Εκεί που ανθίζει η μουσική και τα πνευματικά δικαιώματα

Τα τρία χρόνια λειτουργίας και προσφοράς της ΕΔΕΜ στον ταλαιπωρημένο κατά το πρόσφατο παρελθόν χώρο των πνευματικών δικαιωμάτων των δημιουργών γιορτάστηκαν σε ειδική επετειακή εκδήλωση στα γραφεία της, παρουσία της διοίκησης αλλά και καλλιτεχνών την Τετάρτη 12 Ιουλίου.

Στον χαιρετισμό του, ο πρόεδρος Χρήστος Νικολόπουλος τόνισε τη σημασία που έχει αυτή η επέτειος για την ΕΔΕΜ, την ουσιαστική δουλειά που έχει γίνει τα τελευταία τρία χρόνια και την εμπιστοσύνη του ΔΣ προς τους ανθρώπους της, που είναι η κινητήριος δύναμή της.

Η γενική διευθύντρια Λούκα Κατσέλη επεσήμανε ότι η ΕΔΕΜ έχει ως όραμα να λειτουργεί ως ένας έγκυρος οργανισμός διαχείρισης πνευματικών δικαιωμάτων στην Ελλάδα, για την υποστήριξη των δημιουργών μουσικών έργων. Ακόμη, σημειώθηκε ότι με τη διασφάλιση της αποτελεσματικής διαχείρισης των πνευματικών δικαιωμάτων των μελών της και τη δίκαιη αμοιβή για τις χρήσεις των έργων τους, η ΕΔΕΜ λειτουργεί ως φορέας προστασίας, ανάπτυξης και ανάδειξης της μουσικής.

Συνεχίζει να επεκτείνεται δυναμικά εκπροσωπώντας πάνω από 3.500 δικαιούχους. Από την αρχή της λειτουργίας της τον Ιούνιο του 2020 έως σήμερα, η ΕΔΕΜ έχει διανείμει 21 εκατ. ευρώ μεικτά και 15 εκατ. ευρώ καθαρά δικαιώματα στα μέλη της, επιτυγχάνοντας κάθε νέα διανομή να είναι καλύτερη από την προηγούμενη. Στην τελευταία, που έγινε πριν από μερικές εβδομάδες μοιράστηκαν 3.000.000 ευρώ – όχι μόνο σε μέλη της ΕΔΕΜ, αλλά και σε όσους δημιουργούς ανήκαν στην ΕΥΕΔ, δηλαδή σε περισσότερους από 8.000 δικαιούχους.

Σε ό,τι αφορά τις πηγές είσπραξης, η δημόσια εκτέλεση μουσικής και οι συναυλίες παραμένουν η μεγαλύτερη πηγή εσόδων με ποσοστό 43,76%, αντίστοιχη ανοδική δυναμική παρουσιάζουν τα δικαιώματα από τα ιδιωτικά αντίγραφα, τα οποία πλέον είναι σε μεγάλο βαθμό ψηφιακά με ποσοστό 20,68%, ακολουθούν η ραδιοτηλεοπτική μετάδοση με 19,44%, οι επιγραμμικές (online) χρήσεις με 11,86% και η ενσωμάτωση σε οπτικοακουστικά έργα με 3,5%.

“Τα πνευματικά δικαιώματα έχουν γίνει ο νέος χρυσός – είναι πλέον χρηματιστηριακά προϊόντα μεγάλης αξίας. Σύμφωνα με έρευνες της Goldman Sachs, η σχετική αγορά αντιστοιχεί σήμερα σε 16 δις ευρώ, ενώ το 2030 αναμένεται να ανέλθει σε 53 δις. Η τάση της εξαγοράς των πνευματικών δικαιωμάτων από funds, όπως στην περίπτωση του Bob Dylan και του Bruce Springsteen, θα έρθει και στην Ελλάδα και οι δημιουργοί θα πρέπει να έχουν διαπραγματευτική δύναμη.”, πρόσθεσε η Λ. Κατσέλη. Αναφέρθηκε, ακόμη, σε σειρά υποστηρικτικών υπηρεσιών, που σχεδιάζεται να παρασχεθεί στα μέλη της, όπως η δημιουργία Ταμείου Επαγγελματικής Ασφάλισης και η παροχή ομαδικού ασφαλιστικού προγράμματος υγείας.

