ένστικτό μου σ’ αυτό το βιβλίο, ως ένστικτο που υπεράσπιζε τη ζωή και επινοούσε για τον εαυτό του μια θεμελιακά αντίθετη διδασκαλία και αξιολόγηση της ζωής – καθαρά καλλιτεχνική και αντιχριστιανική. Πώς να την ονομάσουμε; Ως φιλόλογος και άνθρωπος των λέξεων, τη βάφτισα, δίνοντας κάποια ελευθερία στον εαυτό μου – γιατί ποιος ήξερε το σωστό όνομα του Αντίχριστου; – με το όνομα ενός ελληνικού θεού: την ονόμασα διονυσιακή.”
(σελ. 51) Η εξέλιξη της τέχνης είναι συνδεδεμένη με τη δυϊκότητα του απολλώνιου και του διονυσιακού. Αυτές οι δύο διαφορετικές ενορμήσεις κινούνται η μία πλάι στην άλλη, τις περισσότερες φορές σε ανοιχτή σύγκρουση και ωθούν η μια την άλλη για καινούριες και πιο ισχυρές γέννες.
(σελ. 54) Τη χαρούμενη αναγκαιότητα της εμπειρίας του ονείρου την εξέφρασαν οι Έλληνες με τον Απόλλωνά τους: ο θεός όλων των πλαστικών δυνάμεων είναι συγχρόνως ο θεός της μαντείας. Όπως δείχνει η ρίζα του ονόματός του, είναι ‘αυτός που λάμπει’, ο θεός του φωτός και κυριαρχεί, επίσης, πάνω στην ωραία φαινομενικότητα του εσώτερου κόσμου της φαντασίας. (σελ. 55) Θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε τον ίδιο τον Απόλλωνα λαμπρή θεία εικόνα της αρχής της εξατομίκευσης.
(σελ. 56) Οι διονυσιακές ορμές αφυπνίζονται συμπαρασύροντας στην άνθισή τους το υποκειμενικό στοιχείο, μέχρι που το εκμηδενίζουν σε μια πλήρη λήθη του εαυτού του. Υπάρχουν άνθρωποι που – είτε από έλλειψη πείρας είτε από αμβλύνοια, αποφεύγουν τέτοια φαινόμενα, όπως θα απέφευγαν τις ‘αρρώστιες του λαού’, με κοροϊδία ή με οίκτο, καθώς αισθάνονται ότι οι ίδιοι είναι υγιείς. Οι κακόμοιροι δεν υποψιάζονται πόσο ωχρή και όμοια με φάντασμα μοιάζει η ‘υγεία’ τους, όταν περνά από μπροστά τους σαν θύελλα η φλογερή ζωή των διονυσιακών ζηλωτών.
Κάτω από τη μαγεία του διονυσιακού δεν επαναβεβαιώνεται μόνο η ένωση ανθρώπου με άνθρωπο, αλλά και η ίδια η αποξενωμένη, εχθρική ή υποδουλωμένη φύση γιορτάζει πάλι τη συμφιλίωσή της με τον άσωτο υιό της.
(σελ. 60, 61) Γίνεται για πρώτη φορά καλλιτεχνικό φαινόμενο η καταστροφή της αρχής της εξατομίκευσης. Ο άνθρωπος παρακινείται να προβεί στη μεγαλύτερη εξύψωση όλων των συμβολικών ικανοτήτων του.
(σελ. 71) Ο απολλώνιος Έλληνας έπρεπε να αισθάνεται παρ’ όλη την ομορφιά και το μέτρο του ότι όλη η ύπαρξή του στηριζόταν σε ένα κρυμμένο υπόστρωμα αποτελούμενο από οδύνη και γνώση, που του είχε αποκαλυφθεί από το διονυσιακό.
(σελ. 93) Ο χορός των σατύρων είναι η σωτήρια πράξη της ελληνικής τέχνης.
(σελ. 112) Από το χαμόγελο του Διονύσου γεννήθηκαν οι ολύμπιοι θεοί, από τα δάκρυά του γεννήθηκαν οι άνθρωποι.
