Γ. Αλαφούζος προς ΕΚΚΟΜΕΔ: “Είστε έρμαια πάσης φύσεως έξωθεν πιέσεων”

Στον πρόλογο του βιβλίου τους ‘Φάκελος 17 Νοέμβρη’ οι Αλέξης Παπαχελάς και Τάσος Τέλλογλου (βιβλιοπωλείον της Εστίας, πρώτη έκδοση, Δεκέμβριος 2002, Αθήνα), που γράφτηκε κοντά στην περίοδο εξάρθρωσης της οργάνωσης σημείωναν: “Τελειώσαμε την έρευνα έχοντας ακόμη πολλά ερωτηματικά για σκοτεινές πτυχές της εξέλιξης της τρομοκρατίας στη μεταπολιτευτική Ελλάδα. Ο δημοσιογράφος έχει την τάση να γράφει την ιστορία προτού αυτή ωριμάσει αρκετά ώστε να καταγραφεί με ανεξίτηλο μελάνι. Έχει, όμως, και την υποχρέωση να καταγράφει μία υπόθεση σε εξέλιξη με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, με επιφυλάξεις και διασταυρώσεις πηγών, που είναι και οι μόνες δικλείδες ασφαλείας για ένα τόσο σκοτεινό και λαβυρινθώδες ζήτημα. Πήραμε το ρίσκο να γράψουμε την ιστορία αυτή εν θερμώ και ενώ δεν έχει ολοκληρωθεί η αποτίμησή της από τη δικαιοσύνη ούτε οι πρωταγωνιστές της έχουν τη δυνατότητα να πουν όλη την αλήθεια. Τους επόμενους μήνες και χρόνια θα αποκαλυφθούν και άλλα, σημαντικά κομμάτια του παζλ. Αυτές οι αποκαλύψεις θα σταθούν αφορμή για νέες έρευνες – για μας και για άλλους – που θα διαμορφώσουν μία πληρέστερη εικόνα.”

Το νέο ντοκιμαντέρ έξι επεισοδίων του Αλέξη Παπαχελά ‘17Ν, Άνοδος και Πτώση’ σε αυτή την κατεύθυνση φαίνεται ότι κινείται, όμως, η επιλογή να δοθεί βήμα στον Δ. Κουφοντίνα ενόχλησε έντονα τους συγγενείς θυμάτων της οργάνωσης, που ζήτησαν από το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας να ανακαλέσει την απόφαση για υπαγωγή του στο πρόγραμμα μερικής χρηματοδότησης, μία εβδομάδα μετά την αρχική έγκριση – κάτι που έγινε. Ακόμη, δεν δέχονται να συμμετέχουν με οποιοδήποτε τρόπο – μην επιτρέποντας ούτε καν την προβολή δικών τους πλάνων.

Ο Σεραφείμ Φυντανίδης θυμάται στα 31 αξέχαστα χρόνια στο ξύλινο τιμόνι της ‘Ελευθεροτυπίας’ και της ‘Κυριακάτικης Ε’ [εδώ] (εκδόσεις Πατάκη, 2014) ότι η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη είχε θεσπίσει το 1991, με την ελάχιστη πλειοψηφία των 151 βουλευτών, απαγόρευση δημοσίευσης προκηρύξεων ώστε “να μη διαφημίζονται οι τρομοκράτες”. Η άρνηση συμμόρφωσης με τον τρομονόμο, οδήγησε τον ίδιο, μαζί με έξι ακόμη διευθυντές εφημερίδων στον Κορυδαλλό για δύο εβδομάδες. Η ευχή της Λιλής Ζωγράφου τότε να εκλείψουν “όλοι αυτοί της πολιτικής γενιάς του Μητσοτάκη” προκειμένου να αναλάβουν άνθρωποι του πνεύματος παραμένει μετέωρη.