Σημαντικό θεωρείται το ζήτημα της θεσμικής προστασίας του εθνικού ρεπερτορίου, όπως συμβαίνει στη Γαλλία, για το οποίο η ΕΔΕΜ έχει απευθυνθεί στο υπουργείο Πολιτισμού, όπως και για την ανάγκη να μειωθεί ο ΦΠΑ των έργων μουσικής.

Η ΕΔΕΜ έχει συνάψει συμβάσεις εκπροσώπησης του ρεπερτορίου της με οργανισμούς του εξωτερικού, ανανεώνει τις στρατηγικές της και εισάγει νέες πρακτικές για να ανταποκριθεί στις ανάγκες των μελών της και της ευρύτερης κοινότητας της μουσικής. Έχει προχωρήσει σε αναδιάρθρωση του Δικτύου Αντιπροσώπων, αύξηση πανελλαδικής κάλυψης πηγών δημόσιας εκτέλεσης, ραδιοφωνικών σταθμών και παρόχων ψηφιακού περιεχομένου, υπογραφή μνημονίων συνεργασίας με ενώσεις χρηστών μουσικής κ.ά.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις προκλήσεις του αύριο λόγω των τεχνολογικών εξελίξεων και της τεχνητής νοημοσύνης, που καθιστούν ακόμη πιο σύνθετο το έργο της διαχείρισης πνευματικών δικαιωμάτων, όπως επίσης και στην ανάγκη συνένωσης του ελληνικού ρεπερτορίου λόγω του κατακερματισμού και των δυσκολιών που δημιουργούνται στην αγορά από την ύπαρξη δύο Οργανισμών Συλλογικής Διαχείρισης στην Ελλάδα, με τον έτερο να είναι η Αυτοδιαχείριση.

Από την πλευρά της, η αντιπρόεδρος Λίνα Νικολακοπούλου τόνισε τη σοβαρότητα και την αίσθηση ευθύνης, που υπάρχει μεταξύ των μελών της ΕΔΕΜ και απηύθυνε κάλεσμα προς τους χρήστες για τη στήριξη των πνευματικών δικαιωμάτων, υπογραμμίζοντας ότι από το τραγούδι ζουν πολλοί χώροι και άνθρωποι. “Θυμάμαι τον εαυτό μου έξω από το ΥΠΠΟ να φτιάχνω ένα αυτοσχέδιο σύνθημα για να μας επιτραπεί να υπάρχουμε: ‘ούτε αν, ούτε δεν, άδεια τώρα στην ΕΔΕΜ’. Eίναι η πρώτη φορά στη ζωή μας, που αντιλαμβανόμαστε τι συμβαίνει. Tα λεφτά δεν είναι αυτονόητα. Φέτος οι δήμοι ρωτάνε τη λίστα των τραγουδιών. Μέχρι τώρα, έκλειναν συμφωνία με έναν καλλιτέχνη και οι δημιουργοί δεν έπαιρναν χρήματα. Δεν ίσχυε η αλφάβητος. Έχουμε κάνει επιτροπές για τα ραδιόφωνα, για τις συναυλίες. Με πήραν από ένα ραδιόφωνο για αφιέρωμα. Ζήτησα να μιλήσω με τον διευθυντή και του είπα, έχετε συμφωνία με την ΕΔΕΜ; Λέει, όχι. Του απαντάω, ευχαριστούμε που μας παίζετε αλλά δεν μπορούμε να ζήσουμε αν δεν αποδίδετε δικαιώματα. Προς τιμήν του το έκανε.”

Ο γραμματέας Παρασκευάς Καρασούλος επεσήμανε ότι οι δημιουργοί χρειάζονται κίνητρα. Θεωρώντας σημαντική τη συμβολή των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης στην ευαισθητοποίηση του κοινού για τα πνευματικά δικαιώματα, ανέφερε ότι πρέπει να αναπτυχθεί και να υποστηριχθεί η κουλτούρα της προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων στην κοινωνία και ότι αυτό είναι καθήκον και της πολιτείας. Σημείωσε ότι ενώ ο προϋπολογισμός της ΕΡΤ ανέρχεται σε εκατομμύρια ευρώ ετησίως, ένα ελάχιστο ποσό καταβαλλόταν μέχρι πρότινος για τα δικαιώματα χρήσης της μουσικής. “Καταφέραμε η ΕΡΤ να θέλει να συνομιλήσουμε και επιτέλους να αποδώσει δικαιώματα.”