(σελ. 151) Ο Απόλλωνας είναι το μεταμορφωτικό πνεύμα της αρχής της εξατομίκευσης, το οποίο είναι το μόνο, που μπορεί να προκαλέσει τη λύτρωση μέσα στη φαινομενικότητα· ενώ με τη μυστικιστική, θριαμβευτική κραυγή του Διονύσου σπάει η μαγεία της εξατομίκευσης και ανοίγει ο δρόμος, που οδηγεί στις Μητέρες του Είναι, στον ενδότατο πυρήνα των πραγμάτων.”
Περνώντας κάτω από τη γέφυρα Notre-Dame, κοντά στην πλατεία Châtelet κατά τη διάρκεια της τελετής έναρξης τα μέλη της αλγερινής αντιπροσωπείας έριξαν λουλούδια στον Σηκουάνα εις μνήμην των (40 – 300) νεκρών της 17ης Οκτωβρίου 1961 στην απαγορευμένη διαδήλωση υπέρ του Απελευθερωτικού Μετώπου (FLN) ως αποτέλεσμα ξυλοδαρμών και μαζικών πνιγμών στο ποτάμι, ενώ ο πόλεμος στην Αλγερία μαινόταν.
Η Nathalie Tocci υπογράμμισε στον theguardian.com πως υπήρχε εκτεταμένη ανησυχία ότι οι πόλεμοι στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή θα δηλητηρίαζαν τη διοργάνωση. Η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή (IOC), μετά από μια πολωμένη συζήτηση επέτρεψε σε Ρώσους και Λευκορώσους αθλητές να αγωνιστούν ως ουδέτεροι (ΙΝΑ) χωρίς σημαίες, εμβλήματα ή το άκουσμα του εθνικού ύμνου – αν και μόνο λίγοι αποδέχτηκαν μετά από την καμπάνια του Κρεμλίνου να τους απονομιμοποιήσει.
Pilar Olivares, Reuters
“Oι Αγώνες πολιτικοποιήθηκαν σε ακραίο βαθμό αρχικά με την απόδοση του διονυσιακού συμποσίου, που προκάλεσε σύγχυση με τον Μυστικό Δείπνο του Leonardo da Vinci. Οι πολιτιστικοί πόλεμοι, που ταλαιπώρησαν τη διοργάνωση έστρεψαν την προσοχή σε μια άλλη διάσταση της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, που διχάζει την Ευρώπη και τον κόσμο, η οποία μεταφέρθηκε στους Oλυμπιακούς με τον επίμαχο αγώνα του μποξ μεταξύ της αθλήτριας της Ιταλίας, Angela Carini και της Αλγερίας, Imane Khelif.”
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Communiqué de presse : Imane Khelif pic.twitter.com/LEdZTcIdU1
— Nabil Boudi (@BoudiNabil) August 10, 2024
H τελευταία γεννήθηκε και μεγάλωσε ως κορίτσι, παρουσιάζοντας κάποιες διαφοροποιήσεις στη σεξουαλική ανάπτυξη. Συμμετείχε σε εκείνους του Τόκυο το 2021 χωρίς να καταφέρει να κερδίσει μετάλλιο. Η Διεθνής Ένωση Πυγμαχίας (IBA), που έχει λάβει χρηματοδότηση από τη Gazprom με επικεφαλής τον Ρώσο ολιγάρχη Umar Kremlev, δεν της επέτρεψε πριν δεκαέξι μήνες να αγωνιστεί στο παγκόσμιο πρωτάθλημα, όπως και στη Lin Yu-ting από την Ταϊβάν σε συνέχεια των αποτελεσμάτων σε τεστ φύλου, στα οποία υποβλήθηκαν. Ωστόσο, η Ολυμπιακή Επιτροπή θεωρεί ότι δεν έχουν αξιοπιστία και το 2023 αφαίρεσε από την IBA την αναγνώριση ως επίσημου φορέα της πυγμαχίας για τους Ολυμπιακούς για λόγους διοίκησης και εικαζόμενης διαφθοράς.