> Ο Αλέξης Παπαχελάς στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του ΣΚΑΪ (17.12): “Κατ’αρχήν θέλω να πω ότι ένα πράγμα, το οποίο κατανοώ απόλυτα είναι την ευαισθησία των συγγενών των θυμάτων της 17 Νοέμβρη – καταλαβαίνω τον πόνο τους και τον έχω νιώσει από πρώτο χέρι, καθώς έχω βρεθεί απέναντι σε ανθρώπους γενναίους, όπως είναι η κα Αξαρλιάν.

Και εν πάση περιπτώσει, θυμώνω λίγο με αυτή την ιστορία διότι εγώ είπα το δικό μου ‘Ως εδώ’, αν θες, πολλά χρόνια πριν. Ήμουν, αν θες, ο πρώτος δημοσιογράφος, ο οποίος με κόστος έβγαλα τους συγγενείς των θυμάτων στη δημοσιότητα με μια συνέντευξη, έσπασε μια σιωπή που υπήρχε για πάρα πολλά χρόνια – ήτανε ένα ταμπού και είχε ένα κόστος, αλλά το θεωρούσα πάρα πολύ σημαντικό. Μου φαίνεται πολύ δύσκολο κάποιοι τώρα να λένε ότι μπορεί να ‘ξεπλύνουμε την τρομοκρατία’, ή τον Κουφοντίνα.

Ξεχνάνε, ενδεχομένως, ότι και σε αυτό εδώ το κτίριο, ήμουν από τους πρώτους που μπήκαν, 04:00 τα ξημερώματα, όταν είχε σχεδόν γκρεμιστεί το μισό κτίριο από τους απογόνους της 17 Νοέμβρη και δεν ξέραμε ακόμα αν υπάρχει νεκρός ή όχι. Το ’χα ζήσει από πρώτο χέρι και, πραγματικά, δεν ήταν κάτι, το οποίο ξεχνιέται εύκολα. Έχουμε δώσει, λοιπόν, τις μάχες μας και είναι πολύ καθαρό πού βρισκόμαστε.

Κάνουμε όλοι μια δουλειά, αυτή η δουλειά είναι δύσκολη, έχουμε δύσκολα διλήμματα μπροστά μας. Όταν ετοιμάζεις ένα ιστορικό ντοκυμαντέρ, σε όλο τον κόσμο – είτε αυτό είναι το BBC, είτε είναι το CNN είτε ο ΣΚΑΪ, κάνεις μια έρευνα η οποία απαιτεί να συμπεριλάβεις όλους τους πρωταγωνιστές – και τους εγκληματίες και τους δολοφόνους και τους βιαστές και τους ναζί και τους δικτάτορες και όλους. Αυτό το έχω κάνει σε όλη αυτή την πορεία της ιστορικής έρευνας – είτε είναι ντοκιμαντέρ είτε άλλα πράγματα και δε νομίζω ότι υπάρχει κάτι, το οποίο θα έκανα διαφορετικά σε αυτή την περίπτωση.

Τώρα, υπάρχει ένα θέμα, βεβαίως, για την κρατική χρηματοδότηση, που το ακούω. Από την αρχή ήταν πολύ ξεκάθαρο, το αίτημα έλεγε μέσα ότι θα υπάρχουν συνεντεύξεις και με τρομοκράτες. Επίσης, να γίνει σαφές ότι έκανα πάρα πολλές προσπάθειες με τους συγγενείς, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, να τους πείσω να συμμετάσχουν, να καταθέσουν τη μαρτυρία τους γιατί το θεώρησα πάρα πολύ σημαντικό καταλαβαίνοντας, βεβαίως, την ευαισθησία τους.”

Σία Κοσιώνη: “Δύσκολο, όμως, ε; Αναγνωρίζεις το δικαίωμά τους να αντιδρούν και να δυσκολεύονται.”

Αλέξης Παπαχελάς: “Προφανώς, το αναγνωρίζω, μα πραγματικά, όποιος με ξέρει και νομίζει ότι δεν καταλαβαίνω τον πόνο τους, ζει κάπου αλλού. Γιατί το έχω ζήσει από πρώτο χέρι και είναι κάτι το οποίο προσωπικά με πονάει, προσωπικά με ενδιαφέρει και έχω δείξει την ευαισθησία, που πρέπει σε αυτό το θέμα και δεν έχω και τίποτα να αποδείξω σε κανέναν σε αυτό το θέμα το συγκεκριμένο.