Στον χαιρετισμό που απηύθυνε ο Φίλιππος Γράψας εξέφρασε την ικανοποίηση για την πορεία της ΕΔΕΜ, η οποία ήταν η συνειδητή επιλογή του, ενώ ο Κώστας Καλδάρας τόνισε ότι οι δημιουργοί ως “εργαζόμενοι του πολιτισμού” πρέπει να αμείβονται από τις χρήσεις των έργων τους και ζήτησε την αλληλεγγύη της πολιτείας στο θέμα αυτό.

Ο Θάνος Φουργιώτης, εκπροσωπώντας τον κλάδο των εκδοτών μουσικών έργων, παρατήρησε ότι η ΕΔΕΜ έχει αναλάβει να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των μελών προς τον οργανισμό και οφείλει να βελτιώνεται συνεχώς.

Σχετικά με την πρόκληση της τεχνητής νοημοσύνης, η Φωτεινή Λαμπρίδη υπογράμμισε ότι σε καμμία περίπτωση δεν μπορεί να υποκαταστήσει το ανθρώπινο ταλέντο, ενώ ανέτρεξε και στους αγώνες των δημιουργών μετά τη διάλυση της ΑΕΠΙ ύστερα από 80 χρόνια μέχρι να καταλήξουν στην επιτυχία του εγχειρήματος της ΕΔΕΜ. “Όταν κατέρρευσε η ΑΕΠΙ, αναγκαστήκαμε να δώσουμε μάχες σε τρία επίπεδα. Καταρχήν, πολιτικές ώστε να έχουμε ένα μεταβατικό οργανισμό και να περάσουν διατάξεις προς όφελος μας, όπως για παράδειγμα εκείνη που δεν αφήνει τη δραστηριοποίηση μιας ΑΟΔ, όπως ήταν η ΑΕΠΙ να έχει δεσπόζουσα θέση στην αγορά. Έπειτα αντιληφθήκαμε πως επειδή έμεναν στον αέρα πολλά εκατομμύρια ανείσπρακτα, είχαν πέσει συμφέροντα σαν όρνια, να διεκδικήσουν την είσπραξη αυτή για λογαριασμό μας. Εταιρείες, μεμονωμένα άτομα, από το εξωτερικό κλπ. Ιδέα δεν είχαμε και αναγκαστήκαμε να μάθουμε τη γλώσσα των οικονομικών, των επιχειρήσεων και των νομικών. Το ότι τα καταφέραμε είναι ένας άθλος. Γιατί πολύ απλά, ήταν πράγματα έξω από τον κόσμο μας και τη δουλειά μας κι επίσης πολύ άχαρα και δυσάρεστα.”

Ο Φοίβος Δεληβοριάς στην παρέμβασή του, μίλησε για τις δύσκολες συνθήκες, που είχαν να αντιμετωπίσουν οι δημιουργοί για την ίδρυση της ΕΔΕΜ και για το ότι παρά τις αντιξοότητες αλλά και την πανδημία κατάφερε να ανταποκριθεί στον στόχο της και να πηγαίνει συνεχώς καλύτερα. “Ζήσαμε ένα μικρό εμφύλιο μέχρι να τα καταφέρουμε αλλά σήμερα σας καμαρώνω. Εγώ έζησα πιο δύσκολες φάσεις αλλά ξεπεράστηκαν. Ξεκινήσαμε από το μηδέν, πέσαμε στον κορονοϊό, δεν είχαμε στην αρχή τεχνοκράτες να συνδράμουν… ρίξαμε πολλά ξενύχτια.”

Η Μαίρη Φασουλάκη τόνισε ότι η ΕΔΕΜ είναι ένας καθαρός οργανισμός, που λειτουργεί σύμφωνα με τις διεθνείς προδιαγραφές ως προς τον κανονισμό διανομής, τα αμοιβολόγια και τις μεθόδους είσπραξης δικαιωμάτων.

Τέλος, η Ελένη Γιαννατσούλια εκτίμησε ότι η ΕΔΕΜ κέρδισε όλες τις μάχες του αθέμιτου ανταγωνισμού και κατάφερε να ανταποκριθεί στο έργο της υπέρ των δημιουργών.

Ιδιαίτερη μνεία έγινε τόσο στη συμβολή των εργαζομένων, όσο και στη στήριξη και ενεργό συμμετοχή των ίδιων των δημιουργών που, έχοντας πλέον οι ίδιοι λόγο στον οργανισμό που τους εκπροσωπεί, μπορούν να σκέφτονται δημιουργικά αλλά και να διεκδικούν δυναμικά ένα καλύτερο αύριο για το ελληνικό τραγούδι.