Αφότου η A. Carini αποσύρθηκε από τον αγώνα, ο U. Kremlev αποκάλεσε τους Αγώνες “κατάφωρο σοδομισμό” και προσέφερε ένα ‘έπαθλο παρηγοριάς’ ύψους 50.000 δολαρίων στην ίδια, 25.000 στον προπονητή της και 25.000 στην ιταλική ομοσπονδία πυγμαχίας – κάτι που αρνήθηκαν να δεχτούν. Επιπλέον, ο Matteo Salvini, κατηγόρησε τους γραφειοκράτες, που επέτρεψαν να διεξαχθεί το ματς, η Giorgia Meloni έκρινε άδικη την αναμέτρηση και ο πρόεδρος της Γερουσίας, Ignazio La Russa που προέρχεται πολιτικά από τα Αδέρφια της Ιταλίας την προσκάλεσε στο σώμα.
O τρανς πανικός στοιχειώνει τoν αθλητισμό σχεδόν έναν αιώνα γράφει στο thenation.com ο Ben Kesslen παραπέμποντας στο βιβλίο του Michael Waters ‘Οι άλλοι Ολύμπιοι: Φασισμός, Ομοφυλοφιλία και η διαμόρφωση των Σύγχρονων Σπορ’ (Farrar, Straus and Giroux), το οποίο αφηγείται την πορεία προς τους Αγώνες του 1936 στο Βερολίνο, όταν η κυβέρνηση του Α. Χίτλερ εισήγαγε ένα πρόγραμμα λανθασμένων, μη επιστημονικών τεστ φύλου υποστηρίζοντας ότι θα εξασφάλιζε δίκαιους όρους συμμετοχής. Το επιχείρημα του συγγραφέα είναι ότι ο ναζισμός και ο εθνικισμός συνέβαλαν στο να γεννηθεί η ιδέα της επιτήρησης φύλου στο πλαίσιο του συναγωνισμού των αθλητών, που θα αποτελούσε τη βάση για δεκαετίες αντιεπιστημονικών, παρεμβατικών και ταπεινωτικών τεστ φύλου, τα οποία παρέμειναν μέχρι το 1990. Τόσο τώρα όσο και τότε, δεξιοί και φασίστες χρησιμοποίησαν τις περιπτώσεις λίγων αθλητών για να εφαρμόσουν οπισθοδρομικές πολιτικές, που πλήττουν και τους τρανς και τους ετεροφυλόφιλους αθλητές.
Αναλύεται η περίπτωση της Zdeněk Koubek από την Τσεχοσλοβακία, η οποία είχε κάνει παγκόσμιο ρεκόρ στα 800 μέτρα τρεξίματος στο Λονδίνο το 1934, αλλά σε κάποιους από όσους παρακολουθούσαν φάνηκε κάπως ανδροπρεπής. Ένας προπονητής από τη Νότιο Αφρική ήταν σίγουρος ότι είχε κλέψει και απείλησε να αποσύρει την ομάδα του από μελλοντικά αγωνίσματα – “Πρόκειται για απάτη φύλου.”, είπε στον Τύπο. Συνάδελφός του από τον Καναδά επικοινώνησε τη στεναχώρια της, που οι αθλήτριές της είχαν αναγκαστεί να τρέξουν απέναντι σε έναν άνδρα. Νόμιζε ότι πολλές στη διοργάνωση αποκλειστικά για γυναίκες είχαν ιδιαίτερη αρρενωπότητα καθιστώντας τον συναγωνισμό άδικο.
Ένα χρόνο μετά το χρυσό της, η Zdeněk Koubek έκανε γνωστό ότι επιθυμούσε να ζήσει ως άνδρας προχωρώντας σε επέμβαση αλλαγής φύλου, όπως και ονόματος και ταυτότητας. Όταν η ναζιστική Γερμανία εισέβαλε και κατέλαβε μέρη της χώρας του το 1938, αποφάσισε να ενσωματωθεί κάνοντας γάμο με γυναίκα και δουλεύοντας σε κατασκευαστή αυτοκινήτων ώστε να μην προκαλέσει το καθεστώς, που είχε αρχίσει να θέτει υπό κράτηση ομοφυλόφιλους και τρανς πολίτες.