Να τελειώσω, όμως, ως εξής: ήτανε μια χρηματοδότηση ενός ντοκιμαντέρ εξάωρου, το οποίο θα είχε όλη την αλήθεια για τη 17Ν, θα είχε και τον πόνο, θα είχε το αίμα, έχω ανθρώπους οι οποίοι λένε το τι ακριβώς έχουνε ζήσει, έχω κάτσει απέναντι από θύματα και συγγενείς, οι οποίοι λένε ότι αν καθόντουσαν απέναντι από τον κ. Κουφοντίνα θα του λέγανε: ‘Α ή Β’. Θα τα δείξουμε αυτά τα πράγματα. Νομίζω, λοιπόν, ότι είναι πάρα πολύ σαφές ότι προσπάθησα να έχω όλες τις απόψεις. Καταλαβαίνω, το ξαναλέω, τον πόνο. Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία. Καταλαβαίνω την ευαισθησία σε όλο αυτό το πράγμα. Όμως, η ιστορική αλήθεια, κάποιες φορές, θέλει μερικές σκληρές αποφάσεις. Έχει ορισμένα διλήμματα. Θα κριθούμε όλοι – και το ΣΚΑΪ θα κριθεί, και εγώ θα κριθώ, όλοι θα κριθούμε από τη δουλειά μας, όπως κρινόμαστε πάντα. Δεν είναι δυνατόν, όμως, κάποιοι να προσπαθούν να προλάβουν, είτε να μην υπάρχουν κάποιες συνεντεύξεις είτε να μην υπάρξει χρηματοδότηση, προδικάζοντας το περιεχόμενο αυτού του ντοκιμαντέρ. Αυτό το βρίσκω ανεξήγητο και βρίσκω, επίσης, ανεξήγητο να αναστέλλεται μια χρηματοδότηση διότι σε κάποιους μπορεί να μην αρέσει το εικαζόμενο περιεχόμενο – αυτό δεν το έχω ξανακούσει ποτέ και ανοίγει πάρα πάρα πολύ επικίνδυνα μονοπάτια.

Ξαναλέω: θα ήθελα πάρα πολύ να βρεθώ με τους συγγενείς σε ένα τραπέζι, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, την τοξικότητα των social media και όλη αυτή την αθλιότητα, που ζούμε και να μιλήσουμε στα ίσια, να τους ακούσω και να με ακούσουν. Μπορεί να μη συμφωνήσουμε, θα δεχτώ την άποψή τους, αν θέλουν να έχουν μια διαμαρτυρία πεντάλεπτη πριν το ντοκιμαντέρ, και να με καταγγέλλουν και εμένα να το κάνουν γιατί πάντα είμαι ανοιχτός, δεν έχω τίποτα να κρύψω σε αυτό. Αλλά νομίζω ότι η μόνη λύση είναι να υπάρχει ανοιχτός διάλογος και πραγματικά να υπάρχουν όλες οι μαρτυρίες. Γιατί είναι σημαντικό να έχουμε όλη την ιστορία της 17 Νοέμβρη, και τον πόνο και όλα.”

> Επιστολή του Γιάννη Αλαφούζου στον διευθύνοντα σύμβουλο του ΕΚΚΟΜΕΔ (16.12)

“Αγαπητέ κύριε Λεωνίδα Χριστόπουλε,

Με μεγάλη έκπληξη – καθώς δεν υπήρξε καμία προγενέστερη ενημέρωση – η διοίκηση του ΣΚΑΪ πληροφορήθηκε (15.12.25) την αιφνίδια απόφασή σας να ανακαλέσετε την πρόσφατη απόφασή σας (8.12.25) για την υπαγωγή στη μερική χρηματοδότηση του ΕΚΟΜΜΕΔ του ντοκιμαντέρ, που ετοιμάζει ο Αλέξης Παπαχελάς με τίτλο ‘17 Νοέμβρη, Άνοδος και Πτώση’ λόγω της συνέντευξης, που έχει παραχωρήσει στο πλαίσιο του ντοκιμαντέρ ο καταδικασμένος δολοφόνος της τρομοκρατικής οργάνωσης Δημήτρης Κουφοντίνας.