Aκόμη, τη δεκαετία του 1930 από τον χώρο του αθλητισμού επέλεξαν φυλομετάβαση οι Mark Weston, που με διαταραχή σεξουαλικής ανάπτυξης είχε ανατραφεί ως κορίτσι και διακρίθηκε στη σφαιροβολία γυναικών, ο Willy de Bruyn, που είχε γεννηθεί με σεξουαλικά όργανα και των δύο φύλων, μεγάλωσε ως κορίτσι, στην εφηβεία ήθελε να αυτοκτονήσει και ξεχώρισε στη γυναικεία ποδηλασία και ο Witold Smętek, που είχε γεννηθεί κορίτσι και διαφυλική (intersex) και είχε διακριθεί, μεταξύ άλλων, στο ακόντιο.
Η αρνητική αντίδραση στην απόφασή τους είχε αντίκτυπο στη διαχείριση και τον έλεγχο του φύλου στα σπορ, εξηγεί ο Michael Waters. Τα χαρακτηριστικά με βάση τα οποία ξεχωρίζουμε γρήγορα τους άνδρες από τις γυναίκες, όπως τα χρωμοσώματα XY και XX καταρρέουν ως χρήσιμα σήματα μόλις αναγνωρίσουμε την ύπαρξη γενετικής πολυμορφίας – το ίδιο και τα επίπεδα ορμονών, ούτε αυτά καθορίζουν το φύλο.
O Wilhelm Knoll, επικεφαλής τότε της Διεθνούς Oμοσπονδίας Αθλιάτρων, που συμβούλευε την Ολυμπιακή Επιτροπή και ένθερμο μέλος του ναζιστικού κόμματος άρχισε να στιγματίζει τη Zdeněk Koubek και άλλους αθλητές, όπως εκείνη λέγοντας ότι “εξαπατούσε σκόπιμα” το κοινό σχετικά με το φύλο, που είχε κατά τη γέννηση και “εκμεταλλευόταν τη φυσική της υπεροχή ως άνδρας αδικώντας αδύναμες γυναίκες”. Απαίτησε ως λύση την εισαγωγή τεστ φύλου πριν τους Ολυμπιακούς του 1936 στο Βερολίνο, που θα περιλάμβανε σωματική εξέταση των αθλητριών μετά από καταγγελία συναγωνίστριας. Συμβάδιζε με άλλες πολιτικές, που σκοπό είχαν να μπλοκάρουν σχεδόν όλους τους Ρομά και τους Εβραίους της Γερμανίας από το να συμμετέχουν. Η ναζιστική εφημερίδα Der Führer τον ευχαρίστησε, που εναντιώθηκε στην Koubek.
“Η Γαλλία είναι μια σημαντική χώρα που τολμά, με τα σώματα να είναι ελεύθερα – η αναπαλλοτρίωτη ελευθερία τους βρίσκεται στην καρδιά του Ολυμπισμού. Γι’ αυτή είναι που πρέπει να συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε.”, είπε στη Libération η Γαλλο-Μαροκινή μυθιστοριογράφος Leïla Slimani, που συνέγραψε το σενάριο της τελετής έναρξης με τη Fanny Herrero, τον Damien Gabriac και τον ιστορικό Patrick Boucheron. “O δημόσιος χώρος είναι αποφασιστικά δουλειά των ομιλούντων σωμάτων.”, περιέγραφε ο τελευταίος σε άρθρο του στο legrandcontinent.eu (07/2022). Με τη L. Slimani έχουν επικρίνει τις προσπάθειες να εξαλειφθεί το αποικιακό παρελθόν της Γαλλίας και οι κοινωνικές ανισότητες.