Η έκπληξη δεν οφείλεται μόνο στο γεγονός ότι ήδη από τις 2 Ιουνίου – μέσω του σχετικού αιτήματος του ΣΚΑΪ στον ΕΚΚΟΜΕΔ – υπήρχε πλήρης και αναλυτική ενημέρωσή σας για το γεγονός ότι, ανάμεσα στα δεκάδες ντοκουμέντα και συνεντεύξεις, που θα αναδειχθούν μέσα από τα έξι επεισόδια υπάρχει και μια συνέντευξη του δολοφόνου. Η έκπληξη γίνεται ακόμη μεγαλύτερη λόγω του γεγονότος ότι για πρώτη φορά το ΕΚΚΟΜΕΔ αποφασίζει να παρέμβει με εντελώς αυθαίρετο τρόπο στο περιεχόμενο μιας δημοσιογραφικής και ιστορικής καταγραφής επιχειρώντας κατ’ ουσίαν να επιβάλει προληπτική λογοκρισία.

Η απόφασή σας αυτή – εκτός από προσβλητική έναντι του ΣΚΑΪ, που είναι το μόνο ιδιωτικό κανάλι, το οποίο διαχρονικά επενδύει στην παραγωγή υψηλής ποιότητας ντοκιμαντέρ για την διατήρηση της συλλογικής ιστορικής μνήμης, είναι βαθιά προσβλητική και για τον Αλέξη Παπαχελά. Όχι μόνο γιατί τα ντοκιμαντέρ του προσεγγίζουν πάντα με αντικειμενικό τρόπο την ιστορική αλήθεια, αλλά και διότι ήταν ο πρώτος δημοσιογράφος, που αφιέρωσε μια εκπομπή στους συγγενείς των θυμάτων της τρομοκρατίας, συμβάλλοντας ήδη από τότε με καθοριστικό τρόπο στην αποδόμηση των τάχα ιδεολογικών επιχειρημάτων των εκτελεστών. Τον σκοπό αυτό, άλλωστε, είναι προφανές ότι εξυπηρετεί και το νέο ντοκιμαντέρ, το οποίο, όπως αυτονοήτως συμβαίνει και στην διεθνή πρακτική, καταγράφει τις μαρτυρίες όλων ανεξαιρέτως των πρωταγωνιστών. Από αυτήν του τότε υπουργού Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλη Χρυσοχοΐδη και όλων των βασικών συντελεστών της εξάρθρωσης της τρομοκρατικής οργάνωσης, μέχρι αυτήν του καταδικασμένου δολοφόνου Δημ. Κουφοντίνα.

Με αυτά τα δεδομένα, σάς ενημερώνουμε ότι ο ΣΚΑΪ δεν επιθυμεί να έχει οποιαδήποτε σχέση με το ΕΚΚΟΜΕΔ και αποσύρει από τα αιτήματα υπαγωγής και το δεύτερο ντοκιμαντέρ, που ετοιμάζει αυτήν την τηλεοπτική σαιζόν με τίτλο ‘Τελευταία Μπλόφα’, βασισμένο στο εξαιρετικό βιβλίο της Ελένης Βαρβιτσιώτη και της Βικτώριας Δενδρινού για τα γεγονότα που προηγήθηκαν του δημοψηφίσματος του 2015.

Η προσβλητική απόφασή σας, που επιβεβαιώνει ότι είστε έρμαια πάσης φύσεως έξωθεν πιέσεων, αντιβαίνει κάθε έννοια δεοντολογίας και ο ΣΚΑΪ δεν προτίθεται να νομιμοποιήσει μεθοδεύσεις, που θυμίζουν άλλες, αλήστου μνήμης, περιόδους της ιστορίας μας.”

> Ο Κώστας Μπακογιάννης σε συνέντευξη στο Bήμα Talks και τη Μυρτώ Λοβέρδου υποστήριξε (20.12): “Ως συγγενείς θυμάτων τρομοκρατίας, Σύλλογος Αλληλεγγύης στα Θύματα Τρομοκρατίας ‘Θάνος Αξαρλιάν’ και ‘Ως Εδώ’ εκφράσαμε την έντονη αντίθεσή μας, όχι προφανώς στη δημιουργία του ντοκιμαντέρ, του οποίου τη δημοσιογραφική έρευνα δεν αμφισβητούμε, αλλά στο ενδεχόμενο να δοθεί βήμα στους τρομοκράτες της 17 Νοέμβρη, οι οποίοι επί δεκαετίες επέβαλαν τη φωνή τους στον δημόσιο λόγο με το αίμα των ανθρώπων μας. Των πατεράδων, των γιών, των συζύγων και των αδερφών μας.

Εννοείται πως η ανάκληση της κρατικής χρηματοδότησης μιας παραγωγής, μιας οποιασδήποτε παραγωγής, δεν αποτελεί λογοκρισία. Ποτέ δεν ζητήσαμε, ούτε επιδιώξαμε να λογοκριθεί οποιοσδήποτε δημοσιογράφος και οποιαδήποτε δημοσιογραφική έρευνα. Αυτό που διεκδικήσαμε είναι ο Δημήτρης Κουφοντίνας να μην πάρει με κρατικά χρήματα αυτό, που κάποτε ‘αγόραζε’ με αίμα.

Μην ξεχνάτε πως ο καταδικασμένος δολοφόνος Δημήτρης Κουφοντίνας, με κάθε ευκαιρία, που του δίνεται δηλώνει ότι είναι αμετανόητος για τις πράξεις του, κηρύσσοντας αφενός το μίσος του για τα θύματά του και τους ‘ιδεολογικούς’ αντιπάλους του και, αφετέρου, διαμορφώνοντας ένα δήθεν ιδεολογικό υπόβαθρο, που δικαιολογεί τη συνέχιση της τρομοκρατικής δράσης από δυνητικούς μιμητές και οπαδούς του.”

> Ανακοίνωση της Greek Documentary Association (18.12):

“Η Ένωση Ελληνικού Ντοκιμαντέρ εκφράζει τη βαθιά ανησυχία ολόκληρης της κοινότητας του ντοκιμαντέρ, μετά την ανάκληση από τον ΕΚΚΟΜΕΔ Α.Ε. στις 15 Δεκεμβρίου 2025, μόλις μία εβδομάδα μετά την αρχική έγκριση υπαγωγής, την ένταξη στο πρόγραμμα ενίσχυσης οπτικοακουστικής παραγωγής (cash rebate), του ντοκιμαντέρ ‘17Ν, Άνοδος και Πτώση’, σε σκηνοθετική και δημοσιογραφική επιμέλεια του δημοσιογράφου Αλέξη Παπαχελά, θέτοντας ζητήματα ‘δημόσιας τάξης’ και ‘υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος’.

Η αξιολόγηση ή ο αποκλεισμός έργων με βάση το περιεχόμενο, ακόμα και σε ένα καθαρά επενδυτικό πρόγραμμα, ανοίγει επικίνδυνο δρόμο λογοκρισίας, ανεξαρτήτως του αν η κρίση ασκείται άμεσα ή υπό πίεση.

Τέτοιες πρακτικές σηματοδοτούν την απαρχή μιας σκοτεινής εποχής, ασύμβατης με τις αρχές ενός δημοκρατικού πολιτεύματος και αντιβαίνουν με το Σύνταγμα, τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Ζητούμε την απαρέγκλιτη εφαρμογή του νόμου 5105/2024, που διέπει τις υπαγωγές στο πρόγραμμα ενίσχυσης οπτικοακουστικής παραγωγής (cash rebate), χωρίς αυθαίρετες ερμηνείες. Η κοινότητα του ελληνικού ντοκιμαντέρ δηλώνει ότι θα υπερασπιστεί την ελευθερία της έκφρασης και της δημιουργίας απέναντι σε κάθε μορφή απόπειρας λογοκρισίας.”