“H δημιουργική μαγεία δε θα μας κάνει να ξεχάσουμε τις αστυνομικές δυνάμεις, οι οποίες περιπολούσαν με εκκωφαντικές σειρήνες, τα φράγματα που χαλούσαν την αρμονία των δρόμων, τους κώδικες QR που επέτρεπαν ή απαγόρευαν την κίνηση. Και πάνω απ’ όλα, την απομάκρυνση των φοιτητών από τις εστίες τους (Crous) το καλοκαίρι, τον αποκλεισμό των αστέγων από την πρωτεύουσα ή τον Amara Dioumassy, με καταγωγή από το Μάλι, που έχασε τη ζωή του πριν ένα χρόνο, στα 51 καθαρίζοντας τον Σηκουάνα.”, σημείωσε στη liberation.fr o Damien Dole.
https://twitter.com/Olympics/status/1816911099981078885?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1816911099981078885%7Ctwgr%5Ebce560ea13f5f2719e32dba2d80bcd95a2285d93%7Ctwcon%5Es1_c10&ref_url=https%3A%2F%2Fsinews.gr%2Fwp-admin%2Fpost.php%3Fpost%3D15726action%3Deditclassic-editor
Ένα από τα σημαντικά στοιχεία στην τελετή έναρξης ήταν τα αγάλματα δέκα φεμινιστριών – ακτιβιστριών, που ξεπρόβαλαν από τον Σηκουάνα στην ενότητα ‘Γυναικεία Αλληλεγγύη’. Αναπαριστούσαν:
– τη συγγραφέα της αυλής Catherine de Pizan (1364-1431)
– την Olympe de Gouges (1748-1793) της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων των Γυναικών και της Γυναίκας Πολίτη και θεατρικών έργων όπως ‘Η σκλαβιά των Μαύρων’
– τη Jeanne Barret, την πρώτη γυναίκα που έκανε τον περίπλου της γης ντυμένη άνδρας (1740-1807)
– την αναρχική δασκάλα Louise Michel (1830-1905), που συμμετείχε στην Κομμούνα
– την Alice Milliat (1884-1957), η οποία άσκησε πίεση για να συμπεριληφθούν οι γυναίκες στους Ολυμπιακούς Αγώνες – αγκάθι στο πλευρό του Pierre de Coubertin, ο οποίος το αρνούταν
– την πρώτη γυναίκα που σκηνοθέτησε ταινία, Alice Guy (1873-1968)
– την Paulette Nardal (1896-1985) με καταγωγή από τη Μαρτινίκη, που συνέβαλε στην ανάπτυξη της μαύρης λογοτεχνικής συνείδησης
– τη Simone de Beauvoir (1908-1986), που έχει γράψει Το δεύτερο φύλο
– τη Gisèle Halimi (1927-2020), που είχε υπερασπιστεί ως δικηγόρος μέλη του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου Αλγερίας και Βάσκους αυτονομιστές και
– την πολιτικό που συνέβαλε στη νομιμοποίηση της άμβλωσης, Simone Veil (1927-2017)
Για την Camille Paix στη Libération, ήταν μια ενδιαφέρουσα πρωτοβουλία – αρκεί να μην αποδειχτεί εφήμερη και η παρουσία τους να έχει διάρκεια σε μια πόλη με 260 αγάλματα ανδρών και μόλις 40 γυναικών.
H Anne Hidalgo πρότεινε να τοποθετηθούν στο Porte de la Chapelle, μια δημοφιλή συνοικία, που αναπτύχθηκε εκ νέου με τη διοργάνωση.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας, στην οβάλ αίθουσα του κτιρίου Richelieu ερωτευμένοι περιεργάζονταν τα βιβλία:
– Μολιέρος (1622 – 1673), Les amants magnifiques
– Pierre Carlet de Marivaux (1688–1763), Le triomphe de l’ amour (Ο θρίαμβος του έρωτα, εκδ. Άγρα)
– Choderlos de Laclos (1741–1803), Les Liaisons dangereuses (Οι επικίνδυνες σχέσεις, εκδ. Ψυχογιός)
– Alfred de Musset (1810-1857), On ne badine pas avec l’ amour (Δεν παίζουμε με την αγάπη, Βιβλιοπωλείον της Εστίας)
– Paul Verlaine (1844-1896), Romances sans paroles > στα ελληνικά κυκλοφορεί η επιστολογραφία Βερλαίν – Ρεμπώ
– Guy de Maupassant (1850–1893), Bel-Ami (Ο Φιλαράκος, εκδ. Αγγελάκη)
– Raymond Radiguet (1903-1923), Le diable au corps (Ο διάβολος στο κορμί, εκδ. Ροές)
– Annie Ernaux (1940- ), Passion simple (Πάθος, εκδ. Μεταίχμιο)
– Leïla Slimani (1981- ), Sexe et Mensonges (Σεξ και ψέματα, εκδ. Νήσος)
Ο καλλιτεχνικός διευθυντής των τελετών έναρξης και λήξης των Ολυμπιακών και Παραολυμπιακών Αγώνων του Παρισιού, Τhomas Jolly γεννήθηκε τον Φεβρουάριο του 1982 στη La Rue-Saint-Pierre της Ρουέν, στις όχθες του Σηκουάνα στη Νορμανδία, όπου είχαν κάψει την Ιωάννα της Λωρραίνης ως μάγισσα το 1431 – ο μπαμπάς του τυπογράφος, η μαμά του νοσοκόμα. Σπούδασε στο πανεπιστήμιο της Caen και στο Εθνικό Θέατρο της Βρετάνης στη Ρεν με τον Stanislas Nordey, που έχει μεταφέρει για εκείνον: “Αμέσως εντόπισα τον σκηνοθέτη πίσω από τον ηθοποιό, ήταν ήδη ενωτικός, του άρεσε πάντα να υπάρχει ανάμεσα σε άλλους, να τους βλέπει να εξελίσσονται.” Ξεκίνησε να παίζει σε μια παιδική θεατρική ομάδα το 1993 και την Κλεοπάτρα από τα κόμικς του Astérix με ένα φίλο του. Ίδρυσε τη δική του, La Piccola Familia το 2006, όπου μια από τις πρώτες του δημιουργίες: ‘Ο Αρλεκίνος εξευγενίζεται μέσω του έρωτα’ του P. Marivaux συνεχίζει να ανεβαίνει – “ανάλαφρη, ευρηματική, χειροποίητη”, τη βρήκε η Copélia Mainardi στη Libération. Άκουγε τον παππού του να κάνει κατήχηση σε παιδιά χωρίς να πολυκαταλαβαίνει. Toν επηρέασε η κομψότητα της νοσοκόμας γιαγιάς του και το ευφάνταστο στυλ, με το οποίο ντυνόταν. Το κοινό της Αβινιόν (νότια Γαλλία) τον ανακάλυψε με την παράσταση Ερρίκος ο ΣΤ’ του Σαίξπηρ διάρκειας 18 ωρών, που συνένωνε το ελισαβετιανό θέατρο με την ποπ κουλτούρα μέσα από αναφορές στη Beyoncé και την αμερικανική σειρά Game of Thrones, χωρίς να θυσιάζεται το απαιτητικό κείμενο. Κινούμενος μεταξύ του Βρετανού συνθέτη όπερας Benjamin Britten και της Britney Spears, όπως λέει ο ίδιος. Έπαιξε τον βίαιο και συναρπαστικό τύρρανο Ερρίκο τον Γ’. Διευθυντής από το 2020 του Κέντρου Δραματουργίας Le Quai της Ανζέρ ανέβασε τo 2022 την παράσταση H6R3, βασισμένη στην τριλογία του Ερρίκου του ΣΤ’ και του Ριχάρδου του Γ’ διάρκειας 24 ωρών, όπου έφηβοι δάκρυζαν με τον θάνατο της Jeanne d’ Arc ή με τις περιπέτειες του επαναστάτη Jack Cade (1450) εναντίον του βρετανικού στέμματος.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Πειραματίστηκε με τη δυστοπική ροκ όπερα Starmania στη La Seine Musicale το 2022 συνδυάζοντας σκηνογραφική επιτήδευση με μια δημοφιλή προσέγγιση χρήσης στροβοσκοπικού φωτισμού και laser. Κάνει ακόμη παγκόσμια περιοδεία προσεγγίζοντας τους ένα εκατομμύριο θεατές. Ανέβασε τo έργο Fantasio του Jacques Offenbach στην Opéra Comique το 2020 και το Ρωμαίος και Ιουλιέττα στην Opéra Bastille το 2023 στο Παρίσι.
Πηγές: project-syndicate.org, thenation.com, theguardian.com, liberation.fr
